III SAB/Kr 38/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-12-19
NSAAdministracyjneŚredniawsa
bezczynność organuusługi opiekuńczepomoc społecznakodeks postępowania administracyjnegoprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiskarga na bezczynnośćterminydoręczeniawniosekdecyzja administracyjna

WSA w Krakowie stwierdził bezczynność organu w sprawie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych, ale umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do ich przyznania z uwagi na wydanie decyzji po wniesieniu skargi, oddalając jednocześnie skargę w zakresie przewlekłości postępowania.

Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Dobczyce w sprawie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych dla córki. Sąd stwierdził bezczynność organu od 10.01.2024 r. do 21.03.2024 r., jednakże umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do przyznania usług, gdyż decyzja została wydana po wniesieniu skargi. Sąd uznał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Skarga w zakresie przewlekłości postępowania została oddalona z uwagi na intensywne działania organu po ponagleniu.

Skarżąca S. D. wniosła skargę na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Dobczyce w przedmiocie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych dla jej córki. Skarga została wniesiona po tym, jak organ nie rozpatrzył wniosku złożonego 10.01.2024 r. (zlecenie lekarskie). Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności od 10.01.2024 r. do 21.03.2024 r., ponieważ nie podjął działań wyjaśniających charakter złożonego zlecenia lekarskiego, mimo że mogło ono stanowić podstawę do wszczęcia postępowania. Sąd uznał jednak, że bezczynność ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, biorąc pod uwagę postawę skarżącej (niekompletny wniosek, opóźnione ponaglenie) oraz późniejsze dynamiczne działania organu. Ponieważ decyzja przyznająca usługi została wydana po wniesieniu skargi, sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu. Skarga w zakresie stwierdzenia przewlekłości postępowania została oddalona, gdyż organ po ponagleniu podjął intensywne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Żądanie ukarania dyscyplinarnego pracownika i zasądzenia kosztów również zostało oddalone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Tak, organ dopuścił się bezczynności od 10.01.2024 r. do 21.03.2024 r.

Uzasadnienie

Organ nie podjął działań wyjaśniających charakter złożonego zlecenia lekarskiego, które mogło stanowić podstawę do wszczęcia postępowania, naruszając tym samym obowiązek działania wnikliwie i szybko oraz art. 9 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezczynność

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 37 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja bezczynności organu.

k.p.a. art. 35

Kodeks postępowania administracyjnego

Terminy załatwiania spraw.

k.p.a. art. 36

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zawiadomienia o zwłoce.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 149 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcia sądu w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek sądu do stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 161 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa umorzenia postępowania.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyjaśnienia celu i znaczenia przedkładanych dokumentów.

p.p.s.a. art. 53 § § 2b

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Warunek dopuszczalności skargi na bezczynność (konieczność wniesienia ponaglenia).

p.p.s.a. art. 239 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwolnienie od kosztów postępowania.

Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej

Dotyczy specjalistycznych usług opiekuńczych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dopuścił się bezczynności, ponieważ nie podjął działań wyjaśniających charakter złożonego zlecenia lekarskiego, które mogło stanowić podstawę do wszczęcia postępowania.

Odrzucone argumenty

Skarga powinna zostać odrzucona jako niedopuszczalna, ponieważ skarżąca nie złożyła wniosku w styczniu 2024 r., a postępowanie zostało zakończone w terminie. Przewlekłość postępowania nie wystąpiła. Żądanie ukarania dyscyplinarnego pracownika i zasądzenia kosztów.

Godne uwagi sformułowania

Ustalenie rzeczywistej treści żądania, jeżeli budzi ono wątpliwości, należy do organu administracji publicznej, który postępuje w tym zakresie zgodnie z art. 9 k.p.a. Dla uznania 'rażącego naruszenia prawa' nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków strony skarżącej i jawnego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa.

Skład orzekający

Ewa Michna

przewodniczący

Ewelina Dziuban

członek

Jakub Makuch

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć bezczynności i rażącego naruszenia prawa w kontekście wniosków o świadczenia z pomocy społecznej, obowiązki organu w zakresie wyjaśniania intencji strony."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i procedury administracyjnej związanej z usługami opiekuńczymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe złożenie wniosku i jak organ powinien reagować na niejasne dokumenty. Pokazuje też, że nawet w przypadku stwierdzenia bezczynności, nie zawsze jest ona rażąca, a sąd umarza postępowanie, jeśli sprawa została załatwiona.

Czy zlecenie lekarskie to już wniosek? Sąd wyjaśnia, kiedy organ popełnia błąd.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SAB/Kr 38/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący/
Ewelina Dziuban
Jakub Makuch /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi S. D. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Dobczyce w przedmiocie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Burmistrza Miasta i Gminy Dobczyce do rozpatrzenia wniosku skarżącej o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych; 2. stwierdza, że Burmistrz Miasta i Gminy Dobczyce dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala.
Uzasadnienie
S. D. (dalej: "skarżąca") pismem z 16.04.2024 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Gminy i Miasta Dobczyce w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla jej córki M.
W uzasadnieniu skargi podała, że 11.01.2024 r. wystąpiła do organu o przyznanie w.w. usług w oparciu o skierowanie lekarza specjalisty. Wskazała, że 4.03.2024 r. wniosła ponaglenie na niezałatwienie tej sprawy, której organ - mimo upływu już 3-ch miesięcy - dalej nie zakończył. Skarżąca domagała się zobowiązania Burmistrza Gminy i Miasta Dobczyce do wydania odpowiedniego aktu w terminie 14. dni od doręczenia akt, zobowiązania organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, a w przypadku uwzględnienia skargi o orzeczenie, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub, że naruszenie prawa nie było rażące. Domagała się też zasądzenia kosztów postępowania.
Stan sprawy przedstawiał się następująco:
W dniu 10.01.2024 r. skarżąca złożyła do Burmistrza Miasta i Gminy Dobczyce "zlecenie specjalistycznych usług opiekuńczych" wystawione przez lekarza pediatrę dla jej córki M. Z dokumentu tego wynikało, że córka skarżącej ma zaburzenia psychiczne (symbol niepełnosprawności 02-P). Zlecone usługi opiekuńcze obejmować miały rehabilitację ruchową i fizjoterapię w wymiarze 20 godzin miesięcznie od 9.01.2024 r.
Pismem z 4.03.2024 r. skarżąca wniosła ponaglenie na niezałatwienie tej sprawy zwracając uwagę, że wniosek złożyła 10.01.2024 r. W tym samym dniu wniosła też pismo, w którym nawiązując do przywołanego wyżej wniosku wskazała rehabilitanta, który mógłby te usługi świadczyć wraz z deklarowaną przez niego kwotą stawki godzinowej wynagrodzenia wynoszącą 140 zł.
W znajdującej się w aktach notatce pracownika socjalnego z 4.03.2024 r. zapisano, że skontaktował się on ze wskazanym przez skarżącą rehabilitantem ustając, że nie wyraża on zgody na pracę z córką skarżącej za 100 zł na godzinę.
W kolejnej notatce (z 7.03.2024 r.) pracownik socjalny zapisał, że do organu nie wpłynął w dniu 10.01.2024 r. wniosek skarżącej o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych dla jej córki M. Jak odnotowano, w dniu 10.01.2024 r. wpłynęło bowiem jedynie "zlecenie specjalistycznych usług opiekuńczych" wystawione przez lekarza. Wskazano w tej notatce, że zgodnie z 37 par. 3a k.p.a. – jeżeli ponaglenie wniesiono przed upływem terminu z art. 35 k.p.a., to pozostawia się je bez rozpoznania.
W następnej notatce pracownika socjalnego (z 21.03.2024 r.) zapisano, że w dniu jej datowania skarżąca otrzymała od pracownika informację, że złożone przez nią 10.01.2024 r. zlecenie specjalistycznych usług opiekuńczych nie zawierało wniosku o przyznanie tych usług. Wobec powyższego poinformowano skarżącą, że jej ponaglenie zostało pozostawione bez rozpoznania.
Tego samego dnia (21.03.2024 r.) skarżąca złożyła do organu "wniosek o pomoc", tj. pismo zawierające żądanie przyznania jej córce specjalistycznych usług opiekuńczych stosownie do wniesionego wcześniej (10.01.2024 r.) zaświadczenia lekarskiego.
Następnego dnia - 22.03.2024 r. - organ zamieścił ogłoszenie, że poszukuje fizjoterapeuty dla córki skarżącej. W odpowiedzi na to ogłoszenie, w dniu 11.04.2024 r. wpłynęła oferta na usługi fizjoterapeutyczne na 150 zł/h.
Zawiadomieniem z 19.04.2024 r. organ poinformował skarżącą o przedłużeniu postępowania do 21.05.2024 r., a pismem z tej samej daty zwrócił się do skarżącej przedłożenie wydanego dla jej córki zaświadczenia od lekarza psychiatry lub neurologa. W piśmie z 23.04.2024 r. skarżąca poprosiła o wskazanie podstawy prawnej takiego żądania.
Pismami z 25.04.2024 r. i z 29.04.2024 r. organ zwrócił się do Wojewody Małopolskiego o zwiększenie kwoty na finansowanie usług rehabilitacyjnych (do 150 zł/h). W odpowiedzi na to żądanie, Wojewoda Małopolski pismem z 29.04.2024 r. wyraził zgodę na oczekiwany przez organ wzrost stawki wynagrodzenia usług rehabilitanta. Nakazał też organowi przeanalizowanie własnych uprawień skarżącej, jej zasobów i możliwości w zakresie zapewnienia usług opiekuńczych.
W notatce z 7. i 8.05.2024 pracownik organu rozpisał ustalone wcześniej możliwości świadczenia usług opiekuńczych przez ośrodki rehabilitacyjne w K. oraz w R. i w S.
Następnie w dniu 8.05.2024 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy u skarżącej, po czym, decyzją z 10.05.2024 r. – przyznano specjalistyczne usługi opiekuńcze dla córki skarżącej M. od 13.05.2024 r. do 31.12.2024 r.
W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej odrzucenia, ewentualnie oddalenia. Podał m.in., że, że w związku z tym, iż 10.01.2024 r. skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych dla córki, a także z uwagi na fakt, iż taki wniosek został złożony dopiero 21.03.2024 r. i przedmiotowe postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji o przyznaniu wnioskowanych świadczeń, skarga złożona w tej sprawie powinna zostać odrzucona jako – w ocenie organu – niedopuszczalna, względnie oddalona jako bezzasadna. Burmistrz akcentował, że wszczęcie postępowania administracyjnego poprzez złożenie przez stronę odpowiedniego wniosku inicjującego to postępowanie stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi. Przedmiotem skargi jest bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sytuacji, w której skarżąca w styczniu 2024 r. nie złożyła w ogóle takiego wniosku. Przedmiotowy wniosek został złożony dopiero 21.03.2024 r., a postępowanie wszczęte na tej podstawie zakończyło się w terminie zgodnym z art. 35 k.p.a. W ocenie organu, przedstawione okoliczności świadczą o niedopuszczalności skargi, co przemawia za jej odrzuceniem (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z § 2 pkt 8 wskazanego wyżej przepisu, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu, tj. w przypadku wydawania decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów. Definicja "bezczynności organu administracji publicznej" zawarta jest w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, bezczynność występuje wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Z kolei "przewlekłość" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.) definiowana jest jako stan, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Oceniając bezczynność organu (aspekt czasowy podejmowanych czynności) dostrzec trzeba, że według art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Wskazana zasada ulega doprecyzowaniu w dalszych przepisach Kodeksu. W myśl bowiem art. 35 § 1 - § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
W przeciwieństwie do bezczynności, która jest stwierdzana na podstawie kryterium obiektywnego i sprawdzalnego, jakim jest termin załatwienia sprawy, przewlekłość postępowania stwierdza się według kryterium ocennego, które obejmuje to, czy organ administracji publicznej prowadził postępowanie w czasie niezbędnym do załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania administracyjnego może mieć zatem miejsce tylko wówczas, gdy organ prowadzący postępowanie nie przekroczył terminu załatwienia sprawy, czyli że nie ma podstaw do stwierdzenia bezczynności organu w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1, ale jednocześnie, dochowując terminu ustawowego, organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024, uwaga 7 i 8 do art. 37).
Zgodnie zaś z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zasadność wywiedzionej skargi na bezczynność (przewlekłość) organu administracji poprzedzona jest – dokonywaną przez Sąd – oceną dopuszczalności tego środka prawnego. Stosownie bowiem z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność (przewlekłość) można wnieść w każdym czasie po uprzednim wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że ostatnio opisany warunek dopuszczalności skargi na bezczynność został spełniony. Nie ulegało bowiem wątpliwości to, że pismo skarżącej z 3.04.2024 r. miało taki właśnie charakter.
Oceniając natomiast wniesioną w tej sprawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez organ administracji postępowania należy zauważyć, iż z akt sprawy wynika, że w dniu 10.05.2024 r., a więc już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (co miało miejsce 16.04.2024 r.) Burmistrza Gminy i Miasta Dobczyce wydał decyzję przyznającą córce skarżącej specjalistyczne usługi opiekuńcze. W związku z powyższym wskazania wymaga, że sąd administracyjny podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi o wskazanym przedmiocie uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania. Fakt więc wydania przez organ administracji – już po wniesieniu skargi – decyzji kończącej postępowanie w sprawie, w której złożono niniejszą skargę, wykluczał możliwość zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub podjęcia czynności. To zaś aktualizowało obowiązek umorzenia postępowania w tym zakresie, o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji. Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia był art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W świetle jednakże powołanych wcześniej przepisów (art. 149 § 1a p.p.s.a.), postępowanie sądowe nie stało się bezprzedmiotowe w całości – wciąż bowiem zachodziła konieczność rozstrzygnięcia co do tego, czy organ dopuścił się bezczynności tudzież czy przewlekle prowadził postępowanie i – jeżeli tak – czy bezczynność (przewlekłość) miały miejsce rażącym naruszeniem prawa.
W tej sprawie należy dostrzec, że skarżąca złożyła do organu 10.01.2024 r. "zlecenie specjalistycznych usług opiekuńczych". Był to dokument wystawiony przez lekarza pediatrę, który wskazywał na potrzebę objęcia córki skarżącej specjalistycznymi usługami z zakresu rehabilitacji ruchowej i fizjoterapii. Pismo to wskazywało także sugerowaną przez lekarza liczbę godzin rehabilitacji, jak też zawierało podstawę prawną tego zlecenia (rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 22.09.2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych; Dz. U. Nr 189, poz. 1598). O ile zatem nie było wadliwe stanowisko organu, że dokument ten samoistnie nie był wystarczający do uruchomienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych córce skarżącej, to jednak fakt jego wpływu oraz treść - implikowały potrzebę podjęcia przez organ działań zmierzających do ustalenia celu jego złożenia, a w razie potrzeby - naprowadzenia skarżącej na konieczność uzupełnienia złożonego dokumentu stosownym pismem (wnioskiem) obejmującym żądanie przyznania tych usług. Wskazać bowiem trzeba, że ustalenie rzeczywistej treści żądania, jeżeli budzi ono wątpliwości, należy do organu administracji publicznej, który postępuje w tym zakresie zgodnie z art. 9 k.p.a. (por. wyroki NSA z 19.07.2012 r., sygn. akt II GSK 1018/11 oraz z 12.09.2013 r., sygn. akt II OSK 919/12). Organ administracji powinien bowiem dołożyć wszelkich starań, aby ustalić prawidłowy przedmiot oczekiwań strony, w tym wyjaśnić cel i znaczenie przedkładanych dokumentów z perspektywy tego, czy mogą one stanowić oczekiwanie (żądanie) wszczęcia określonego postępowania administracyjnego. W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy stwierdzić jednak trzeba, że organ nie wezwał skarżącej do wyjaśnienia celu i charakteru przedłożonego "zlecenia", które wpłynęło do organu 10.01.2024 r. Podjęcie natomiast powyższych działań było tym bardziej zasadne, jeśli zważy się na fakt, że decyzją z 3.04.2023 r. organ przyznał specjalistyczne usługi opiekuńcze dla córki skarżącej do 31.12.2023 r. W tych uwarunkowaniach fakt złożenia przez skarżącą w dniu 10.01.2024 r. zlecenia lekarskiego na usługi opiekuńcze mógł zasadnie wskazywać wolę kontynuacji tych usług w nowym (kolejnym) roku. Skoro organ – wbrew obowiązkowi – po wpłynięciu od skarżącej wyżej opisanego dokumentu nie podjął żadnych czynności, w tym nie wyjaśnić celu jego złożenia oraz nie wskazał dalszych kroków związanych z poprawnym, w jego ocenie, uruchomieniem postępowania, to powyższe nakazywało uznać, że w przedmiotowej sprawie niewątpliwie wystąpiła bezczynność organu w rozumieniu przywołanego wcześniej art. 37 par. 1 k.p.a., która trwała od wpływu w.w. pisma, tj. od 10.01.2024 r. – do dnia 21.03.2024 r., tj. do czasu pouczenia skarżącej o potrzebie wniesienia kolejnego pisma warunkującego wszczęcie postępowania. W ocenie Sądu, bezczynność ta nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. Za "rażące naruszenie prawa" należy uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, jak też wyraźne oraz oczywiste. Za wyczerpujące powyższe pojęcie uznać należy więc stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób jednoznaczny. Naruszenie kwalifikowane jako "rażące" musi bowiem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe". W judykaturze trafnie wskazuje się, że dla uznania "rażącego naruszenia prawa" nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków strony skarżącej i jawnego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2557/21).
Mając zatem na uwadze przedstawione rozumienie pojęcia "rażącego naruszenia prawa" należy wskazać, że przy ocenie tego, czy bezczynność w tej sprawie mogłaby mieć taki charakter uwzględnić należało wszelkie okoliczności i uwarunkowania stanu faktycznego i prawnego rozstrzyganego przypadku. W tym aspekcie zwrócić trzeba uwagę na to, że pasywność organu w załatwieniu tej sprawy wynikała po części także z postawy samej skarżącej. Wszak dostrzec trzeba, że skarżąca składając kolejny wniosek o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych była już niewątpliwie obeznana z wymogami formalnymi stawianymi takiemu żądaniu, a mimo tego nie dopełniła powinności złożenia kompletnego wniosku w tym przedmiocie. Nadto, ponaglenie wskazujące na zaniechanie rozpatrzenia przez organ żądania skarżącej wywiedzione zostało dopiero po prawie dwóch miesiącach od wniesienia pisma mającego, w zamyśle skarżącej, stanowić wniosek o usługi opiekuńcze. W istocie zatem, przez około 2 miesiące, skarżąca nie interesowała się losami złożonego "zlecenia" i nie podejmowała żadnych kroków zmierzających do wyjaśnienia stanu tej sprawy i przyczyn jej niezałatwienia przez organ. W tych uwarunkowania oraz przy uwzględnieniu tego, że organ po uzupełnieniu przez skarżącą wniosku dynamicznie dążył do załatwienia tej sprawy - brak było podstaw do uznania, iż stwierdzony przez Sąd stan bezczynności nosiłby cechy rażącego naruszenia prawa, a w szczególności, aby był wynikiem wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i wyrazem rażącego braku woli załatwienia tej sprawy. Przy dokonywanych aktualnie ocenach kwestii charakteru naruszenia prawa mieć bowiem należy na uwadze też i to, że organ finalnie wydał decyzję przyznającą oczekiwane przez skarżącą wsparcie. Zważywszy zatem na wszystkie wskazane wyżej okoliczności należało przyjąć, że bezczynność organu, choć wystąpiła na początkowym etapie postępowania, to jednak nie można jej przypisać charakteru rażącego naruszenia prawa, o czym Sąd orzekł w pkt II sentencji. Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia był art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a.
W punkcie III sentencji Sąd oddalił skargę w pozostałym, określonym skargą zakresie, tj. obejmującym żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania, jak też przyznania kosztów postępowania i zobowiązania organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie.
Odnośnie do kwestii przewlekłości postępowania wskazać należy, iż po złożeniu ponaglenia – organ podjął intensywne działania zmierzające do załatwienia tej sprawy: poinformował skarżącą o potrzebie złożenia stosownego pisma, prowadził negocjacje związane z ustaleniem stawki godzinowej za usługi rehabilitanta, a po uzyskaniu stanowiska wykonawcy usług - zwrócił się do Wojewody Małopolskiego o zmianę planu wydatków, tj. zwiększenie kwoty na usługi opiekuńcze dla córki skarżącej, aby następnie, niezwłocznie po zaakceptowaniu przez organ nadzoru wskazanej stawki (co miało miejsce 6.05.2024 r.) – wydać w dniu 10.05.2024 r. decyzję przyznającą oczekiwane usługi opiekuńcze. Przywołane okoliczności, w tym dynamika podejmowanych czynności w postępowaniu, wykluczały możliwość uznania, że wystąpiła przewlekłość prowadzonego przez organ postępowania. Nie sposób bowiem przyjmować, że po stwierdzonym okresie bezczynności (por. wyżej), sprawa była prowadzona dłużej niż było to niezbędne do jej załatwienia.
Z kolei oczekiwanie skarżącej zobowiązania organu do "ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie" wykracza poza normatywnie określony zakres wypowiedzi Sądu w sprawie na bezczynność (przewlekłość) – określony w art. 149 p.p.s.a.
W rozstrzyganym przypadku nie mogła też wchodzić w rachubę możliwość zasądzenia skarżącej kosztów postepowania, skoro w postępowaniu tym skarżąca żadnych kosztów nie poniosła korzystając z ustawowego od nich zwolnienia (art. 239 par. 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.).
Z uwagi na powyższe, Sąd w punkcie III sentencji oddalił skargę w wywiedzionym przez skarżącą pozostałym zakresie, zaś podstawą tego rozstrzygnięcia był art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI