III SAB/Gd 310/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-01-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezczynność organuskargapobyt czasowyzezwolenie na pracęcudzoziemcyponaglenieterminydopuszczalność skargiWSA

WSA w Gdańsku odrzucił skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego, uznając ponaglenie za przedwczesne.

Skarżący, obywatel Kolumbii, złożył skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, domagając się stwierdzenia bezczynności, przyznania sumy pieniężnej oraz zwrotu kosztów. Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi, argumentując, że ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu. Sąd uznał skargę za niedopuszczalną z powodu przedwczesnego ponaglenia i odrzucił ją.

Skarżący, obywatel Kolumbii, wniósł skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Skarżący domagał się stwierdzenia bezczynności organu, przyznania mu sumy pieniężnej oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o zezwolenie złożył w listopadzie 2023 r., uzupełnił braki w marcu 2024 r., a termin 60 dni na wydanie decyzji, liczony od marca 2024 r., upłynął w maju 2024 r. Podniósł również argumenty dotyczące negatywnych konsekwencji braku karty pobytu dla jego możliwości podróżowania, znalezienia pracy i uzyskania prawa jazdy, powołując się na przepisy krajowe i międzynarodowe. Wojewoda Pomorski wniósł o odrzucenie skargi, wskazując, że termin 60 dni należy liczyć od daty otrzymania akt sprawy przez Wojewodę (19 czerwca 2024 r.), a ponaglenie zostało wniesione przedwcześnie (17 sierpnia 2024 r.). Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę, uznał skargę za niedopuszczalną z powodu przedwczesnego ponaglenia. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 37 § 3a k.p.a. ponaglenie wniesione przed upływem terminu pozostawia się bez rozpoznania, co skutkuje brakiem wyczerpania środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji, skarga wniesiona po takim ponagleniu podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd zwrócił skarżącemu uiszczoną opłatę od skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ponaglenie wniesione przed upływem terminu określonego w przepisach pozostawia się bez rozpoznania i nie wywołuje skutków prawnych, w tym nie stanowi podstawy do wniesienia skargi na bezczynność.

Uzasadnienie

Sąd powołując się na art. 37 § 3a k.p.a. i art. 52 § 1 p.p.s.a. oraz orzecznictwo NSA, wyjaśnił, że ponaglenie przedwczesne nie wyczerpuje środków zaskarżenia, co czyni skargę na bezczynność niedopuszczalną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z innych przyczyn, gdy nie zostały spełnione warunki formalne, w tym wyczerpanie środków zaskarżenia.

p.p.s.a. art. 52 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, chyba że służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.

p.p.s.a. art. 53 § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

k.p.a. art. 37 § 3a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Jeżeli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 albo przepisach szczególnych, organ prowadzący postępowanie pozostawia ponaglenie bez rozpoznania.

u.o.c. art. 112a § 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.

Pomocnicze

k.p.a. art. 35

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa terminy załatwiania spraw administracyjnych.

p.p.s.a. art. 232 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot uiszczonej opłaty od skargi w przypadku jej odrzucenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu do załatwienia sprawy przez organ, co na mocy art. 37 § 3a k.p.a. skutkuje jego pozostawieniem bez rozpoznania. Przedwczesne ponaglenie nie wyczerpuje środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a., co czyni skargę na bezczynność niedopuszczalną.

Odrzucone argumenty

Termin 60 dni na wydanie decyzji należy liczyć od daty złożenia wniosku przez skarżącego. Ponaglenie z dnia 17 sierpnia 2024 r. było skuteczne i stanowiło podstawę do wniesienia skargi na bezczynność.

Godne uwagi sformułowania

ponaglenie przedwczesne nie wywołało skutków procesowych nie stanowiło wyczerpania środków zaskarżenia skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z innych przyczyn

Skład orzekający

Jacek Hyla

sędzia zastępca

Janina Guść

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Sudoł

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja warunków dopuszczalności skargi na bezczynność organu administracji, w szczególności znaczenia skutecznego wniesienia ponaglenia."

Ograniczenia: Dotyczy spraw prowadzonych na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważny aspekt proceduralny w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, który może mieć istotne konsekwencje dla praw strony. Wyjaśnia, dlaczego pozornie drobny błąd formalny może prowadzić do odrzucenia skargi.

Uważaj na terminy: przedwczesne ponaglenie może oznaczać odrzucenie skargi na bezczynność!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SAB/Gd 310/24 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jacek Hyla /Sędzia Zastępca/
Janina Guść /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Sudoł
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 6, art. 232 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia NSA Jacek Hyla, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. D. R. H. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić J. D. R. H. ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) zł.
Uzasadnienie
W dniu 17 października 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła, wniesiona przez J. D. R. H. – obywatela Kolumbii (dalej zwanego także: "skarżącym", "wnioskodawcą" lub "stroną"), skarga na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
W złożonej skardze skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o: 1/ stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2/ przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 6246,13 zł, 3/ zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP złożył w dniu 24 listopada 2023 r. Następnie w dniu 15 marca 2024 r. skarżący stawił się w urzędzie wojewódzkim, uzupełnił braki formalne wniosku oraz przedłożył wymagane dokumenty. Potwierdzeniem tych okoliczności jest umieszczony w paszporcie skarżącego odcisk stempla, o którym mowa w art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. W dniu 13 czerwca 2024 r. sprawa została przekazana wg właściwości Wojewodzie Pomorskiemu.
Następnie skarżący wskazał, że zgodnie z art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 519 ze zm.), zwanej dalej "u.o.c.", decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wymienionych w ust. 2. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie termin biegnie od dnia 15 marca 2024 r. i upłynął w dniu 14 maja 2024 r.
Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 6246,13 zł skarżący wskazał, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (tak NSA w wyroku z 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1662/16).
W dalszej kolejności skarżący podkreślił, że cudzoziemiec oczekujący na wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę znajduje się w szczególnej sytuacji. Wprawdzie na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 u.o.c. jego pobyt na terytorium RP może być uważany za legalny, jednakże jego status nie jest taki sam jak status cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt czasowy i kartę pobytu.
Dodał, że o ile cudzoziemiec w każdym czasie może opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, to jednak prawo do ponownego wjazdu ocenia się na podstawie art. 6 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen. Bez karty pobytu, co do zasady wymagana jest zatem wiza, a w ruchu bezwizowym wjazd jest możliwy tylko w przypadku, gdy cudzoziemiec posiadający obywatelstwo odpowiedniego państwa spełnia dodatkowo warunek określony w art. 4 ust. 1 Rozporządzenia 2018/1806 tj. o ile nie wykorzystał 90 dni pobytu w okresie ostatnich 180 dni. W praktyce niemożliwe są zatem krótkotrwałe podróże poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na brak możliwości powrotu w ruchu bezwizowym przed upływem 90 dni od wyjazdu ze strefy Schengen. Opieszałość organu powoduje zatem w praktyce, że cudzoziemiec pozbawiony jest prawa do opuszczenia Polski przez czas trwania postępowania, co narusza art. 12 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, zgodnie z którym każdy człowiek ma prawo opuścić jakikolwiek kraj, włączając w to swój własny. Cudzoziemiec pozbawiony jest możliwości odwiedzenia rodziny w kraju swojego pochodzenia, co narusza art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.
Brak uregulowanej sytuacji pobytowej powoduje w praktyce dużą trudność w znalezieniu pracy. Większość pracodawców wymaga od cudzoziemców posiadania karty pobytu. Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 735 ze zm.), prawo do wykonywania pracy przez cudzoziemca nieposiadającego zezwolenia na pobyt czasowy zależy od spełnienia dodatkowych wymagań i zasadniczo wymaga uzyskania oddzielnego zezwolenia na pracę.
Ponadto cudzoziemiec nie ma możliwości złożenia wniosku o wydanie prawa jazdy w zamian za krajowe prawo jazdy wydane za granicą na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.t.: Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm.), gdyż zgodnie z § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (t.j.:Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.) musi dołączyć do wniosku kopię karty pobytu, wizy lub innego dokumentu potwierdzającego posiadanie prawa pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Właściwe organy wydające prawo jazdy odmawiają cudzoziemcom wydania prawa jazdy w toku postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, przez co cudzoziemcy ci tracą uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po upływie 6 miesięcy zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o kierujących pojazdami. Ze względu na fakt, że wielu cudzoziemców (w tym skarżący) mieszka i pracuje w niewielkich miejscowościach, oddalonych od dużych ośrodków i rozwiniętej komunikacji zbiorowej, brak prawa do kierowania pojazdami powoduje w praktyce całkowite uzależnienie cudzoziemca od transportu organizowanego przez pracodawcę.
Końcowo skarżący zaznaczył, że zgodnie z art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w przypadku bezczynności sąd może na wniosek strony przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Suma pieniężna przyznana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. może zatem maksymalnie wynosić 62461,30 zł. W niniejszej sprawie skarżący domaga się zaledwie 1/10 kwoty, która może być przyznana.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu Wojewoda Pomorski przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśnił, że zgodnie z art. 112a u.o.c. ustawodawca ustanowił termin szczególny w stosunku do art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", zgodnie z którym decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 60 dni w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.
W niniejszej sprawie termin ten należy liczyć od dnia, w którym wniosek wpłynął do Wojewody Pomorskiego, tj. 19 czerwca 2024 r. Zatem, licząc termin 60 dni od dnia 19 czerwca br. uznać należy, że termin ten upływał z końcem dnia 17 sierpnia 2024 r. W związku z powyższym ponaglenie cudzoziemca mogło być złożone najwcześniej w dniu 18 sierpnia br. Zatem wniesione przez stronę w dniu 17 sierpnia 2024 r. ponaglenie było ponagleniem przedwczesnym, które w świetle regulacji art. 37 § 3a k.p.a. nie mogło odnieść zamierzonego skutku w postaci "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a., orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Jednakże przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania złożonej skargi, sąd administracyjny ma obowiązek zbadania z urzędu, czy jest ona dopuszczalna. Niedopuszczalność skargi powoduje bowiem, że sprawa nie może być rozpoznana w postępowaniu sądowoadministracyjnym i rozstrzygnięta wyrokiem.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlegała odrzuceniu, z uwagi na jej niedopuszczalność, wywołaną przedwczesnym - a przez to nieskutecznym - wystąpieniem do organu z ponagleniem.
Jednym z niezbędnych warunków dopuszczalności przyjęcia sprawy ze skargi do rozpoznania przez sąd administracyjny jest konieczność wyczerpania przed jej wniesieniem środków zaskarżenia. Warunek ten przewidziany został w art. 52 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Komplementarny wobec art. 52 § 1 p.p.s.a. przepis art. 52 § 2 p.p.s.a. nakazuje uznawać za wyczerpanie środków zaskarżenia sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W zakresie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, powołane przepisy uzupełnia jeszcze art. 53 § 2b p.p.s.a., stanowiąc, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Konsekwencją zakwalifikowania przez ustawę procesową ponaglenia jako środka zaskarżenia musi być uznanie, że skuteczność dopełnienia tej czynności procesowej podlega ocenie dokonywanej przez pryzmat przepisów prawa regulujących tę instytucję. Uprawnienie procesowe istnieje bowiem zawsze w kształcie nadanym mu przez przepisy prawa i musi być realizowane w określonych warunkach procesowych. Zastosowanie danego środka zaskarżenia (środka prawnego) nie może być rozważane poza formami postępowania, gdyż byłoby to zasadniczo sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, która tylko z czynnościami dokonanymi w prawem przewidzianym trybie łączy zaistnienie określonych skutków prawnych (zob. postanowienie NSA z 2 września 2020 r. sygn. akt II OSK 3732/18, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2025 r. sygn. akt II SAB/Gl 196/24).
Instytucja ponaglenia została uregulowana w p.p.s.a. jedynie szczątkowo - w przywołanych wyżej przepisach art. 52 § 2 i art. 53 § 2b. Natomiast trzon tej regulacji znajduje się w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, a przede wszystkim w jej art. 37.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że w sensie formalnym ponaglenie jest "podaniem" w rozumieniu k.p.a. Oznacza to, że aby mogło zostać uznane za skutecznie wniesione, powinno spełniać ogólne wymagania formalne ustanowione dla podań w art. 63 k.p.a. Ponadto - zgodnie art. 63 § 2 in fine k.p.a. - powinno ono "czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych" dla ponagleń.
W ocenie Sądu, takim wymogiem formalnym, warunkującym skuteczne wniesienie ponaglenia, jest wymóg wprowadzony przez ustawodawcę w art. 37 § 3a k.p.a., dodanym z dniem 10 listopada 2022 r. przez art. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. poz. 2185; dalej jako "ustawa zmieniająca z 7 października 2022 r."). W myśl tego przepisu: "jeżeli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 albo przepisach szczególnych, organ prowadzący postępowanie pozostawia ponaglenie bez rozpoznania. Przepisów § 4-8 nie stosuje się." Zastrzeżony w tym przepisie rygor, w postaci pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania - znamionujący sytuacje, w których, jak to już wyżej wskazano, dane podanie nie wywiera skutków procesowych, jakie ustawa normalnie wiąże z jego skutecznym wniesieniem - prowadzi do wniosku, że ponaglenie przedwczesne w świetle art. 37 § 3a k.p.a., nie może zostać uznane za wniesione skutecznie.
Powyższa konstatacja ma istotne znaczenie dla oceny dopuszczalności wniesienia skargi poprzedzonej takim (przedwczesnym) ponagleniem. Wprawdzie w art. 53 § 2b p.p.s.a. nie zastrzeżono wyraźnie, że wymagane jest wniesienie ponaglenia "skutecznie", ale taki warunek zdaje się być w nim milcząco przyjęty (już jako dający się wyprowadzić z przywołanej wyżej zasady demokratycznego państwa prawnego, która, powtórzmy, tylko z czynnościami dokonanymi w prawem przewidzianym trybie łączy zaistnienie określonych skutków prawnych). Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym expressis verbis stwierdza się, że "skutki ponaglenia dla dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego można rozważać jedynie w kontekście ponaglenia skutecznie wniesionego. Tylko takie ponaglenie daje stronie możliwość wniesienia skargi do sądu" (zob. wyrok NSA z 26 stycznia 2021 r. sygn. akt II OSK 2203/20).
Stwierdzić należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a. jest uprzednie wniesienie ponaglenia w sposób respektujący unormowanie art. 37 § 3a k.p.a., a więc po upływie terminu na załatwienie sprawy przez organ administracji, określonego w art. 35 k.p.a. albo przepisach szczególnych. Ponaglenie złożone przed upływem ww. terminu - jako przedwczesne, i z tego powodu podlegające pozostawieniu bez rozpoznania - nie wywiera skutku procesowego w postaci wyczerpania środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji skarga wniesiona po takim ponagleniu podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 2772/21).
W ocenie Sądu, zasadność przedstawionej wyżej interpretacji art. 53 § 2b p.p.s.a., opartej na wykładni językowej oraz systemowej tego przepisu dokonywanej w powiązaniu z unormowaniami art. 37 § 3a k.p.a. oraz art. 52 § 1 p.p.s.a., znajduje potwierdzenie w wykładni celowościowej, odwołującej się do ratio legis ustanowienia wymogu (uprzedniego) wniesienia ponaglenia warunkiem dopuszczalności skargi na opieszałość organu do sądu administracyjnego, a także do ratio regulacji szczegółowej zawartej w art. 37 § 3a k.p.a. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, "ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji" (zob. postanowienie NSA z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 2772/21).
Z kolei cel wprowadzenia regulacji art. 37 § 3a k.p.a. został objaśniony w uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej z 7 października 2022 r., w którym wskazano, że: "projekt modyfikuje kształt kodeksowej regulacji instytucji ponaglenia. Na mocy dodawanego w art. 37 k.p.a. § 3a organ prowadzący postępowanie będzie pozostawiał bez rozpoznania ponaglenie wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 tej ustawy albo w przepisach szczególnych. W praktyce, w przypadku ponagleń wnoszonych przed upływem terminu przewidzianego na rozpatrzenie sprawy, właściwe organy nie stwierdzają bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Takie sprawy niepotrzebnie angażują natomiast organy administracji publicznej. Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany przekazać ponaglenie organowi wyższego stopnia, wraz z niezbędnymi odpisami akt sprawy, a także ustosunkować się do niego. Z kolei największe zaangażowanie czasowe występuje po stronie organu rozpatrującego ponaglenie. Ponaglenie wnoszone przed terminem przewidzianym na rozpatrzenie sprawy jest działaniem, które nie służy ani obywatelom, ani organom administracji. Warto przy tym wskazać, że zdarzają się przypadki, w których strona wnosi ponaglenie razem z wnioskiem o wydanie danej decyzji albo kilka dni po złożeniu wniosku. Ponadto ponaglenia wnoszone przez niektórych wnioskodawców, dotyczące masowo prowadzonych spraw (np. dotyczące wydania zezwoleń na pracę dla cudzoziemców), powodują poważne zakłócenia w pracy urzędów i utrudniają załatwianie innych spraw tego samego rodzaju. Projektowane rozwiązanie nie wpływa na prawo strony do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania do sądu administracyjnego, ponieważ nie ulega zmianie brzmienie art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (druk nr 2479 Sejmu RP IX kadencji).
Dopuszczenie możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na podstawie ponaglenia złożonego przedwcześnie, tj. przed upływem terminów wskazanych w art. 37 § 3a k.p.a., nie pozwoliłoby osiągnąć w pełni celów tej regulacji, jako że nie wyeliminowałoby (ani nawet nie ograniczyło w stopniu istotnym) praktyki składania takich (przedwczesnych) ponagleń. Wprawdzie zaangażowanie organów byłoby w takich przypadkach mniejsze - bo ograniczałoby się do konieczności wystosowania do strony informacji o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania - ale nadal miałoby miejsce, i to obiektywnie niepotrzebnie.
Przyjęta przez Sąd w interpretacja art. 53 § 2b p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 3a k.p.a. oraz art. 52 § 1 p.p.s.a. nie narusza konstytucyjnego prawa strony do sądu. To bowiem sąd administracyjny nadal samodzielnie weryfikuje dopuszczalność skargi, a w szczególności we własnym zakresie ocenia, czy zaistniały przesłanki do pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania na podstawie art. 37 § 3a k.p.a. Stanowisko organu administracji w tej mierze nie wiąże sądu - zgodnie z wypracowaną w orzecznictwie i utrwaloną już na gruncie instytucji ponaglenia zasadą, że fakt i sposób ewentualnego rozpoznania bądź nierozpoznania ponaglenia (tu odpowiednio: ewentualnego pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania) przez właściwy organ administracji nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi przez sąd.
Zgodnie z art. 112a ust.1 u.o.c., decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Jest to niewątpliwie "termin określony w przepisach szczególnych", o jakim mowa w art. 37 § 3a k.p.a.
Termin ten biegł w niniejszej sprawie od daty otrzymania akt sprawy przez organ, któremu sprawa została przekazana. Miało to miejsce w dniu 19 czerwca 2024 r. i 60 - dniowy termin określony w art. 112a ust. 1 u.o.c. mijał dopiero z dniem 19 sierpnia 2024 r. Zatem wniesione przez niego w dniu 17 sierpnia 2024 r. ponaglenie było ponagleniem przedwczesnym, które w świetle regulacji art. 37 § 3a k.p.a. nie mogło odnieść zamierzonego skutku w postaci "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a.
Wbrew stanowisku skarżącego, czas jaki organ miał na wydanie decyzji należało w niniejszej sprawie liczyć od daty, w której ten organ uzyskał rzeczywistą możliwość rozstrzygnięcia sprawy. Okresu w jakim organ winien załatwić sprawę administracyjną nie można liczyć od daty złożenia wniosku przed innym organem, przedmiotem skargi nie jest bowiem bezczynność organów administracji w sprawie w sensie ogólnym, lecz bezczynność konkretnego wskazanego organu administracji. I to ona podlega ocenie Sądu, z punktu widzenia zachowania obowiązujących terminów załatwienia sprawy.
Z tych względów skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jako niedopuszczalna "z innych przyczyn" w rozumieniu tego przepisu.
O zwrocie na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu, w wysokości 100 zł Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI