III SAB/Lu 56/22

III SAB/Lu 56/22 - Postanowienie WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-12-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Robert Hałabis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 §2, art. 52 §1, §2, art. 53 § 2b, art. 58 § 1 pkt 6, § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. M. na bezczynność Wojewody Lubelskiego w przedmiocie przekazania ponaglenia organowi wyższego stopnia p o s t a n a w i a: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
W dniu 29 czerwca 2021 r. obywatel Federacji Rosyjskiej R. M. (dalej jako "skarżący") złożył do Wojewody Lubelskiego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP.
W piśmie z dnia 3 sierpnia 2022 r. skarżący (działający za pośrednictwem pełnomocnika) skorzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. i złożył do Wojewody Lubelskiego ponaglenie skierowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na przewlekłość postępowania w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP.
W odpowiedzi organ pismem z dnia 10 sierpnia 2022 r. poinformował pełnomocnika strony, że zgodnie z art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583, ze zm.), w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie sprawy dotyczącej udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postepowaniach prowadzonych przez wojewodę – nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
W takiej sytuacji w piśmie z dnia 20 października 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, za pośrednictwem Wojewody Lubelskiego ponaglenie na bezczynność tego organu w sprawie przekazania ponaglenia z dnia 3 sierpnia 2022 r. organowi wyższego stopnia, stosownie do art. 37 § 4 k.p.a.
Jednocześnie w piśmie z dnia 21 października 2022 r. skarżący (reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego z wyboru) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wojewody Lubelskiego w przedmiocie przekazania Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenia z dnia 3 sierpnia 2022 r. w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy, to jest z naruszeniem art. 37 § 4 k.p.a.
We wnioskach skargi domagał się również stwierdzenia, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stąd wnioskował również o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości dwuipółkrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa GUS, a także o wydanie postanowienia sygnalizacyjnego, o którym mowa w art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Lubelski wniósł o jej odrzucenie.
W uzasadnieniu tego stanowiska organ wyjaśnił, że w sprawie wykonał szereg czynności zmierzających do jej załatwienia. Pomimo tego – w ocenie organu – skarga jako bezprzedmiotowa podlega odrzuceniu z uwagi na czasową niedopuszczalność wywodzenia środków prawnych zwalczających bezczynność lub przewlekłe prowadzenie tego rodzaju postępowania, co wynika z wejścia w życie przepisu art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, który wszedł w życie na mocy ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 15 kwietnia 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga w tej sprawie podlega odrzuceniu, jednakże z innych przyczyn niż podniesione zostały w odpowiedzi na skargę.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a., która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Według zaś art. 3 § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Wymaga przy tym zwrócenia uwagi, że według art. 52 § 1 p.p.s.a, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym w każdym wypadku przed skierowaniem skargi do merytorycznego rozpatrzenia, sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność.
Dla oceny zagadnienia dopuszczalności skargi w tej sprawie należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że ponaglenie jest środkiem prawnym, który może być wniesiony, jeśli postępowanie toczy się w trybie przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Jest ono bowiem instrumentem prawnym umożliwiającym podjęcie obrony przed uchylaniem się organu administracji publicznej od sprawnego i szybkiego załatwienia sprawy, przysługującym w postępowaniu jurysdykcyjnym prowadzonym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wówczas skarga przysługuje na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego, a nie na bezczynność w zakresie obowiązku dokonania przewidzianej prawem czynności proceduralnej, takiej jak "przekazanie ponaglenia". Podmiot zamierzający wnieść omawianego rodzaju skargę nie musi bowiem oczekiwać na rozpatrzenie ponaglenia.
Odnosząc powyżej wskazane uregulowania prawne do okoliczności tej sprawy wymaga zaakcentowania, że przedmiotem skargi w sprawie niniejszej strona nie uczyniła bezczynności organu dotyczącej załatwienia sprawy administracyjnej poprzez wydanie decyzji administracyjnej lub postanowienia albo innego aktu co do istoty sprawy, lecz zarzuciła organowi bezczynność w zakresie czynności procesowej, polegającej na nieprzekazaniu organowi wyższego stopnia ponaglenia skarżącego z dnia 3 sierpnia 2022 r. w terminie określonym w art. 37 § 4 k.p.a., w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP.
Tymczasem z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności, która ma bezpośredni wpływ na załatwienie sprawy. Bezczynność musi więc dotyczyć sprawy i jej niezałatwienia, a nie kwestii obowiązku dokonania w sprawie czynności, która na załatwienie sprawy w żaden sposób nie wpływa, bowiem celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do załatwienia sprawy.
W konsekwencji, skoro przedmiotem zaskarżenia skargą w tej sprawie stała się kwestia bezczynności organu polegająca na nieprzekazaniu ponaglenia strony organowi wyższego stopnia w terminie określonym w art. 37 § 4 k.p.a., to mając na uwadze przedstawione wyżej rozumienie pojęcia "bezczynności" stwierdzić należało, że skarga na bezczynność w kwestiach wpadkowych względem postępowania głównego, które nie mają w istocie wpływu na jej załatwienie – jest niedopuszczalna. Pojedyncze pismo w sprawie nie tworzy i nie inicjuje nowej sprawy administracyjnej. Sprawę administracyjną stanowi bowiem przewidziana w materialnych przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracji i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi. Tak rozumiana sprawa administracyjna staje się przedmiotem procedowania z chwilą złożenia przez dany podmiot żądania wszczęcia postępowania lub też z chwilą wszczęcia postępowania z urzędu przez organ administracji.
Dlatego też ocena, czy organ podejmuje czynności niezgodne z procedurą, w sposób nieefektywny, w dużym odstępie czasu lub też dokonuje czynności pozornych powodujących, że formalnie nie jest bezczynny, ewentualnie mnoży czynności dowodowe ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy, dopuszczalna jest – co do zasady – w ramach postępowania sądowoadministracyjnego zainicjonowanego skargą na bezczynność w sprawie o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy.
Natomiast rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia nie stanowi wymogu formalnego wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego w sprawie głównej, ponieważ skargę można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, stosownie do cytowanego na wstępie art. 53 § 2b p.p.s.a. Oznacza to, że opóźnione przekazanie ponaglenia przez organ właściwy do załatwienia sprawy głównej albo w ogóle brak jego przekazania organowi wyższego stopnia nie warunkuje wnoszenia środka zaskarżenia w sprawie głównej w zakresie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego. Z tej też przyczyny skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w zakresie przekazania w prowadzonym postępowaniu głównym ponaglenia organowi wyższego stopnia w ustawowym terminie – w ogóle nie przysługuje.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. – obowiązany był skargę odrzucić, o czym orzekł w postanowieniu.