III SAB/KR 121/22

III SAB/Kr 121/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-04-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna
Hanna Knysiak-Sudyka /przewodniczący/
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 574
Art. 179
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
Art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi C. D. na przewlekłość postępowania Rektora [...] w przedmiocie wydania dyplomu doktorskiego I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Rektora [...] do wydania aktu; II. stwierdza, że Rektor [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Rektorowi [...] grzywnę w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych); IV. zasądza na rzecz skarżącej C. D. od Rektora [...] kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie C. D. (dalej: "skarżąca") zarzuciła Rektorowi [...] przewlekłość postępowania w sprawie wydania dyplomu doktorskiego. Skarżąca wniosła o: zobowiązanie organu do wydania skarżącej dyplomu doktorskiego w terminie 14 dni od uprawomocnienia się orzeczenia; stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W przypadku wydania dyplomu skarżącej w toku postępowania, skarżąca wniosła o nieumarzanie postępowania i orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie grzywny organowi oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca wniosła ponadto o przeprowadzenie dowodu z dołączonych do skargi dokumentów na okoliczność: dochowania wymogów formalnych do wniesienia skargi, przewlekłości postępowania organu w zakresie wydania dyplomu skarżącej, bierności organu wobec kolejnych wezwań kierowanych przez skarżącą, bezczynności organu najpóźniej od dnia 30 marca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie oraz obciążenie skarżącej kosztami postępowania w wysokości prawem przewidzianej. W ocenie organu w wyniku działań skarżącej, polegających na braku wykonania obowiązku wynikającego z przepisów wewnętrznych i obligujących do publikacji rozprawy doktorskiej, doszło do opóźnienia wydania skarżącej dyplomu doktorskiego. Organ podniósł, że potwierdzeniem uzyskania stopnia doktora jest decyzja o nadaniu tego stopnia oraz zaświadczenie Rektora o jego uzyskaniu. Wręczenie dyplomu nie przesądza o nadaniu stopnia, a dodatkowo nie jest dokumentem publicznym. Organ podkreślił, że wydanie dyplomu nie jest aktem administracyjnym, co więcej art. 179 p.s.w.n. nie zawiera odesłania do zastosowania k.p.a. Zgodnie z przepisami wewnętrznymi [...] (§ [...] Regulaminu nadawania stopni i tytułów profesora), wręczenie dyplomów doktorskich odbywa się [...] podczas uroczystości [...]. W ocenie organu sprawa skarżącej została załatwiona poprzez wydanie decyzji o nadaniu tytułu doktora oraz wydanie zaświadczenia o nadaniu tytułu.
Pismem z dnia [...] 2023 r. Rektor [...] przedłożył do akt postępowania sądowego kopię dyplomu doktorskiego, którego skarżąca nie odebrała w czasie uroczystej promocji doktorskiej, mającej miejsce w dniu [...] 2023 r., dyplom został przez skarżącą odebrany w dniu [...] 2023 r.
Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rektora [...] została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] 2021 r. Rada Dyscypliny "Nauki [...]" [...] nadała skarżącej stopień doktora nauk [...] w dyscyplinie nauki [...].
Pismem z dnia 26 listopada 2021 r. pełnomocnik skarżącej wezwał organ do wydania dyplomu doktorskiego.
W piśmie z dnia 21 grudnia 2021 r. pełnomocnik organu wskazał, że osoby podejmujące studia doktoranckie w [...] zobowiązują się do przestrzegania statutu oraz regulaminów przyjętych w [...]. Z treści regulaminu [...] wynika, że celem uzyskania dyplomu doktorskiego, doktorant zobowiązany jest do publikacji rozprawy doktorskiej przynajmniej w części. Wymóg ten nie znajduje podstaw prawnych w ustawie o szkolnictwie wyższym, jednakże do [...] stosuje się również kościelne przepisy prawne- [...]. W świetle tych przepisów, do uzyskania doktoratu konieczne jest opublikowanie rozprawy doktorskiej w zasadniczej części.
Pismem z dnia 21 stycznia 2022 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej Departament Nauki zwróciło się do Rektora [...] o wyjaśnienie braku wydania skarżącej dyplomu doktorskiego.
Pismem z dnia 2 lutego 2022 r. Rektor [...] wskazał, że osoby podejmujące studia doktoranckie w [...] zobowiązują się do przestrzegania statutu oraz regulaminów, w tym w szczególności wymogu publikacji rozprawy doktorskiej, w co najmniej znacznej części, który jest warunkiem uzyskania dyplomu doktorskiego.
Pismem z dnia 24 marca 2022 r. skarżąca ponownie wezwała Rektora [...] do wydania skarżącej dyplomu doktora. W piśmie wskazano, że skarżąca opublikowała pracę doktorską nakładem wydawnictwa [...] w formie tradycyjnej książki oraz ebooka.
Pismem z dnia [...] 2022 r. organ potwierdził odbiór jednego egzemplarza pracy doktorskiej skarżącej. Wskazał, że zgodnie z obowiązującym regulaminem, uroczyste wręczenie dyplomów doktora ma miejsce każdego [...] podczas [...] uroczystości.
Pismem z dnia 19 kwietnia 2022 r. skarżąca skierowała ponaglenie do Rady Doskonałości Naukowej [...].
Pismem z dnia 14 lipca 2022 r. pełnomocnik organu wskazał, że skarżąca otrzymała w dniu [...] 2022 r. zaświadczenie potwierdzające uzyskanie stopnia doktora nauk [...] oraz zawiadomiona została o uroczystości promocji doktorskich, które mają się odbyć [...] 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie niesporne były następujące okoliczności.
Skarżącej na mocy decyzji Rady Dyscypliny "Nauki [...]" [...] z dnia [...] 2021 r. został nadany stopień doktora nauk [...] w dyscyplinie nauki [...]. Zgodnie z § [...] Regulaminu nadawania stopni i tytułu profesora na [...] (stanowiącym załącznik do uchwały nr [...] z dnia [...] r., dalej: "Regulamin"), warunkiem odebrania dyplomu doktora jest opublikowanie przynajmniej zasadniczej części rozprawy doktorskiej. Zgodnie z § [...] Regulaminu uroczyste wręczenie dyplomów doktorskich ma miejsce każdego [...] podczas [...] uroczystości [...]. W [...] 2022 r. skarżąca wypełniła wynikający z Regulaminu obowiązek przedłożenia opublikowanej pracy doktorskiej, a w [...] 2023 r. (po wniesieniu skargi) został skarżącej wydany dyplom doktorski.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") skarga została poprzedzona ponagleniem złożonym do Rady Doskonałości Naukowej [...]. Zostały zatem dochowane wymogi formalne wstąpienia ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rektora [...]. Wskazać należy również, że dyplom został skarżącej wydany po wniesieniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, a zatem brak było formalnych przeszkód do orzekania przez Sąd w przedmiocie przewlekłości postępowania.
Postępowanie w sprawie nadania skarżącej stopnia doktora było prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j. Dz. U. z 2022, poz. 574 dalej: "p.s.w.n.").
Zgodnie z treścią art. 178 ust. 1 p.s.w.n. stopień naukowy albo stopień w zakresie sztuki nadaje, w drodze decyzji administracyjnej: 1) w uczelni - senat lub inny organ uczelni, o którym mowa w art. 28 ust. 4; 2) w instytucie PAN, w instytucie badawczym oraz w instytucie międzynarodowym - rada naukowa. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu w postępowaniach w sprawie nadania stopnia doktora oraz w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a.
Zgodnie natomiast z art. 179 ust. 1 p.s.w.n. osoba, której nadano stopień doktora albo stopień doktora habilitowanego, otrzymuje odpowiednio dyplom doktorski albo dyplom habilitacyjny oraz odpis tego dyplomu. Na wniosek tej osoby wydaje się odpis dyplomu w języku angielskim, francuskim, hiszpańskim, niemieckim, rosyjskim lub łacinie.
Z treści powołanych przepisów wynika, że dyplom doktorski jest z urzędu wydawany osobom, którym nadano stopień doktora. Z treści art. 179 ust. 1 p.s.w.n. wynika, że wniosek osoby, która uzyskała stopień doktora jest wymagany wyłącznie wówczas, gdy chce ona uzyskać dyplom w języku innym niż polski. W rezultacie, nie budzi wątpliwości fakt, że po uzyskaniu stopnia doktora przez skarżącą, Rektor powinien wydać skarżącej dyplom doktorski. Sąd zwraca uwagę, że ustawa nie przewiduje żadnych dodatkowych warunków dla wydania dyplomu, w szczególności nie przewiduje, aby jego wydanie było uzależnione od opublikowania rozprawy doktorskiej. Sąd podziela pogląd, że wydanie dyplomu doktorskiego nie ma charakteru warunkowego, tzn. nie jest uzależnione od jakiejkolwiek innej przesłanki poza uzyskaniem odpowiedniego stopnia. W szczególności, wydanie dyplomu nie może być uzależnione od spełnienia przez osobę, która uzyskała stopień, innych wymagań. Niedopuszczalne jest zatem np. uzależnienie wydania dyplomu od uiszczenia opłaty za postępowanie i niewydawanie dyplomu osobie uchylającej się od uiszczenia opłaty za przeprowadzone postępowanie (por. L. Kierznowski, Stopnie naukowe i stopnie w zakresie sztuki. Komentarz, Diffin 2021, s. 54).
Należy wskazać, że zgodnie z § 8 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Konferencją Episkopatu Polski w sprawie statutu szkół wyższych zakładanych i prowadzonych przez Kościół Katolicki, w tym uniwersytetów, odrębnych wydziałów i wyższych seminariów duchownych, oraz w sprawie trybu i zakresu uznawania przez Państwo tytułów i stopni nadawanych przez te szkoły wyższe, Państwo uznaje kościelne stopnie naukowe doktora jeżeli: spełniają one warunki określone w art. 3 i 4 ustawy o tytule naukowym oraz stopniach naukowych oraz przeprowadzają przewody doktorskie i habilitacyjne oraz nadają te stopnie zgodnie z przepisami ustawy. Ustawa utraciła moc w związku z wejściem w życie p.s.w.n., a zatem aktualnie zastosowanie znajdują w tym zakresie przepisy p.s.w.n., w tym w szczególności art. 179 ust. 1 p.s.w.n. W rezultacie Sąd stwierdził, że przepis § [...] Regulaminu jest niezgodny z p.s.w.n., niedopuszczalne jest bowiem ograniczanie prawa skarżącej wynikającego wprost z ustawy w drodze aktów prawa wewnętrznego
Dalej należy wskazać, że w treści przepisu art. 179 p.s.w.n. nie przewidziano terminu, w jakim ma nastąpić wydanie dyplomu doktorskiego. W ocenie Sądu dyplom doktorski jest formą zaświadczenia potwierdzającego kwalifikacje danej osoby. Nadanie stopnia doktora, następuje w drodze decyzji, a wydanie przedmiotowej decyzji tworzy roszczenie o wydanie dyplomu doktorskiego.
Skoro ustawa nie przewidziała terminu wydania dyplomu doktora, jego wydanie powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, choć jak słusznie wskazuje się w literaturze nie wcześniej niż po nadaniu odpowiedniego stopnia (Ł. Kierznowski, jw.). W ocenie Sądu przewidziana w § [...] Regulaminu uroczysta promocja doktorska, nie może stać na przeszkodzie wcześniejszemu wydaniu dyplomu doktorskiego osobie, która o to wnosi. Trzeba wskazać, że w innych uczelniach akty wewnętrzne wyraźnie przewidują, że istnieje możliwość wydania dyplomu w innym terminie, niż termin uroczystej promocji. W ocenie Sądu, brak takich postanowień w Regulaminie nie wpływał jednak na możliwość uczynienia zadość ustawowemu obowiązkowi wydania dyplomu skarżącej.
Sąd nie podziela stanowiska organu, że wydanie decyzji oraz zaświadczenia o uzyskaniu przez skarżącą tytułu doktora jest wystarczające, a samo uzyskanie dyplomu nie potwierdza żadnych dodatkowych okoliczności. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 8 pkt 11 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 226), dyplom doktorski potwierdza nadanie kwalifikacji na poziomie 8 Polskiej Ramy Kwalifikacji i są to zarazem najwyższe kwalifikacje uwzględnione zarówno w Polskiej Ramie Kwalifikacji, jak i Europejskiej Ramie Kwalifikacji. W rezultacie, potwierdza to tezę, że dyplom doktorski stanowi formę zaświadczenia. Trzeba bowiem wskazać, że w świetle art. 217 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a.") zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zwrócić należy przy tym uwagę, że w świetle § 3 zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni.
Zgodnie z treścią art. 37 §1 pkt 2 k.p.a. z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż to niezbędne dla załatwienia sprawy. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie organ w pierwszej kolejności nie wydał skarżącej dyplomu ze względu na nieprzewidziany ustawą wymóg publikacji całości lub części pracy doktorskiej, a następnie wymagał od skarżącej oczekiwania na uroczyste wręczenie dyplomów doktorskich w dniu [...] 2023 r. Zdaniem Sądu, inaczej niż wskazuje w swoich pismach pełnomocnik organu, to nie skarżąca wykazała się "niezrozumiałym uporem", lecz organ odmawiając skarżącej wydania dokumentu, który miał obowiązek wydać.
W ocenie Sądu przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W pierwszej kolejności należy wskazać, że decyzja o nadaniu skarżącej tytułu doktora została wydana w [...] 2021 r., dyplom skarżąca odebrała w [...] 2023 r., a zatem prawie po dwóch latach. Częściowo było to spowodowane wymogiem publikacji rozprawy doktorskiej nieprzewidzianym w ustawie, a jedynie Regulaminie, który jednak został przez skarżącą spełniony w [...] 2022 r., jednakże to nie spowodowało wydania skarżącej dyplomu, mimo kolejnych wezwań skarżącej. Jak wskazał w jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z 13.01.2017 r., II GSK 4544/16): "Gdy chodzi o kwalifikowaną formę przewlekłości, a mianowicie prowadzenie postępowania z rażącą przewlekłością, ocena takiego właśnie kwalifikowanego charakteru tej przewlekłości nie może pomijać potrzeby przeprowadzenia oceny działań organu administracji publicznej w danej sprawie w ich całokształcie. Na całokształt tych działań oraz jego ocenę niewątpliwie składają się takie elementy, jak liczba przedłużeń terminów załatwienia sprawy, charakter i rodzaj czynności pozornych mających tuszować długotrwałość postępowania, stan prawny i faktyczny sprawy uzasadniający w relacji do stopnia wynikających z niego ustaleń, podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie". W niniejszej sprawie nie budził wątpliwości stan prawny wynikający z przepisów p.s.w.n. – osoba, której nadano tytuł doktora powinna otrzymać dyplom doktorski, którego wydanie nie może być połączone z żadnymi dodatkowymi warunkami, a nadto że dyplom ten powinien być wydany nawet bez wniosku skarżącej. Co więcej, w aktach sprawy znajdują się liczne wezwania organu do wydania dyplomu. W ocenie Sądu, nawet przyjmując, że uczelnia miała prawo w oparciu o przepisy wewnętrze i przepisy prawa kanonicznego wymagać od skarżącej publikacji rozprawy doktorskiej, to skarżąca wypełniła ten wymóg w [...] 2022 r., tymczasem dyplom doktorski otrzymała dopiero po [...] miesiącach.
Sąd zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył w punkcie I wyroku postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, ponieważ w toku postępowania skarżąca odebrała dyplom, a zatem w tym zakresie postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. w ramach przysługujących kompetencji Sąd może wymierzyć organowi grzywnę na wniosek skarżącej bądź z urzędu. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o nałożenie na organ grzywny. Mając na względzie opisane zaniechanie podjęcia właściwych w sprawie czynności w postaci wydania skarżącej dyplomu doktorskiego, mimo spełnienia przez skarżącą wszystkich wymogów jego uzyskania, Sąd uznał, że wymierzenie organowi grzywny w wysokości 500 zł będzie adekwatne do zaistniałej sytuacji. W ocenie Sądu kwota ta jest adekwatna do przedstawionych szczegółowo okoliczności sprawy. Nadto ma na celu zdyscyplinowanie organu na przyszłość, aby działał w sposób profesjonalny, pogłębiający zaufanie do organów państwa, a przede wszystkim czyniąc zadość przewidzianym prawem terminom załatwiania spraw. Jak podnosi się bowiem w orzecznictwie w przypadku nałożenia na organ grzywny w związku z jego bezczynnością lub przewlekłym prowadzeniem postępowania, wysokość wymierzonej grzywny musi zostać orzeczona adekwatnie do okoliczności danej sprawy. Sąd powinien wyjaśnić w sposób wystarczający podstawy do uznania, że organ pozostawał w przewlekłości, ustalić czasokres, w jakim bezczynność ta występowała i ocenić, czy bezczynności tej można i należy przypisać charakter rażącego naruszenia prawa, a także wskazać cele, jakie ma spełniać możliwość nałożenia na organ grzywny (tak: NSA w wyroku z dnia 19.02.2019 r., sygn. akt I OSK 2357/18), co też Sąd uczynił powyżej.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 149 § 1, 1a oraz § 2 p.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku.