III SAB/Po 104/26

III SAB/Po 104/26 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-02-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3 § 2 pkt 8 i 9, art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Inspektor Nadzoru Budowlanego w przedmiocie uznania za stronę postępowania administracyjnego postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
A. S. złożył skargę na bezczynność Inspektor Nadzoru Budowlanego, polegająca na nierozpoznaniu jego statusu jako strony postępowania administracyjnego, pomimo złożenia wielokrotnych wniosków i przestawienia argumentów wskazujących na istnienie interesu prawnego. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności organu, stwierdzenie, że czynność organu polegająca na trwałym i definitywnym pominięciu w postępowaniu dotyczącym stanu technicznego balkonów budynku przy ul. [...] w P. narusza prawo, a w szczególności art. 28 k.p.a., o zobowiązanie organu do dokonania czynności polegającej na merytorycznym rozpoznaniu, czy posiada on interes prawny uprawniający do udziału w postępowaniu ,a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazano, że w dniu 18 lutego 2025 r. organ otrzymał wniosek A. S. z dnia 14 lutego 2025 r. o uznanie za stronę toczącego się postępowania nr [...] w sprawie stanu technicznego balkonów w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w P.. W dniu 1 kwietnia 2025 r. została udzielona wnoszącemu odpowiedź odmowna, w treści której w szczególności stwierdzono, że kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje żadnej szczególnej procedury (trybu) w zakresie dopuszczania bądź niedopuszczania podmiotów jako stron postępowania. W szczególności nie przewidział obowiązku wydania postanowienia o odmowie dopuszczenia danej osoby do udziału w postępowaniu. Organ przyjął, że będące przedmiotem niniejszego postępowania elementy budynku są jego częścią wspólną i z tego powodu adresatem praw i obowiązków pozostaje tylko wspólnota mieszkaniowa. A. S. ponowił wniosek, na który organ odpowiedział pismem z 8 sierpnia 2025 r., podtrzymując wcześniejsze stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, iż skarga wniesiona przez A. S. zarzucała organowi nie tylko bezczynność w zakresie rozpoznaniu jego wniosku o uznanie za stronę postępowania, lecz zawierała również zarzuty w stosunku do czynności organu, polegającej na odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze strony. Wobec stwierdzenia tej okoliczności, skarga w przedmiocie odnoszącym się do odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu została wyłączona do odrębnego rozstrzygnięcia pod inną sygnaturą akt. W przedmiotowym postępowaniu przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność Inspektor Nadzoru Budowlanego w przedmiocie uznania A. S. za stronę postępowania administracyjnego.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
W rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. przedmiotem kontroli sądowoadministarcyjnej są zaś:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego.
W myśl art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.).
Z treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. wynika, że przedmiotem skargi można uczynić bezczynność organu odnoszącą się sprawy, która powinna zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.), postanowienia (pkt 2 i 3) czy też innego aktu lub czynności (pkt 4). Należy wskazać w tym miejscu, że złożenie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony stanowi kwestię jedynie uboczną w stosunku do postępowania administracyjnego, a brak oceny czy rozstrzygnięcia w tym zakresie nie tamuje tego postępowania. Może to być ewentualnie naruszenie przepisów (stanowiące nawet podstawę wznowienia postępowania, o ile zostało ono zakończone decyzją ostateczną - art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), jednak nie może być ono oceniane w kategorii bezczynności w rozpatrzeniu sprawy administracyjnej (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 3 września 2025 r. II SAB/Bk 50/25, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje natomiast żadnej szczególnej procedury (trybu) w zakresie dopuszczania bądź niedopuszczania podmiotów jako stron postępowania. W szczególności ustawa nie przewiduje obowiązku wydania postanowienia o odmowie dopuszczenia danej osoby do udziału w postępowaniu. Organ władny jest jedynie wydać postanowienia o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu, o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej (art. 31 § 2 k.p.a.). Nie sposób szczególnej regulacji dotyczącej organizacji społecznych rozciągać również na podmioty domagające się dopuszczenia do udziału w postępowaniu na mocy art. 28 k.p.a. W takiej sytuacji dopuszczenie do udziału w postępowaniu jako strony następuje poprzez zawiadomienie i dalsze doręczanie kolejnych pism w sprawie. Z kolei o odmowie uznania za stronę informuje się tzw. "zwykłym pismem", które nie podlega zaskarżeniu. Czynność odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym podjęta w ramach postępowania administracyjnego, zawarta w piśmie procesowym organu i niebędąca postanowieniem wydanym na podstawie art. 31 § 2 k.p.a., jest aktem, na który skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2021 r. I OSK 228/21, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 24 lipca 2017 r. II SA/Bk 510/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 26 marca 2020 r. II SAB/Kr 450/19). W konsekwencji należy przyjąć, że niedopuszczalna jest również skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku strony o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu.
Podmiot niebędący organizacją społeczną, który domaga się uznania za stronę w toczącym się postępowaniu, nie jest pozbawiony prawa do sądu oraz kontroli administracyjnej. Jak wskazuje się w orzecznictwie, osoba taka może zaskarżyć decyzję wydaną przez organ po zakończeniu postępowania lub też może wystąpić z żądaniem wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyby orzeczenie stało się ostateczne. Legitymacja takiego podmiotu stanie się przedmiotem oceny organu odwoławczego. Jeżeli tenże podzieli stanowisko o braku legitymacji i umorzy postępowania odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., będzie można taką decyzję zaskarżyć do sądu administracyjnego. W polskim systemie prawa nie ma natomiast instrumentów, które pozwalałyby dokonać weryfikacji prawidłowości ustalenia kręgu stron postępowania przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. W szczególności zaś nie jest takim instrumentem skarga na bezczynność przewidziana w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a.
Odnosząc się do wniosków skarżącego Sąd wskazuje, że w ramach skargi na bezczynność organu Sąd nie może rozstrzygać kwestii dotyczących posiadania lub nieposiadania legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym, bowiem zagadnienie to nie jest objęte zakresem przedmiotowym skargi na bezczynność organu.
W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną, stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a.