III SAB/Gd 112/24

III SAB/Gd 112/24 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-06-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik /sprawozdawca/
Alina Dominiak
Bartłomiej Adamczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 § 1 pkt 6, art. 232 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi S. K. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu S. K. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 30 października 2023 r. S. K. wystąpił do Wojewody Pomorskiego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy.
Pismem z dnia 12 lutego 2024 r. pełnomocnik wnioskodawcy złożył ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na niezałatwienie sprawy w terminie przez Wojewodę Pomorskiego w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
Następnie pismem z dnia 20 maja 2024 r. (data wpływu do organu w dniu 19 kwietnia 2024 r.) S. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie rozpatrzenia jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wnosząc o:
1) zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;
2) przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a.";
3) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
4) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że organ nie ma podstaw do rozciągania stosowania przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 583 ze zm.) – dalej jako: "ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy") na wszystkie postępowania o wydanie zezwoleń pobytowych, gdyż przepisy te odnoszą się wyłącznie do spraw, których przedmiotowo i podmiotowo ta ustawa dotyczy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 maja 2023 r., sygn. akt III SAB/Łd 25/23, to inne orzeczenia powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl ), a zatem przepisy art. 100c oraz 100d tej ustawy mogą co do zasady znajdować zastosowanie jedynie do ściśle określonego kręgu osób, tj. do wniosków obcokrajowców, obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 39/23). Podobnie też, unormowana w art. 100c ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, instytucja wstrzymania biegu "terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi" zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, siłą rzeczy dotyczyć może wyłącznie spraw udzielenia zezwolenia osobom, wymienionym w art. 1 (a więc zasadniczo obywatelom Ukrainy). Ustawa udziela bowiem ex lege szczególnych uprawnień dotyczących m.in. legalnego pobytu oraz prawa do wykonywania pracy cudzoziemcom określonym w art. 1 (zasadniczo obywatelom Ukrainy), wyłączając tym samym konieczność wydawania w ich sprawach powołanych wyżej zezwoleń. Natomiast stosowanie uregulowanej w art. 100c ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy instytucji wstrzymania biegu terminów do spraw zezwoleń dotyczących wszystkich innych cudzoziemców, stałoby w sprzeczności z wymaganiami wykładni systemowej i funkcjonalnej. Nie zostali oni bowiem zwolnieni z obowiązku uzyskania zezwolenia na pobyt stały ani czasowy, tak więc nie sposób stwierdzić jakie ratio legis miałoby w tym przypadku przemawiać za zwolnieniem organów z obowiązku terminowego rozpatrywania ich wniosków (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 1411/22). Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy jest regulacją szczególną i z tego względu jej zapisy nie powinny być interpretowane rozszerzająco - exceptiones non sunt extendendae (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 grudnia 2022 r., sygn. akt III SAB/Wr 1140/22). Co prawda z literalnego brzmienia art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wynika, że dotyczą one biegu terminów wszystkich wymienionych w nim enumeratywnie spraw prowadzonych przez wojewodę i nie ogranicza się do spraw zainicjowanych wnioskami obywateli Ukrainy, których dotyczy ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy, to jednak analiza stanu prawnego, wykładnia systemowa i celowościowa oraz zasada racjonalnego ustawodawcy prowadzą do wniosku, że norma art. 100c ustawy pomocowej, wbrew jej literalnemu brzmieniu, nie powinna znajdować zastosowania do spraw innych cudzoziemców niż obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terenie Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy.
Zdaniem skarżącej wprowadzone do tej ustawy zmiany nie powinny być traktowane jako zmiany przepisów postępowania w sprawach wszystkich cudzoziemców. Postępowanie to jest bowiem unormowane w innej ustawie, tj. ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 519 ze zm.) – dalej jako: "u.c.". W ustawie zmieniającej w art. od 1 do 21 wprowadzono zmiany do szeregu różnych ustaw, w tym w art. 17 ustawy zmieniającej ustawodawca wprowadził zmiany do ustawy o cudzoziemcach. Gdyby wolą ustawodawcy była zmiana ustawy o cudzoziemcach w sposób przewidziany w art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, wprowadziłby taką zmianę nie do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, lecz do zmienianej tym samym aktem prawnym ustawy o cudzoziemcach. Skoro zmiana ustawy o cudzoziemcach nie została ustawą zmieniającą dokonana w sposób przewidziany w art. 1 pkt 44 ustawy zmieniającej, który zmienił ustawę o pomocy obywatelom Ukrainy przez dodanie art. 100c, brak jest podstaw do rozciągania mocy obowiązującej tego przepisu na inne postępowania w sprawach cudzoziemców, których stronami nie są obywatele Ukrainy. Zgodnie z zasadą racjonalnego ustawodawcy, ustawodawca zamierzając objąć tą zmianą wszystkie postępowania w sprawach cudzoziemców wprowadziłby zmianę do ustawy o cudzoziemcach, którą zmieniał przecież tym samym aktem prawnym, a nie do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Analogiczne stanowisko w tym zakresie zostało już wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob.: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 401/22; z dnia 20 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Wr 887/22; z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt I SAB/Wr 3139/21 oraz z dnia 22 września 2022 r. sygn. akt I SAB/Wr 218/22). Analogicznie uwagi należy poczynić w tym zakresie do wprowadzonego następnie art. 100d ustawy o ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Wprowadzająca ten przepis ustawa zmieniająca z dnia 13 stycznia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 185) również dotyczyła bowiem zmian w wielu różnych ustawach - w tym zarówno w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy, jak i odrębnie w ustawie o cudzoziemcach.
W ocenie skarżącego zarówno stopień zaniedbań ze strony organu, naruszenie terminów przez organ, sposób zachowania strony, jak i okoliczności materialnoprawne przemawiają za uznaniem, że doszło do rażącego naruszenia prawa, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Strona podkreśliła, że sytuacja, w której czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej (wydanie przez ten organ decyzji zezwalającej na pobyt czasowy), nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może także w nieskończoność (co czyni od dłuższego już czasu) powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne. Skarżąca podkreśliła, że z powodu bezczynności organu ma problemy ze zmianą pracy na lepiej płatną, jak również nie może wyjechać do kraju pochodzenia w celu odwiedzin najbliższych, dlatego przyznanie sumy pieniężnej jest swoistym zadośćuczynieniem za bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, względnie o uznanie, iż do bezczynności nie doszło z rażącym naruszeniem prawa oraz niewymierzanie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i niezasądzanie od organu na rzecz skarżącej wnioskowanej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniając,
Organ wyjaśnił bowiem, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszły w życie regulacje art. 100c specustawy, zgodnie z którym w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (pkt 1 lit. a) w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Stosownie do jego ust. 3 w okresie, o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie stosuje się. Natomiast art. 100c ust. 3 pkt 2 ww. ustawy określił, że organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Stosownie do art. 100c ust. 4 ww. ustawy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Kolejną nowelizacją został dodany art. 100d ustawy pomocowej, który tożsamy w swej treści, wyznaczył nowy okres spoczywania terminów do dnia 24 sierpnia 2023 r., przy czym przepis ten wszedł w życie z dniem 28 stycznia 2023 r. z mocą obowiązywania od dnia 1 stycznia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie wniosku obywatela Ukrainy złożonego w dniu 30 października 2023 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w przepisie art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg, m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Jak wynika ze wskazanych wyżej przepisów skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów lub czynności albo interpretacji przepisów prawa podatkowego.
Na podstawie ustawy o cudzoziemcach sprawa dotycząca udzielenia zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy i pracę jest sprawą z zakresu administracji publicznej, rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej. Sprawa ta podlega zatem kognicji sądów administracyjnych zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny może zatem – co do zasady – badać bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tym zakresie.
Jak wynika z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., to bezczynność.
Należy zaznaczyć, że w dniu 15 kwietnia 2022 r., a więc przed złożeniem przez skarżącą wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy z dnia 30 października 2023 r., wszedł w życie przepis art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, dodany do powołanej ustawy tejże na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 830).
Stosownie do powołanego przepisu art. 100c ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej; 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej ‒ w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (art. 100c ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy).
Według art. 100c ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
Zgodnie natomiast z art. 100c ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
W dniu 1 stycznia 2023 r., a więc jeszcze przed wniesieniem skargi przez skarżącą, wszedł natomiast w życie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, dodany ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185) i następnie zmieniony ustawą z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 1088) oraz ustawą z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 232)
Przepis art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w aktualnym brzmieniu, stanowi, że w okresie do dnia 30 czerwca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej; 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne (art. 100d ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy).
Zgodnie z art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy).
Przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadziły, ze względu na szczególną sytuację wewnętrzną i zewnętrzną kraju związaną z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, istotne modyfikacje i ograniczenia w zakresie terminu załatwienia wymienionych w nim spraw (w tym spraw dotyczących udzielania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę) oraz możliwości korzystania ze środków zaskarżenia (w tym wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności organu lub przewlekłości postępowania), w stosunku do reguł wynikających z ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego i ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane przepisy stanowią zatem lex specialis w stosunku do przepisów art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 53 § 2b p.p.s.a. Przepis szczególny ma zaś pierwszeństwo w stosowaniu przed regułami ogólnymi, zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali.
W związku z tym, że w art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie został wskazany początek okresu, od którego termin nie rozpoczyna swojego biegu, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, należy przyjąć, że jego datą początkową jest data wejścia w życie art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, tj. 15 kwietnia 2022 r. Datą końcową tego okresu jest 31 grudnia 2022 r. Z kolei datą początkową okresu wskazanego w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy z kolei jest 1 stycznia 2023 r. – data wejścia w życie art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, zaś datą końcową – 30 czerwca 2024 r.
Z art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wynika, że przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowania do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie stosuje się, jeżeli organy w okresie od 15 kwietnia do 31 grudnia 2022 r. i od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2024 r. dopuściły się bezczynności oraz były zobowiązane do powiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie. W konsekwencji tylko w takim przypadku organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100c ust. 3 i art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). Taką wykładnię art. 100c ust. 3 i art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy potwierdzają ust. 4 tych artykułów, zgodnie z którymi zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Oznacza to, że ustawodawca przyjął, że organ nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji z tytułu opóźnień w rozpoznaniu sprawy powstałych w okresie między dniem 15 kwietnia 2022 r. a dniem 30 czerwca 2024 r. z powodu masowego napływu do Polski obywateli Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym rozpoczętym 24 lutego 2022 r.
Reasumując dotychczasowe rozważania sąd uznał, że w okresie od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. organ administracji nie może ponosić negatywnych konsekwencji z tytułu opóźnień w rozpoznaniu sprawy z uwagi na treść art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Przy czym – co należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić – wynikające z powołanych przepisów konsekwencje prawne należy odnosić wyłącznie do osób, których praw i obowiązków ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy wprost, zgodnie z jej art. 1, dotyczy, tj. obywateli Ukrainy, przybyłych na terytorium RP w związku z agresją rosyjską z dnia 24 lutego 2022 r. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt III SAB/Gd 65/24).
W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w dniu 30 października 2023 r., czyli w okresie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, a skarżący przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terenu Ukrainy w dniu 29 lipca 2023 r. Przyjąć należy, że skoro przedmiotowy wniosek złożony został przez obywatela Ukrainy już pod rządami ww. przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, a obywatel ten przybył do Rzeczpospolitej Polskiej z terenu Ukrainy w dniu 29 lipca 2023 r., to przepisy tej ustawy w tym przypadku w pełni znajdują zastosowanie.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że stosownie do przywołanych powyżej regulacji prawnych niedopuszczalna jest skarga na bezczynność Wojewody Pomorskiego złożona w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. przez obywatela Ukrainy przybyłego na terytorium RP w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Skarga dotyczy bowiem zaniechania organu administracji w rozpoznaniu sprawy w wymienionym okresie, zaś organ z uwagi na treść art. 100c, a następnie – co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie – art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, nie może ponosić negatywnych konsekwencji z tym związanych. W związku z powyższym niniejsza skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Jednocześnie Sąd pragnie stwierdzić, że znane mu jest orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym przyjmuje się, iż skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania złożona w sprawie wymienionej w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w której cudzoziemiec złożył wniosek po 15 kwietnia 2022 r. nie jest skargą niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., lecz podlega oddaleniu jako bezzasadna (zob. np. wyroki NSA z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2362/23 oraz z dnia 16 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 370/24). W ocenie Sądu przyjęcie jednak takiego stanowiska, wskazującego na konieczność każdorazowego "merytorycznego" rozpoznawania przez sąd sprawy zainicjowanej taką skargą i niejako "z góry" przesądzenia już o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., wypacza w istocie sprawowaną przez sąd administracyjny kontrolę działalności administracji publicznej w omawianym zakresie, czyniąc w takim przypadku ochronę sądową czysto iluzoryczną, budzącą istotne wątpliwości z punktu widzenia jej zgodności z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu, skoro ustawodawca w art. 100c ust. 4 czy art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wskazuje na to, że "zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki", to przyjąć należy, że w tym zakresie wyłącza prawną możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego, co czyni wniesioną w takim przypadku skargę niedopuszczalną.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd odrzucił skargę, o czym postanowił w punkcie 1. sentencji postanowienia.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zwrócił skarżącemu kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, o czym postanowiono w punkcie 2. sentencji postanowienia.