III SAB/Lu 31/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-01-31
NSAAdministracyjneŚredniawsa
bezczynność organukodeks postępowania administracyjnegosprostowanie decyzjipolicjaekwiwalent pieniężnynadgodzinyterminy załatwiania sprawponagleniesąd administracyjny

Podsumowanie

WSA w Lublinie stwierdził bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w L. w sprawie sprostowania błędu w decyzji dotyczącej ekwiwalentu za nadgodziny, zobowiązując organ do wydania postanowienia w terminie dwóch miesięcy.

Skarżący Z. K. złożył skargę na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w L. w sprawie wniosku o sprostowanie oczywistej omyłki w decyzji dotyczącej ekwiwalentu za nadgodziny. Organ administracji odmówił sprostowania, wskazując na brak akt sprawy, które zostały przesłane do NSA w związku z innymi postępowaniami. WSA w Lublinie uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając bezczynność organu i zobowiązując go do wydania postanowienia w terminie dwóch miesięcy, jednocześnie uznając, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Sprawa dotyczyła skargi Z. K. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w L. w przedmiocie sprostowania błędu lub oczywistej omyłki w decyzji z dnia [...] września 2021 r. dotyczącej ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny (nadgodziny). Skarżący wskazał na dwukrotne powielenie tej samej daty w decyzji. Komendant Powiatowy Policji w L. odmówił sprostowania, informując, że akta sprawy zostały przesłane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w związku z wniesionymi skargami kasacyjnymi w innych sprawach, i że wniosek zostanie zrealizowany po zwrocie akt. Skarżący wniósł ponaglenie, które zostało odrzucone przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził jednak bezczynność organu, uznając, że nawet w sytuacji braku akt sprawy, organ powinien podjąć działania w celu rozpoznania wniosku, np. poprzez próbę uzyskania dostępu do akt lub ustalenia danych na podstawie posiadanych informacji. Sąd zobowiązał Komendanta Powiatowego Policji w L. do wydania postanowienia w terminie dwóch miesięcy od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku, jednocześnie stwierdzając, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wniosek o wymierzenie grzywny został oddalony ze względu na brak rażącego charakteru bezczynności.

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ dopuszcza się bezczynności, nawet jeśli brak akt sprawy stanowi utrudnienie, ponieważ powinien podjąć działania w celu uzyskania dostępu do akt lub ustalenia danych na podstawie posiadanych informacji i wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak akt sprawy nie zwalnia organu z obowiązku rozpoznania wniosku o sprostowanie decyzji. Organ powinien podjąć aktywne działania w celu uzyskania dostępu do akt lub informacji, a także wyznaczyć konkretny nowy termin załatwienia sprawy, zamiast stosować nieokreślone sformułowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezczynność

Przepisy (16)

Główne

k.p.a. art. 35 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.

k.p.a. art. 35 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę, fakty powszechnie znane lub znane z urzędu, albo możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi organ rozporządza, powinny być załatwiane niezwłocznie.

k.p.a. art. 35 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego powinny być załatwione w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowane w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

k.p.a. art. 36 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ jest obowiązany zawiadomić strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

k.p.a. art. 36 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zawiadomienia o zwłoce i wskazania nowego terminu dotyczy również sytuacji, gdy zwłoka następuje z przyczyn niezależnych od organu.

k.p.a. art. 37 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Bezczynność organu zachodzi, gdy sprawa nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 52 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wniesienie skargi do sądu administracyjnego wymaga wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących skarżącemu w postępowaniu przed organem.

p.p.s.a. art. 52 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie.

p.p.s.a. art. 53 § § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę na bezczynność można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

p.p.s.a. art. 149 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności.

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala.

Pomocnicze

k.p.a. art. 113 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji może sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie, rachunkowe lub inne oczywiste omyłki w decyzji.

p.p.s.a. art. 286 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Akta sprawy udostępnia się stronom postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dopuścił się bezczynności, ponieważ nie rozpoznał wniosku o sprostowanie decyzji w ustawowym terminie, a podana przyczyna zwłoki (brak akt) nie usprawiedliwia całkowitego zaniechania działań. Organ powinien podjąć aktywne kroki w celu uzyskania dostępu do akt lub informacji, a także wyznaczyć konkretny nowy termin załatwienia sprawy.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że brak akt sprawy, które zostały przesłane do NSA, stanowił przeszkodę nie do pokonania w rozpoznaniu wniosku o sprostowanie. Organ twierdził, że nie ma obowiązku tworzenia akt podręcznych i że procedura nie przewiduje 'wypożyczania' akt przez sądy administracyjne.

Godne uwagi sformułowania

bez zbędnej zwłoki niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę nie załatwiono sprawy w terminie niezałatwienie sprawy w terminie nie może być usprawiedliwione brakiem dostępu do akt wskazanie nowego terminu nie może być dokonane poprzez użycie niedookreślonych sformułowań, jak np. 'po zwrocie akt z NSA'

Skład orzekający

Ewa Ibrom

sprawozdawca

Iwona Tchórzewska

członek

Jadwiga Pastusiak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organu administracji publicznej, w szczególności w kontekście braku dostępu do akt sprawy."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji braku akt w związku z postępowaniem przed NSA, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z bezczynnością organów administracji i interpretacją przepisów KPA, co jest istotne dla prawników procesowych. Pokazuje również, jak sądy administracyjne podchodzą do sytuacji, gdy akta sprawy są niedostępne.

Czy brak akt sprawy usprawiedliwia bezczynność urzędnika? WSA w Lublinie odpowiada.

Lexedit — asystent AI dla prawników

Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.

Analiza umów

Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian

Pełna anonimizacja

Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI

Bezpieczeństwo danych

Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III SAB/Lu 31/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Policja
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35, art. 36 § 1, art. 37 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, , po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. K. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w L. w przedmiocie sprostowania błędu lub oczywistej omyłki w treści decyzji I. stwierdza, że Komendant Powiatowy Policji w L. dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku Z. K. z dnia [...] sierpnia 2022 r. o sprostowanie decyzji Komendanta Powiatowego Policji w L. nr [...] z dnia [...] września 2021 r.; II. zobowiązuje Komendanta Powiatowego Policji w L. do wydania postanowienia w sprawie z wniosku Z. K. z dnia [...] sierpnia 2022 r. o sprostowanie decyzji Komendanta Powiatowego Policji w L. nr [...] z dnia [...] września 2021 r. - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. oddala skargę w pozostałej części.
Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. K. (dalej jako "skarżący") zaskarżył bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w L. w sprawie wniosku skarżącego z [...] sierpnia 2022 r. o sprostowanie błędu lub oczywistej omyłki w treści decyzji nr [...] z [...] września 2021 r. w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w toku służby w Policji czas wolny (nadgodziny).
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 2 k.p.a. i w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez dopuszczenie się bezczynności polegającej na niedopełnieniu obowiązku załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, a w perspektywie również i dopuszczenie się przewlekłości poprzez niepodjęcie czynności w oparciu o znane organowi dowody bądź też możliwe do ustalenia na podstawie posiadanych danych, którymi to organ rozporządza, przy jednoczesnym naruszeniu zasady bezstronności przez wyznaczenie do rozpoznania sprawy pracownika uprzednio wyłączonego z postępowania na podstawie ww. przesłanki.
Skarżący wniósł:
1. na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. - o zobowiązanie organu do niezwłocznego załatwienia jego wniosku,
2. na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. - o stwierdzenie, że bezczynność organu (ewentualnie przewlekłość w sprawie) miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3) na podstawie art 149 § 2 p.p.s.a. - o wymierzenie organowi grzywny (według uznania Sądu) w przypadku, o którym mowa w § 1.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że wnioskiem z [...] sierpnia 2022 r. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w L. - jako organu prowadzącego postępowanie administracyjne w jego sprawie - o sprostowanie w trybie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.), ujawnionego przez skarżącego błędu rachunkowego czy też oczywistej omyłki w treści decyzji nr [...] z [...] września 2021 r. o ustaleniu wysokości należnego mi ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w służbie w Policji czas wolny (nadgodziny). W uzasadnieniu wniosku wskazał, że dokonując ponownie analizy decyzji stwierdził w jej treści uchybienie w postaci dwukrotnie powielonej daty, tj. 20 sierpnia 2014 r. (w decyzji: "20.08.2014 r."), którego to błędu wcześniej nie zauważył żaden z obu organów. Wyjaśnił również, że nie dysponuje dokumentacją źródłową w postaci wydruków z bazy danych SWD, więc nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzić, czy jest to błąd rachunkowy (jak poprzednio), czy oczywista omyłka co do błędnie wskazanej daty i dlatego też uznał za zasadne jej sprostowanie, tak aby w obrocie prawnym funkcjonowała ona w prawidłowym kształcie.
W dniu [...] sierpnia 2022 r. skarżący otrzymał pismo Komendanta Powiatowego Policji w L. z 2. sierpnia 2022 r. stanowiące odpowiedź na wniosek, w którym został poinformowany, że wniosek nie może być obecnie zrealizowany, albowiem rozstrzygnięcie w tym zakresie wymaga analizy materiałów zebranych w aktach postępowania administracyjnego, które zostały już przesłane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wskutek wniesienia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie skarg kasacyjnych w sprawach sygn. akt III SA/Lu 2/22 i sygn. akt III SA/Lu 3/22. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że wniosek z [...] sierpnia 2022 r. zostanie zrealizowany bez zbędnej zwłoki po zwrocie akt z NSA. Został też pouczony o przysługującym mu uprawnieniu do wniesienia ponaglenia do organu II instancji w przypadkach określonych w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.
Pismem z [...] sierpnia 2022 r. skarżący wniósł do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie ponaglenie.
Postanowieniem z [...] września 2022 r. Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie, stwierdził, że Komendant Powiatowy Policji w L. nie dopuścił się bezczynności przy rozpoznaniu wniosku skarżącego z [...] sierpnia 2022 r. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że bezpośrednia analiza materiałów postępowania [...] jest niezbędna dla ustalenia, w którym miejscu został popełniony ewentualny błąd. W ocenie organu niezasadne jest odtwarzanie części materiału dowodowego dotyczącego wpisów w SWD, a także kierowanie pracownika organu do Naczelnego Sądu Administracyjnego, bądź wypożyczenie akt, gdyż wiązałoby się to z wydłużeniem okresu rozpatrzenia skarg kasacyjnych w sprawach III SA/Lu 2/22 i III SA/Lu 3/22. Organ zauważył ponadto, że przedmiotem sprostowania decyzji na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. są wady nieistotne aktu administracyjnego i z tego też względu ewentualna modyfikacja tego aktu nie może wpływać na ukształtowanie praw bądź obowiązków w sferze prawa administracyjnego materialnego, a tym samym więc zwłoka wynikająca z oczekiwania na zwrot akt z sądu nie pociąga za sobą negatywnych skutków dla strony.
Organ odniósł się także do zarzutów dotyczących podejmowania czynności przez pracownika wyłączonego od udziału w postępowaniu, wyjaśniając, że pracownik wyłączony sporządził odpowiedź na wniosek, co nie stanowiło ingerowania w tok postępowania, a jedynie czynność materialno - techniczną dotyczącą sposobu rozpatrzenia wniosku.
Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu rozpatrującego ponaglenie. Podkreślił, że celem, dla którego pismem z [...] sierpnia 2022 r. wniósł o sprostowanie w trybie art. 113 § 1 k.p.a. decyzji nr [...] w związku z ujawnieniem w niej błędu rachunkowego czy też oczywistej omyłki było i nadal jest spowodowanie, aby w obrocie prawnym decyzja funkcjonowała w prawidłowym kształcie. Skarżący zarzucił, że organ zamiast wydać stosowny akt prawny (postanowienie) o sprostowaniu decyzji bądź też o odmowie jej sprostowania udzielił jedynie pisemnej odpowiedzi z [...] sierpnia 2022 r., iż wniosek nie może zostać zrealizowany, albowiem rozstrzygnięcie w tym zakresie wymaga analizy materiałów zebranych w aktach postępowania administracyjnego, które zostały już przesłane do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący szeroko omówił przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dotyczące szybkości postępowania, zasady zaufania do działań organów administracji publicznej, terminów załatwiania spraw oraz bezczynności organu i przewlekłości postępowania.
Skarżący podkreślił, że w jego ocenie, w niniejszej sprawie czynność Komendanta Powiatowego Policji w L. polegająca na udzieleniu pisemnej odpowiedzi z [...] sierpnia 2022 r. i poinformowanie, że wniosek o sprostowanie decyzji nie może być aktualnie rozpoznany z uwagi na brak dostępu do akt postępowania oraz dodatkowym wskazaniem, że będzie on rozpoznany niezwłocznie po ich zwrocie z NSA - pomimo udzielenia jej w terminie przewidzianym w art. 35 § 1 k.p.a. - nie stanowi zgodnego z prawem sposobu załatwienia sprawy będącej przedmiotem wniosku. Ponadto skarżący zarzucił, że wynikający z art. 36 § 2 k.p.a. obowiązek zawiadamiania stron o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych oznacza konieczność wskazania nowego terminu załatwienia sprawy, przy czym termin ten musi być dokładnie określony przez wskazanie okresu, do którego nastąpi załatwienie sprawy. Wyznaczenie terminu nie może być dokonane poprzez użycie niedookreślonych sformułowań, jak np. "po zwrocie akt z NSA".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że po otrzymaniu wniosku skarżącego organ podjął niezwłocznie działania w celu ustalenia, gdzie aktualnie znajdują się akta administracyjne. Podkreślił, że akta administracyjne wykonane były w jednym egzemplarzu, jako wspólne do czterech spraw. Z żadnego przepisu nie wynika obowiązek wykonywania tzw. akt podręcznych. Wyjaśnił, że w dwóch sprawach wniesione zostały skargi kasacyjne i całość akt przekazana została do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skoro w sprawach tych nie nastąpiło jeszcze rozstrzygnięcie, to brak podstaw do występowania do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o zwrot akt postępowania. Organ stwierdził także, że procedura nie zna "wypożyczania" akt sprawy przez sąd administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.).
W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności.
Jeśli chodzi o postępowanie administracyjne uregulowane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, definicję bezczynności zawiera przepis art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym bezczynność zachodzi wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Przepis art. 35 § 1 k.p.a., do którego odwołuje się art. 37 k.p.a., stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z tym że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2), natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3).
Przepis art. 36 § 1 k.p.a. przewiduje z kolei, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów organ nie załatwia sprawy w obowiązujących terminach, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, czy też błędnym przeświadczeniem o braku obowiązku wydania stosownego aktu lub uznania, że występują przesłanki negatywne załatwienia sprawy. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, natomiast okoliczności, które spowodowały zwłokę organu, działania oraz zaniechania organu oraz stopień przekroczenia terminów, mają wpływ na ocenę, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wniesienie skargi do sądu administracyjnego wymaga wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Jeżeli skarga dotyczy bezczynności organu administracji, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć wniesienie ponaglenia w trybie przewidzianym w art. 37 k.p.a. Rozpoznanie ponaglenia i sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie ma wpływu na rozpoznanie skargi wniesionej do sądu administracyjnego.
Skargę na bezczynność można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie skarżący spełnił formalne warunki wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W piśmie z [...] sierpnia 2022 r. skarżący wniósł do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie ponaglenie, wyczerpał zatem tryb przewidziany w art. 37 k.p.a. Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie postanowieniem z [...] września 2022 r. uznał, że Komendant Powiatowy Policji w L. nie dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego z 9 sierpnia 2022 r.
Wobec spełnienia wymogów formalnych, skarga na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w L. podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu.
Ocena, czy organ pozostaje w bezczynności wymaga przeanalizowania przebiegu postępowania w sprawie.
Jak wynika z akt administracyjnych, wniosek skarżącego noszący datę [...] sierpnia 2022 r. wpłynął do organu [...] sierpnia 2022 r. Pierwsza czynność organu podjęta została [...] sierpnia 2022 r., czyli niezwłocznie. Jest to adnotacja na wniosku, zawierająca polecenie sprawdzenia decyzji pod kątem wskazanej przez skarżącego pomyłki. W aktach brak jest jednak udokumentowania podejmowanych w związku z tym czynności. Organ zawiadomił natomiast skarżącego pismem z [...] sierpnia 2022 r., że wniosek "nie może być obecnie zrealizowany", albowiem wydanie przez organ rozstrzygnięcia w zakresie wniosku wymaga analizy materiałów zgromadzonych w aktach postępowania administracyjnego w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za nadpracowany czas służby, które to akta przekazane zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego wraz ze skargami kasacyjnymi w sprawach III SA/Lu 2/22 i III SA/Lu 3/22. W związku z powyższym organ na podstawie art. 36 § 2 w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. poinformował skarżącego, że wniosek zostanie zrealizowany "bez zbędnej zwłoki" po zwrocie przedmiotowych akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że organ podjął wprawdzie w sprawie niniejszej czynności zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., zobowiązującym organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, błędnie jednak uznał, że zachodzi niezależna od organu przeszkoda w rozpoznaniu wniosku. Jak wskazano wyżej, przepis art. 36 § 1 k.p.a. przewiduje, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Wniosek o sprostowanie decyzji nie wymaga, co do zasady, przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, powinien być zatem zgodnie z art. 35 § § 2 załatwiony niezwłocznie. Rozpoznanie takiego wniosku wymaga jedynie sprawdzenia treści decyzji i ustalenia, czy doszło do oczywistej omyłki, która może mieć różną postać: błędu pisarskiego, błędu rachunkowego, pominięcia wyrazu, niedokładności, przestawienia liter w wyrazie, przestawienia cyfr, wpisania innej cyfry lub liczby, czy innej oczywistej omyłki. W rozpoznawanej sprawie skarżący domaga się sprostowania decyzji nr [...] z [...] września 2021 r. w części dotyczącej ustalenia ponadnormatywnego czasu służby skarżącego, wskazując, że przy obliczaniu czasu służby dwukrotnie wskazano tę samą datę, tj. [...] sierpnia 2014 r., ale różny czas służby, co mogłoby wskazywać na oczywistą omyłkę.
Ustalenie, czy i w jakim zakresie doszło do omyłki, która podlegałaby sprostowaniu, wymaga porównania treści uzasadnienia decyzji z materiałami źródłowymi, stanowiącymi podstawę ustaleń organu.
Z twierdzeń organu wynika, że rozpoznanie wniosku skarżącego wymaga analizy materiałów zgromadzonych w aktach postępowania administracyjnego w przedmiocie ekwiwalentu za ponadnormatywny czas służby (akta administracyjne [...]). Organ podniósł ponadto, że nie prowadził w sprawie skarżącego tzw. akt podręcznych, które zawierałyby materiał dowodowy, niezbędny do rozpoznania wniosku skarżącego, podkreślając, że żaden przepis nie zobowiązuje organu do wykonywania duplikatu akt postępowania administracyjnego, przesyłanych do sądu wraz ze skargą.
Nie kwestionując twierdzeń organu co do braku możliwości niezwłocznego sprawdzenia, czy i jaki błąd wystąpił w uzasadnieniu decyzji, z uwagi na przesłanie akt administracyjnych do sądu, zauważyć jednak należy, że sam fakt przesłania akt do sądu nie może stać na przeszkodzie w rozpoznaniu wniosku o sprostowanie decyzji. Jest to niewątpliwie utrudnienie, które spowodować może wydłużenie czasu załatwiania sprawy, nie zwalnia jednak organu od podjęcia czynności, mających na celu rozpoznanie wniosku.
Obowiązkiem organu jest powiadomienie strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podanie przyczyny zwłoki i wskazanie nowego terminu załatwienia sprawy. Rację ma skarżący, że wskazanie nowego terminu nie może ograniczać się – jak w sprawie niniejszej – do wskazania bliżej nieokreślonego terminu "po zwrocie akt organu z Naczelnego Sądu Administracyjnego". Wskazanie nowego terminu powinno być konkretne i uwzględniać powinno terminy załatwienia spraw, określone w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.
Jest rzeczą oczywistą, że w sytuacji, gdy akta administracyjne przekazane zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego niemożliwe było załatwienie wniosku niezwłocznie. Jednak stwierdzenie, po wpłynięciu wniosku o sprostowanie decyzji, że całość akt administracyjnych przekazana została do sądu, nakazywało organowi podjęcie działań, zmierzających do uzyskania dostępu do akt administracyjnych albo próby ustalenia na podstawie dostępnych organowi własnych danych rodzaju, czy i w jakim zakresie doszło do oczywistej omyłki. Jednocześnie organ był zobowiązany do wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy, z uwzględnieniem czasu potrzebnego na uzyskanie dostępu do akt albo niezbędnego do dokonania analizy posiadanych przez organ danych. W rozpoznawanej sprawie organ nie tylko nie wyznaczył kolejnego terminu załatwienia wniosku skarżącego, zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., lecz do chwili rozpoznania skargi nie podjął jakichkolwiek dalszych czynności w sprawie. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ pozostaje bezczynny. Od kilku miesięcy nie podejmuje bowiem czynności w sprawie.
Podkreślenia wymaga, że organ jest stroną w sprawach, które wraz ze skargami kasacyjnymi przedstawione zostały Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Zgodnie z art. 12a § 4 p.p.s.a. akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Nie było zatem przeszkód do uzyskania przez organ dostępu do akt sądowych, do których dołączone są akta administracyjne nr [...] Organ miał tym samym możliwość ustalenia, na podstawie jakich dowodów dokonano ustaleń w zakresie ponadnormatywnych godzin służby skarżącego i które dokumenty są niezbędne do rozpoznania wniosku skarżącego. Przypomnieć należy, że sprostowanie dotyczy decyzji w bardzo niewielkim zakresie, a mianowicie dwukrotnego wskazania tej samej daty i jednocześnie różnego czasu pracy w tej dacie.
W ocenie sądu nie było także przeszkód do zwrócenia się przez organ do Naczelnego Sądu Administracyjnego (ewentualnie za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) o przesłanie organowi akt lub ich części, gdyby dostęp do akt tylko w siedzibie sądu okazał się niewystarczający do załatwienia wniosku o sprostowanie decyzji. Wprawdzie organ zwraca uwagę, że zgodnie z art. 286 § 1 p.p.s.a. akta postępowania administracyjnego zwracane są organowi dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie i brak przepisów dotyczących tzw. "wypożyczania akt", organowi w czasie, gdy znajdują się one w sądzie, niemniej jednak zauważyć należy, że nie stanowiłoby naruszenia przepisów postępowania przesłanie przez sąd akt organowi, gdyby okazało się to niezbędne do podjęcia czynności w sprawie i ich ponowne przekazanie przez organ do sprawy prowadzonej przez sąd. Z urzędu wiadomo sądowi, że do chwili rozpoznania skargi w sprawie niniejszej nie został jeszcze wyznaczony termin rozpoznania skarg kasacyjnych w sprawach III SA/Lu 2/22 i III SA/Lu 3/22.
W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego niepodejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy oraz w razie ewidentnego niestosowania przez organ przepisów prawa.
W niniejszej sprawie stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, bowiem niezałatwienie sprawy w terminie nie wynikało z oczywistego lekceważenia obowiązków przez organ, lecz spowodowane było przekazaniem akt administracyjnych do sądu i błędną oceną organu, że okoliczność ta usprawiedliwia niezałatwienie wniosku i niepodejmowanie dalszych czynności do czasu zwrotu akt administracyjnych.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, uwzględniając skargę na bezczynność organu, stwierdził, że Komendant Powiatowy Policji w L. dopuścił się bezczynności i zobowiązał Komendanta Powiatowego Policji w L. na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy postanowienia w sprawie z wniosku skarżącego o sprostowanie decyzji z [...] września 2021 r. Jednocześnie sąd stwierdził na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Określając termin, w jakim postanowienie w przedmiocie sprostowania decyzji powinno być wydane, sąd wziął pod uwagę okoliczności sprawy. W orzecznictwie podkreśla się, że termin zakreślony przez sąd powinien być realny. Powinien zatem uwzględniać charakter sprawy oraz uwarunkowania jej rozpoznania. W ocenie sądu, z uwagi na konieczność uzyskania dostępu do akt administracyjnych, które znajdują się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, terminem realnym będzie termin dwóch miesięcy. Krótszy termin uwzględniający tylko charakter sprawy w przedmiocie wniosku o sprostowanie decyzji, niewymagającej prowadzenia postępowania dowodowego, mógłby nie być wystarczający.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku uwzględnienia skargi, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny według uznania sądu. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, mając na uwadze, że bezczynność organu nie miała rażącego charakteru, a ponadto organ poinformował skarżącego o przyczynie nierozpoznania wniosku. W tym zakresie skarga podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 149 § 1a oraz art. 151 p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.