III SAB/Kr 29/23

III SAB/Kr 29/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna
Jakub Makuch
Renata Czeluśniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 594/24 - Wyrok NSA z 2024-06-19
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 139 poz 1328
Par. 6
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o  niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 149 par. 1  pkt 1  i 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Michna Sędzia WSA Jakub Makuch po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Z. na bezczynność Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności I. stwierdza, że Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 11 października 2022 r.; II. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie na rzecz skarżącego A. Z. 1000 zł (jeden tysiąc złotych); V. zasądza od Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie na rzecz skarżącego A. Z. 497 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; VI. zwraca z urzędu skarżącemu A. Z. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem nienależnie uiszczonego wpisu.
Uzasadnienie
W dniu 11.10.2022 r. skarżący zwrócił się do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (dalej: MZSON) w Krakowie z wnioskiem o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W załączeniu do wniosku skarżący przedłożył zaświadczenie lekarskie z dnia 22.09.2022 r. wydane dla skarżącego wraz z dokumentację medyczną. Wniosek był powtórny i złożony przez wzgląd na pogorszenie się stanu zdrowia skarżącego, ponieważ w dniu 20.11.2015 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie zaliczył skarżącego do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego.
Zawiadomieniem z dnia 19.10.2022 r. MZSON zawiadomił skarżącego o konieczności uzupełnienia dokumentacji medycznej o zaświadczenie lekarskie potwierdzające i wskazujące przyczyny niemożności uczestnictwa w badaniu lekarskim i posiedzeniu składu orzekającego MZSON oraz skalę Barthel do dnia 10.11.2022 r. Skarżący zaświadczenia nie złożył, w konsekwencji czego MZSON w dniu 12.12.2022 r. zawiadomił o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
W dniu 9.02.2023 r. skarżący wniósł do MZSON ponaglenie na bezczynność, które uzasadnił bezpodstawnym pozostawieniem jego wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu jego niepełnosprawności bez rozpoznania pomimo braku okoliczności uzasadniających przedłożenie dodatkowej dokumentacji. Wniósł o wskazanie, że MZSON dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie MZSON do załatwienia sprawy z wyznaczeniem terminu oraz zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i osób winnych bezczynności. Skarżący podniósł, że we wniosku wskazano jednoznacznie, że nie może uczestniczyć
w posiedzeniu MZSON przez długotrwałą i nierokującą poprawy chorobę uniemożliwiającą osobiste stawiennictwo, a skarżący został przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznany za osobę całkowicie trwale niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. W związku z powyższym, skarżący podniósł, że wezwanie go do przedstawienia kolejnego zaświadczenia nie znajdywało oparcia w obowiązującym stanie prawnym.
MZSON w Krakowie ustosunkował się do ponaglenia skarżącego pismem
z dnia 15.02.2023 r., w którym poinformował, że jest ono nieuzasadnione. MZSON podkreślił, że działał zgodnie z prawem, ponieważ w ocenie lekarza analityka przedłożona z wnioskiem skarżącego dokumentacja była niewystarczająca do oceny stanu jego zdrowia i zakwalifikowania go do jednego z trzech stopni niepełnosprawności, co tworzyło po stronie MZSON obowiązek zawiadomienia skarżącego o konieczności uzupełnienia dokumentacji. MZSON stąd wywiódł, że ponaglenie i jego tezy mają wymusić na organie odstąpienie od czynności wymaganych prawem i w konsekwencji wydanie niepoprawnego orzeczenia.
W dniu 24.02.2023 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności (dalej: WZSON) uznał ponaglenie za nieuzasadnione, podnosząc, że MZSON przez całe postępowanie podejmował działania, do których był zobowiązany z mocy prawa. Zgodnie z obecną regulacją, jeśli stwierdzone zostanie, że złożona dokumentacja jest niewystarczająca, organ musi zwrócić się do wnioskodawcy o konieczność jej uzupełnienia. Stąd MZSON musiał
w ramach postępowania dowodowego dla oceny stanu zdrowia wnioskodawcy zawiadomić o konieczności przedłożenia zaświadczenia. W sprawie zdaniem WZSON nie spełniono przesłanek dla uznania, że miała miejsce bezczynność.
W dniu 7.02.2023 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność MZSON do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucił naruszenie prawa materialnego skutkującego niezasadnym pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Wniósł o zobowiązanie MZSON do orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącego wobec zmiany jego stanu zdrowia. Podniósł brak podstaw do żądania przedłożenia zaświadczenia lekarskiego wykazującego przyczyny niemożności osobistego uczestnictwa w badaniu i posiedzeniu MZSON, skoro skarżący do wniosku dołączył zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z dnia 22.09.2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 poz. 1634 – dalej "ppsa"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej
i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku wydawania decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Zgodnie z art. 53 § 2b ppsa, skargę na bezczynność wnieść można w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 poz. 2492), kontrola działalności administracji publicznej przed sądem administracyjnym sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 149 § 1 ppsa, sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność organu, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Zgodnie z art. 149 § 1a ppsa, sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie natomiast z art. 151 ppsa, nie uwzględniając skargi, sąd oddala ją.
Po rozpoznaniu sprawy sąd uznał, że skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2023 poz. 775 – dalej: "kpa"), stan bezczynności należy zdefiniować jako sytuację, gdzie organ administracji publicznej nie załatwia sprawy administracyjnej i nie dochowuje terminów do jej załatwienia.
W przypadku załatwiania sprawy z wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności obowiązują ogólne terminy instrukcyjne uregulowane w kpa,
tj. zgodnie z art. 35 – sprawa winna być załatwiona poprzez wydanie orzeczenia niezwłocznie, jeśli może być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę, zaś w maksymalnym terminie jednego miesiąca, jeśli sprawa wymaga prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego – w każdym jednak razie bez zbędnej zwłoki.
Ze stanu faktycznego wynika, że wniosek skarżącego wpłynął do organu dnia 11.10.2022 r. Od tego dnia należy liczyć biegnący dla MZSON termin do załatwienia sprawy. Ponieważ termin wynosi 1 miesiąc, jego koniec przypada na dzień 11.11.2022 r. Zgodnie jednak z regulacją art. 57 § 4 kpa, jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy albo sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Ponieważ dzień 11 listopada zgodnie z art. 1 pkt 1 lit. k) ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. 2020 poz. 1920) stanowi dzień wolny od pracy, a więc termin w ten dzień upłynąć nie mógł.
Dzień 12 listopada 2022 r. przypadał na sobotę, a dzień 13 listopada 2022 r. na niedzielę, która na mocy art. 1 pkt 2 ustawy o dniach wolnych od pracy jest dniem wolnym od pracy, a więc ostatecznie ustalić należy, że termin do załatwienia sprawy dla upłynął w stanie faktycznym nin. sprawy z dniem 14.11.2022 r. W terminie tym organ nie wydał żadnego aktu. Zawiadomienie o pozostawieniu sprawy bez rozpoznania MZSON wydał w dniu 12.12.2022 r.
Dla oceny zasadności skargi na bezczynność istotne znaczenie ma ustalenie, czy organ prawidłowo i skutecznie wezwał skarżącego o uzupełnienie wniosku, a w konsekwencji - pozostawił wniosek skarżącego bez merytorycznego rozpoznania.
Na podstawie upoważnienia ustawowego z art. 6c ust. 9 ustawy z dnia
27 sierpnia 1997 o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. 2023 poz. 100, 173, 240, 852, 1234), szczegółowe zasady orzekania o stopniu niepełnosprawności są regulowane rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. 2003 Nr 139 poz. 1328 – dalej: "rozporządzenie"). Zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia, powiatowe i wojewódzkie zespoły orzekają o niepełnosprawności osób, które ukończyły 16 rok życia, bazując zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia na:
1. zaświadczeniu lekarskim zawierającym opis stanu zdrowia, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących potwierdzone aktualnymi wynikami badań diagnostycznych, wydanym przez lekarza, pod którego opieką lekarską znajduje się osoba zainteresowana oraz innych posiadanych dokumentach mogących mieć wpływ na ustalenie stopnia niepełnosprawności
2. ocenie stanu zdrowia wystawionej przez lekarza — przewodniczącego składu orzekającego, zawierającej opis przebiegu choroby zasadniczej oraz wyniki dotychczasowego leczenia i rehabilitacji, opis badania przedmiotowego, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących oraz rokowania odnośnie do przebiegu choroby
3. wieku, płci, wykształceniu, zawodzie i posiadanych kwalifikacjach
4. możliwości całkowitego lub częściowego przywrócenia zdolności do wykonywania dotychczasowego lub innego zatrudnienia — poprzez leczenie, rehabilitację lub przekwalifikowanie zawodowe
5. ograniczeniach występujących w samodzielnej egzystencji i uczestnictwie
w życiu społecznym
6. możliwości poprawy funkcjonowania osoby zainteresowanej w samodzielnej egzystencji oraz w pełnieniu ról społecznych.
Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia, do wniosku o wydanie orzeczenia należy dołączyć zaświadczenie lekarskie z § 3 ust. 2 pkt 1 wydane nie później niż 30 dni przed dniem złożenia wniosku.
Ze akt sprawy wynika, że skarżący wraz ze złożonym w dniu 11.10. 2023 r. wnioskiem o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności złożył zaświadczenie lekarskie z dnia 22.09.2022 r. Wobec tego, zaświadczenie lekarskie załączone do wniosku spełniało wymóg wynikający z § 6 ust. 2 rozporządzenia.
Zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia, jeżeli przedłożona wraz z wnioskiem dokumentacja jest niewystarczająca do wydania orzeczenia (podkreślenie Sądu) o stopniu niepełnosprawności, przewodniczący powiatowego zespołu zawiadamia wnioskodawcę o konieczności jej uzupełnienia w terminie z pouczeniem o rygorze pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Niesporne jest istnienie podstawy prawnej do wezwania o uzupełnienie dokumentacji medycznej. Organ ma obowiązek wezwania o ww. uzupełnienie jedynie wówczas gdy: po pierwsze, dokumentacja medyczna nie jest wystarczająca do wydania orzeczenia, a po drugie, chodzi o uzupełnienie poprzez dostarczenie nowego (lub niezałączonego) dokumentu pozwalającego na ocenę stanu zdrowia – w celu wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W rozpoznawanej sprawie wezwano natomiast skarżącego nie o uzupełnienie dokumentacji koniecznej do wydania orzeczenia, lecz - potwierdzającego i wskazującego przyczyny niemożności uczestnictwa w badaniu lekarskim i posiedzeniu składu orzekającego z powodu długotrwałej i nierokującej poprawy choroby oraz o przedłożenie skali Barthel, którą, pomijając na razie podstawę prawną, trudno uznać za dokumentację niezbędną do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Ponadto, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie nie sposób, na podstawie akt sprawy dowiedzieć się, w jakim zakresie przedłożona przez skarżącego dokumentacja medyczna nie jest wystarczająca do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącego, czy też do oceny przyczyn niemożności jego stawiennictwa na posiedzenie składu orzekającego.
Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z dnia 22 września 2022 r. wydane ok. dwa tygodnie przed złożeniem wniosku, podpisane przez dwóch lekarzy Szpitala Uniwersyteckiego wyraźnie stwierdza, że skarżący nie może uczestniczyć w posiedzeniu składu orzekającego z powodu długotrwałej i nierokującej poprawy choroby, uniemożliwiającej osobiste stawiennictwo. W zaświadczeniu tym ocena wyników leczenia wprost odwołuje się do kart informacyjnych, w których szczegółowo kilkudziesięciu lekarzy opisało stan zdrowia skarżącego.
Co do żądania skali Barthel – pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, stwierdzić należy, że Sądowi nie jest znana podstawa prawna do żądania tego dokumentu w postępowaniu w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Jest bowiem ona załącznikiem nr 2 i 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej (Dz. U. 2022 r., poz. 965). Na podstawie ww. skali podejmuje się decyzję o przyznaniu pacjentowi prawa do refundowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia opieki długoterminowej pielęgniarskiej, w domu jak i w zakładzie opiekuńczym. Skala Barthel w postępowaniu orzeczniczym może być więc wykorzystywana jedynie jako narzędzie pomocnicze, a nie jako niezbędny dokument medyczny.
Po analizie akt sprawy zawierających zaświadczenie z dnia 22.09.2022 r. oraz dokumentację medyczną Sąd uznał, że wezwanie z dnia 19.10. 2022 r. było na tyle niejasne, a przez to niespełniające wymogów z wynikający z § 6 ust. 2 rozporządzenia, że jego niewykonanie nie mogło skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.
Przychylić należy się zatem do stanowiska skarżącego w zakresie, w jakim twierdzi, że doszło do naruszenia materialnoprawnych regulacji ww. rozporządzenia. MZSON. Wobec aktualności zaświadczenia z dnia 22 września 2022 r. oraz bardzo obszernej dokumentacji medycznej, w wypadku uznania, że jest ona jednak niewystarczająca do wydania merytorycznego orzeczenia, wezwanie powinno być jasne i precyzyjne – jakiej dokładnie dokumentacji domaga się organ.
Organ pozostaje zatem w bezczynności. Skoro bowiem nie wyjaśnił dlaczego przedłożoną dokumentację uznał za niewystarczającą i w jakim zakresie winna być ona uzupełniona, to pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego. Podkreślić bowiem należy, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania winno być poprzedzone właściwym wezwaniem do usunięcia braków formalnych, co jak wskazano wyżej w niniejszej sprawie nie miało miejsca, zatem organ pozostawał w bezczynności nie wystosowując prawidłowego wezwania, a w konsekwencji nie rozpoznając wniosku skarżącego.
Mając na uwadze, że wniosek skarżącego pozostaje nierozpoznany od dnia 11.10.2022 r., dotyczy niepełnosprawnego, a organ bez żadnej wątpliwości i potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy naruszył prawo w sposób oczywisty, stwierdzić należy, że bezczynność ta ma charakter rażący.
Ponadto Sąd z urzędu, na podstawie art. 149 § 2 ppsa, uznał za zasadne przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł jako adekwatnej do stwierdzonego naruszenia prawa. Sąd miał na uwadze, że jedyną normatywną przesłankę, warunkującą nałożenie na organ grzywny, bądź przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej, stanowi uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji. To, że nie przewidziano w tym przypadku innych kryteriów, jakie sąd administracyjny winien uwzględnić, rozważając zastosowanie tych środków, jak też użycie przez ustawodawcę sformułowania "może orzec" oznacza, że decyzja o wymierzeniu grzywny lub przyznaniu sumy pieniężnej (albo zastosowaniu obu tych środków), została pozostawiona uznaniu sądu. W judykaturze podnosi się, że za ich orzeczeniem przemawia w szczególności sytuacja, gdy stwierdzona bezczynność lub przewlekłość ma kwalifikowany charakter, tj. wystąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Suma pieniężna stanowi środek o charakterze kompensacyjnym w tym sensie, że ma zrekompensować stronie dolegliwości, niedogodności, negatywne przeżycia, na jakie została ona narażona wskutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por wyrok NSA z 9 sierpnia 2023 r. I OSK 1675/21 i powołane tamże inne wyroki: z 3 lutego 2017 r., II GSK 1695/16, z 11 maja 2018 r., I OSK 2230/17, z 11 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 1143/18).
Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 listopada 2022 r., III OSK 1879/21 na tle art. 149 § 2 p.p.s.a. w orzecznictwie NSA wystąpiły przynajmniej dwa stanowiska. Pierwsze z nich zakłada, że "Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter swego rodzaju zadośćuczynienia spowodowanego długotrwałą bezczynnością lub przewlekłością w prowadzeniu postępowania i nie znosi, czy też nie ogranicza ewentualnych roszczeń strony skarżącej względem organu z tytułu odszkodowania oraz nie podlega zaliczeniu na jego poczet. Należy przyjąć, że ma ona charakter represyjny względem organu administracyjnego w związku z krzywdą jaką strona poniosła wskutek zwłoki organu w rozpoznaniu wniosku i długotrwałego, bezskutecznego oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy przez organ" (por. wyrok NSA z 16 listopada 2021 r., II OSK 1201/21). Z drugiej strony podnosi się także, że brzmienie art. 149 § 2 p.p.s.a. wskazuje, że wymierzenie grzywny lub przyznanie sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności, i to nawet w przypadku, gdy bezczynność ma charakter rażącego naruszenia prawa, a to oznacza, że w każdym przypadku sąd musi rozważyć zasadność takich żądań w kontekście działań organu (por. wyroki NSA: 14 października 2020 r., II OSK 3661/19; z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 304/2; z 3 lutego 2017 r., II GSK 1695/16). Ponadto wskazuje się, że ustawodawca nie wskazał, że suma pieniężna z art. 149 § 2 p.p.s.a. ma być przyznawana celem naprawienia poniesionej przez stronę szkody majątkowej bądź niemajątkowej, wprowadzając instytucję "sumy pieniężnej" jako całkowicie odrębną od występujących w kodeksie cywilnym "odszkodowania" i "zadośćuczynienia" (por. wyroki NSA z: 19 lutego 2021 r., II OSK 2972/20; 26 stycznia 2021.r, II OSK 2259/20; 27 maja 2020 r., II OSK 2324/19).
W orzecznictwie zauważa się także, że ustawodawca przewidując możliwość przyznania sumy pieniężnej w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność nie określił żadnych kryteriów tego rozstrzygnięcia poza wysokością. Brak więc podstaw, aby twierdzić, że suma pieniężna jest zależna od poniesionej szkody. Można jedynie stwierdzić, że gdyby sprawa była tego rodzaju, że szkoda spowodowana bezczynnością była oczywista, to suma pieniężna powinna być wymierzona w wyższej wysokości. Co do zasady należy przyjąć, że ma ona funkcję swoistego zadośćuczynienia, co wpływa na jej uznaniowy charakter i przyjęcie, iż sąd administracyjny ma szeroki margines uznania w zakresie jej przyznania. Taki szeroki margines uznania wynika też ze wspomnianego braku szczegółowej regulacji kryterium przyznania sumy pieniężnej (zob. wyrok NSA z 16 grudnia 2020 r., II OSK 2591/20). Z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach bezczynności organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez jego nałożenia organ sprawy nadal nie załatwi (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2021 r., II OSK 2024/21).
W orzecznictwie zwraca się również uwagę, że w uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej tę instytucję wskazano, że umożliwienie sądowi przyznania od organu sumy pieniężnej jest dodatkowym wzmocnieniem ochrony interesów skarżącego. Wprowadzając możliwość przyznania sumy pieniężnej, wzorowano się na rozwiązaniu przyjętym w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Uwzględniając skargę, przewidzianą w ustawie o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, sąd stwierdza, że w postępowaniu nastąpiła przewlekłość postępowania i na żądanie skarżącego przyznaje sumę pieniężną. Stosownie do art. 2 ust. 2 tejże ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Wysokość zasądzonej kwoty mieści się w granicach określonych w art. 149 §2 p.p.s.a., a nadto nie odbiega w sposób istotny od zasądzanych przez sądy administracyjne sum pieniężnych od organów w przypadku stwierdzenia ich bezczynności z rażącym naruszeniem prawa (por wyrok WSA we Wrocławiu z 27 lipca 2023 r., II SAB/Wr 131/23; wyrok WSA w Gdańsku z 29 czerwca 2023 r., II SAB/Gd 6/23; wyrok WSA w Warszawie z 27 czerwca 2023 r., I SAB/Wa 3010/22; wyrok WSA w Gliwicach z 23 czerwca 2023 r., II SAB/Gl 51/23; wyrok WSA w Krakowie z 23 stycznia 2023 r., II SAB/Kr 241/22; wyrok NSA z 17 kwietnia 2023 r., I OSK 2251/22, wyrok NSA z 9 marca 2023 r., II OSK1519/22).
Na marginesie wskazać należy, że organ naruszył także europejskie standardy przygotowania łatwego do czytania i zrozumienia tekstu opracowane przez organizację Inclusion Europe – Europejskie Zrzeszenie Stowarzyszeń Osób Niepełnosprawnych Intelektualnie i ich Rodzin, podane do publicznej wiadomości przez pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych (https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/fundusze-europejskie-bez-barier/dostepnosc-plus/poradniki-standady-wskazowki/standadry/). Organ sporządził pismo skierowane do osoby niepełnosprawnej (m. in. ze schorzeniem wzroku) używając czcionki w rozmiarze o wiele mniejszym niż sugerowana minimalna czcionka Arial 14 – zawiadomienie z dnia 19.10.2022 r. zostało napisane czcionką 6 (!).
Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 149 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.