III SAB/Lu 37/22

III SAB/Lu 37/22 - Postanowienie WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II GSK 647/23 - Postanowienie NSA z 2023-06-23
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. R. na bezczynność Starosty Zamojskiego w przedmiocie niezłożenia przez organ wniosku do właściwego sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt III SAB/Lu [...]
UZASADNIENIE
W piśmie z 13 października 2022 r. W. R. (dalej jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Starosty Zamojskiego (dalej jako "organ") w przedmiocie niezłożenia wniosku do właściwego sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...].
Obowiązek organu złożenia wniosku do właściwego sądu skarżący wywiódł z art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988 z późn. zm.), dalej jako "p.r.d.".
Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności Starosty Zamojskiego i zobowiązanie organu do podjęcia działań zmierzających do wystąpienia do właściwego sądu cywilnego z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, zgodnie z art. 130a ust. 10 p.r.d., ewentualne o nakazanie organowi sprawującemu nadzór wykonania wyżej wymienionej czynności, na koszt i ryzyko powiatu na podstawie art. 88 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1526). Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usuwania pojazdów z dróg i przechowywania ich na parkingu w związku z nakazem usunięcia pojazdów z drogi, na podstawie art. 130a p.r.d. Skarżący podkreślił, że z art. 130a ust. 10 p.r.d. wynika obowiązek organu wystąpienia do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu usuniętego z drogi na rzecz powiatu. Pomimo, że skarżący wielokrotnie występował do organu z wnioskiem o podjęcie działań prawem przewidzianych, starosta nie zrealizował ciążącego na nim obowiązku polegającego na złożeniu do sądu rejonowego wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu. Brak podjęcia działań przez organ powoduje, że skarżący pozbawiony jest prawnej możliwości uzyskania wynagrodzenia z tytułu sprawowania dozoru, mimo ponoszenia od wielu lat stale zwiększających się kosztów związanych ze sprawowaniem dozoru.
W odpowiedzi na skargę Starosta Zamojski wniósł o odrzucenie skargi. Organ wyjaśnił, że skarga w sprawie niniejszej jest kolejną skargą w przedmiocie braku podjęcia przez organ działań zmierzających do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu. Starosta wskazał, że w 17 sprawach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnymi postanowieniami odrzucił skargi skarżącego na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Zamojskiego w przedmiocie likwidacji pojazdu (w tym w sprawie III SAB/Lu 16/22 dotyczącej pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]).
Organ podniósł również, że w czterech sprawach (z akt sprawy wynika, że chodzi o pojazdy [...] nr rej. [...], [...] nr rej. [...], [...] nr rej. [...], [...] nr rej. [...]) zapadły prawomocne orzeczenia o oddaleniu wniosku Powiatu Zamojskiego o ich przepadek (postanowienia Sądu Rejonowego w Zamościu I Wydział Cywilny sygn. akt I Ns 1060/11, sygn. akt I Ns 270/20, sygn. akt I Ns 348/20) i umorzeniu postępowania (postanowienie Sądu Rejonowego w Zamościu I Wydział Cywilny sygn. akt I Ns 1024/20).
Organ wyjaśnił również, że pojazd nie jest własnością Powiatu Zamojskiego i nie może zostać odebrany z parkingu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga w rozpoznawanej sprawie podlega odrzuceniu ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Zakres kognicji sądów administracyjnych jest ograniczony do ściśle określonego rodzaju spraw. Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Według zaś art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Sądy administracyjne rozstrzygają też spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 p.p.s.a.).
Z przytoczonych wyżej przepisów, a w szczególności z treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. wynika, że wprawdzie skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania – co do zasady – należy do właściwości sądu administracyjnego, to jednak jest tylko pochodną dopuszczalnej skargi na prawne formy działania organów w zakresie wykonywania administracji publicznej, a więc takich, które poddane zostały kontroli sądowoadministracyjnej. Tym samym skarga do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania obejmować może jedynie sprawy, które określone zostały przede wszystkim w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a., a więc obejmujące zaniechanie wydania decyzji administracyjnej, postanowień, innych aktów lub podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które organ w świetle prawa obowiązany jest podjąć w przewidzianym prawem terminie. Oznacza to w konsekwencji, że przepisy prawa nie dopuszczają, by przedmiotem badania przed sądem administracyjnym w zakresie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, były jakiekolwiek inne zaniechania organu.
W rozpoznawanej sprawie skarżący zarzucił organowi bezczynność polegającą na niewystąpieniu do właściwego sądu cywilnego z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Zdaniem skarżącego organ pozostaje w bezczynności, ponieważ nie wykonuje obowiązku określonego w art. 130a ust. 10 p.r.d., co w konsekwencji narusza prawo skarżącego do uzyskania wynagrodzenia z tytułu należycie wykonywanych obowiązków w zakresie dozoru.
Przepis art. 130a p.r.d. określa sytuacje, w których pojazd jest usuwany albo może być usunięty z drogi na koszt właściciela (ust. 1 i 2).
Zgodnie z art. 130a ust. 10 p.r.d., z którego skarżący wywodzi obowiązek działania organu, starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
Należy wyjaśnić, że sprawy dotyczące przepadku pojazdów na rzecz powiatu rozpoznawane są przez sąd powszechny, stosownie do przepisów art. 6106 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 z późn. zm.), dalej jako "k.p.c.". Postępowanie wszczyna się na wniosek starosty (art. 6107 § 1 k.p.c.).
Podkreślenia wymaga, że złożenie przez starostę, zgodnie z art. 130a ust. 10 p.r.d., wniosku do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu nie stanowi rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej w formie władczego działania w drodze decyzji administracyjnej (vide postanowienie NSA z 5 lutego 2013 r., sygn. akt I OW 213/12 ). Ponadto nie następuje ono również w formie postanowienia, ani nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Taki akt lub czynność muszą mieć charakter bezwzględnie zewnętrzny, czyli muszą być skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność oraz muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu, a dany akt lub czynność powinna ustalać (odmawiać ustalenia), stwierdzać (odmawiać stwierdzenia), potwierdzać (odmawiać potwierdzenia) określonych uprawnień lub obowiązków określonych przepisami prawa administracyjnego. Muszą one wywoływać dla określonego podmiotu skutki prawne, a więc w sposób prawnie wiążący wpływać na sytuację prawną określonego podmiotu przez to, że wywołują określony skutek prawny, jaki przepis prawa powszechnie obowiązującego wiąże z danym aktem lub czynnością.
Powyższym cechom aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa nie odpowiada skierowanie do sądu powszechnego przez starostę wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu, na podstawie art. 130a ust. 10 p.r.d. Nie mamy też w takim przypadku do czynienia z aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 czerwca 2019 r. (sygn. akt I OSK 1197/19), z art. 130a ust. 10 p.r.d. w żaden sposób nie wynika, że w aktualnym stanie prawnym organ może prowadzić postępowanie administracyjne w sprawie przejęcia (przepadku) na rzecz powiatu pojazdu. Sprawy te podlegają rozpoznaniu przez sąd powszechny w postępowaniu wszczętym na wniosek właściwego starosty. Przedmiotem skargi nie może być zatem zobowiązanie podmiotu legitymowanego do złożenia wniosku do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Wystąpienie z wnioskiem do sądu powszechnego nie jest bowiem rozpoznaniem i rozstrzygnięciem sprawy w formie władczego działania na drodze administracyjnej przez organy administracji publicznej. Żądanie skarżącego nie mogło zatem doprowadzić do wszczęcia postępowania administracyjnego.
Dopuszczalności zaskarżenia bezczynności starosty w sprawie niniejszej nie można wywodzić z art. 87 i art. 88 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1526 z późn. zm.), jak wskazuje skarżący. Podnieść należy, że w rozumieniu ustawy o samorządzie powiatowym starosta nie jest organem powiatu. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, organami powiatu są rada powiatu i zarząd powiatu. Z art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym wynika natomiast, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W myśl zaś art. 88 ust. 1 ustawy, przepisy art. 87 stosuje się odpowiednio, gdy organ powiatu nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich.
Wprawdzie w orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się zaskarżanie aktów starosty z powołaniem się na art. 87 ustawy o samorządzie powiatowymi, jednak wystąpienie przez starostę do sądu powszechnego z wnioskiem, o którym mowa w art. 130a ust. 10 prawa o ruchu drogowym nie stanowi aktu ani czynności podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Podsumowując stwierdzić należy, że przedmiotowa skarga nie stanowi skargi na bezczynność organu podlegającej właściwości sądu administracyjnego, gdyż nie dotyczy żadnej z form działania organu administracji publicznej wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a.