III SAB/KR 43/25

III SAB/Kr 43/25 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-11-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewelina Dziuban
Jakub Makuch /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
Art. 39  pkt 6, art. 66 ust. 1
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A. D. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w sprawie rozpoznania wniosku dotyczącego realizacji roszczenia z gwarancji bankowej - postanawia - 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu A. D. 100 (sto) złotych uiszczone tytułem wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. D. (dalej "skarżący") była bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej "DIAS") w zakresie nierozpoznanie wniosku skarżącego z 22.11.2024 r. dotyczącego realizacji roszczenia z gwarancji bankowej w związku z udziałem w loterii promocyjnej "[...]".
Stan faktyczny i prawny sprawy był następujący:
1. DIAS decyzją z 16.08.2024 r. (nr 1201-IOP-3.4243,10.2024) udzielił I. sp. z o. o. zezwolenie na urządzanie loterii promocyjnej pod nazwą "[...]" oraz zatwierdził regulamin przedmiotowej loterii. Do wniosku o udzielenie zezwolenia na urządzenie loterii została dołączona gwarancja bankowa z 5.08.2024 r., której beneficjentem jest DIAS. Ustanowienie tego zabezpieczenia nastąpiło w trybie art. 66 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Z gwarancji tej wynika, że gwarant (bank [...]) zobowiązał się na każde wezwanie beneficjenta w okresie od 17.08.2024 r. do 22.11.2024 r. zapłacić wszystkie kwoty zobowiązań Dłużnika - Wydawnictwa I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. do wysokości wartości nagród określonej w regulaminie loterii tj. łącznej kwoty 7 693 000 zł, a odpowiedzialność gwaranta trwa w ww. okresie oraz w ciągu sześciu miesięcy po upływie tego okresu, czyli do 23.05.2025 r. Losowanie nagród odbyło się 13.10.2024 r.
2. W dniu 14.10.2024 r. funkcjonariusze CBŚP, na polecenie Prokuratora Prokuratury Regionalnej delegowanego do Zachodniopomorskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w Szczecinie, w związku z prowadzonym śledztwem, zabezpieczyli komplet akt postępowania związanych z wydaniem przedmiotowego zezwolenia. Organ ustalił, że w związku z śledztwem, aresztowani zostali członkowie zarządu organizatora loterii, a nagrody rzeczowe zostały zabezpieczone. Skutkiem powyższych działań, laureaci loterii, w terminie wynikającym z jej regulaminu, czyli do 31.10.2024 r., nie otrzymali wygranych nagród. Organizator loterii poinformował DIAS (20.11.2024 r.) o braku możliwości wydania nagród laureatom loterii promocyjnej.
3. W dniu 26.11.2024 r. do DIAS wpłynął wniosek skarżącego (k. 12 - 20) o wypłatę środków z gwarancji bankowej organizatora loterii promocyjnej. Skarżący wskazał na brak wywiązania się organizatora loterii z obowiązku wydania nagrody (kolekcjonerskiego samochodu [...]., rok produkcji [...] i kwoty pieniężnej przeznaczonej na pokrycie podatku od nagrody) o łącznej wartości określonej w regulaminie loterii - 718 633 zł.
4. DIAS ustalił, ze laureaci (w tym m. in. skarżący) dopełnili warunków wydania nagród określonych w regulaminie loterii.
5. Pismem z 19.12.2024 r. DIAS poinformował skarżącego, że obecnie realizacja jego żądania jest niemożliwa. Wskazał, że istnieją okoliczności uniemożliwiające wypłatę roszczenia z uwagi na toczące się postępowanie przed Zachodniopomorskim Wydziałem Zamiejscowym Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w Szczecinie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 15 § 2 Kodeksu postępowania karnego, instytucje państwowe i samorządowe obowiązane są do udzielenia pomocy organom prowadzącym postępowanie karne oraz mają obowiązek wykonywać polecenia sądu i prokuratora w zakresie postępowania karnego, i z tej racji obecnie istnieją przeciwwskazania do wypłaty równowartości wygranych nagród.
6. Pismem z 20.02.2025 r. skarżący złożył do Ministerstwa Finansów ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez DIAS.
7. W skardze skarżący domagał się stwierdzenia bezczynności DIAS w zakresie rozpoznania jego wniosku z 22.11.2024 r. dotyczącego realizacji roszczenia z gwarancji bankowej w związku z udziałem w loterii promocyjnej "[...], jak też zobowiązania organu do rozpatrzenia jego wniosku w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku. Żądał też zasądzenia kosztów postępowania.
8. W odpowiedzi na skargę DIAS domagał się jej odrzucenia. Wskazał, że postępowanie w sprawie realizacji uprawnień z gwarancji bankowej nie mieści się w kategorii spraw podatkowych, a organ nie miał obowiązku wydania decyzji administracyjnej czy innego aktu. W takiej sprawie Nie mają również zastosowania przepisy art. 37 § 1 pkt. 2, § 2 oraz § 3 pkt. 1 k.p.a. DIAS podkreślił, że organy podatkowe w postępowaniu podatkowym stosują przepisy ordynacji podatkowej, a nie k.p.a. Natomiast, zgodnie z art. 8 ustawy o grach hazardowych, do postępowań w sprawach określonych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ordynacji podatkowej, niemniej jednak, w sprawie nie toczy się postępowanie podatkowe. DIAS wskazał, że kwestiach związanych z realizacją gwarancji bankowych zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego, co wynika wprost art. 84 ustawy Prawo bankowe.
DIAS podkreślił, że pomimo, iż w sprawie nie toczy się postępowanie podatkowe, pismem z 19.02.2025 r. odpowiedział na wniosek skarżącego z 22.11.2024 r. udzielając informacji o stanie sprawy i wskazując przyczyny braku realizacji uprawnień ze wskazanej gwarancji bankowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
9. Skarga podlegała odrzuceniu.
10. Merytoryczne rozpoznanie przez sąd administracyjny skargi jest każdorazowo poprzedzane oceną przesłanek jej dopuszczalności. Jedną z takich przesłanek jest stwierdzenie, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne zawarty jest zasadniczo w art. 3 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej powoływanej jako p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Nadto, Sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a., orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., oraz - na mocy art. 3 § 3 p.p.s.a. - orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
11. Mając na uwadze cytowane wyżej przepisy, a w szczególności art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. podkreślić należy, iż skuteczne wniesienie do sądu skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie. Musi istnieć przy tym obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy (por. uchwała NSA z 8.09.2025 r.; sygn. akt II OPS 2/25).
12.1. Z kierowanego do DIAS w Krakowie wniosku skarżącego z 22.11.2024 r. (k. 20) wynikało, że domagał się on od wskazanego organu administracji "wypłaty środków z gwarancji bankowej organizatora loterii promocyjnej", co uzasadniał niewykonaniem przez organizatora loterii obowiązku wydania nagrody (samochód [...] z [...] r. o wartości 718 633 zł). Z kolei w skardze skarżący zarzucał DIAS bezczynność w rozpoznaniu jego w.w. wniosku z 22.11.2024 r. "dotyczącego realizacji roszczenia z gwarancji bankowej". W istocie zatem treść oczekiwań skarżącego względem organu administracji sprowadzała się do wypłaty środków pieniężnych z gwarancji bankowej ustanowionej na zabezpieczenie roszczeń uczestników loterii. W ocenie Sądu, zarzucana w następstwie braku realizacji przez organ wniosku skarżącego z 22.11.2024 r. bezczynność DIAS – nie odnosi się do jakiejkolwiek prawnej formy działania organu administracji publicznej, które podlegać mogłoby kontroli sądu administracyjnego.
12.2. W sprawie nie ulegało wątpliwości, że I. sp. z o.o. w K. uzyskało 16.08.2024 r. zezwolenie (decyzję administracyjną wydaną przez DIAS) na urządzenie loterii promocyjnej. Nie ulegało też kwestii to, że 5.08.2024 r. gwarant – [...] udzielił dłużnikowi – I. sp. z o.o. w W. (w trybie art. 66 ust. 1 ustawy i grach hazardowych) gwarancji bankowej, gdzie jako beneficjenta tej gwarancji wskazany został DIAS w Krakowie. Par. 2 gwarancji stanowił, iż gwarant (bank) zobowiązuje się na każde wezwanie beneficjenta (DIAS) zapłacić (...) wszelkie kwoty zobowiązań dłużnika do wysokości wartości nagród określonej w regulaminie loterii (7 693 000 zł). Par. 5 przewidywał, że gwarant dokona zapłaty na pierwsze pisemne wezwanie beneficjenta (...) w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego wezwania. Wezwanie powinno zawierać oświadczenie beneficjenta, że zapłacenie żądanej kwoty stało się wymagalne. Dalej wskazano (par. 9), że w sprawach nieuregulowanych w niniejszej gwarancji mają zastosowanie przepisy ustawy o grach hazardowych, kodeks cywilny oraz prawo bankowe.
12.3. Stosownie do art. 39 pkt 6 ustawy z 19.11.2009 r. o grach hazardowych (aktualny publikator Dz. U. 2025 r., poz. 595; dalej "u.g.h.") wniosek o udzielenie zezwolenia na urządzenie loterii promocyjnej zawiera bankowe gwarancje wypłat nagród. Według art. 66 ust. 1 u.g.h., podmiot ubiegający się o udzielenie zezwolenia na urządzanie loterii promocyjnej lub loterii audiotekstowej jest obowiązany posiadać gwarancję bankową wypłaty nagród do wysokości wartości nagród określonej w regulaminie loterii. Cytowany przepis reguluje kwestię zabezpieczenia (ochrony) interesu finansowego uczestników gier hazardowych nakładając na podmiot ubiegający się o zezwolenie na urządzanie loterii promocyjnej lub loterii audiotekstowej obowiązek posiadania gwarancji bankowej. Zgodnie natomiast z art. 81 ustawy z 29.08.1997 r. Prawo bankowe (aktualny publikator: Dz. U. 2024 r., poz. 1646) gwarancją bankową jest jednostronne zobowiązanie banku-gwaranta, że po spełnieniu przez podmiot uprawniony (beneficjenta gwarancji) określonych warunków zapłaty, które mogą być stwierdzone określonymi w tym zapewnieniu dokumentami, jakie beneficjent załączy do sporządzonego we wskazanej formie żądania zapłaty, bank ten wykona świadczenie pieniężne na rzecz beneficjenta gwarancji - bezpośrednio albo za pośrednictwem innego banku.
Gwarancja bankowa stanowi zatem samodzielne zobowiązanie banku podejmowane na zlecenie klienta, w którym bank gwarantuje, że zaspokoi przyjmującego gwarancję beneficjenta, jeżeli zleceniodawca nie wywiąże się wobec niego z umownych zobowiązań. W sytuacji, gdy umowa nie zostanie wykonana, czyli uczestnik gry hazardowej nie otrzyma nagrody lub nie w pełnej wysokości, bank wypłaci graczowi określoną kwotę pieniężną (Z. Ofiarski, Gwarancje bankowe, Prz. Pod. 1993, Nr 5, s. 26 – cytowane za G. Skowronek [w:] G. Skowronek, Ustawa o grach hazardowych. Komentarz, wyd. 1, 2021, art. 66, Nb 3). Beneficjent (DIAS), zgodnie z treścią udzielonej przez bank gwarancji, był zatem uprawniony do wezwania gwaranta do uruchomienia środków (zapłaty) w sytuacji, gdy podmiot organizujący loterię promocyjną nie wywiąże się z zobowiązania przekazania nagród, a uczestnicy gry zgłosili roszczenia. W realiach sprawy organ wskazywał, że brak uruchomienia środków z gwarancji był wykluczony z uwagi na ciążącą także na gwarancji blokadę dokonaną przez prokuratora w związku z prowadzonym postępowaniem karnym.
12.4. Jak wyżej wskazano, złożony w sprawie wniosek skarżącego obejmował żądanie zapłaty należności z tytułu gwarancji bankowej, w której DIAS został ustanowiony beneficjentem tej gwarancji. Źródło oczekiwań skarżącego względem DIAS – obejmujące zapłatę należności wynikającej z niewywiązania się organizatora loterii z obowiązku wydania nagrody – jako leżące na płaszczyźnie stosunku cywilnoprawnego wykluczało przyjęcie, że realizacja przedstawionych oczekiwań skarżącego odbywać by się miała w ramach jakiejkolwiek prawnej formy działania organu administracji, podlegającej kontroli sądu administracyjnego. Dostrzec należy, iż ustawa o grach hazardowych nie ustanawia żadnej procedury, w której takie roszczenie mogłoby zostać rozpoznane przez organ. W przepisie art. 63 ust. 4 u.g.h. – dotyczącym zabezpieczenia finansowego w formie gwarancji bankowej roszczeń z wynikających z innych, niż w ocenianej sprawie gier (chodzi o kasyna, salony bingo pieniężne, punkty przyjmowania zakładów wzajemnych oraz zakłady wzajemne urządzane przez sieć Internet) – określono jedynie treść zobowiązania gwaranta (banku). Zobowiązanie to obejmuje bezwarunkowe zapłacenie na każde wezwanie organu udzielającego koncesji lub zezwolenia – kwoty na pokrycie należnego podatku od gier wraz z odsetkami (w trybie art. 66 ust. 1 u.g.h. podatek nie jest zabezpieczany gwarancją – przyp. Sądu) oraz kwoty na pokrycie roszczeń uczestników gier hazardowych - za zgodą podmiotu je urządzającego albo określonych w prawomocnym orzeczeniu sądowym. Co zatem szczególnie istotne, ustawa nie przewiduje, iż we wskazanym obszarze beneficjent gwarancji podejmuje działanie w ramach prawnej, władczej formy właściwej organowi administracji publicznej. Wobec cywilnoprawnej natury zobowiązania gwaranta (banku) względem beneficjenta - nie sposób też wywodzić takiej formy z samego faktu, że beneficjentem gwarancji został ustanowiony organ wydający zezwolenie (DIAS). Jedynie przez fakt, że podmiot publiczny jest beneficjentem gwarancji bankowej – sprawa o wypłatę roszczeń z takiej gwarancji nie nabiera charakteru publicznoprawnego. Gwarancja bankowa służy bowiem zabezpieczeniu wierzytelności organizatora loterii względem jej uczestników, a w ocenianym obecnie (gwarancyjnym) stosunku zobowiązaniowym, DIAS pełni wyłącznie funkcję podmiotu umocowanego do (ewentualnego) uruchomienia środków pieniężnych z ustanowionego zabezpieczenia roszczeń wynikających ze stosunku podstawowego (loterii), których nie wykonał podmiot ją organizujący. Nie oznacza to jednak, iż w tym, cywilnoprawnym obszarze, DIAS wyposażony został w możliwość stosowania władczych formy działania organu administracji. Wniosek taki nie wynika z żadnego przepisu, ani też z natury ocenianego zobowiązania. Skoro tak, to nie ma podstaw do twierdzenia, że DIAS (beneficjent gwarancji bankowej ustanowionej w celu zabezpieczenia roszczeń uczestników loterii) wydawać miałby jakikolwiek akt (lub podjąć czynność) z obszaru prawa publicznego, który mógłby następnie zostać rozpoznany przez sąd administracyjny. Wywiązanie się stron umowy (za umownym charakterem gwarancji bankowej zasadniczo opowiada się piśmiennictwo oraz orzecznictwo sądowe – por. np. M. Bieniak [w:] Prawo bankowe. Komentarz, red. A. Mikos-Sitek, P. Zapadka, uwaga 6 do art. 81 oraz powołane tam orzeczenia) z określonych tą umową zobowiązań, mające mieć – jak w ocenianym przypadku – postać świadczenia (zapłaty), dotyczy niewątpliwie sfery cywilnoprawnej, a ta może podlegać ochronie i dochodzeniu przed sądem powszechnym. Dokonanie więc przez beneficjenta gwarancji zlecenia wypłaty środków z tego zabezpieczenia w razie braku wywiązania się organizatora loterii z obowiązków umownych, nie stanowi, w ocenie Sądu, przejawu ani realizacji jakiejkolwiek prawnej formy działania organu mogącej podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego, mimo że zlecającym będzie organ, który wydał zezwolenie na organizowanie gry. Skoro zatem, z uwagi na powyższe rozważania, po stronie DIAS nie istniała prawna podstawa do wydania aktu / podjęcia czynności zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, to nie może być też mowy o bezczynności tego organu w tym względzie.
13. Z przedstawionych przyczyn, Sąd działając na podstawie art. 58 par. 1 pkt 1 p.p.s.a. – skargę odrzucił (pkt 1 sentencji). Przepis ten stanowi, że Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
O zwrocie skarżącemu uiszczonego od skargi wpisu, Sąd orzekł na zasadzie art. 232 par. 1 pkt 1 p.p.s.a. Przepis ten mówi, że Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.