III SAB/Kr 53/23

III SAB/Kr 53/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-06-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna
Hanna Knysiak-Sudyka /przewodniczący/
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 114/24 - Wyrok NSA z 2025-03-20
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 140 poz 906
załacznik do uchwały XXX/794/19 rady Miasta Krakowa z 5.12.2019
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. O. na bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miejskiej Kraków I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. P. kwotę 390 (trzysta dziewięćdziesiąt) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 24 marca 2022 r. M. O. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Prezydenta Miasta Krakowa o przyznanie pomocy mieszkaniowej z tytułu niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych oraz osiągania niskich dochodów. Skarżący wskazał, że utrzymuje się z zasiłku stałego z MOPS, a jego łączny dochód za trzy miesiące poprzedzające miesiąc złożenia wniosku wyniósł 2461 zł. Skarżący przedłożył zaświadczenie z MOPS, z którego wynika, że w okresie od grudnia 2021 r. do lutego 2022 r. był objęty następującą pomocą ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krakowie: zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 240 zł/miesięcznie; zasiłek stały, zasiłek okresowy oraz zasiłek celowy.
Pismem z dnia 6 kwietnia 2022 r. skarżący został wezwany do przedłożenia następujących dokumentów: kserokopii prawomocnego wyroku sądu orzekającego rozwód wraz z orzeczeniem o podziale majątku, ewentualnie złożenie stosownego oświadczenia o braku majątku dorobkowego lub orzeczenia; prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku wraz z działem spadku po zmarłych rodzicach, a w przypadku braku tych dokumentów o złożenie stosownego oświadczenia; zaświadczenia ZUS o wysokości pobranych świadczeń za miesiąc grudzień 2021 r., styczeń i luty 2022 r. lub zaświadczenia ZUS o braku uprawnień do otrzymywania emerytury, prawidłowo wypełnionej deklaracji o otrzymanych dochodach za grudzień 2021 r., styczeń i luty 2022 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Skarżący został pouczony, że nieuzupełnienie braków w terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.
Skarżący przedłożył orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz złożył oświadczenie, że nie pobiera żadnych świadczeń z ZUS i utrzymuje się z zasiłku stałego z MOPS.
Pismem z dnia 19 kwietnia 2022 r. skarżący zwrócił się o przedłużenie terminu do uzyskania określonych w wezwaniu dokumentów ze względu na konieczność ich uzyskania z sądu. Termin został przedłużony do 27 maja 2022 r. Skarżący przedłożył wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 16 lutego 1995 r. orzekający rozwód skarżącego z B. O.
Pismem z dnia 15 czerwca 2022 r. Prezydent Miasta Krakowa pozostawił wniosek skarżącego w sprawie udzielenia pomocy mieszkaniowej bez rozpoznania w związku z nieuzupełnieniem dokumentów niezbędnych do jego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę rozpatrzenia sprawy stanowi wniosek z pełną dokumentacją, która jest niezbędna do oceny, czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy mieszkaniowej. W ocenie organu złożony przez skarżącego wniosek nie spełniał wymagań formalnych. Pismem z dnia 6 kwietnia 2022 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia akt m. in. o zaświadczenia z ZUS o wysokości pobranych świadczeń za miesiące grudzień 2021 r., styczeń oraz luty 2022 r. lub zaświadczenia o braku uprawnień do otrzymywania emerytury w terminie 14 dni od doręczenia pisma pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania. Termin uzupełnienia dokumentów na wniosek skarżącego został przedłużony na dzień 27 maja 2022 r. Do dnia pozostawienia wniosku bez rozpoznania skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów. Organ podkreślił, że osoba wnioskująca o udzielenie pomocy mieszkaniowej powinna przedstawić wszelkie dane dotyczące swojej sytuacji finansowej zgodnie ze stanem rzeczywistym.
Pismem z dnia 27 czerwca 2022 r. skarżący nie zgodził się z pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Skarżący wskazał, że bezpodstawne jest żądanie od skarżącego zaświadczeń z ZUS.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Krakowa wyjaśnił, że skarżący nie przedłożył w terminie jednego z dokumentów wymaganych § 8 załącznika nr 1 do uchwały nr XXX/794/19 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków. Złożone przez skarżącego oświadczenie z dnia 19 kwietnia 2022 r. organ uznał za niewystraczające.
Kolejną skargą z dnia 11 sierpnia 2022 r. skarżący zarzucił, że nie wnioskował o lokal socjalny tylko lokal z zasobu Gminy Miejskiej Kraków, a powołane przez organ przepisy nie stanowią, że skarżący nie może go otrzymać, tylko stanowią, kto otrzyma go w pierwszej kolejności.
W odpowiedzi z dnia 7 września 2022 r. Prezydent Miasta Krakowa wskazał na zasady wynajmu lokali socjalnych i podniósł, że złożony przez skarżącego wniosek dotyczył przyznania lokalu socjalnego z zasobu Gminy Miejskiej Kraków.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił, że działania Prezydenta Miasta Krakowa są bezprawne, karygodne, mają charakter działań zamierzonych i celowych, zmierzają do pozbawienia skarżącego należnej mu pomocy mieszkaniowej.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Krakowa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał zasadność pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpoznania.
Wnioskiem dowodowym z dnia 2 czerwca 2023 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o dołączenie do akt postępowania i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy o sygn. III SA/Kr 40/23.
Na rozprawie w dniu 6 czerwca 2023 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie, że Prezydent Miasta Krakowa dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia wydania wyroku, przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 25 tysięcy złotych, przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, ponieważ nie zostały one uiszczone w całości, ani w części przez skarżącego. Pełnomocnik podniósł, że celowe byłoby uzyskanie dokumentów przez organ, a niecelowe było wzywanie o ich przedłożenie przez skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na oddalenie.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r. (sygn. akt I OPS 2/13) na pozostawienie podania bez rozpoznania przysługuje skarga na bezczynność organu stosownie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j., Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Z przepisu art. 149 p.p.s.a. wynika, że istota skargi na bezczynność polega na tym, iż sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2003 r., sygn. akt IV SAB/Wa 109/07, CBOSA). Uwzględnienie skargi na bezczynność wymaga uprzedniego ustalenia, że istnieje określony przepis prawa, który w konkretnej sprawie zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub podjęcia czynności.
Badając wymogi formalne skargi na bezczynność organu, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zostały one spełnione. Przed wniesieniem skargi skarżący bowiem złożył do Prezydenta Miasta Krakowa pisma zatytułowane "skargi", z których kwestionował dopuszczalność pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpoznania. Sąd uznał, że w ten sposób skarżący wypełnił wymóg złożenia ponaglenia, zgodnie z wymogiem art. 52 § 1 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, że organ nie pouczył skarżącego o tym obowiązku, a nadto nie przekazał ponaglenia do organu właściwego.
Dokonując oceny, czy Prezydent Miasta Krakowa pozostawiając wniosek skarżącego o przyznanie pomocy mieszkaniowej bez rozpoznania, dopuścił się bezczynności należało ocenić, czy w świetle znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa dopuszczalne było wezwanie skarżącego o przedłożenie zaświadczenia z ZUS o niepobieraniu świadczeń emerytalnych oraz, czy w świetle przepisów prawa dopuszczalne było - w braku przedłożenia żądanego dokumentu - pozostawienie wniosku o przyznanie pomocy mieszkaniowej bez rozpoznania.
W niniejszej sprawie niesporną okolicznością było, że skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta Krakowa o przyznanie pomocy mieszkaniowej w postaci prawa do zawarcia umowy najmu lokalu z zasobów Gminy Miejskiej Kraków z tytułu braku prawa do lokalu mieszkalnego oraz osiągania niskich dochodów. Bezsporne jest również, że skarżący został wezwany przez Prezydenta Miasta Krakowa do przedłożenia zaświadczenia z ZUS o wysokości otrzymywanych świadczeń emerytalnych, ewentualnie o braku świadczeń z ZUS. Skarżący został pouczony, że brak przedłożenia żądanego dokumentu będzie stanowił podstawę pozostawienia wniosku o przyznanie pomocy mieszkaniowej bez rozpoznania. Bezsporne jest również, że skarżący złożył oświadczenie, że nie pobiera żadnych świadczeń z ZUS.
Materialnoprawną podstawę orzekania o przyznaniu pomocy mieszkaniowej mieszkańcom Gminy Miejskiej Kraków stanowią przepisy uchwały nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń (tj. Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego z 2019 r., poz. 9006 ze zm., dalej: "uchwała") oraz przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 725 ze zm., dalej: "u.o.p.l.").
Przyznanie pomocy mieszkaniowej w postaci najmu lokalu socjalnego wymaga wykazania przez wnioskodawcę, że skarżący spełnia kryterium dochodowe, nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego oraz jego centrum życiowe znajduje się w Gminie Miejskiej Kraków. Zgodnie z § 1 ust. 1 załącznika nr 1 do uchwały podstawą rozpatrzenia sprawy jest złożony przez osobę zainteresowaną wniosek wraz z pełną dokumentacją, niezbędną do stwierdzenia spełnienia przez wnioskodawcę kryteriów określonych niniejszą uchwałą.
Zgodnie z § 5 ust. 2 załącznika nr 1 do uchwały, w celu stwierdzenia spełnienia kryteriów określonych niniejszą uchwałą, w toku postępowania, Wydział może wezwać wnioskodawcę lub każdą pełnoletnią osobę do przedłożenia wszelkich niezbędnych dowodów, a w szczególności dokumentów umożliwiających uzyskanie informacji o dochodach osiągniętych przez wnioskodawcę oraz wszystkie osoby pełnoletnie objęte wnioskiem. Zgodnie z § 6 załącznika nr 1 wezwanie powinno określać przedmiot i termin, liczony od dnia jego doręczenia, wraz z pouczeniem, że nieusunięcie braków formalnych lub niestawiennictwo w zakreślonym terminie bez uzasadnionej przyczyny, spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Zgodnie z § 1 ust. 6 wnioski niespełniające wymogów pozostają bez rozpoznania, po uprzednim pisemnym powiadomieniu wnioskodawcy. W przypadku ponownego ubiegania się przez wnioskodawcę o najem socjalny lokalu, konieczne jest złożenie nowego wniosku. Zgodnie z § 8 ust. 2 uchwały podstawą weryfikacji dochodu są dokumenty dostarczone przez wnioskodawcę, które umożliwiają określenie dochodu wszystkich pełnoletnich osób objętych wnioskiem. Dochody powinny być wykazane ze wszystkich źródeł ich uzyskiwania i udokumentowane w szczególności przez pracodawcę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Grodzki Urząd Pracy, Urząd Skarbowy, Ośrodki Pomocy Społecznej, Urząd Miasta Krakowa.
Mając na względzie powyższe postanowienia uchwały oraz stanowiących jej część załączników należy stwierdzić, że dążąc do ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności – tj. spełnienia przez skarżącego kryteriów przyznania pomocy mieszkaniowej w postaci lokalu socjalnego – określonego uchwałą kryterium dochodowego oraz kryterium braku tytułu prawnego do lokalu, organ może żądać od osoby wnioskującej przyznanie pomocy mieszkaniowej wykazania dochodu poprzez zaświadczenie z ZUS. Co więcej, tylko kompletny wniosek zawierający konieczne dokumenty może być podstawą orzekania w sprawie przyznania pomocy mieszkaniowej.
W świetle powyższych przepisów, organ dążąc do weryfikacji dochodów wnioskodawcy miał możliwość zażądania od skarżącego wszystkich dokumentów niezbędnych do ustalenia tej okoliczności. Podkreślić należy, że skarżący miał obiektywną możliwość przedstawienia zażądanego dokumentu z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Co więcej, organ przedłużył skarżącemu termin do przedstawienia przedmiotowego zaświadczenia. Podkreślić należy, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania przesłanek przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miejskiej Kraków, a w szczególności przedłożenia żądanych przez organ dokumentów, z których wynikać będzie spełnienie przez skarżącego kryterium dochodowego jej udzielenia.
Zwrócić należy uwagę, że ani przepisy u.o.p.l., ani przepisy uchwały nie zawierają odsłania do zastosowania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a."), a zatem brak było możliwości zastosowania wprost art. 75 § 2 k.p.a., w świetle którego jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego poświadczenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji publicznej, organ może odebrać oświadczenie od strony złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej. Niezasadne są zatem twierdzenia skarżącego, że jego oświadczenie o niepobieraniu świadczeń z ZUS było wystarczające, ponieważ sama uchwała wskazuje na dokumenty, na podstawie których następuje ustalenie dochodów wnioskodawcy, a nadto daje organom możliwość decydowania jakie dokumenty przedłożyć ma wnioskodawca, aby wykazać spełnienie kryteriów udzielenia pomocy mieszkaniowej. Co więcej, ze względu na brak odesłania do zastosowania przepisów k.p.a. oraz fakt, że norma wynikająca z art. 75 § 2 k.p.a. nie stanowi normy wspólnej dla całego systemu prawa (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2023 r., III OSK 208/21) brak jest podstaw do zastosowania powołanego przepisu w postępowaniu o udzielenie pomocy mieszkaniowej, a zatem było jest podstaw do uznania, że złożone przez skarżącego oświadczenie zastępowało żądane przez organ dokumenty.
Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokatów określa rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t. j. Dz. U. z 2019, poz. 18 dalej: "rozporządzenie"). Zgodnie z § 2 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. Zgodnie z § 3 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia wysokość opłaty w postępowaniu administracyjnym została określona na kwotę 240 zł. Opłatę podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3 rozporządzenia).
Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn. SK 78/21 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 17 ust. 1 pkt 2 oraz § 17 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu są niezgodne z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskazane w nich stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. W ocenie Trybunału, brak jakichkolwiek racjonalnych argumentów, które uzasadniałyby dyskryminujące traktowanie obrońców w zależności od tego, czy działają oni z wyboru, czy też zostali ustanowieni z urzędu
Zaznaczyć należy, że sytuacja obrońców jest analogiczna jak pełnomocników w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Analiza statusu adwokatów i ich roli w postępowaniu, w którym występują jako podmioty powołane i zobowiązane do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie ich wynagrodzenia (tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru) nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Odstępstwo od zasady równości, w tym również równej ochrony praw majątkowych, jest więc niedopuszczalne.
Mając na względzie powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stawka wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu została przez Sąd ustalona analogicznie do stawek przewidzianych w §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) tj. w kwocie 480 zł brutto.
Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącego z dnia 2 czerwca 2023 r., ponieważ nie było to konieczne do kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z 106 § 3 p.p.s.a. sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Istota uzupełniającego postępowania dowodowego polega na jego przeprowadzeniu w sytuacji, gdy brak dowodu z dokumentu uniemożliwia lub znacznie utrudnia ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego ustalonego przez organ (por. wyrok NSA z 28.08.2020 r., I GSK 199/18, CBOSA), natomiast w niniejszej sprawie okoliczność taka nie zachodziła.
Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził że w sprawie brak było podstaw do stwierdzenia, że organ pozostaje w bezczynności ze względu na pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.