III SAB/Kr 39/24

III SAB/Kr 39/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-09-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Ewelina Dziuban
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2024 r. sprawy ze skargi P. W. na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie w przedmiocie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia skargę oddala.
Uzasadnienie
Pismem z 12 kwietnia 2024 r. P. W. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności w Krakowie w sprawie rozpatrzenia wniosku o ustalenie potrzeby wsparcia. W związku z powyższym skarżący wniósł o:
- wydanie postanowienia zobowiązującego organ do wydania decyzji z wyznaczonym konkretnym terminem przez Sąd
- zobowiązanie organu do wydania decyzji ustalającą poziom potrzeby wsparcia na okres, na który osoba została zaliczona do osób niepełnosprawnych na podstawie ostatecznego orzeczenia, ustalającego stopień niepełnosprawności
- wymierzenie Wojewódzkiemu Zespołowi d/s Orzekania o Niepełnosprawność w Krakowie grzywny tytułem niezastosowania się do obowiązków zawartych w ustawie o Zasiłku Wspierającym dla osób niepełnosprawnych
- zawiadomienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej o rażącym przypadku naruszenia obowiązków, o których mowa w ustawie przez Wojewódzki Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie.
W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, że w dniu 3 stycznia 2024 r. złożył jako osoba niepełnosprawna legitymująca się prawomocnym orzeczeniem lekarskim wydanym na okres stały, wniosek o ustalenie potrzeb wsparcia wraz z kwestionariuszem samooceny i zaświadczeniem lekarskim ze Szpitala Specjalistycznego Klinicznego [...] w K. na okoliczność poświadczenia całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji do Wojewódzkiego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie. Podniósł, że organ zwleka z zakończeniem postępowania, przez co pozostaje w bezczynności, naruszając tym samym art. 30 Konstytucji.
W załączonym do wniosku kwestionariuszu, skarżący wskazał, że ma trudności z dotarciem do siedziby wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności z uwagi na całkowitą niezdolność do samodzielnej egzystencji, zły stan zdrowia i fakt nieopuszczania miejsca zamieszkania. Twierdzi, że nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, wymaga całkowitego wyręczania w czynnościach życia codziennego przez inną osobę lub technologię wspomagającą, przy czynności zmiany pozycji ciała w łóżku, a także iż czynności poruszania się poza domem oraz jego bezpośrednim otoczeniem oraz przemieszczania się środkami transportu i umiejętność korzystania ze środków transportu publicznego w miejscu zamieszkania i poza nim są niemożliwe do wykonania przez niego nawet przy całkowitym wyręczaniu przez inną osobę lub technologię wspomagającą, zaś przy załatwianiu spraw urzędowych wymaga całkowitego wyręczania przez inne osoby lub przez technologie wspomagającą.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, jako przedwczesnej, ewentualnie o jej oddalenie.
Organ wskazał, że skarżący, w dniu 3 stycznia 2024 r. wniósł o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. W dniu 12 marca 2024 r. Wojewódzki Zespół wystawił zawiadomienie o terminie rozpatrzenia wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Termin został wyznaczony na 28.03.2024 r. w godzinach od 17:00 do 17:30. Zgodnie z zawiadomieniem ustalenie poziomu potrzeby wsparcia miało odbyć się stacjonarnie w siedzibie Wojewódzkiego Zespołu w Krakowie, piętro drugie, p. 209 B. Obecność skarżącego w wyznaczonym miejscu i dniu była obowiązkowa. Zawiadomienie zostało wysłane do skarżącego 13 marca 2024 r. listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru i zostało odebrane przez skarżącego 19 marca 2024 r.
Wnioskodawca nie stawił się jednak na wyznaczonym terminie czynności oceniających.
W dniu 3 kwietnia 2024 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Zespołu pismo zatytułowane wniosek o usprawiedliwienie nieobecności. W piśmie tym wskazał jako przyczynę nieobecności brak możliwości dotarcia do siedziby organu. Niemożność dotarcia na badanie stacjonarne została w piśmie skarżącego wywiedziona z takich twierdzeń, że: ma problemy w poruszaniu i komunikowaniu się, jego stan zdrowia jest zły, cierpi na 12 chorób przewlekłych i nieuleczalnych, jego stan psychosomatyczny jest zły, jest osobą niesamodzielną i zachodzi konieczność zapewnienia pomocy innych osób w pełnieniu podstawowych ról społecznych, przyjmuje dużą ilość aż 36 leków w ciągu dnia o rożnych porach, w tym dwóch rodzajów insulin, zachodzi konieczność stosowania się do zaleceń lekarskich przeprowadzania badań krwi, poziomu glukozy, stosuje dietę kliniczną, oczekuje na przeszczep serca w związku z blokiem serca II stopnia lewego przedsionka i nie może wejść po 5 schodach ani przejść kilku kroków bez pomocy osób trzecich, Wojewódzki Zespół orzekł stopień niepełnosprawności na stałe, z zaświadczenia lekarskiego z 22 marca 2024 r. wynika, że ze względu na stan psychiczny nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej pomocy osób drugich.
Z kolei w dniu 8 kwietnia 2024 r. do organu wpłynęło ponaglenie skarżącego, w którym zarzucił, że Wojewódzki Zespół nie wydał w ustawowym terminie 3 miesięcy decyzji ustalającej wnioskodawcy poziom potrzeby wsparcia.
Odpowiedź Wojewódzkiego Zespołu na ponaglenie skarżącego została doręczona Ministerstwu Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 15 kwietnia 2024 r. drogą elektroniczna poprzez Platformę ePUAP, a wnioskodawcy poprzez Pocztę Polską 29 kwietnia 2024 r.
Następnie skarżący w dniu 15 kwietnia 2024 r. wniósł do WSA w Krakowie, skargę na bezczynność Wojewódzkiego Zespołu w załatwieniu jego sprawy z wniosku wnioskodawcy o wydanie decyzji ustalającej wnioskodawcy poziom potrzeby wsparcia.
W dniu 6 maja 2024 r. zostało wystawione ponowne zawiadomienie skarżącego o miejscu i terminie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia tj. 18 maja 2024 r. w godzinach od 08:00 do 14:00 w miejscu jego stałego pobytu. Zawiadomienie zostało odebrane przez skarżącego 8 maja 2024 r.
Organ, powołując się na przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie podkreślił, że pomiędzy wpłynięciem wniosku a wysłaniem pierwszego zawiadomienia do wnioskodawcy upłynęło około 2 miesiące. Zatem organ zachował, określony w art. 12 k.p.a. nakaz możliwie szybkiego działania. W tych okolicznościach brak jest podstaw by zarzucić Wojewódzkiemu Zespołowi zbędną zwłokę, opieszałość w podejmowanych czynnościach procesowych przy wyznaczaniu składu oceniającego.
W realiach niniejszej sprawy skarżący upatrywał zasadności zarzutu bezczynności w wadliwym z winy organu wyznaczeniu komisji stacjonarnej zamiast komisji wyjazdowej do miejsca stałego pobytu wnioskodawcy, co poskutkowało rzekomo przekroczeniem 3-miesięcznego terminu załatwienia sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Zespołu do wyznaczenia pierwszej komisji stacjonarnej w siedzibie Wojewódzkiego Zespołu doszło z powodu okoliczności niezależnych od organu. Wbrew bowiem temu co twierdzi skarżący Wojewódzki Zespół przy wyznaczeniu miejsca ustalenia skarżącemu poziomu potrzeby wsparcia, wziął pod uwagę informacje zawarte we wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, i załączonego do wniosku kwestionariusza samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem. Natomiast obowiązek wzięcia tych okoliczności pod uwagę nie jest równoznaczny z obowiązkiem organu podjęcia decyzji zgodnie z oczekiwaniem strony, gdy z orzeczeń o stopniu niepełnosprawności wynikają fakty przeciwne.
Jak wynika z treści wniosku skarżącego posiada on umiarkowany stopień niepełnosprawności. Z treści orzeczenia o niepełnosprawności powołanego we wniosku [...] Wojewódzkiego Zespołu wynika, że skarżący jest ze względu na występujące następstwa stanu zdrowia ograniczające podejmowanie aktywności zawodowej, osobą zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej. Ponadto wymaga on czasowej / częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Fakty te wynikają z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez tut. Wojewódzki Zespół w 2019 r. Jednocześnie z zakresu w jakim orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie znak [...] pozostało w mocy wynika, że skarżącego nie dotyczy konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżący wymaga jedynie pracy w warunkach pracy chronionej oraz konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie osoby - zgodnie z zaleceniami lekarzy specjalistów. Fakty wynikające z orzeczenia [...] i orzeczenia [...] pozostają aktualne z punktu widzenia organów i systemu orzekania o niepełnosprawności.
Dla Wojewódzkiego Zespołu istotne są ustalenia zawarte w obowiązujących orzeczeniach o niepełnosprawności. Brak posiadania znacznego stopnia niepełnosprawności stanowi silny argument przeciwko wyznaczeniu komisji w miejscu stałego pobytu skarżącego. Twierdzenie skarżącego, że jest osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji i całkowicie niezdolną do pracy jest niezgodne z utrzymaną w mocy częścią orzeczenia [...] w zakresie pkt 1 wskazań, że wymaga on pracy w warunkach pracy chronionej, z pkt 7 wskazań, że nie dotyczy go konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz z pkt 10 wskazań, że nie wymaga on prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Niezgodne z pkt 7 wskazań jest twierdzenie skarżącego, że wymaga on stałej pomocy osób drugich w pełnieniu podstawowych ról społecznych. Jest ono przeciwne ustaleniom zawartym w orzeczeniu [...], że wymaga on czasowej/częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Przeciwne ustaleniom zespołów orzekających w sprawach [...] i [...] odnośnie stanu zdrowia i stopnia naruszenia sprawności organizmu skarżącego w stopniu umiarkowanym w zakresie przyczyny niepełnosprawności choroby układu oddechowego i krążenia i innych chorób na stałe oraz w stopniu lekkim w zakresie przyczyny niepełnosprawności choroby psychicznej na czas określony do 28 lutego 2023 r. są twierdzenia skarżącego zawarte w kwestionariuszu, że nie jest on w stanie samodzielnie funkcjonować, wymaga całkowitego wyręczania w czynnościach życia codziennego przez inną osobę lub technologię wspomagającą. Uzasadnienia orzeczeń [...] i [...] nie zawierają informacji o schorzeniach, które według twierdzeń skarżącego w kwestionariuszu samooceny utrudniają mu funkcjonowanie.
Skutkiem powyższego dysponując wnioskiem, kwestionariuszem samooceny oraz zaświadczeniami lekarskimi skarżącego (ostatnie z 22 marca 2024 r.), że ze względu na stan psychiczny nie jest on zdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej pomocy osób drugich, organ trwał w usprawiedliwionym okolicznościami sprawy przekonaniu, że należało wyznaczyć miejsce ustalenia skarżącemu poziomu potrzeby wsparcia w miejscu siedziby Wojewódzkiego Zespołu. Wyciągając takie wnioski ze zgromadzonego materiału dowodowego organ dochował w swojej ocenie wymogu wnikliwości.
Przekonanie o zdolności skarżącego do stawiennictwa w siedzibie Wojewódzkiego Zespołu zostało wzruszone dopiero nowym dowodem w postaci dokumentu prywatnego z zaświadczenia lekarza psychiatry z 27 maja 2022 roku. Jest ono skierowane do Sądu Okręgowego w Krakowie i stąd okoliczności stanu psychicznego skarżącego w nim podane nie były wcześniej znane organowi. Zaświadczenie to czyni prawdopodobnym, iż skarżący może mieć trudności w dotarciu do siedziby Wojewódzkiego Zespołu. Na taką trudność zdają się wskazywać podane w zaświadczeniu informacje, wcześniej nieznane organowi w ramach postępowania o wydanie decyzji ustalające poziom potrzeby wsparcia, że jednym z podstawowych objawów psychopatologicznych skarżącego jest lęk przed ludźmi i przed przebywaniem poza miejscem zamieszkania o czym wnioskodawca nie wspomniał w kwestionariuszu samooceny. Zaświadczenie to wpłynęło do Wojewódzkiego Zespołu wraz z niniejszą skargą na bezczynność w dniu 15 kwietnia 2024 r. i dopiero od tego dnia powstała po stronie organu podstawa do wyznaczenia skarżącego nowego zespołu oceniającego w miejscu stałego pobytu wnioskodawcy. Następnie skład ten został wyznaczony do 6 maja 2024 r. Pomiędzy dniem uzyskania informacji o podstawie faktycznej wyznaczenia składu w miejscu stałego pobytu skarżącego a terminem posiedzenia jest około 6 tygodni, gdy wskazany wyżej maksymalny okres od wpływu wniosku do Wojewódzkiego Zespołu do posiedzenia zespołu oceniającego został ustalony na 3 miesiące. Ponadto z uwagi na uprzedni brak informacji istotnych dla podjęcia właściwej decyzji w związku z obowiązkiem Wojewódzkiego Zespołu określonym w § 4 ust. 2 Rozporządzenia, postępowanie w sprawie zostało przedłużone do dnia 30 czerwca 2024 r., co jest prawidłowe gdyż ustalony okres trwania postępowania od posiedzenia zespołu oceniającego do wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wynosi maksymalnie trzy tygodnie, a posiedzenie składu oceniającego zostało ustalone na 18 maja 2023 r.
Skoro zatem skarżący nie dołączył do wniosku zaświadczenia lekarskiego z 27 maja 2022 r. opisującego istotę jego objawów psychopatologicznych, a organ nie miał możliwości uzyskania wcześniej niż w dniu 15 kwietnia 2024 r. tej informacji z innych źródeł, to w ocenie Wojewódzkiego Zespołu miało miejsce opóźnienie spowodowane co najmniej z przyczyny niezależnej od organu w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. Okres opóźnienia z tej przyczyny zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art. 35 § 4 k.p.a. i art. 35 § 5 k.p.a. nie wlicza się do terminów określonych w przepisach poprzedzających. Zatem czas postępowania przed 15 kwietnia 2024 r. należy - w ocenie organu - pominąć (nie wliczać) do czasu trwania postępowania, a w konsekwencji przyjąć, że nie upłynął ustawowy termin na załatwienie sprawy.
Pismem z 21 sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego, podtrzymał i uzupełnił skargę oraz wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej, które nie zostały opłacone nawet w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sądowa kontrola legalności sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest bezczynność Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności w Krakowie w sprawie rozpatrzenia wniosku o ustalenie potrzeby wsparcia. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnianie.
Zgodnie z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy rozpoznania sprawy (§ 4). Zarazem, do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). W niniejszej sprawie występuje przepis szczególny, który przedłuża termin załatwienia sprawy do 3 miesięcy (art. 6b4 ust. 5 u.r.z.s ).
Jednakże nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest tutaj poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (zob. np. wyroki NSA z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11 oraz z dnia 24 lipca 2018 r., II OSK 3021/17, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W doktrynie wskazuje się, że zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność zachodzi wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast stosownie do art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. przewlekłość wystąpi wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Wprawdzie zgodzić się należy z T. Wosiem, że zakres tych definicji jest ograniczony, gdyż dotyczy tylko postępowania jurysdykcyjnego w zakresie regulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2017, s. 112), jednakże wydaje się, iż przytoczone definicje ustawowe mogą stanowić ważną wskazówkę interpretacyjną także w sprawach objętych innymi niż Kodeks postępowania administracyjnego regulacjami procesowymi (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 3). Trafnie więc podsumowuje się rozróżnienie pomiędzy bezczynnością, a przewlekłością w ten sposób, że "z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności" ()T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 3). Z kolei "z przewlekłym postępowaniem mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 k.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania występuje, gdy organ działa w sposób nieefektywny, a także gdy jego działanie polega na wykonywaniu wielu czynności w dużym odstępie czasu, względnie wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (np. odwlekanie zakończenia postępowania, pomimo posiadania wystarczającego materiału do rozstrzygnięcia sprawy, bez podania uzasadnionych przyczyn takiego działania), co prowadzi do znacznego przesunięcia w czasie załatwienia. W celu ustalenia przewlekłości postępowania konieczne jest więc zbadanie, czy czynności organu zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane oraz czy nie są to czynności pozorne, nieprowadzące w istocie do wydania rozstrzygnięcia. Może o niej również świadczyć opieszałość w wyznaczeniu i przeprowadzeniu czynności procesowych, które są konieczne do załatwienia sprawy, czy też mnożenie czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy [por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 czerwca 2012 r., II SAB/Wr 4/12, LEX nr 1385274; wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 czerwca 2014 r., I SAB/Kr 10/14, LEX nr 1546690; wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r., I SAB/Wa 323/13, LEX nr 1447027; wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 lipca 2013 r., II SAB/Łd 48/13, LEX nr 1347056, i A. Golęba (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, A. Golęba, M. Kamiński, T. Kiełkowski, Postępowanie..., s. 239–241] (T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 3).
Można więc ogólnie stwierdzić, że bezczynność zachodzi, gdy postępowanie zgodnie z przepisami prawa powinno już zostać zakończone, natomiast jego przewlekłość, gdy wprawdzie terminy jego zakończenia nie zostały jeszcze przekroczone, ale biorąc pod uwagę zasadę szybkości postępowania i jego ekonomiki, powinno ono już znaleźć swoje rozstrzygnięcie.
Należy podkreślić, że postępowanie administracyjne jest postępowaniem, w którym pozycja strony postępowania i organu administracji publicznej nie są równe. Dlatego też Kodeks postępowania administracyjnego statuuje zasady rządzące tym postępowaniem mające za zadanie wyrównać relacje między organem a stronami postępowania, w szczególności zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych wyrażoną w art. 8 k.p.a. Pogłębieniu zaufania obywateli do organów państwa służy zaś m.in. zasada szybkości postępowania, którą statuuje art. 12 k.p.a. W myśl ogólnej reguły wyrażonej w art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia i realizując jednocześnie obowiązek wszechstronnego zbadania stanu faktycznego sprawy. Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości i wnikliwości postępowania została skonkretyzowana w art. 35 k.p.a., którego § 1 stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, także z przyczyn niezależnych od organu, organ ten jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 5.05.2021 r., II SAB/Gd 19/21, LEX nr 3171419, wyrok WSA w Gdańsku z 6.09.2018 r., III SAB/Gd 26/18, LEX nr 2554317).
Wskazane zasady ogólne postępowania administracyjnego, wraz konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą legalizmu, służą realizacji prawa obywateli do dobrej administracji. Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U.UE.C2007.303.1). Powołany przepis Karty, uznany w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego za wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z 10 lutego 2016 r., II GSK 2294/14, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl i cyt. tam orzecznictwo), stanowi, że podstawowym prawem obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów zgodnego z prawem rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 23.02.2022 r., II SAB/Gd 89/21, LEX nr 3321608).
Nadto, zasada załatwienia sprawy w rozsądnym terminie wynika z art. 6 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.).
Analiza chronologii czynności podejmowanych przez organ w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że organ nie dopuścił się ani bezczynności ani przewłoki postępowania. W niniejszej sprawie termin, od którego należy liczyć czas trwania postępowania przed organem I instancji to 3 stycznia 2024r., kiedy to wpłynął wniosek skarżącego o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Należy przy tym zauważyć, że przedmiotowa sprawa jest rozpatrywana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 44 z późn. zm.), dalej zwanej u.r.z.s
Zgodnie z art. 4c ust. 1 u.r.z.s poziom potrzeby wsparcia ustalany jest na podstawie obserwacji, wywiadu bezpośredniego oraz oceny funkcjonowania osoby ubiegającej się o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia, przy zastosowaniu formularza w zakresie ustalania poziomu potrzeby wsparcia dla osób zaliczonych do stopnia niepełnosprawności, a także na podstawie informacji wskazanych w kwestionariuszu, o którym mowa w art. 6b4 ust. 3. Dalej mowa jest o tym, że ustalenia poziomu potrzeby wsparcia dokonuje się, za zgodą osoby ubiegającej się o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia w miejscu jej stałego pobytu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 oraz z 2023 r. poz. 497, 1394 i 1941), na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (chodzi tu o miejscowość, w której dana osoba przebywa), albo w siedzibie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności albo w miejscu przez niego wyznaczonym, spełniającym warunki, o których mowa w art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2022 r. poz. 2240).
Zgodnie z powołanym już art. 6b4 ust. 5 u.r.z.s wnioski, o których mowa w art. 6b3 ust. 1, art. 6b5 ust. 5 i art. 6b6 ust. 1, rozpatrywane są w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia wpływu do wojewódzkiego zespołu. Należy więc zauważyć, że przepis ten modyfikuje terminy określone w art. 35 k.p.a.
Na podstawie art. 6b6 ust. 4 u.r.z.s zostało wydane rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz. U. poz. 2581). Zgodnie jego § 4 ust. 1 zawiadomienie o terminie i miejscu ustalenia poziomu potrzeby wsparcia doręcza się osobie ubiegającej się o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia, zwanej dalej "osobą zainteresowaną", jej przedstawicielowi ustawowemu albo osobie upoważnionej do reprezentowania pełnoletniej osoby niepełnosprawnej nie później niż 7 dni przed dniem wyznaczonego terminu. O terminie i miejscu ustalenia poziomu potrzeby wsparcia zawiadamia się za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Z kolei ust. 2 powołanego przepisu przewiduje, że wojewódzki zespół wyznacza miejsce ustalenia poziomu potrzeby wsparcia, biorąc pod uwagę informacje zawarte we wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, o którym mowa w art. 6b3 ust. 1 ustawy, i kwestionariuszu samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem, o którym mowa w art. 6b4 ust. 3 ustawy. Dalej stwierdza się, że w przypadku gdy nieobecność osoby zainteresowanej w miejscu i terminie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia, wyznaczonym przez wojewódzki zespół w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1 i 3, została usprawiedliwiona ważnymi przyczynami lub zdarzeniami losowymi, zgłoszonymi przez osobę zainteresowaną w terminie 14 dni od dnia wyznaczonego terminu ustalenia poziomu potrzeby wsparcia, wojewódzki zespół:
1) wyznacza nowy termin ustalenia poziomu potrzeby wsparcia - w przypadku uznania usprawiedliwienia osoby zainteresowanej za uzasadnione;
2) pozostawia sprawę bez rozpoznania - w przypadku nieuznania usprawiedliwienia osoby zainteresowanej za uzasadnione.
W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte na podstawie wniosku z dnia 3 stycznia 2024r. Do wniosku zostało dołączone jedynie zaświadczenie, że ze względu na stan psychiczny pacjent nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej pomocy drugich. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący legitymował się znacznym stopniem niepełnosprawności. Co do podnoszonych przez niego problemów psychicznych wynika jedynie, że "schorzenia oznaczone symbolem 02-P występujące u osoby orzekanej również naruszają sprawność jej organizmu w stopniu lekkim, ale okresowo do 28 lutego 2023r. Z uwagi jednak na całkowitą ocenę stanu zdrowia osoby orzekanej dokonana przez przewodniczącego składu orzekającego wojewódzkiego zespołu, uwzględniono wyżej wymienione schorzenia w wydanym orzeczeniu, mimo różnicy rokowań co do ich poprawy". Biorąc pod uwagę wyżej wymienioną informację zawartą w dokumencie urzędowym organ prawidłowo wezwał skarżącego, zawiadomieniem z dnia 12 marca 2024r., do obowiązkowego stawiennictwa w siedzibie organu w dniu 28 marca 2024r. Z załączonego do formularz kwestionariusza samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem wynika bowiem niewiarygodny opis stanu zdrowia skarżącego w porównaniu z orzeczeniem o jego niepełnosprawności. Nawet osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności okazują się osobami bardzie sprawnymi niż skarżący, który takiego stopnia nie posiada. Zawiadomienie o obowiązkowym stawiennictwie zostało odebrane przez skarżącego 19 marca 2024r. Skarżący nie stawił się w siedzibie organu w wyznaczonym terminie. Następnie 2 kwietnia 2024r. został wysłany przez niego wniosek o usprawiedliwienie nieobecności, który został doręczony do organu 3 kwietnia 2024r. Następnie 5 kwietnia 2024r. zostało nadane przez skarżącego do organu ponaglenie, które wpłynęło 8 kwietnia 2024r. Z kolei 6 maja 2024r. organ ponownie zawiadomił o miejscu i terminie ustalenia poziomu wsparcia, które miało się odbyć pod adresem zamieszkania skarżącego, a jednocześnie w tym samym dniu organ zawiadomił o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczył nowy termin rozpatrzenia wniosku na dzień 30 czerwca 2024r. Z kolei skarżący 12 kwietnia złożył skargę na bezczynność organu w rozpatrywaniu jego sprawy.
W niniejszej sprawie zostały spełnione warunki formalne konieczne do rozpatrzenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przed wniesieniem skargi skarżący bowiem wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia, zgodnie z wymogiem art. 52 § 1 p.p.s.a. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.).
Zdaniem Sądu trudno w niniejszej sprawie mówić zarówno o bezczynności organu, jak i przewlekłym prowadzeniu przez niego postępowania.
W odniesieniu do bezczynności należy wskazać, że postępowanie o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia było prowadzone przez organ prawidłowo. Organ w terminie 3 miesięcy wyznaczył termin ustalenia poziomu wsparcia – sprawa miała się odbyć w jego siedzibie, gdzie skarżący miał zostać poddany stosownej obserwacji. Z posiadanych dokumentów urzędowych (orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności) nic nie wskazuje jakoby skarżący nie mógł samodzielnie stawić się w siedzibie organu. Co więcej skarżący miał czas od 19 marca do poinformowania organu o niemożliwości stawienia się, a zrobił to dopiero 2 kwietnia 2024r. (data nadania wniosku o usprawiedliwię nieobecności). Stąd doszło do przedłużenia postępowania administracyjnego. Organ dopiero z dokumentów załączonych do skargi dowiedział się o zaświadczeniu z dnia 27 maja 2022r. Stąd wyznaczył termin ponownego ustalenia poziomu wsparcia pod adresem, w którym skarżący przebywa. Wszystkie podejmowane przez organ etapy postepowania administracyjnego były więc prawidłowe, a organ nie pozostawał w bezczynności. Należy także wskazać, że trzymiesięczny termin zadławienia sprawy formalnie upływał 3 kwietnia 2024r., a skarżący już 12 kwietnia wystąpił ze skargą na bezczynność.
Zdaniem Sąd w niniejszym postepowaniu nie doszło również do przewłoki w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Wszystkie podejmowane przez organ czynności były bowiem celowe i uwarunkowane procedurą administracyjną. Były one podejmowane w odpowiedniej chronologii, bez opieszałości i wszystkie z nich były warunkowane celem zakończenia postępowania o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia. Skarżący nie dostarczył bowiem zaświadczenia z 27 maja 2022r., a z posiadanych dokumentów urzędowych (orzeczenia o niepełnosprawności) nie wynikało, aby samoocena dokonana na urzędowym formularzu przez skarżącego była prawidłowa.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.