III SAB/Kr 69/23

III SAB/Kr 69/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-01-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Jakub Makuch /sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 219
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi T. G. na bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zaświadczenia 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta Krakowa do rozpatrzenia wniosku skarżącego T. G. z dnia 24 sierpnia 2002 r. o wydanie zaświadczenia, w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent Miasta Krakowa dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta Miasta Krakowa na rzecz skarżącego T. G. kwotę 937 (dziewięćset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
T. G. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zaświadczenia.
Stan faktyczny i prawy tej sprawy przedstawiał się następująco:
Wnioskiem z 24 sierpnia 2022 r. (nadanym 1 września 2022 r. ) skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta Krakowa o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że nie zostały zarejestrowane przez A. G., którego skarżący jest spadkobiercą, pojazdy marki:
1. IVECO, model MP720E42HT, DMC 26000,
2. KAESSBOHRER model: SETRA S228DT, naczepa ciężarowa, liczba osi 2, liczba miejsc 89, DMC pojazdów 40000;
3. SCANIA model: P 124 6X2 360, DMC: 24000, DMC zespołu pojazdów 41000;
4. JELCZ model: 1490, DMC 22000,
5. LIAZ, model: 100.05.
Pismem z 9 września 2022 r. organ wezwał skarżącego do przesłania uzupełnionego wniosku o dane identyfikacyjne pojazdów (numery rejestracyjne pojazdów lub numery VIN), które nie zostały przez niego wskazane w treści wniosku, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania.
W odpowiedzi na powyższe w piśmie z 29 września 2022 r. skarżący wskazał, że nie może podać numerów rejestracyjnych pojazdów, których dotyczy sprawa, ani ich numerów VIN, gdyż ich nie zna. Jednocześnie jednak skarżący zaznaczył, że Wydział Podatków i Opłat Urzędu Miasta Krakowa przypisuje A. G. pojazdy, których numery rejestracyjne skarżący podał następnie w treści tego pisma.
Prezydent Miasta Krakowa 10 października 2022 r. wydał zaświadczenie, w którym wskazał, jakie pojazdy figurują jako zarejestrowane na rzecz A. G. i jakie były czasowo zarejestrowane na jego rzecz, powołując się przy tym na numery rejestracyjne wskazane w piśmie skarżącego z 29 września 2022 r.
W kolejnych pismach skarżący nadal domagał się wydania zaświadczenia o treści określonej we wniosku z 24 sierpnia 2022 r., wyjaśniał, że nie składał żądania o wydanie zaświadczenia o zarejestrowaniu pojazdów wskazanych w zaświadczeniu z 10 października 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 10 stycznia 2023 r. (sygn. alt III SAB/Kr 120/22) odrzucił wniesioną przez skarżącego skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa. Sąd podał, że organ wydał skarżącemu zaświadczenie z 10 października 2022 r., w którym wskazał – wprawdzie od strony pozytywnej (zarejestrowane pojazdy), a nie od strony negatywnej, jak domagał się tego skarżący (niezarejestrowane pojazdy) – jakie pojazdy figurują jako zarejestrowane (także czasowo) na rzecz A. G. z odniesieniem się do numerów rejestracyjnych tych pojazdów wskazanych w piśmie skarżącego z 29 września 2022 r. (data wpływu – 30 września 2022 r.). Tym samym, zdaniem Sądu, wydanie w.w. zaświadczenia kończyło postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z 1 września 2022 r. o wydanie zaświadczenia, a w związku z tym skarga została wniesiona po zakończeniu tego postępowania. Powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19), Sąd stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Uchwała ta ma – zdaniem Sadu – zastosowanie do postępowań kończących się innymi niż decyzja rozstrzygnięciami administracyjnymi.
Na skutek wniesionej przez skarżącego skargi kasacyjnej od opisanego wyżej postanowienia odrzucającego skargę, NSA postanowieniem z 12 września 2023 r. (sygn. akt II GSK 1104/23) uchylił to rozstrzygnięcie. Wskazał, że istota sporu w rozpatrywanej sprawie dotyczyła prawidłowości stanowiska Sądu o konieczności odrzucenia skargi na bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa w przedmiocie wydania zaświadczenia o treści wskazanej we wniosku z 24 sierpnia 2022 r. ze względu na to, że zaświadczenie zostało skarżącemu wydane przed wniesieniem skargi. Zdaniem NSA, stanowisko wyrażone w uchwale tego Sądu z 2 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) może mieć zastosowanie w sprawie skargi na bezczynność w przedmiocie wydania zaświadczenia. Jednakże, w ocenie sądu II instancji, nieprawidłowo WSA w Krakowie uznał, że na gruncie niniejszej sprawy ziściły się przesłanki do zastosowania tego stanowiska. Zgodnie bowiem z art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną, sprowadzającą się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych, o które wnosi wnioskodawca. Zaświadczeniem organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych danych. Nie jest ono aktem woli organu, lecz jedynie aktem wiedzy. Nie rozstrzyga ono żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej i nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Nie stanowi więc realizacji kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa (por. m.in. M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 217). Wydając zaświadczenie, organ nie może więc działać z urzędu i wydać zaświadczenia potwierdzającego niewnioskowane okoliczności (por. m.in. Z.R. Kmiecik, Instytucja zaświadczenia w prawie administracyjnym, Lublin 2002, s. 22; także np. wyrok WSA w Warszawie z 26 września 2018r., sygn. akt III SA/Wa 3726/17, wyrok NSA z 16 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 728/21). W przypadku braku możliwości wydania zaświadczenia o żądanej przez stronę treści, organ powinien wydać postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia, zgodnie z art. 219 k.p.a. Wobec tego – akcentował NSA - przewidziane w k.p.a. postępowanie w sprawie o wydanie zaświadczenia może zakończyć się w trojaki sposób:
1) przez wydanie zaświadczenia dotyczącego stanu faktycznego lub stanu prawnego, którego potwierdzenia żąda osoba zainteresowana;
2) przez odmowę wydania zaświadczenia o żądanej treści;
3) przez odmowę wydania zaświadczenia.
Podsumowując powyższe rozważania NSA stwierdził, że Prezydent Miasta Krakowa nie zakończył postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego z 24 sierpnia 2022 r. (nadanym 1 września 2022 r. ), ponieważ nie wydał żadnego z aktów wskazanych powyżej. Skarżący zwrócił się bowiem o wydanie zaświadczenia, że nie zostały zarejestrowane przez A. G., którego skarżący jest spadkobiercą, określone w tym wniosku pojazdy, których numery rejestracyjne zostały podane w późniejszym piśmie skarżącego. Wobec tego, organ mógł wydać zaświadczenie o treści wskazanej przez skarżącego, odmówić wydania zaświadczenia albo odmówić wydania zaświadczenia o tej treści, co wynika z art. 217 § 1 i art. 219 k.p.a. Jedynie wydanie zaświadczenia albo odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o określonej we wniosku treści w sposób zgodny z prawem, czyli w sposób opisany powyżej, może załatwić wniosek strony o wydanie zaświadczenia.
Tymczasem Prezydent Miasta Krakowa wydał zaświadczenie, w którym wskazał, jakie pojazdy figurowały jako zarejestrowane na rzecz A. G. i jakie były czasowo zarejestrowane na jego rzecz. Niewątpliwie skarżący nie wnosił o wydanie zaświadczenia o tej treści, co też konsekwentnie podnosił zarówno przed wniesieniem skargi, jak i po nim. Wobec tego wydanie przez organ zaświadczenia z 10 października 2022 r. nie zakończyło "sprawy" wszczętej z wniosku skarżącego.
W ocenie NSA, wobec przedstawionych ocen, nie miał racji Sąd pierwszej instancji, że wydanie zaświadczenia z 10 października 2022 r. spowodowało, że Sąd nie mógł rozpoznać skargi T. G. na bezczynność organu w wydaniu zaświadczenia o określonej we wniosku treści. WSA w Krakowie nie miał bowiem podstaw do odrzucenia skargi z powodu opisanego w zaskarżonym postanowieniu i powinien był rozpoznać skargę, zgodnie z treścią art. 149 p.p.s.a., ponieważ wydane w sprawie zaświadczenie nie odpowiadało art. 217 § 1 i art. 219 k.p.a. NSA zalecił zatem, aby Sąd pierwszej instancji zbadał sprawę, przyjmując przedstawione w niniejszym postanowieniu rozważania odnoszące się do zakończenia "sprawy" o wydanie zaświadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634; dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z § 2 pkt 8 powołanego wyżej przepisu, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu, tj. w przypadku wydawania decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów. Sądowa kontrola tego, czy organ był bezczynny w danej sprawie obejmuje więc ocenę, czy zaniechał on wydania określonego aktu lub podjęcia czynności w sytuacji, gdy miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu administracji ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Definicja "bezczynności organu administracji publicznej" zawarta jest w art. 37 § 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, bezczynność występuje wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Oceniając aspekt czasowy działania organu dostrzec trzeba, że według art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Wskazana zasada ulega doprecyzowaniu w dalszych przepisach Kodeksu. W myśl bowiem art. 35 § 1 - § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na bezczynność organu, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Z uwagi na fakt, iż uprzednio wydane w tej sprawie postanowienie WSA w Krakowie odrzucające skargę skarżącego na bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa w przedmiocie wydania zaświadczenia – zostało w wyniku kontroli instancyjnej – uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny, należy mieć na względzie art. 190 zdanie 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kierując się wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd uznał, że zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi. Jak wyjaśnił bowiem NSA w wydanym w sprawie postanowieniu, Prezydent Miasta Krakowa mógł załatwić wniosek skarżącego o wydanie zaświadczenia albo poprzez wydanie zaświadczenia dotyczącego stanu faktycznego lub stanu prawnego, którego potwierdzenia żądał skarżący lub przez odmowę wydania zaświadczenia o oczekiwanej przez skarżącego treści albo przez odmowę wydania zaświadczenia. W kontrolowanej sprawie, Prezydent Miasta Krakowa mimo, iż z uwagi na specyfikę tej sprawy nie mógł działać z urzędu, a przez to nie mógł wydać zaświadczenia potwierdzającego niewnioskowane przez stronę okoliczności, to jednak – wydał zaświadczenie o treści odmiennej od sformułowanego przez skarżącego żądania, tj. o tym, jakie pojazdy figurują jako zarejestrowane (także czasowo) na rzecz A. G. z odniesieniem się do numerów rejestracyjnych tych pojazdów wskazanych w piśmie skarżącego z 29 września 2022 r. W przedstawionych okolicznościach, jak naprowadził NSA, uznać zatem należało, że Prezydent Miasta Krakowa nie zakończył postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego z 24 sierpnia 2022 r., ponieważ nie wydał żadnego z aktów, do którego wydania był uprawniony (wskazanych powyżej). Wszak dostrzec i podkreślić trzeba, że skarżący zwrócił się do organu o wydanie zaświadczenia, że nie zostały zarejestrowane przez A. G., którego skarżący jest spadkobiercą, określone w tym wniosku pojazdy, o podanych numerach rejestracyjnych. Skoro tak, to organ mógł albo wydać zaświadczenie o treści wskazanej (żądanej) przez skarżącego, tudzież odmówić wydania zaświadczenia albo odmówić wydania zaświadczenia o oczekiwanej przez skarżącego treści (por. art. 219 k.p.a.). Tymczasem, Prezydent Miasta Krakowa wydał zaświadczenie, w którym wskazał, od strony pozytywnej, a zatem niezgodnie z żądaniem sformułowanym przez skarżącego - jakie pojazdy figurowały jako zarejestrowane na rzecz A. G. i jakie były czasowo zarejestrowane na jego rzecz. O wydanie zaświadczenia o udostępnionej skarżącemu przez organ treści, niewątpliwie skarżący nie wnosił. Uznać zatem konsekwentnie należało, że wydanie przez organ zaświadczenia z 10 października 2022 r. nie zakończyło sprawy wszczętej z wniosku skarżącego, skoro nie odpowiadało ono treści wniesionego żądania, a przy tym także nie zawierało rozstrzygnięcia odpowiadającego art. 219 k.p.a. W tym stanie rzeczy skarga wywiedziona przez skarżącego na bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa, była zasadna. Skoro bowiem sprawa wszczęta opisanym wyżej wnioskiem skarżącego nie została zakończona, to stwierdzić trzeba, że organ pozostawał w bezczynności, w rozumieniu zaprezentowanym na wstępie. Powyższe natomiast aktualizowało potrzebę zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem, o czym Sąd orzekł w pkt I. sentencji. W ocenie Sądu, bezczynność ta nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. Za "rażące naruszenie prawa" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Za wyczerpujące powyższe pojęcie uznać należy więc stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób jednoznaczny. Naruszenie kwalifikowane jako "rażące" musi bowiem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. W judykaturze trafnie wskazuje się, że dla uznania "rażącego naruszenia prawa" nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków strony skarżącej i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2557/21).
Mając na uwadze przedstawione rozumienie pojęcia "rażącego naruszenia prawa" należy wskazać, że przy ocenie tego, czy bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa w tej sprawie mogła mieć taki charakter, uwzględnić należy wszelkie okoliczności i uwarunkowania stanu faktycznego i prawnego rozstrzyganego przypadku. Podkreślić trzeba, że Prezydent Miasta Krakowa, dążąc do załatwienia wniosku (żądania) skarżącego, w adekwatnym terminie wydał jednak zaświadczenie. Nie sposób więc w tym przypadku doszukać się znamion oczywistego zlekceważenia wniosku strony, czy jawnego braku woli do załatwienia tego wniosku. Niepoprawny sposób uwzględnienia zgłoszonego żądania był wynikiem jedynie określonej oceny (odczytania) intencji skarżącego, nie zaś przejawem działania o akcentowanym wyżej charakterze. Z uwagi na powyższe, Sąd, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., w pkt II. sentencji stwierdził, że bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa, nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.
O kosztach, pkt III. sentencji orzeczono na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 par. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożył się wpis od skargi (100 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł), wynagrodzenie radcy prawnego obliczone na zasadzie par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c (480 zł) oraz pkt 2 lit. b (240 zł) – rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 r., poz. 1935).