III SAB/Lu 9/24

III SAB/Lu 9/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Ewa Ibrom
Jerzy Drwal /przewodniczący/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
658
Hasła tematyczne
Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 926
§ 5 ust. 2; § 10 ust. 1 pkt 1; § 11 ust. 4; § 12 ust. 3a, 5;   § 13 ust. 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być  finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - t. j.
Dz.U. 2023 poz 100
art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. C, ust. 3, 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. S. na bezczynność Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] w przedmiocie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze oddala skargę.
Uzasadnienie
S. S. (skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] w przedmiocie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Skarżący wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2023 r. wystąpił o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze. Wniosek dotyczył protezy modularnej uda. We wniosku wskazano, że całkowity koszt zakupu to [...] zł, dofinansowanie NFZ to [...] zł, zaś wnioskowana kwota dofinansowania to [...] zł. Do wniosku dołączono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wystawioną przez Pracownię Ortopedyczną [...] w [...] (wykonawcę zlecenia) fakturę pro forma nr [...] z dnia 21 lipca 2023 r. na kwotę [...]zł oraz zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne.
Pismem z dnia 23 sierpnia 2023 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] poinformowało Pracownię Ortopedyczną [...] w [...] (wykonawcę zlecenia), że dofinansuje zakup przedmiotów ortopedycznych dla skarżącego, zgodnie z uchwałą Rady Powiatu [...] nr [...] z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie zatwierdzenia zadań i wysokości środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnoprawnych przeznaczonych na ich realizację w 2023 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie wyjaśniło, że na podstawie faktury pro forma nr [...] z dnia 21 lipca 2023 r., wystawionej przez Pracownię Ortopedyczną [...], wysokość dofinansowania wyniesie [...] zł, co stanowi 50% naliczonego dofinansowania. P. z dnia 23 sierpnia 2023 r. zostało doręczone do wiadomości skarżącemu.
W związku z przedstawieniem nowej faktury pro forma nr [...] z dnia 3 października 2023 r. wystawionej przez Pracownię Ortopedyczną [...] pismem z dnia 3 października 2023 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] ponownie poinformowało Pracownię Ortopedyczną [...], że dofinansuje zakup przedmiotów ortopedycznych dla skarżącego, zgodnie z powołaną uchwałą Rady Powiatu [...] nr [...] z dnia 5 lipca 2023 r., oraz że wysokość dofinansowania na podstawie faktury pro forma nr [...] z dnia 3 października 2023 r., wyniesie [...] zł, co stanowi 50% naliczonego dofinansowania. P. z dnia 10 października 2023 r. zostało doręczone do wiadomości skarżącemu.
Następnie, pismem z dnia 13 października 2023 r. (data wpływu do organu 16 października 2023 r.), skarżący zwrócił się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] o uzasadnienie decyzji w sprawie przyznanych środków finansowych w ramach dofinansowania wymiany protezy, wyjaśnienie co do wysokości kwoty, w ramach jakiego programu przyznano środki oraz pouczenie co do odwołania od tego rozstrzygnięcia.
Pismem z dnia 24 października 2023 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] (dalej też jako organ) wyjaśniło skarżącemu, że dofinansowanie do protezy zostało przyznane na złożony w dniu 10 sierpnia 2023 r. wniosek o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze. W. dofinansowania została naliczona w maksymalnej kwocie określonej w uchwale Rady Powiatu [...] [...] z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie zatwierdzenia zadań i wysokości środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnoprawnych przeznaczonych na ich realizację w 2023 r. Uchwała na przedmiotowe dofinansowanie przeznacza środki w wysokości 50% naliczonego dofinansowania. Dofinansowanie nalicza się zgodnie z § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. z 2015 r., poz.926). Kwota naliczona została w wysokości 50% kwoty określonej w rozporządzeniu, to jest maksymalnej obowiązującej na podstawie uchwały, a co za tym idzie w każdym przypadku obowiązuje minimum 50% wkładu własnego wnioskodawcy. Dalej organ wyjaśnił, że Moduły I i II, do którego w sowim piśmie nawiązywał skarżący odnoszą się do pilotażowego programu "Aktywny samorząd", przy czym Moduł I ma na celu likwidację barier utrudniających aktywizację społeczną i zawodową, a Moduł II ma na celu pomoc w uzyskaniu wykształcenia na poziomie wyższym. Wyjaśniono, że zgodnie z zasadami programu "Aktywny samorząd", skarżący nie spełnia warunków określonych w rozdziale VI ust. 1 pkt 3, dotyczących obszaru C programu, więc wnioskodawca nie kwalifikuje się do otrzymania dofinansowania w ramach aktywnego samorządu. Wymagania, jakie powinny spełniać osoby ubiegające się o dofinasowanie zadań poza programem "Aktywny samorząd", a także tryb postępowania i zasady ich dofinansowania ze środków Funduszu reguluje powołane rozporządzenie z dnia 25 czerwca 2002 r., gdzie w § 12 ust. 5 wskazano, że w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku złożonego wraz z wymaganymi dokumentami, właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego wystawia zaświadczenie o wysokości przyznanego dofinansowania zawierające: nieprzekraczalny termin dostarczenia przez wnioskodawcę koniecznych dokumentów oraz zobowiązanie jednostki samorządu terytorialnego do przekazania dofinansowania na konto świadczeniodawcy realizującego zlecenie w ciągu 10 dni od dnia otrzymania dokumentów.
Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] stwierdził, że z powołanych przepisów nie wynika, aby rozpatrzenie wniosku o przyznanie dofinansowania następowało w formie decyzji administracyjnej.
Następnie, pismem z dnia 21 listopada 2023 r. S. S. wniósł do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] o wydanie decyzji administracyjnej, odmownie rozstrzygającej wniosek z 16 października 2023 r. o dofinansowanie ze środków PFRON. Wyjaśnił, że przepisy prawa materialnego nie zawsze wprost wskazują na decyzję administracyjną jako formę załatwienia sprawy. W doktrynie prawa podnosi się, że gdy pojawia się odmowa dokonania czynności, wprowadza się wymóg wydania decyzji administracyjnej. Skarżący podkreślił, że przepisy rozporządzenia, jak również przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie przewidują możliwości określania przez rady powiatów wysokości dofinansowania. Przepis art. 35a ust. 3 ustawy stanowi jedynie, że rada powiatu w formie uchwały określa zadania, na które przeznacza środki określone w art. 48 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Określenie zadań, na które przeznaczone są środki nie jest tym samym, co określenie limitu kosztów ich dofinansowania. Skarżący stwierdził, że przysługuje mu dofinansowanie w kwotach maksymalnych wynikających z przepisów rozporządzenia, a Rada Powiatu nie miała prawa ich ograniczać. Odmowa zaś przyznania dofinansowania w ogóle lub w kwocie żądanej przez wnioskodawcę wymaga, jego zdaniem, wydania decyzji. Skarżący podniósł w końcu, że nie zgadza się z odmową wydania decyzji w sprawie przyznania dofinansowania z programu "Aktywny samorząd" w 2023 roku, w module I Obszar C:
- Zadanie 3 przewidziano pomoc w zakupie protezy kończyny, w której zastosowano nowoczesne rozwiązania techniczne, tj. protezy co najmniej na III poziomie jakości (adresowana do osób ze stopniem niepełnosprawności),
- Zadanie 4 - przewidziano pomoc w utrzymaniu sprawności technicznej posiadanej protezy kończyny, w której zastosowano nowoczesne rozwiązania techniczne - co najmniej na III poziomie jakości (adresowana do osób ze stopniem niepełnosprawności);
Skarżący wskazał, że żądanie mieści się w ww. zadaniach i powinno zostać sfinansowane również ze środków pochodzących z programu "Aktywny samorząd" w 2023 roku, a odmowa przyznania dofinansowania również powinna przyjąć formę decyzji administracyjnej.
W piśmie z dnia 15 grudnia 2023 r. Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] wskazał, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko. W jego ocenie, w sprawie brak jest podstaw do orzekania w formie decyzji.
Pismem z dnia 29 grudnia 2023 r. skarżący wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. ponaglenie na niezałatwienie sprawy administracyjnej w terminie. Skarżący podniósł, że w dniu 16 października 2023 r. złożył wniosek o dofinansowanie, zaś Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie poinformowało go pismem z dnia 24 października 2023 r. o dofinansowaniu w kwocie niższej od spodziewanej przez wnioskodawcę. Skoro nie uwzględniono w całości wniosku, to skarżący w piśmie z dnia 21 listopada 2023 r. wyraził stanowisko, że organ powinien wydać w tej sprawie decyzję.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. postanowieniem z dnia 23 stycznia 2024 r., na podstawie art. 37 § 6 w związku z art. 124 i art. 125 § 3 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., obecnie Dz.U. z 2024 r., poz.572), dalej k.p.a., umorzyło w całości postępowanie w sprawie. Kolegium wskazało, że ponaglenie na niezałatwienie przez Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] sprawy dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze, jest bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.) ponieważ sprawa, w której S. S. zarzuca bezczynność postępowania nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 k.p.a. Zdaniem Kolegium w sprawie tej nie mamy do czynienia z postępowaniem administracyjnym sensu stricto. Nie ma bowiem normy prawnej, która identyfikowałaby taką właśnie formę działania organu administracyjnego.
Zdaniem Kolegium również żaden z przepisów prawa materialnego nie uprawnia Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...], aby w sprawie dofinansowania do zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze, a więc i o odmowie dofinansowania wypowiadał się władczo w kwalifikowanej formie. Przepisy prawa materialnego określają wręcz inną niż akt administracyjny (decyzja, postanowienie) prawną formę działania organu administracji w tego rodzaju sprawach. W § 12 rozporządzenia w sprawie w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, przewidziano wprost inną formę działania administracji publicznej - informację o sposobie rozpatrzenia wniosku (§ 12 ust. 3b rozporządzenia), a w przypadku pozytywnego załatwienia wniosku - wydanie zaświadczenia (§ 12 ust. 5 rozporządzenia). Z kolei przepis § 14 rozporządzenia wskazuje, że podstawę dofinansowania zadań ze środków Funduszu stanowi co do zasady umowa zawarta przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) z osobą niepełnosprawną lub jej przedstawicielem ustawowym, osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadąjącą osobowości prawnej, przy czym umowa nie jest wymagana w razie przyznania osobie niepełnosprawnej dofinansowania ze środków Funduszu na zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze. Sposób uregulowania trybu postępowania i zasady ich dofinansowania ze środków Funduszu w rozporządzeniu pozwala, zdaniem organu wyższego stopnia, stwierdzić, że wolą prawodawcy nie było decyzyjne załatwianie sprawy będącej przedmiotem ponaglenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie S. S. wniósł o:
- zobowiązanie organu do wydania w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy decyzji w sprawie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze;
- stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;
- stwierdzenie, że bezczynność organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Skarżący w uzasadnieniu skargi podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zdaniem skarżącego, przysługuje mu dofinansowanie w kwotach maksymalnych wynikających z przepisów rozporządzenia, a Rada Powiatu nie miała prawa ich ograniczać. Odmowa zaś przyznania dofinansowania w ogóle lub w kwocie żądanej przez wnioskodawcę wymaga wydania w tej sprawie decyzji. Nie zgodził się ze stanowiskiem organu co do braku podstaw do przyznania dofinansowania z programu "Aktywny samorząd" w Module I Obszar C. Skarżący na poparcie swojego stanowiska co do decyzyjnego załatwienia sprawy odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt I GPS 1/12, opubl. ONSAiWSA 2012/4/62.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] podkreślił, że organ nie wydał decyzji z uwagi na brak materialnoprawnej podstawy ku temu, zaś dofinansowanie zostało przyznane, rozliczone i wypłacone w formie czynności materialno-technicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej: p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Skarżący wyczerpał tryb przedskargowy, o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a.
Tym samym zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Dla uznania jednak bezczynności lub przewlekłości konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione.
Podstawą prawną przyznawania świadczeń pieniężnych dla osób niepełnosprawnych w celu zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny jest art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 44) oraz wydane na jej podstawie (art. 35a ust. 4 ustawy) rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 926), dalej rozporządzenie w sprawie zadań powiatu, rozporządzenie. Ponadto zgodnie z art. 35a ust. 3 ustawy rada powiatu w formie uchwały określa zadania, na które przeznacza środki określone w art. 48 ust. 1 pkt 1 (tj. środki przekazane z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych).
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy pomimo tego, że jak stwierdził organ, skarżącemu przyznana została maksymalna kwota dofinansowania (które zostało rozliczone i wypłacone), która nie obejmowała jednak całej kwoty wskazanej przez skarżącego, to czy w takim przypadku organ powinien wydać decyzje administracyjną, decyzję odmowną co do pozostałej nieprzyznanej części kwoty dofinansowania – o którą wnioskował skarżący.
Innymi słowy, przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie nie jest sama informacja o przyznanym dofinansowaniu, lecz zarzucana organowi bezczynność, polegająca na niewydaniu decyzji w sprawie, w sytuacji, gdy żądanie skarżącego nie zostało w całości uwzględnione.
Rozstrzygnięcie tak zarysowanego sporu wymaga w pierwszej kolejności wyjaśnienia, w jakiej formie następuje pozytywne i negatywne załatwienie wniosku o dofinansowanie ze środków Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej Fundusz, PFRON) zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze.
Stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie zadań powiatu, o dofinansowanie ze środków Funduszu zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane na podstawie odrębnych przepisów mogą ubiegać się osoby niepełnosprawne, jeżeli dochód tych osób nie przekracza odpowiednio kwot, o których mowa w ust. 1 pkt 1.
Zgodnie z wymienionym wyżej przepisem § 5 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia, o dofinansowanie ze środków Funduszu zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny mogą ubiegać się:
1) osoby niepełnosprawne stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, jeżeli:
a) przeciętny miesięczny dochód, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, podzielony przez liczbę osób we wspólnym gospodarstwie domowym, obliczony za kwartał poprzedzający miesiąc złożenia wniosku, nie przekracza kwoty:
- 50% przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 2 pkt 4 ustawy, zwanego dalej "przeciętnym wynagrodzeniem", na osobę we wspólnym gospodarstwie domowym,
- 65% przeciętnego wynagrodzenia w przypadku osoby samotnej,
b) zachodzi potrzeba prowadzenia rehabilitacji w warunkach domowych przy użyciu tego sprzętu.
Zgodnie z § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, wysokość dofinansowania zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze wynosi:
a) do 100% udziału własnego osoby niepełnosprawnej w limicie ceny ustalonym na podstawie odrębnych przepisów, jeżeli taki udział jest wymagany,
b) do 150% sumy kwoty limitu, o którym mowa w lit. a, wyznaczonego przez ministra właściwego do spraw zdrowia oraz wymaganego udziału własnego osoby niepełnosprawnej w zakupie tych przedmiotów i środków, jeżeli cena zakupu jest wyższa niż ustalony limit.
Stosownie do § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie zadań powiatu, dofinansowanie zadań ze środków Funduszu następuje na pisemny wniosek złożony do powiatowego centrum pomocy rodzinie właściwego dla miejsca zamieszkania – w przypadku osoby niepełnosprawnej. Wniosek ten powinien spełniać określone w § 11 ust. 1 - 4 rozporządzenia wymagania formalne.
Do wniosku, zgodnie z § 11 ust. 4, dołącza się:
1) kopię orzeczenia lub kopię wypisu z treści orzeczenia, o którym mowa w art. 1, art. 5 pkt 1a lub art. 62 ustawy, a w przypadku osoby, o której mowa w art. 62 ust. 3 ustawy, kopię orzeczenia o stałej albo długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wydanego przed dniem 1 stycznia 1998 r.,
2) w przypadku zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze:
a) fakturę określającą cenę nabycia z wyodrębnioną kwotą opłacaną w ramach ubezpieczenia zdrowotnego oraz kwotą udziału własnego lub inny dokument potwierdzający zakup, wraz z potwierdzoną za zgodność, przez świadczeniodawcę realizującego zlecenie, kopią zrealizowanego zlecenia na zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze, albo
b) kopię zlecenia na zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze wraz z ofertą określającą cenę nabycia z wyodrębnioną kwotą opłacaną w ramach ubezpieczenia zdrowotnego i kwotą udziału własnego oraz termin realizacji zlecenia od momentu przyjęcia go do realizacji.
Według § 12 ust. 3a rozporządzenia, właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku oraz, zgodnie z § 12 ust. 3b rozporządzenia, informuje wnioskodawcę o sposobie rozpatrzenia wniosku w terminie 7 dni od dnia rozpatrzenia kompletnego wniosku.
Stosownie z kolei do § 12 ust. 5 rozporządzenia w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku złożonego wraz z dokumentami, o których mowa w § 11 ust. 4 pkt 2 lit. b, właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego wystawia zaświadczenie o wysokości przyznanego dofinansowania zawierające:
1) nieprzekraczalny termin dostarczenia przez wnioskodawcę dokumentów określonych w § 11 ust. 4 pkt 2 lit. a, uwzględniający termin wskazany w ofercie;
2) zobowiązanie jednostki samorządu terytorialnego do przekazania dofinansowania, po spełnieniu warunku, o którym mowa w pkt 1, na konto świadczeniodawcy realizującego zlecenie w ciągu 10 dni od dnia otrzymania dokumentów.
Według ogólnej zasady z § 14 ust. 1 rozporządzenia, podstawę dofinansowania zadań ze środków Funduszu stanowi umowa zawarta przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) z osobą niepełnosprawną lub jej przedstawicielem ustawowym, osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Jednak, jak stanowi § 14 ust. 3 rozporządzenia, przyznanie osobie niepełnosprawnej dofinansowania ze środków Funduszu na zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze nie wymaga formy umowy.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, na którą to kwestię trafnie zwrócił również uwagę skarżący, negatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON należy traktować jako decyzję administracyjną, od której służy odwołanie do organu wyższego stopnia. Stanowisko takie zostało wyrażone m.in. w wyrokach tutejszego sądu, jakie zapadły w sprawach o sygn. akt: II SA/Lu 665/17, II SA/Lu 666/17 i II SA/Lu 650/18 oraz zostało podzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił skargi kasacyjne Kolegium wniesione od tych wyroków odpowiednio w sprawach o sygn. akt: I GSK 1787/18, I GSK 1788/18 oraz I GSK 67/19. W wyrokach wydanych w sprawach I GSK 1787/18 i I GSK 1788/18, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, że pomimo tego, iż zarówno ustawa o rehabilitacji, jak wydane na jej podstawie rozporządzenie wprost nie wymagają wydania decyzji administracyjnej w przypadku odmowy przyznania dofinansowania ze środków PFRON, to jednak taka odmowa powinna mieć formę decyzji administracyjnej (np. wyroki NSA z: 9 listopad 2020 r., sygn. akt I GSK 2048/19; 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GSK 67/19; 9 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1846/14), skoro jest przejawem woli organu administracji wyrażonej w indywidualnej sprawie, dotyczącej uprawnień jednostki wynikających z przepisów prawa publicznego i co do zasady podlegać merytorycznej kontroli instancyjnej, a także kontroli sądowoadministracyjnej. Kompetencje organu do wydania aktu administracyjnego w formie decyzji są wyprowadzane z treści art. 104 k.p.a., (...). O tym, iż dany akt ma charakter decyzji nie decyduje jego nazwa, ale jego treść, z której wynikają uprawnienia bądź obowiązki dla strony. (...). Pod warunkiem, że rozstrzyga on co do istoty (merytorycznie) indywidualną sprawę, należącą do właściwości organów administracji, którego przedmiotem jest przyznanie (odmowa, cofnięcie) pewnego uprawnienia, albo nałożenie (cofnięcie) pewnego obowiązku, stwierdzenie (ustalenie) istnienia pewnego uprawnienia lub stwierdzenie (ustalenie) czy nałożenie obowiązku, bądź zakończenie sprawy w danej instancji, w inny sposób. Tak więc, w razie wątpliwości właściwą formą załatwienia danej sprawy indywidualnej powinna być decyzja. Podobnie należy postąpić w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego jest akt, który potencjalnie mógłby być decyzją. W takim przypadku, sąd powinien każdorazowo, o ile pozwala mu na to stan sprawy, w pierwszej kolejności skontrolować akt pod kątem, czy zawiera on pewne niezbędne minimum składników pozwalających zakwalifikować go jako decyzję".
Postępowanie mające na celu rozpoznanie wniosku o dofinansowanie ma doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia, które ma charakter indywidualny, dotyczy praw jednostki. W judykaturze przyjmuje się więc, że wobec konieczności zagwarantowania wnioskodawcy prawa do sądu, o którym stanowi art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i braku wskazania w przepisach ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia formy jaką przybiera informacja z § 12 ust. 3b rozporządzenia, należy przyjąć, że informacja o negatywnym rozpoznaniu wniosku jest decyzją administracyjną ze wszelkimi tego konsekwencjami proceduralnymi, począwszy od możliwości wniesienia od niej odwołania do właściwego organu (tak też: wyrok NSA z dnia 9 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 2048/19, uchwała NSA z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 1/12 (pkt 3.2. uzasadnienia uchwały), wyrok NSA z dnia 23 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1185/04, wyrok NSA z 9 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1846/14, postanowienie NSA z 16 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1615/17, wyrok NSA z 12 grudnia 2017r., sygn. akt II GSK 2835/17, wyroki NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I GSK 302/18 i 303/18, postanowienie NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt I GZ 385/19).
Skoro bowiem wnioskodawca nie posiada możliwości domagania się rozpoznania sprawy przed sądem powszechnym z uwagi na brak stosunku cywilnoprawnego, to tego rodzaju rozstrzygnięcia, jako objęte gwarancją konstytucyjną nie mogą pozostawać poza skuteczną kontrolą sądową.
W powoływanej przez skarżącego uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 24 maja 2012 r. sygn. II GPS 1/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że negatywne rozpatrzenie wniosku o udzielenie osobie niepełnosprawnej, bezrobotnej, jednorazowych środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podjęcie działalności gospodarczej, na podstawie art. 12a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w trybie przewidzianym w rozporządzeniu wykonawczym następuje w formie decyzji administracyjnej również uzasadniał, iż z uwagi na przysługujące każdemu prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) wnioskodawca powinien dysponować środkiem prawnym pozwalającym mu na wszczęcie skutecznego postępowania sądowego w przypadku, gdyby jego wniosek nie został uwzględniony zgodnie z żądaniem. NSA zwracał uwagę, z odwołaniem do orzecznictwa i literatury, że w przypadku gdy uprawnienie strony nie powstaje bezpośrednio z mocy prawa, lecz w wyniku konkretyzacji normy prawnej, organ administracji państwowej – o ile nie jest przewidziana inna forma jego działań – obowiązany jest dokonać tej konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej. W przypadku wydania decyzji administracyjnej odmawiającej stronie przyznania dofinansowania ze środków PFRON służy od niej odwołanie do właściwego samorządowego kolegium odwoławczego.
Skład orzekający w tej sprawie stanowisko przedstawione powyżej w pełni podziela, jednakże, wbrew oczekiwaniu skarżącego, nie może ono znaleźć odniesienia do okoliczności sprawy niniejszej.
Z przedstawionych na wstępie okoliczności sprawy bezsprzecznie bowiem wynika, że wniosek skarżącego o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze nie został negatywnie załatwiony. Wręcz przeciwnie wniosek został uwzględniony i dofinansowanie zostało przez organ przyznane, jak też i rozliczone. Skarżący kwestionuje jednak jego wysokość, a ta okoliczność pozostaje poza granicami sprawy niniejszej.
Przypomnieć bowiem należy, że przedmiotem kontroli sądu jest skarga na bezczynność organu. Istota niniejszego postępowania sądowego zainicjowanego skargą na bezczynność organu wymaga zaś zbadania, czy organ administracji wywiązał się z obowiązku terminowego załatwienia konkretnej sprawy. Rola sądu administracyjnego badającego skargę na bezczynność ogranicza się do sprawdzenia, czy organ podjął stosowne działanie, do którego był zobowiązany i nie może polegać na merytorycznym rozstrzyganiu sprawy (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 września 2020 r. sygn. akt I SAB/Gl 8/20 oraz powołane w nim orzecznictwo).
Przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w ustawowo określonym terminie dany organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności.
Ponadto, przepisy k.p.a., jako podstawowego aktu regulującego postępowanie administracyjne, do których niewątpliwie należy postępowanie z zakresu przyznania dofinansowania osobie niepełnosprawnej ze środków PFRON, mają odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie. Na podstawie art. 35 k.p.a., organ administracji zobowiązany jest załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, zaś zgodnie z § 12 ust. 3a rozporządzenia w sprawie zadań powiatu, organ rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku. Zgodnie z art. 36 k.p.a., organ powinien zawiadomić stronę o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Za bezczynność organu administracyjnego uznaje się sytuację, w której organ nie załatwił sprawy w określonym w przepisach terminie, ani w terminie wyznaczonym przez organ, w sytuacji niezałatwienia sprawy w pierwotnie obowiązującym terminie. Tymczasem, w niniejszej sprawie skarżący, wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2023 r., wystąpił o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze. Wniosek dotyczył protezy modularnej uda. Jak wyżej wskazano pismem z dnia 23 sierpnia 2023 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] poinformowało Pracownię Ortopedyczną [...] w [...] (wykonawcę zlecenia) i skarżącego, że dofinansuje zakup przedmiotów ortopedycznych dla skarżącego, oraz że wysokość dofinansowania wyniesie [...] zł, wskazując podstawę wyliczenia tak przyznanej kwoty. Organ ponowił informację w zakresie kwoty przyznanego dofinansowania pismem z dnia 3 października 2023 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] ponownie poinformowało wykonawcę zlecenia (doręczając również przedmiotowe pismo skarżącemu), że dofinansuje zakup przedmiotów ortopedycznych dla skarżącego, zgodnie z uchwałą Rady Powiatu [...] nr [...] z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie zatwierdzenia zadań i wysokości środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnoprawnych przeznaczonych na ich realizację w 2023 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie wyjaśniło, że na podstawie faktury pro forma nr [...] z dnia 3 października 2023 r., wystawionej przez Pracownię Ortopedyczną [...], wysokość dofinansowania wyniesie [...] zł, co stanowi 50% naliczonego dofinansowania.
Jak już wyżej wskazano, brak wskazania w przepisach ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia formy jaką przybiera informacja z § 12 ust. 3b rozporządzenia nie stanowi przeszkody dla uznania, zgodnie z przyjętym orzecznictwem, że informacja o negatywnym rozpatrzeniu wniosku o udzielnie dofinansowania to decyzja administracyjna. Skoro rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy dofinansowania zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze ze środków PFRON ma formę decyzyjną, to oznacza, że załatwienie w taki sposób wniosku następuje poprzez wydanie decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a. Forma decyzji administracyjnej dotyczy jednak jedynie negatywnego rozstrzygnięcia. Tymczasem, co też już powiedziano, z przedstawionego wyżej stanu faktycznego nie wynika, że wniosek skarżącego został rozstrzygnięty negatywnie, przez odmowę dofinansowania zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze ze środków PFRON. Natomiast organ poinformował skarżącego, że dofinansowanie przyznane zostało w innej kwocie, aniżeli ta, która wynika z wniosku. Skoro jednak, żądanie strony zostało uznane przez organ za zasadne, to załatwienie wniosku nie wymagało, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, formy decyzji administracyjnej. Subiektywne przeświadczenie skarżącego, że jego wniosek rozpatrzony został w sposób negatywny nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonej w tej sprawie dokumentacji.
Z kolei z regulacji § 12 ust. 5 rozporządzenia jasno wynika jakie czynności podejmuje organ, gdy wniosek zostanie pozytywnie rozpatrzony. Organ wystawia zaświadczenie o wysokości przyznanego dofinansowania. Wysokość przyznanego dofinansowania nie musi więc oznaczać kwoty wnioskowanej przez stronę, a pozytywne załatwienie wniosku nie oznacza, jak tego chce skarżący, przyznania dofinansowania w żądanej kwocie. Pozytywne załatwienie wniosku, to uwzględnienie żądania o dofinansowanie, a kwestia jego wysokości, to rzecz następcza. Z powołanych przepisów rozporządzenia wynika z kolei, że uwzględnianie wniosku nie wymaga decyzyjnego załatwienia sprawy.
Organ, na podstawie przedstawionych faktur pro forma informował każdorazowo o przyznaniu skarżącemu dofinansowania zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze. W ocenie sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, uzasadnione jest stwierdzenie, że w niniejszym przypadku nie miała miejsca bezczynność organu. Brak jest również podstaw dla przyjęcia, że skarżący nie otrzymywał pism zawierających istotne dla przebiegu postępowania informacje. Natomiast, jak już na wstępie było wyjaśnione, z uwagi na zakres kontroli sądowoadministracyjnej w ramach skargi na bezczynność nie jest możliwa szczegółowa analiza wskazanych wyżej pism pod kątem ich merytorycznej zasadności.
Z tych też przyczyn zarzuty skargi co do błędnej wysokości przyznanego dofinansowania, jak i co do wadliwości zapisów uchwały Rady Powiatu [...] nr [...] z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie zatwierdzenia zadań i wysokości środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnoprawnych przeznaczonych na ich realizację w 2023 r. nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Przedmiotem skargi nie jest bowiem ani uchwała organu jednostki samorządu terytorialnego wydana na podstawie art. 35a ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, ani przekazana skarżącemu informacja w zakresie wysokości przyznanego dofinansowania.
Dlatego też zarzuty skargi, iż organ chce pozbawić skarżącego merytorycznej kontroli jego działania wydając zaświadczenie, pomimo, że skarżący z wysokością takiego dofinansowania się nie zgadza, są w postępowaniu dotyczącym bezczynności chybione.
Na marginesie tylko sąd zwraca uwagę, że skoro analiza przeprowadzonego postępowania z wniosku o dofinansowanie wykazała, iż organ nie miał obowiązku załatwienia sprawy poprzez wydanie odmownej decyzji administracyjnej (wniosek został uwzględniony), to w tak ustalonym stanie sprawy nie zachodziła przeszkoda w merytorycznym rozpoznaniu skargi na bezczynność. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 orzekł, że "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W uzasadnieniu przedmiotowej uchwały NSA wskazał, że stwierdzenie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności następuje w wyniku uwzględnienia skargi na bezczynność, której przedmiot określony jest w art. 37 § 1 pkt 1) k.p.a. stanem bezczynności, istniejącym w dacie wniesienia skargi i zakwestionowanym ponagleniem.
Reasumując, skarga na bezczynność w przedmiocie dofinansowania ze środków PFRON złożona w niniejszej sprawie jest nieuzasadniona. Nie ma bowiem stanu bezczynności rozumianej jako niewydanie rozstrzygnięcia w określonym w art. 35 k.p.a. terminie. Organ wniosek skarżącego rozpatrzył, a skarga wniesiona została po wydaniu przez organ stosownego rozstrzygnięcia, tj. informacji o przyznanym dofinansowaniu.
W konsekwencji i na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę.
Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.