III SAB/Kr 91/21

III SAB/Kr 91/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna
Hanna Knysiak-Sudyka /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Zawadzka
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 2365/22 - Wyrok NSA z 2024-06-28
III OSK 2365/21 - Wyrok NSA z 2022-02-22
II SAB/Wa 256/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-09-19
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
Art. 3, art. 134, art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
Art. 113
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Michna Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi T. W. na bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w przedmiocie sprostowania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności do rozpatrzenia wniosku T. W. z dnia 30 lipca 2019 r. o sprostowanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 lipca 2019 r. nr [...]; II. stwierdza, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w punkcie I wyroku; III. stwierdza, że bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza na rzecz adwokata M. M. wykonującego zawód w Kancelarii Adwokackiej przy ul. A w K od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wynagrodzenie w kwocie 420 (czterysta dwadzieścia) złotych podwyższonej o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 3 grudnia 2019 r. skarżący T. W. wniósł skargę na bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności polegającą na nierozpatrzeniu jego wniosku z dnia 30 lipca 2019 r. o sprostowanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 lipca 2019 r. nr [...] w zakresie pkt V i zastąpienie błędnie wpisanej tam daty, od której datuje się ustalony stopień niepełnosprawności – 31 maja 2019 r. datą 28 marca 2003 r.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podnosząc, że pismo, o którym mowa w skardze zostało potraktowane jako odwołanie i pozostawione bez rozpoznania.
Pismem z dnia 26 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego do wykazania, że poprzedził skargę na bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności ponagleniem w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256) – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi T. W. nadesłał pismo z dnia 12 marca 2020 r., w którym oświadczył, że nie składał pisma w sprawie ponaglenia w trybie art. 37 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Równocześnie skarżący zaznaczył, że stale prosił organ o wydanie decyzji w jego sprawie i sprostowanie jednego z punktów orzeczenia. Dodał też, że obecnie jego sprawa zamiast być załatwioną, krąży między kolejnymi organami, a jego sytuacja prawna i materialna pozostaje nieuregulowana. Do pisma skarżący dołączył: wniosek z dnia 30 lipca 2019 r. do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o sprostowanie orzeczenia z dnia 10 lipca 2019 r., swoje oświadczenie zaadresowane do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, że jego pismo złożone w dniu 2 sierpnia 2019 r. nie stanowiło odwołania od orzeczenia z dnia 10 lipca 2019 r., pismo Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 30 września 2014 r. o przekazaniu sprawy według właściwości Powiatowemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, pismo z dnia 11 września 2019 r. do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, w którym skarżący oświadczył, że podtrzymuje wniosek o poprawną zmianę orzeczenia z dnia 10 lipca 2019 r., postanowienie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 23 października 2014 r. o sprostowaniu błędów pisarskich w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia 5 czerwca 2014 r. nr [...], wniosek skarżącego do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 2 października 2019 r. o sprostowanie orzeczenia z dnia 10 lipca 2019 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 12 czerwca 2003 r. nr [...] oraz skargę z dnia 3 grudnia 2019 r. na bezczynność Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2020 r. sygn. akt III SAB/Kr 1/20 odrzucił skargę przyjmując, że skoro skarga T. W. nie została poprzedzona ponagleniem do organu wyższego stopnia w trybie art. 37 k.p.a., co przyznał sam skarżący w piśmie z dnia 12 marca 2020 r. (karta nr 61 akt sądowych), to tym samym nie wyczerpał on środków zaskarżenia, jakie służyły mu w niniejszym postępowaniu (art. 52 § 2 p.p.s.a.) i skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 4320/21. Sąd drugiej instancji wskazał, że WSA w Krakowie nie wziął pod uwagę, że T. W. zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i postępowaniu sądowym (na etapie składania skargi), działał bez profesjonalnego pełnomocnika.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia i niezasadnie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., co należało uznać za przejaw nadmiernego formalizmu, kłócącego się z istotą i celem instytucji unormowanej w art. 37 k.p.a. Zdaniem NSA skarżący w piśmie z dnia 2 października 2019 r., skierowanym do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wyraził niezadowolenie ze sposobu procedowania przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w sprawie jego wniosku z dnia 30 lipca 2019 r. i to właśnie pismo – w okolicznościach faktycznych tej sprawy – należało uznać za ponaglenie w rozumieniu art. 37 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powinien rozpoznać skargę i ocenić, czy jest ona zasadna, a więc czy Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności pozostaje w bezczynności, czy też nie, z uwzględnieniem również faktu, iż Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności postanowieniem z dnia 16 października 2020 r. nr [...] odmówił sprostowania omyłki pisarskiej w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 lipca 2019 r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Kontrola sądu obejmuje również orzekanie w sprawach spraw na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 p.p.s.a.).
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje – co do zasady - na uwzględnienie.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że przyjmuje się, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony.
Stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2003 r., IV SAB/Wa 109/07).
Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 maja 2019 r. (sygn. akt I OSK 2255/17) "należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zauważa się, że pojęcie "bezczynności" odnosi się do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2017, art. 3 Nb 78). Przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął czynności w sprawie. Przy ocenie przewlekłości postępowania istotne jest bowiem i to, czy organ podejmował czynności niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy i to niezależnie od tego, czy strona zgłaszała określone żądania w tym zakresie. W piśmiennictwie przyjmuje się także, że przewlekłe prowadzenie postępowania może pozostawać w związku z bezczynnością organu, które wystąpi wówczas, gdy we wszczętym postępowaniu organ nie podejmuje żadnych czynności (por. J. P. Tarno, Bezczynność organu a przewlekłe prowadzenie postępowania, Casus 2013, nr 69, s. 11).". Tak czy inaczej o bezczynności lub przewlekłym prowadzeniu postępowania może być mowa wówczas, gdy mamy do czynienia z toczącym się postępowaniem administracyjnym, które powinno zakończyć się wydaniem decyzji, postanowienia lub podjęciem aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a.
Skarżący w piśmie z dnia 30 lipca 2019 r. zawarł wniosek o sprostowanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 lipca 2019 r. nr [...] w zakresie pkt V i zastąpienie błędnie wpisanej tam daty, od której datuje się ustalony stopień niepełnosprawności – 31 maja 2019 r. datą 28 marca 2003 r. Niezależnie od merytorycznej oceny powyższego wniosku powinien on zostać rozpoznany zgodnie z jego treścią i intencją autora, a zatem jako wniosek o sprostowanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 lipca 2019 r. nr [...]. Skarżący wyraźnie doprecyzował nawet podstawę prawną powyższego wniosku, wskazując na art. 113 § 1 k.p.a. Organ natomiast potraktował wniosek skarżącego jako odwołanie, a kolejno "odwołanie" to zostało pozostawione bez rozpoznania. Do rozpoznania wniosku z 10 lipca 2019 r. we właściwym trybie doszło dopiero w dniu 16 października 2020 r., kiedy to Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności postanowieniem nr [...] odmówił sprostowania omyłki pisarskiej w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 lipca 2019 r. nr [...]. Zatem od dnia wniesienia wniosku z dnia 10 lipca 2019 r. – to jest od 2 sierpnia 2019 r. do 16 października 2019 r. trwało postępowanie w sprawie wniosku skarżącego z 10 lipca 2019 r. Przyjmując, że wniosek winien być rozpoznany w ciągu miesiąca od daty jego wniesienia organ przez ponad 13 miesięcy pozostawał w bezczynności względem wniosku skarżącego. Obecnie jednak wniosek został rozpoznany. Oznacza to, że w chwili wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, jednakże wobec wydania postanowienia po dniu wpływu skargi na bezczynność organu – nałożenie przez Sąd w wyroku zobowiązania, aby organ rozpoznał wniosek skarżącego z 10 lipca 2019 r., stało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji konieczne stało się umorzenie postępowania sądowego w tym zakresie, co znalazło wyraz w punkcie I wyroku.
Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Takie stwierdzenie zostało zawarte w punkcie II wyroku. Ze względu bowiem na zaistnienie stanu bezczynności po stronie organu konieczne było zamieszczenie w wyroku takiego rozstrzygnięcia.
Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie można przypisać takiej kwalifikacji owej bezczynności. W ocenie Sądu, bezczynność organu w tej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, dlatego też Sąd orzekł jak w punkcie III sentencji wyroku. Sąd uznał, że bezczynność nie nosi cech rażącego naruszenia prawa, rozumianego jako stan, w którym ewidentnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Bezczynność organu wynikała bowiem z błędnego zakwalifikowania żądania wniosku z dnia 10 lipca 2019 r. jako odwołania, któremu został nadany dalszy bieg. Następnie wniosek został rozpoznany zgodnie z intencją strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasądził na rzecz adwokata M. M. wykonującego zawód w Kancelarii Adwokackiej przy ul. A w K od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wynagrodzenie w kwocie 420 złotych podwyższone o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Mając na uwadze powyższe, w oparciu o powołane wyżej przepisy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.