III SAB/Gl 98/23

III SAB/Gl 98/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-07-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer
Małgorzata Herman /przewodniczący sprawozdawca/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 3000/23 - Postanowienie NSA z 2025-02-12
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2023 r. sprawy ze skargi A.C. na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół [...] w D. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
A. C. (dalej: wnioskodawca, skarżąca), złożyła 21 lutego 2023 r. w Zespole Szkół [...] w D., za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o udostępnienie następujących informacji:
1. protokół z posiedzenia (posiedzeń) Rady Pedagogicznej, na której omawiano kwestię sporządzenia i wysłania skargi na A. C. do [...] (dokument datowany na 24 stycznia 2023).
2. kopie uchwał Rady Pedagogicznej, podjętych na tych posiedzeniach.
3. kopię wersji wyjściowej w/w skargi, przedstawionej na posiedzeniu Rady, oraz wersji po zmianach (jeśli takie zmiany były wprowadzane).
4. kto przygotowywał treść wyjściową (projekt) tej skargi? kto ją przedłożył - przedstawił na posiedzeniu Rady?
Jako podstawę prawną powołała art. 61 Konstytucji RP i wniosła o wysłanie ww. informacji w formie elektronicznej na podany adres email.
Dyrektor Szkoły (dalej: organ), w odpowiedzi z 7 marca 2023 r. na powyższe pytania, skierowanej na wskazany adres, poinformował, że udostępnienie informacji publicznej ma służyć celom publicznym, a nie załatwianiu prywatnych spraw wnioskodawcy. W niniejszym przypadku, wnioskodawczyni ubiega się o informacje, które dotyczą jej indywidualnej sprawy, tj. wniesionej na nią skargi, co nie wpisuje się w społeczny cel udzielania informacji. Zatem stwierdził brak podstaw do uwzględnienia wniosku. Wskazał, że "według sądów administracyjnych celem prawa do informacji jest troska o dobro publiczne. Dobrem publicznym jest natomiast "prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. (WSA w Kielcach w wyroku o sygn. akt II SAB/Ke 6/19). Jeżeli wnioskodawca kieruje pytania niepodyktowane troską o dobro publiczne, to oznacza, że nadużywa prawa do informacji, a informacja mu się nie należy, W konsekwencji wniosek o udostępnienie informacji, który stanowi "nadużycie" prawa do informacji, formalnie nie podpada w ogóle pod przepisy Ustawy o dostępie do Informacji publicznej i z tego powodu nie należy go realizować." Nadto, "przykładowo w wyroku WSA w Białymstoku z 26 maja 2020 r. (sygn. akt II SA/Bk 191/20) przedstawiając pojęcie "nadużywania". Sąd posiłkował się orzecznictwem, w tym m.tn. wyrokiem NSA (sygn. akt I OSK 2777/16), z którego wynikało, że nadużywaniem prawa do informacji jest pytanie o informację, która nie ma znaczenia dla większej liczby osób (grup osób) lub nie jest ważna z punktu widzenia poprawności funkcjonowania organów państwa. Celem Ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest zaś zaspokajanie prywatnych potrzeb w postaci uzyskiwania informacji co prawda publicznych, ale przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych, czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych. Ustawa ma służyć interesowi publicznemu i uniwersalnemu dobru powszechnemu."
Pismem z 12 marca 2023 r. wnioskodawczyni wniosła skargę na bezczynność organu w sprawie rozpatrzenia wniosku.
Skarżąca w skardze zarzuciła organowi naruszenie:
- art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - przez nieudostępnienie informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego;
- art. 2 ust. 2 u.d.ip. - przez badanie celu w jakim skarżąca wnosi o udostępnienie informacji publicznej, chociaż ustawa tego wyraźnie zakazuje.
Wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi, podniosła, że złożyła rzeczony wniosek, ponieważ Rady Pedagogiczne są organem kolegialnym szkoły, który wykonuje zadania publiczne, zaś ich uchwały i protokoły oraz informacja o działalności Rad Pedagogicznych jest informacją o działaniach władzy publicznej. Rady Pedagogiczne, jako organy władzy publicznej, wykonujące zadania publiczne, działają w ramach i w granicach prawa. Podejmując jako organ kolegialny jakiekolwiek decyzje, czyni to w formie uchwały. W skardze na skarżącą, którą otrzymało Stowarzyszenie [...], znajduje się pieczątka szkoły - Organu. Skarga na skarżącą zaczyna się od słów: "Jako Rada Pedagogiczna [...].." - a zatem podmiot składający tę skargę wyraźnie definiuje się jako organ szkoły, o którym mowa w art. 69 prawa oświatowego, a nie jako grupa nauczycieli. Nie powołano się jednak na żadną uchwałę Rady Pedagogicznej ani nie załączono jej, więc pojawia się uzasadnione pytanie, w jaki właściwie sposób powstała ta skarga i kto jest właściwie podmiotem, który ją składa. Skarżąca postanowiła skontrolować działanie tego organu, w tym procedur podejmowania przez niego decyzji. Fakt, że skarga Rady Pedagogicznej dotyczy skarżącej, nie ma żadnego znaczenia, ponieważ prawo do informacji przysługuje każdemu, i jest prawem człowieka, wynikającym z art. 10 Europejskiej konwencji praw człowieka. Gdyby uznać, że argumentacja organu jest rozsądna, to gdyby o tę samą informację zapytała inna osoba np. koleżanka Skarżącej i by ją otrzymała, a skarżąca nie, to wówczas mielibyśmy do czynienia z kuriozalną sytuacją, w której skarżącej nie przysługuje realizacja prawa człowieka, a jej koleżance przysługuje.
Postanowieniem z 5 czerwca 2023 r., wydanym w sprawie, Sąd dopuścił Stowarzyszenie [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, uwzględniając jego zgłoszenie. Uczestnik wniósł o uwzględnienie skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że w terminie odpowiedział na wniosek skarżącej, która lawinowo zasypuje szkołę pytaniami o dostęp do informacji publicznej, przy czym skarżąca nie kieruje się dobrem publicznym, a jedynie działaniami mającymi na celu interes jednostki. Działania te, znacznie utrudniają, a nawet paraliżują pracę jednostki oświatowej jaką jest szkoła. W niniejszym przypadku skarżąca ubiega się o informacje, które dotyczą jej indywidualnej sprawy tj. skargi wniesionej na skarżącą przez nauczycieli Zespołu Szkół [...] w D., taka informacja służy zaspokojeniu własnych potrzeb skarżącej i jej interesu prywatnego oraz świadczy o nadużywaniu prawa do informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa.
Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwieniu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem, że nie istnieje obowiązek wydania stosowanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy.
Należy przy tym podkreślić, że niniejsze postępowanie zainicjował wniosek skarżącej z 21 lutego 2023 r., na który organ odpowiedział 7 marca 2023 r.
W kontrolowanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.) Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
W świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p. nie budzi wątpliwości, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a informacje dotyczące funkcjonowania jednostki organizacyjnej, która wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym są informacjami publicznymi.
Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, bezczynność polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, nie podejmuje takiej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Jedynie w przypadku, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.).
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W kontrolowanej sprawie organ, wbrew postawionym zarzutom, w ustawowym tj. 14 dniowym terminie udzielił skarżącej odpowiedzi. Skarżąca we wniosku zadała pytania dotyczące jej prywatnej sprawy tj. kto, kiedy i w jakim trybie skierował na nią skargę do Stowarzyszenia [...].
Z treści skargi skarżącej do Sądu wynika, że skarżąca zna treść tej skargi, którą otrzymało ww. Stowarzyszenie, zatem zna również jej autora lub autorów.
Ustalanie, kto przygotowywał projekt skargi, kto ją przedłożył na posiedzeniu Rady, jaką miała wersję wyjściową, a jaką po zmianach, jaki był przebieg posiedzenia lub posiedzeń Rady Pedagogicznej w tej sprawie oraz treść podjętych na tych posiedzeniach uchwał służy jak organ słusznie stwierdził wyłącznie prywatnym celom skarżącej, a nie interesowi publicznemu. Zatem organ prawidłowo stwierdził, że wniosek skarżącej stanowi nadużycie prawa do informacji.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 maja 2023 r., sygn. III OSK 181/22 wyjaśnił, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega zatem na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków. Ponadto wskazał, że w każdym indywidualnym przypadku zachowanie skarżącego wnoszącego o udzielenie informacji publicznej winno być oceniane nie tylko w kontekście uprawnienia do uzyskania takiej informacji, ale w konkretnych sytuacjach należy również uwzględnić płynące wobec niego wartości, a przede wszystkim nadrzędne zasady. Dalej zauważył, że zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu.
To stanowisko i jego argumentację, Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela.
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., Dyrektor Zespołu Szkół [...] jest podmiotem publicznym zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
Wniosek skarżącej dotyczył jednak udzielenia szeregu informacji odnośnie ustalenia genezy skargi złożonej na skarżącą do Stowarzyszenia, w którym skarżąca działa, co wynika chociażby z adresu mailowego, z którego korzysta.
Należy podkreślić, że istotą ustawy o dostępie do informacji publicznej jest szybkość działania w procesie udostępniania informacji publicznej. Stanowi o tym art. 13 ust. 1 ustawy, zakreślający termin do udzielenia informacji bez zbędnej zwłoki, nie późniejszy jednak niż 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Powołany przepis ustanawia zatem zasadę udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, zaś ewentualna zwłoka w udostępnieniu informacji publicznej musi mieć charakter niezbędny.
W kontrolowanej sprawie, organ nie pozostawał w bezczynności, bowiem z zachowaniem ww. terminu, odpowiedział na wniosek skarżącej 7 marca 2023 r. w prawidłowy sposób uznając, że żądane informacje nie służą celom ustawy i jako takie stanowią nadużycie prawa.
Podsumowując, podniesione w skardze zarzuty okazały się całkowicie nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.