III SAB/LU 15/25

III SAB/Lu 15/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-09-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska
Iwona Tchórzewska
Jerzy Drwal /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
658
Hasła tematyczne
Celne prawo
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2013 nr 269 poz 1 art. 5 pkt 3, art. 188, art. 194 ust, 1, ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 615
art. 54 ust. 1 pkt 2, art. 63 ust. 3
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na bezczynność Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej w przedmiocie zwolnienia towaru oddala skargę.
Uzasadnienie
K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (dalej jako "skarżąca", "spółka") pismem z dnia 22 kwietnia 2025 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] w zakresie zwolnienia towaru w postaci sklejki objętej zgłoszeniami celnymi, znajdującej się na naczepach następujących środków transportu: [...], [...], [...]
Skarżąca wniosła o:
a) stwierdzenie, że Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej również jako "organ") dopuścił się przewlekłej weryfikacji zgłoszeń celnych obejmujących towar w postaci sklejki znajdującej się na naczepach ww. środków transportu, co powoduje bezczynność organu w postaci braku dokonania czynności zwolnienia towaru;
b) stwierdzenie, że bezczynność organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
c) wymierzenie organowi grzywny w wysokości 4000 złotych;
d) zobowiązanie organu do zwolnienia towaru w postaci sklejki objętej zgłoszeniami celnymi, znajdującej się na wskazanych wyżej środkach transportu;
e) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
Spółka złożyła również szereg wniosków dowodowych. Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu:
1) z całości akt kontroli prowadzonych przez Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] obejmujących weryfikację zgłoszeń celnych na okoliczności braku podejmowania przez organ czynności kontroli dających podstawę tak długiego weryfikowania zgłoszeń celnych, braku postaw do niepodejmowania decyzji w zakresie zwolnienia wyżej wskazanego towaru do wnioskowanej procedury, braku podważenia przez organ dokumentu urzędowego w postaci świadectw pochodzenia będącego załącznikiem do zgłoszeń celnych, a co za tym idzie uznania, że dane zawarte w świadectwach odpowiadają rzeczywistemu stanowi faktycznemu, braku podważenia przez organ dokumentu przedłożonego przez stronę, o którym mowa art. 14d ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz.U. z 2025 r. poz. 514), dalej "ustawa o szczególnych rozwiązaniach", potwierdzającego państwo pozyskania drewna lub państwo pozyskania drewna wykorzystanego do wytworzenia produktu drewnianego, zawierającego informację o regionie pozyskania drewna w danym państwie, dane dostawcy drewna lub dane wytwórcy produktu drewnianego;
b) poprzez zobowiązanie organu do przedłożenia wydruków korespondencji e-mail pomiędzy Agencją Celną [...] S.A. (dalej również jako "przedstawiciel skarżącej"), dokonującą zgłoszenia, a Naczelnikiem Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] w zakresie dotyczącym obsługi tego zgłoszenia celnego - dla wykazania braku wzywania przedstawiciela skarżącej przez organ do przedłożenia dodatkowych dokumentów służących ustaleniu tożsamości towarów i wskazania przez organ, że nie żąda dodatkowych dokumentów służących ustaleniu tożsamości towarów ponad te, które zostały załączone do zgłoszeń celnych przez przedstawiciela skarżącej pozostawanie w zwłoce z weryfikacją zgłoszeń celnych obejmujących towar w postaci sklejki;
c) z wezwania do usunięcia naruszenia prawa wraz z ponagleniem do zwolnienia towaru do wnioskowanej procedury z dnia 15 kwietnia 2025 r. wraz z wydrukiem śledzenia przesyłek Poczty Polskiej oraz dowód nadania korespondencją e-maila wniesionego przez pełnomocnika skarżącej do Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...],
d) wniosku z dnia 24 marca 2025 r. o udostępnienie do wglądu akt kontroli,
e) wniosku z dnia 7 kwietnia 2025 r. o zwolnienie towaru,
f) wniosku z dnia 11 kwietnia 2025 r. o zwolnienie towaru
na okoliczność braku podejmowania przez organ czynności kontroli dających podstawę tak długiego weryfikowania zgłoszeń celnych, braku postaw do niepodejmowania decyzji w zakresie zwolnienia wyżej wskazanego towaru do wnioskowanej procedury, braku podważenia przez organ dokumentu urzędowego w postaci świadectw pochodzenia będących załącznikami do zgłoszeń celnych, a co za tym idzie uznania, że dane zawarte w tym świadectwie odpowiadają rzeczywistemu stanowi faktycznemu, braku podważenia przez organ dokumentu przedłożonego przez stronę, o którym mowa art. 14d ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła m.in, że żaden dokument znajdujący się w aktach kontroli nie wskazuje na fakt podejmowania przez organ czynności zmierzających do podważenia dokumentów urzędowych w postaci świadectw pochodzenia będących załącznikiem do zgłoszeń celnych. Skarżąca podkreśliła, że organ nie żądał żadnych innych dokumentów ponad te, które już zostały przedłożone przez przedstawiciela skarżącej. Zarzuciła, że w aktach kontroli brak jest dokumentów świadczących o podejmowaniu jakichkolwiek czynności zmierzających do weryfikacji danych zawartych w zgłoszeniach celnych.
Skarżąca podniosła, że na dzień 18 kwietnia 2025 r. zapoznania pełnomocnika spółki z aktami kontroli Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w [...] nie podejmował jakichkolwiek czynności polegających na weryfikacji przedmiotowych zgłoszeń celnych.
W odpowiedzi na skargę Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] wniósł o oddalenie skargi.
Organ wyjaśnił, że czynności weryfikacyjne podjęte przez organ celny na skutek zgłoszeń celnych złożonych przez skarżącą są prowadzone w ramach umocowania wynikającego z art. 188 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.Urz.UE.L 2013 Nr 269, str. 1), dalej "UKC" i zgodnie z art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1131), dalej "ustawa o KAS", nie mają do nich zastosowania terminy dotyczące zakończenia kontroli celno-skarbowej.
Organ wskazał, że w dniach 15 – 18 marca 2025 r. Agencja Celna [...] S.A. z C., będąca przedstawicielem skarżącej, zgłosiła w Oddziale Celnym w [...] do procedury dopuszczenia do obrotu towar w postaci sklejki z drzew liściastych zaklasyfikowany do kodu CN 44123310, którego nadawcami były firmy prowadzące działalność w Ukrainie. Towar przedstawiono w Oddziale Celnym w [...]. Organ podkreślił, że w związku z agresją Rosji na Ukrainę, Unia Europejska wprowadziła sankcje na Rosję i Białoruś m.in. w zakresie gospodarczym. Rozporządzeniem Rady (UE) 2022/355 z dnia 2 marca 2022 r. zmieniającym rozporządzenie Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczące środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi oraz rozporządzeniem Rady (UE) 2022/576 z dnia 8 kwietnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 833/2014 dotyczącego środków ograniczających w związku z działaniami Rosji destabilizującymi sytuację na Ukrainie, wprowadzono zakaz przywozu wyrobów drewnianych, jeżeli pochodzą lub są wywożone z Białorusi lub Rosji. Wskazane w skardze środki transportowe ([...], [...], [...]) zostały przypisane i zarejestrowane w systemie AiS do trzech indywidualnych zgłoszeń celnych.
Z informacji Oddziału Celnego w [...] (OC [...] wynika, że środki transportu zostały przedstawione w lokalizacji OC [...], tj. [...] w celu objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu, a następnie po skierowaniu zgłoszeń importowych do rewizji, funkcjonariusze OC [...] przeprowadzili niezwłocznie czynności kontrolne, które udokumentowali w systemie AiS-Import oraz wykonali dokumentację fotograficzną zgłoszonych towarów. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych Oddział Celny Biała Podlaska (OC Biała Podlaska) uzyskał następujące dokumenty: faktury, kontrakty, oświadczenia o pochodzeniu produktu drewnianego, świadectwa EUR.1 wystawione na Ukrainie, listy przewozowe CMR oraz specyfikacje. Wymagana dokumentacja została niezwłocznie przesłana w dniach 15 – 18 marca 2025 r. do zespołu analitycznego Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...]. Zespół ten został powołany decyzją Ministerstwa Finansów, na potrzeby Naczelników Urzędów Celno-Skarbowych, do prowadzenia analiz związanych z importem sklejki. W związku z brakiem odpowiedzi na powyższe, w dniu 15 kwietnia 2025 r. OC [...], drogą mailową, wysłał pismo do zespołu analitycznego Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z prośbą o pilne zajęcie stanowiska w zakresie możliwości dopuszczenia do obrotu towarów importowanych przez skarżącą. W odpowiedzi, w dniu 16 kwietnia 2025 r., Naczelnik Wydziału Analizy Ryzyka i Wymiany Informacji Międzynarodowej Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] przesłał do OC Biała Podlaska e-maila o treści: "Dalsze działania należy uzgodnić z IAS w [...] oraz prokuraturą w kontekście śledztwa [...]". W tych okolicznościach pismem z dnia 15 maja 2025 r. Oddział Celny w [...] wystąpił do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] o udzielenie informacji i przekazanie dokumentów świadczących o ryzyku obejścia środków, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy oraz ustalenie, czy towar objęty zgłoszeniami celnymi jest w zainteresowaniu Prokuratury Okręgowej w [...] w związku z toczącym się śledztwem nr [...] Na powyższe zapytanie organ do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę (tj. do dnia 26 maja 2025 r.) nie otrzymał odpowiedzi.
Organ wskazał również, że do dnia 5 maja 2025 r. do organu wpłynęło 6 pism od skarżącej. Na pismo z dnia 24 marca 2025 r. udzielono odpowiedzi w dniu 14 kwietnia 2025 r. W dniach 16 kwietnia 2025 r. i 25 kwietnia 2025 r. pełnomocnicy skarżącej zapoznali się z aktami sprawy. W dniu 30 kwietnia 2025 r. wpłynęły kolejne pisma skarżącej, a w dniu zapoznania się z aktami pełnomocnicy otrzymali ustną informację na temat obecnego statusu kontroli towaru. Organ podkreślił, że odpowiedzi na wpływające pisma są udzielane skarżącej bez zbędnej zwłoki. Organ zwrócił również uwagę, że o przeprowadzonych czynnościach kontrolnych w ramach tej kontroli na bieżąco był informowany zgłaszający - Agencja Celna [...] S.A.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 maja 2025 r. wniesione jednym pismem skargi zostały rozdzielone, na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a."
Niniejsza sprawy dotyczy towaru w postaci sklejki objętego zgłoszeniem celnym nr [...], który znajdował się na środku transportu [...]
Pismem z dnia 8 sierpnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej złożył replikę na odpowiedź na skargę, w której podkreślał przede wszystkim, że brak przepisu określającego termin zakończenia kontroli nie oznacza, że kontrola nie powinna zostać zakończona w rozsądnym terminie, oraz że oczekiwanie na decyzję innego organu nie oznacza, że organ nie działa przewlekle. W ocenie spółki działania organu opierają się na wyłącznie hipotetycznym i nieskonkretyzowanym zagrożeniu, bez jakichkolwiek formalnych podstaw faktycznych czy prawnych.
W odpowiedzi na powyższym pismem z dnia 8 września 2025 r. organ podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w sprawie. Organ wyjaśnił również, że towar objęty zgłoszeniem celnym nr [...] wraz ze środkiem transportu został w dniu 26 maja 2025 r, zwolniony do wnioskowanej procedury celnej niezwłocznie po tym, jak organ uzyskał informację, iż Prokuratora Okręgowa w [...] nie jest zainteresowana procedowaniem importu towaru w postaci sklejki z drzew liściastych pochodzącego z Ukrainy (pismo [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z dnia 21 maja 2025 r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
W doktrynie i judykaturze wskazuje się, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji publicznej zasadniczo ma miejsce wówczas, gdy organ ma obowiązek podjąć działania w formie określonej prawem i w terminie określonym przez prawo, lecz tego nie czyni. Inaczej mówiąc, organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność organu w przedmiocie zwolnienia towaru w postaci sklejki z drzew liściastych zaklasyfikowanego do kodu CN 4412331084 objętego zgłoszeniem celnym z dnia 17 marca 2025 r. nr MRN [...]
Zgodnie z art. 5 pkt 26 UKC zwolnienie towarów oznacza czynność podjętą przez organy celne, umożliwiającą użycie towarów do celów określonych dla procedury celnej, którą zostały objęte.
Skarżąca zasadniczo zarzuca, że organ od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego (tj. 17 marca 2025 r.) do dnia sporządzenia skargi (tj. do dnia 22 kwietnia 2025 r.) nie podejmował jakichkolwiek czynności kontrolnych zmierzających do weryfikacji danych zawartych w zgłoszeniu celnym i podważających złożone do zgłoszenia dokumenty, w tym dotyczące pochodzenia towaru.
Skarżąca podnosi również, że wypełniła obowiązek z art. 14d ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zgodnie z którym osoba lub podmiot, które dokonują przywozu towarów klasyfikowanych do działu 44 Nomenklatury Scalonej (CN) zgodnej z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej, objętych środkami ograniczającymi Unii Europejskiej ustanowionymi w związku z agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę z państw, co do których istnieje ryzyko, że biorą udział w obchodzeniu środków ograniczających, przedkładają organowi celnemu dowody potwierdzające państwo pozyskania drewna lub państwo pozyskania drewna wykorzystanego do wytworzenia produktu drewnianego, zawierające informację o regionie pozyskania drewna w danym państwie, dane dostawcy drewna lub dane wytwórcy produktu drewnianego. Natomiast organ, mimo że nie żądał od skarżącej żadnych innych dokumentów ponad te, które zostały złożone przez jej przedstawiciela ani też nie podejmował czynności związanych z ich podważeniem nie zwolnił towaru znajdującego się na wskazanym środku transportu do wnioskowanej procedury narażając spółkę na dodatkowe koszty związane z brakiem możliwości wywiązania się z zawartych umów.
W związku z opisanym przedmiotem skargi wskazać należy po pierwsze, że przyjęcie zgłoszenia celnego jest czynnością materialno-techniczną wywołującą skutki prawne, która nie przesądza jednak o prawidłowości danych w nim zwartych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt I GSK 110/22 oraz powołane tam orzecznictwo i poglądy doktryny). Osoba składająca zgłoszenie celne zobowiązana jest do podania prawidłowych i kompletnych danych przy dołożeniu należytej staranności, a obowiązek ten odnosi się zarówno do importera, jak i przedstawiciela celnego, i to bez względu na formę przedstawicielstwa (art. 15 ust. 2 UKC).
Po drugie, czynności weryfikacyjne podjęte przez organ celny na skutek złożonego przez skarżącą w dniu 17 marca 2025 r. zgłoszenia celnego były prowadzone w ramach umocowania wynikającego z art. 188 UKC (okoliczność bezsporna).
Zgodnie z tym przepisem organy celne, w celu zweryfikowania prawidłowości danych zawartych w przyjętym zgłoszeniu celnym, mogą: skontrolować zgłoszenie i dokumenty załączane do zgłoszenia; zażądać od zgłaszającego dostarczenia innych dokumentów; przeprowadzić rewizję towarów; pobrać próbki w celu dokonania ich analizy lub dokładniejszej rewizji towarów.
Zgodnie z kolei z art. 191 ust. 1 i 3 UKC wyniki weryfikacji zgłoszenia celnego wykorzystuje się do zastosowania przepisów regulujących procedurę celną, którą towary zostały objęte. Wyniki weryfikacji przeprowadzonej przez organy celne mają jednakową moc wiążącą na całym obszarze celnym Unii.
W świetle art. 188 oraz art. 191 UKC oczywistym jest, że dokonanie weryfikacji zgłoszenia celnego leży w zakresie uprawnień właściwego organu.
Trafnie zwraca przy tym uwagę organ na regulacje art. 54 ust. 1 pkt 2 i art. 63 ust. 1 i 3 ustawy o KAS. Zgodnie z pierwszym przepisem, kontroli celno-skarbowej podlega przestrzeganie przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów w obrocie między obszarem celnym Unii Europejskiej a państwami trzecimi, w szczególności przepisów dotyczących towarów objętych ograniczeniami lub zakazami. Powyższe unormowanie w pełni koresponduje z definicją zawartą w art. 5 pkt 3 UKC, zgodnie z którą kontrole celne oznaczają określone czynności wykonywane przez organy celne w celu zapewnienia zgodności z przepisami prawa celnego oraz innymi przepisami regulującymi wprowadzanie, wyprowadzanie, tranzyt, przemieszczanie, składowanie i końcowe przeznaczenie towarów przemieszczanych między obszarem celnym Unii a krajami lub terytoriami spoza tego obszaru oraz obecność i przemieszczanie w ramach obszaru celnego Unii towarów nieunijnych i towarów objętych procedurą końcowego przeznaczenia.
Zgodnie natomiast z art. 63 ust. 1 ustawy o KAS kontrola celno-skarbowa powinna być zakończona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia jej wszczęcia. Przepis ust. 1 nie ma zastosowania w przypadku, gdy kontrola celno-skarbowa jest wykonywana na podstawie bezpośrednio stosowanych przepisów prawa Unii Europejskiej albo na podstawie ratyfikowanej umowy międzynarodowej (ust. 3).
W świetle powyższego zgodzić się należy z organem, że dla tego rodzaju czynności jakie stanowi kontrola celnoskarbowa w rozumieniu przepisów UKC, ustawodawca nie przewidział terminów jej zakończenia wyznaczonych jednostkami czasu. Do tych czynności nie mają zastosowania ani przepisy rozdziału 4, działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111), dotyczące załatwiania spraw w określonym terminie, ani przepisy dotyczące kontroli podatkowej, o której mowa Dziale VI Ordynacji podatkowej.
Nie oznacza to jednak, na co zwracają uwagę obie strony, że organ może w nieograniczonym czasie prowadzić swoje czynności w ramach weryfikacji danego zgłoszenia celnego, skutkujące dla strony brakiem dokonania zwolnienia towaru do danej procedury, to jest, że organ nie jest związany żadnym terminem.
Zgodnie bowiem z art. 194 ust. 1 UKC, jeżeli spełnione są warunki do objęcia towarów daną procedurą i towary nie są przedmiotem żadnych zakazów i ograniczeń, organy celne zwalniają towary po weryfikacji danych w zgłoszeniu celnym lub po przyjęciu ich bez weryfikacji.
Akapit pierwszy stosuje się również, gdy weryfikacja, o której mowa w art. 188, nie może zostać zakończona w rozsądnym terminie, a obecność towarów do celów weryfikacji nie jest już konieczna.
Zgodnie z ust. 2 art. 194 UKC wszystkie towary objęte tym samym zgłoszeniem są zwalniane jednocześnie.
Do celów akapitu pierwszego, jeżeli zgłoszenie celne obejmuje towary, które podlegają dwóm lub większej liczbie pozycji, dane dotyczące towarów podlegających poszczególnym pozycjom uznaje się za odrębne zgłoszenie celne.
Z przytoczonych regulacji wynika zatem, że ustawodawca unijny zakreślił dla czynności weryfikacji zgłoszenia celnego po jego przyjęciu i przed zwolnieniem towarów do określonej procedury, "rozsądny termin" jej zakończenia.
Zauważyć przy tym należy, że taki stan sprawy istotnie różni się od czynności weryfikacji zgłoszenia celnego dokonywanych w oparciu o ramy prawne art. 48 UKC, a więc już po zwolnieniu towarów do określonej procedury, z którą to sytuacją w tej sprawie nie mamy do czynienia.
Ustawodawca posługuje się terminologią "rozsądnego terminu" nie tylko w UKC, ale także w innych aktach normatywnych, w tym powoływanej przez skarżącą Karcie Praw Podstawowych UE, czy Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Nie sposób jednak, co oczywiste, znaleźć definicji "rozsądnego terminu", gdyż rozsądny termin postępowania organu musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy. Znaczenie w tym przypadku będzie miała nie tylko złożoność danej sprawy czy nawet postawa samego skarżącego i właściwego organu, ale również na przykład charakter importowanego towaru, co w okolicznościach analizowanej sprawy nie mogło pozostać obojętne, a o czym będzie mowa poniżej.
W ocenie sądu analiza akt sprawy i dokonanych przez organ czynności prowadzi do wniosku, że zarzuty skargi są nieuzasadnione. Przede wszystkim nie sposób podzielić stanowiska skargi, że skoro organ nie żądał od strony, czy jej przedstawiciela dodatkowych dokumentów ponad te, które zostały dołączone do zgłoszenia celnego, jak też nie pobrał próbki towaru to pozostawał w bezczynności.
Z powołanego wyżej art. 188 UKC wprost bowiem wynika, że w celu zweryfikowania prawidłowości danych zawartych w przyjętym zgłoszeniu celnym organ może, a więc nie musi, zażądać od zgłaszającego dostarczenia innych dokumentów; przeprowadzić rewizję towarów; pobrać próbki w celu dokonania ich analizy lub dokładniejszej rewizji towarów.
W ocenie sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że wbrew stanowisku skarżącej, organ podejmował czynności zmierzające do ustalenia (potwierdzenia) statusu towaru, czego spółka w istocie skutecznie nie podważyła.
Spółka nie kwestionowała okoliczności wskazywanych przez organ, a mianowicie, że po przyjęciu zgłoszeń celnych, w tym też zgłoszenia z dnia 17 marca 2025 r. i uzyskaniu stosownych dokumentów w postaci m.in. faktur, kontraktów, oświadczenia o pochodzeniu produktu drewnianego, świadectw EUR.1 wystawionych na Ukrainie, listów przewozowych CMR oraz specyfikacji, uzyskana dokumentacja była sukcesywnie (w kolejności przyjmowanych zgłoszeń) w dniach od 15 marca 2025 r. do 1 kwietnia 2025 r. przesyłana do specjalnego zespołu analitycznego Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...]. Zespół ten, jak wyjaśnił organ, został powołany decyzją Ministerstwa Finansów na potrzeby Naczelników Urzędów Celno-Skarbowych, do prowadzenia analiz związanych z importem sklejki. Już z tych niezakwestionowanych przez stronę czynności wynika, że organ podejmował je niezwłocznie.
Jak wskazał też organ, czynności kontrolne przeprowadzone przez Odział Celny w [...], w którym towar został przedstawiony były dokumentowane w systemie AIS-Import. Zgodnie z wydanym przez KAS Informatorem dla podmiotów zaangażowanych w przywozowe procesy celne realizowane drogą elektroniczną dotyczącym systemu AIS/IMPORT (dostępnym na stronie https://puesc.gov.pl/uslugi/uslugi-sieciowe-informacje-i-specyfikacje/system-ais) rejestracja zgłoszenia celnego ma na celu przekazanie do systemu AIS/IMPORT zgłoszenia celnego, które jest poprawne pod względem technicznym (komunikat zawiera poprawną strukturę) i biznesowym (komunikat zawiera komplet danych, dopuszczalne wartości, odwołania do właściwych dokumentów, dane zgodne z danymi wymaganych pozwoleń), a tym samym możliwe jest jego przetwarzanie przez systemy celne. W walidację zgłoszenia celnego oprócz systemu AIS/IMPORT zaangażowany jest również system ECIP/SEAP, AES/Walidator, ISZTAR4 oraz PDR PL/UE. Jak wskazano dalej w przedmiotowym informatorze, zakwalifikowanie zgłoszenia celnego do kontroli wynika z zakwalifikowania do kontroli co najmniej jednej jego pozycji towarowej. W przypadku, gdy komunikacja z podmiotem realizowana jest w postaci elektronicznej, podmiot zostanie poinformowany o zleconej kontroli komunikatem elektronicznym [ZC261]. Komunikat ten może informować zarówno o fizycznej kontroli towaru, jak i o kontroli dokumentów związanych ze zgłoszeniem (str. 12 i 17 informatora).
Jak wyjaśnił organ w odpowiedzi na skargę, a co nie jest przez skarżącą kwestionowane dla każdego z przyjętych zgłoszeń celnych przedstawiciel strony otrzymał komunikat ZC261 w systemie AIS Import, który jest elektroniczną informacją o zleconej kontroli. Zgłoszenia były weryfikowane pod kątem zgodności dokumentów oraz informacji systemowych. Przeprowadzono również rewizję celną towaru w celu potwierdzenia zadeklarowanej tożsamości towaru.
Taki stan sprawy już przeczy stanowisku spółki o bezczynności organu.
W okolicznościach niniejszej sprawy współpraca z innym organem i potrzeba dokonania analizy, czy w okolicznościach danej sprawy nie występuje ryzyko obejścia sankcji nałożonych na Rosję i Białoruś w związku z wojną na Ukrainie i czy nie powinien mieć zastosowania szczególny akt prawny, była w pełni uzasadniona. Jak wskazał organ, w związku z agresją Rosji na Ukrainę, Unia Europejska rozporządzeniem Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącym środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (dalej "rozporządzenie Rady (WE) nr 765/2006") wprowadziła sankcje na Rosję i Białoruś m.in. w zakresie gospodarczym. Zgodnie z art. 1o przedmiotowego rozporządzenia zakazuje się: a) przywozu do Unii, bezpośrednio lub pośrednio, produktów drzewnych wymienionych w załączniku X (a więc drewna i artykułów z drewna; węgla drzewnego - kod Nomenklatury Scalonej 44) jeżeli: (i)pochodzą z Białorusi; lub (ii) są przedmiotem wywozu z Białorusi; b) nabywania, bezpośrednio lub pośrednio, produktów drzewnych wymienionych w załączniku X, które znajdują się na Białorusi lub pochodzą z Białorusi; c) transportu produktów drzewnych wymienionych w załączniku X, jeżeli pochodzą one z Białorusi lub są wywożone z Białorusi do jakiegokolwiek innego kraju; d) świadczenia pomocy technicznej i usług pośrednictwa, zapewniania finansowania lub pomocy finansowej, w tym pochodnych instrumentów finansowych, a także ubezpieczenia i reasekuracji, bezpośrednio lub pośrednio, mających związek z zakazami ustanowionymi w lit. a), b) i c).
Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia zamraża się wszystkie fundusze i zasoby gospodarcze będące własnością, pozostające w posiadaniu, we faktycznym władaniu lub pod kontrolą osób fizycznych lub prawnych, podmiotów i organów określonych w załączniku I (ust. 1) oraz nie udostępnia się, bezpośrednio ani pośrednio, żadnych funduszy ani zasobów gospodarczych wymienionym w załączniku I osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom i organom ani na ich rzecz (ust. 2).
Zgodnie z kolei z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/1930 z dnia 8 listopada 2021 r. nakładającym ostateczne cło antydumpingowe i stanowiące o ostatecznym pobraniu cła tymczasowego nałożonego na przywóz sklejki z drewna brzozowego pochodzącej z Rosji (Dz. Urz. UE L nr 394 z dnia 9 listopada 2021 r., str. 7), Komisja Europejska nałożyła ostateczne cło antydumpingowe na przywóz sklejki z drewna brzozowego pochodzącej z Rosji.
Podkreślić również należy, że nie ma automatyzmu w przyjmowaniu zgłoszeń i ich akceptacji, zwłaszcza, gdy przedmiotem importu jest towar potencjalnie objęty zakazem, co uzasadnia, a nawet w świetle powołanych przepisów wskazuje na konieczność weryfikacji jego statusu.
Z akt sprawy wynika, że w związku z brakiem odpowiedzi od organu celnego w [...] odnośnie wysyłanych sukcesywne zgłoszeń i możliwości zwolnienia towaru do wnioskowanej procedury organ, w dniu 15 kwietnia 2025 r. zwrócił się drogą mailową, do zespołu analitycznego Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] z prośbą o pilne zajęcie stanowiska w zakresie możliwości dopuszczenia do obrotu towarów importowanych przez skarżącą. W odpowiedzi na powyższe, w dniu 16 kwietnia 2025 r. Naczelnik Wydziału Analizy Ryzyka i Wymiany Informacji Międzynarodowej Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] przesłał odpowiedź, iż dalsze działania należy uzgodnić z Izbą Administracji Skarbowej w [...] oraz Prokuraturą w kontekście śledztwa nr [...]
Po uzyskaniu przedmiotowej informacji organ w dniu 15 maja 2025 r. (a więc w terminie miesiąca) wystąpił do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] o udzielenie informacji i przekazanie dokumentów świadczących o ryzyku obejścia środków, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 oraz ustalenie czy towar objęty ww. zgłoszeniami celnymi jest w zainteresowaniu Prokuratury Okręgowej w [...] w związku z toczącym się śledztwem nr [...] Po uzyskaniu odpowiedzi od organu, co miało już miejsce po złożeniu skargi, (pismo [...] Urzędu Celno-skarbowego w [...] z dnia 21 maja 2025 r.), że import przedmiotowego towaru nie jest w zainteresowaniu Prokuratury Okręgowej w [...] towar został niezwłocznie, bowiem już w dniu w dniu 26 maja 2025 r. zwolniony do wnioskowanej procedury, tj. dopuszczenia do obrotu. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w dokumentach dołączonych do pisma organu z dnia 8 września 2025 r. złożonego na etapie postępowania sądowego.
W tych okolicznościach od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego tj. 17 marca 2025 r. do dnia zwolnienia towaru, tj. 26 maja 2025 r. upłynęło niewiele ponad dwa miesiące, a do dnia złożenia skargi niewiele ponad miesiąc, co zauważa sama skarżąca. Trudno w ocenie sądu uznać, że w okolicznościach tej konkretnie sprawy, gdzie z uwagi na rodzaj importowanego towaru i konieczności współpracy z innymi organami, celem potwierdzenia statusu sprowadzonego drewna doszło do przekroczenia rozsądnego terminu, o jakim mowa w art. w art. 194 ust. 1 UKC.
Jeszcze raz zwrócić należy uwagę na treść powołanego wyżej art. 194 ust. 1 UKC, gdzie rozsądny termin zwolnienia towarów po weryfikacji zgłoszenia celnego, uzależniony jest między innymi od tego czy towary nie są przedmiotem żadnych zakazów i ograniczeń, oraz od tego, czy obecność towarów do celów weryfikacji nie jest już konieczna.
Taka redakcja przepisu wprost uzasadnia podejmowane w tej sprawie przez organ, przy współpracy z innymi organami, czynności zmierzające do ustalenia statusu importowanego towaru, właśnie w celu wyeliminowania ryzyka obejścia nałożonych przez ustawodawcę sankcji. Wprawdzie nie można odmówić racji skarżącej, że oczekiwanie na decyzję innego organu nie może mieć charakteru prejudykatu, to jednak w okolicznościach tej sprawy były to ustalenia istotne dla podjęcia czynności zwolnienia towaru do wnioskowanej procedury. Skarżąca jako profesjonalny przedsiębiorca i importer tego rodzaju towaru nie może oczekiwać przyjęcia zgłoszenia celnego bez jego weryfikacji i jako profesjonalista powinna czynności związane z możliwością kontroli zgłoszenia celnego, a więc i niezbędny dla tych czynności czas, po którym dopiero nastąpi zwolnienie towaru, uwzględnić w swoich kontraktach handlowych.
Zwrócić również uwagę należy, co także wynika z akt sprawy, a czego skarżąca nie podważała, że zgłoszenie w niniejszej sprawie zostało przyjęte w dniu 17 marca 2025 r., a już 24 marca 2025 r. strona złożyła do Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w [...] Oddział w [...] drogą mailową i tradycyjną pismo z wnioskiem o wgląd w akta sprawy i podanie przyczyn braku zwolnienia towaru. Pismo to zostało przesłane do Oddziału Celnego w [...] i wpłynęło do organu w dniu 9 kwietnia 2025 r. Pismem z dnia 14 kwietnia 2025 r. organ wyjaśnił stronie, że wszelkie przedłożone przez stronę dokumenty są poddawane analizie, że organ celny w związku z przeprowadzoną rewizją stwierdził rodzaj towaru, oraz że ustalenie czy tożsamość towaru jest zgodna ze zgłoszeniami celnym i załączonymi do niego dokumentami między innymi świadectwem pochodzenia jest przedmiotem kontroli. Kolejne pisma zawierające wniosek o zwolnienie towarów skarżąca zredagowała do organu OC w [...] w dniach 7 kwietnia 2025 r. (a więc w terminie niespełna tygodnia od dnia przejęcia ostatniego z kontrolowanych zgłoszeń – sygn. akt III SAB/Lu 20/25), które wpłynęło do organu w dniu 14 kwietnia 2025 r. i zostało przekazane do OC w [...] w dniu 7 maja 2025 r. oraz w dniu 11 kwietnia 2025 r. (które także zostało przekazane do OC w [...] w dniu 7 maja 2025 r.). Następnie już w dniu 15 kwietnia 2025 r. drogą elektroniczną i tradycyjną spółka wystosowała do Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] Oddział w [...] pismo ponaglające rozpoznanie złożonych wniosków. Pismo to zostało przekazane do Oddziału Celnego w [...] w dniu 7 maja 2025 r. Kolejne pismo ponaglające tym razem już wprost do Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] Oddział Celny w [...] spółka przesłała także droga elektroniczną i tradycyjną w dniu 24 kwietnia 2025 r. W przedmiotowym piśmie skonkretyzowano numery środków transportu, na których towar się znajduje. Dodatkowe pismo z dnia 28 kwietnia 2025 r., w sprawie przewlekłych postępowań prowadzonych przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] skarżąca złożyła do Ministerstwa Finansów (data wpływu 5 maja 2025 r.). Jak wynika z akt, pismo to zgodnie z właściwością zostało przesłane do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, który pismem z dnia 19 maja 2025 r. ustosunkował się do stanowiska spółki.
Przypomnieć należy, że przedmiotem zarzutów skargi jest pozostawanie organu w stanie bezczynności, co świetle przedstawionego wyżej stanu sprawy jest twierdzeniem nieuzasadnionym. W ocenie sądu organ podejmował działania zmierzające do zwolnienia towaru bez zbędnej zwłoki i w rozsądnym, prawem przewidzianym terminie.
Jak już wskazano, nie ma automatyzmu w przyjmowaniu zgłoszeń celnych, a z przytoczonych wyżej przepisów prawa wynika, że organ dokonując weryfikacji danego zgłoszenia celnego i podejmując w następstwie tej weryfikacji czynność zwolnienia towaru do wnioskowanej procedury ma działać w rozsądnym terminie, który w okolicznościach niniejszej sprawy nie został przekroczony.
Każda kontrola zgłoszenia celnego ma charakter indywidualny, a rozsądny termin to termin racjonalny i właściwy w okolicznościach konkretnego przypadku. Pojęcie "rozsądnego terminu" jest klauzulą generalną i ocena, czy wystąpiła bezczynność jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy. I jak słusznie zauważył organ w piśmie z dnia 8 września 2025 r. szybkość postępowania (kontroli celnej) nie może być realizowana kosztem jej wnikliwości. Sam okres trwania kontroli zgłoszenia celnego nie może być podstawową przesłanką do uznania, że organ działał w przewlekłości, a tym bardziej, że pozostawał bezczynnym.
Podsumowując, w świetle przedstawionego wyżej stanu sprawy i mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, nie sposób zgodzić się z twierdzeniami skargi ani co do tego, że organ nie podejmował żadnych czynności, ani co do tego, że skarżąca nie była o stanie sprawy, w tym o przyczynie braku zwolnienia towaru do wnioskowanej procedury, informowana.
Nie można przy tym nie dostrzec, że skarżąca w piśmie z dnia 8 sierpnia 2025 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę w pełni podtrzymywała swoje zarzuty co do bezczynności organu akcentując, że kontrola jest prowadzona od wielu miesięcy. Tymczasem kontrola została już dawno zakończona i towar został zwolniony w dniu 26 maja 2025 r. Taka postawa strony skarżącej pozostaje oczywiście bez wpływu na wynik sprawy niniejszej, jednakże świadczy o nierzetelnym i całkowicie nieuprawnionym stanowisku spółki co do stanu sprawy.
W ocenie sądu brak było również normatywnej podstawy do uwzględnienia wnioskowanych przez stronę wniosków dowodowych.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest zatem możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki, tj. jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości oraz nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Potrzeba wyjaśnienia istotnych wątpliwości musi być oceniana na tle konkretnej, rozpatrywanej sprawy i w aspekcie okoliczności, które mają wpływ na treść jej rozstrzygnięcia. W okolicznościach niniejszej sprawy materiał dowodowy był zupełny dla podjęcia rozstrzygnięcia i nie wystąpiły istotne wątpliwości uzasadniające dopuszczenie wnioskowanych przez stronę dowodów, które zresztą w znacznej części i w wystarczającej dla rozstrzygnięcia, znajdują się w aktach administracyjnych.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. W myśl tego przepisu – sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.