III SAB/KR 35/05

III SAB/Kr 35/05 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Sygn. powiązane
I OZ 859/07 - Postanowienie NSA z 2007-11-21
Skarżony organ
Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2006 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. B. na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i zmiany wyznaczonego adwokata z urzędu postanawia: skargę odrzucić
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...].07.2005 r. Z. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej, domagając się uwzględnienia skargi w związku z nie podjęciem przez Okręgową Radę Adwokacką aktu zmierzającym do wszczęcia orzeczenia dyscyplinarnego oraz brakiem wyznaczenia innego adwokata z urzędu do sprawy cywilnej o sygnaturze [...] prowadzonej przez Sąd Okręgowy.
Skarżący wniósł również o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w tej sprawie, wynikających ze sporządzenia niniejszej skargi oraz dokonania wszystkich czynności prawnych w tej sprawie według norm przypisanych oraz o przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym i przyznanie prawa pomocy.
W uzasadnieniu skargi zarzucono bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej, polegającą na braku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec adwokat B. C. oraz nie wyznaczeniu nowego adwokata w sprawie wniesienia skargi w zakresie stwierdzenia wystąpienia nieuzasadnionej zwłoki, przez co naruszono prawo strony. Skarżący Z. B. wskazał również, iż skierował już wniosek w dniu [...].03.2005 r. w sprawie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. W skardze podniesiono, że dotyczy ona przewlekłości postępowania prowadzonego przed Sądem Najwyższym oraz przed Sądem Apelacyjnym w Krakowie w sprawach cywilnych. Adwokat B. C. została wyznaczona jako pełnomocnik z urzędu. Cała sprawa jest prowadzona już od 1988 r., a wyznaczeni pełnomocnicy bezpodstawnie pobierają wynagrodzenie od Skarbu Państwa. Skarżący zarzuca, że adwokat B. C. nie sporządziła skargi, a ponadto Okręgowa Rada Adwokacka nie wyznaczyła nowego pełnomocnika z urzędu i tym samym sprawa nie jest załatwiania. W skardze podniesiono również, że wyznaczony adwokat nie podejmuje żadnych czynności w sprawie a istniejący przymus adwokacki uniemożliwia samodzielne działanie strony. Jeżeli zaś adwokat nie wie jak sporządza się skargi, winien zasięgnąć porady skarżącego.
W ocenie Z. B. Okręgowa Rada Adwokacka występuje w tej sprawie jako organ administracji publicznej. Przedmiotem działania tego organu jest podjęcie aktu wszczynającego postępowanie dyscyplinarne wobec adwokat B. C. w związku z odmową wykonania czynności wskazanej przez Sąd Najwyższy. Ponieważ to Okręgowa Rada Adwokacka dopuściła się bezczynności, stąd właściwość sądu administracyjnego wynika z art. 3 ust. 2 pkt 4 i 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarżący wywodzi w uzasadnieniu skargi, że adwokaci ustanawiani z urzędu w ogóle nie interesują się sposobem zakończenia postępowania sądowego. Ograniczają się do pobierania wysokiego wynagrodzenia od Skarbu Państwa.
Okręgowa Rada Adwokacka w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiot skargi nie jest objęty kognicja sądów administracyjnych. samo postępowanie dyscyplinarne nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej, tak samo jak stanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu cywilnym. Działalność organów samorządu adwokackiego tylko wówczas podlega kontroli sądów administracyjnych, jeżeli zostałyby kumulatywnie spełnione dwie przesłanki: po pierwsze organ samorządu musi być z mocy prawa powołany do rozstrzygania spraw indywidualnych; po drugie sprawa musi być rozstrzygana decyzją administracyjną. W tej sprawie żadna z tych okoliczności nie ma miejsca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 31 maja 2006 r., sygn. akt III SAB/Kr 35/05 oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie w tej sprawie od kosztów sądowych oraz oddalił jego wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu.
Okręgowa Rada Adwokacka w piśmie z dnia [...].11.2006 r. wyraziła zgodę na rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 15 lipca 2005 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres spraw objętych kontrolą sądów administracyjnych określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. ze zm.). Zgodnie z tym artykułem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy żalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.").
Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w Krakowie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec adwokata (cytując za skargą ... "nie wydania aktu prowadzącego do wydania orzeczenia dyscyplinarnego"...) oraz nie wyznaczenia nowego pełnomocnika z urzędu w sprawie cywilnej.
Tak przedstawiony przedmiot sprawy nie podlega właściwości sądów administracyjnych. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona tylko wówczas, gdy zarzucana bezczynność dotyczy jednego z następujących przypadków:
1) braku wydania decyzji administracyjnej, jeżeli przepisy nakazują wydanie takiej decyzji;
2) braku wydania postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, jeżeIi jedno z tych postanowień miało być wydane;
3) braku wydania postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które zażalenie, jeżeli takie postanowienie miało być wydane;
4) braku podjęcia innych niż wyżej określone w pkt1-3 akty bądź czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, jeżeli przepisy prawa przewiduj ą podjęcie takich aktów lub czynności.
W niniejszej sprawie żadna z ww. przesłanek nie zachodzi.
Wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec adwokata następuje tylko na wniosek uprawnionego oskarżyciela lub Ministra Sprawiedliwości, który może polecić wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (art. 90 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (tekst jednolity z 2002 r. Dz.U. Nr 123, poz. 1058 ze zm.). Oskarżycielem w postępowaniu dyscyplinarnym jest rzecznik dyscyplinarny.
Zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r. w sprawie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do adwokatów i aplikantów adwokackich (Dz.U. Nr 99, poz. 635 ze zm.) rzecznik dyscyplinarny wszczyna dochodzenie na skutek uchwały rady adwokackiej, polecenia Ministra Sprawiedliwości lub z urzędu. Wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nie następuje ani w drodze decyzji administracyjnej, ani w drodze postanowienia wydanego w toku postępowania administracyjnego. Wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nie jest również innym aktem z zakresu administracji publicznej z uwagi na brak w tym zakresie wykonywania administracji publicznej.
Zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r. w sprawie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do adwokatów i aplikantów adwokackich odmowa wszczęcia postępowania dyscyplinarnego następuje w drodze postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia. Nie jest to jednak postanowienie wydawane w toku postępowania administracyjnego, ale postanowienie wydawane w toku postępowania mającego charakter zbliżony do postępowania karnego. Od takiego postanowienia przysługuje stronom odwołanie do sądu dyscyplinarnego. W postępowaniu przed sądem dyscyplinarnym stronami są zaś oskarżyciel, obwiniony i pokrzywdzony (art. 93 ust. 1 Prawa o adwokaturze). Przy czym pokrzywdzonym jest osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone postępowaniem adwokata lub aplikanta adwokackiego.
Postępowanie dyscyplinarne jest wewnętrznym postępowaniem prowadzonym przed organami samorządu adwokackiego (sądami dyscyplinarnymi). Jest to taki zakres sprawy powierzonym sądownictwu samorządu zawodowego, który pozostaje poza zakresem kompetencji sądów administracyjnych. Ustawodawca nie przewidział możliwości ingerencji przez sądy administracyjne tak w przypadku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, jak i odmowy jego wszczęcia.
Takie stanowisko, aczkolwiek odnoście samorządu komorniczego, wprost wyraził sąd administracyjny w postanowieniu z 16.12.2005 r, sygn. akt I OSK 1152/05, opub. w ONSAiWSA 2006/3/73.
Również zarzut co do bezczynności Okręgowej Rady Adwokackiej w przedmiocie nie wyznaczenia kolejnego (nowego) pełnomocnika dla skarżącego nie jest uzasadniony. Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w sprawie cywilnej (skarżący kwestionuje bowiem prawidłowość działania pełnomocnika w postępowaniu cywilnym) następuje tylko wówczas, gdy właściwy sąd cywilny ustanowi w drodze postanowienia pełnomocnika z urzędu. Stosownie do obowiązujących w dacie wniesienia skargi art. 114-124 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 53, poz. 296 ze zm.) ustanowienie pełnomocnika z urzędu należało, w przypadku spraw cywilnych, do wyłącznej właściwości właściwego sądu cywilnego. Sąd ten w drodze postanowienia mógł ustanowić pełnomocnika z urzędu i w takiej sytuacji zwracał się do właściwej rady adwokackiej o wyznaczenie adwokata jako pełnomocnika z urzędu dla strony. Okręgowa Rada Adwokacka nie miała i nie ma uprawnień do samoistnego ustanawiania adwokata lub też samoistnej zmiany już ustanowionego adwokata. Tylko wówczas gdy już ustanowiony z urzędu adwokat miałby podejmować czynności poza siedzibą sądu orzekającego, właściwa rada adwokacka na wniosek adwokata wyznaczy w razie potrzeby adwokata z innej miejscowości.
Odnosząc te ustalenia do niniejszej sprawy należy wskazać, iż w tej sprawie został ustanowiony adwokat z urzędu i Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie nie posiadała żadnych uprawnień do wyznaczenia innego adwokata. Nie mogła więc podjąć żadnej czynności prawnej. Wyznaczenie adwokata z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką nie jest również czynnością z zakresu administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż zarzucana Okręgowej Radzie Adwokackiej bezczynność w zakresie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego oraz samoistnego wyznaczenia adwokata nie stanowi sprawy administracyjnej i tym samym nie należy do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego - stąd też skarga ta podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
W związku z powyższym należało w drodze postanowienia, stosownie do treści art. 58 § 3 P.p.s.a. orzec jak w sentencji.
W przypadku odrzucenia skargi Sąd nie ma podstaw prawnych do zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania.