III SAB/GL 97/25

III SAB/Gl 97/25 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Herman
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
III OSK 1360/25 - Postanowienie NSA z 2025-09-16
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 1, w zw. z art. 58 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
.Sygn. akt III SAB/Gl 97/25 P O S T A N O W I E N I E Dnia 21 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. J. - redaktora naczelnego [...] na bezczynność Prokuratora Rejonowego w T. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem datowanym na dzień 2 marca 2025 r. M. J. – redaktor naczelny [...] (dalej jako: "strona skarżąca" lub "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na zarządzenie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w T. (dalej jako: "organ") z dnia 13 lutego 2025 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej tj. odmowy udzielenia dostępu do akt zakończonego postępowania o sygn. [...] celem przygotowania publikacji prasowej w przedmiotowej sprawie, lub o przesłanie skanów wszystkich dokumentów z akt postępowania.
W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji określonej – jego zdaniem - wadliwie jako zarządzenie i nakazanie organowi udzielenia informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku.
Ponadto alternatywnie wniósł o:
1. stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa,
2. wymierzenie grzywny w trybie art. 154 § 6 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
3. zasądzenie odszkodowania w trybie art. 154 § 7 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w kwocie co najmniej jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia,
4. zasądzenie od organu rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Stan faktyczny sprawy jest następujący.
W dniu 2 lutego 2025 r., drogą elektroniczną, skarżący zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w T. w trybie art. 3a i 4 ustawy Prawo prasowe
o udzielenie dostępu do akt zakończonego postępowania o sygn. j.w. celem przygotowania publikacji prasowej w przedmiotowej sprawie, lub o przesłanie skanów wszystkich dokumentów z akt postępowania.
W dniu 5 lutego 2025 r. organ udzielił skarżącemu informacji, iż jego wniosek o udostępnienie akta sprawy zakończonego postępowania przygotowawczego
o sygn. [...] nie może być traktowany jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej i wskazał, że zagadnienie dostępu do materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego jak i powiązane z tym wątpliwości interpretacyjne zostały rozstrzygnięte w uchwale NSA podjętej w składzie siedmiu sędziów
w sprawie o sygn. I OPS 7/13. Ponadto wskazał, że kwestie dotyczące udostępnienia akt postępowań karnych reguluje art. 156 k.p.k. Jednocześnie zauważył, że z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej expresis verbis wynika, że przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmiennie zasady
i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Na powyższą odpowiedź skarżący w dniu 5 lutego 2025 r. złożył odrębną skargę, która została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Gl 183/25 i stanowi przedmiot odrębnego postępowania.
Natomiast zaskarżonym zarządzeniem z dnia 13 marca 2025 r. Prokurator Rejony w T. odmówił na podstawie regulacji art. 156 § 5 k.p.a. Redakcji [...] reprezentowanej przez M. J. udostępnienia akt postępowania [...] wskazując, że w ramach przedmiotowego wniosku nie zachodzą szczególne przesłanki uzasadniające udostępnienie akt postępowania w przedmiotowej sprawie. W pouczeniu poinformował stronę o możliwości wniesienia zażalenia na podstawie przepisów Kpk do sądu właściwego dla rozpoznania sprawy.
W dniu 2 marca 2025 r. skarżący złożył skargę na ww. zarządzenie Prokuratora Rejonowego w T.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości wskazując, że zaskarżonym zarządzeniem odmówił udostępnienia akt na podstawie art. 156 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 37 ze zm., dalej także jako: k.p.k.), bowiem w ramach przedmiotowego wniosku nie zachodzą szczególne przesłanki uzasadniające udostępnienie akt postępowania w przedmiotowej sprawie.
Jednocześnie organ podkreślił, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest podmiotem właściwym do rozpoznania skargi, bowiem zarządzenie zostało wydane w trybie przewidzianym przez przepisy k.p.k. i jako takie stanowi dokument sformułowany w toku procedury karnej. Ustawodawca w zakresie art. 159 k.p.k. wyłączył możliwość zaskarżenia tak owej decyzji w przypadku kiedy wniosek w trybie art. 156 § 5 k.p.k. został złożony przez osobę nie będącą stroną postępowania.
Sąd Administracyjny w Gliwicach ustalił i zważył co następuje:
Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Sąd administracyjny rozpoznając sprawę w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej.
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane enumeratywnie w ustawie.
Stosownie do art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że jej przedmiotem jest bezczynność Prokuratora w kwestii dostępu skarżącego do akt postępowania o sygnaturze [...] w celu przygotowania publikacji prasowej.
Oceniając powyższą kwestię Sąd zauważa, że przepis art. 1 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej także jako: u.d.i.p.) stanowi, że "Przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi". Zawarta w tym przepisie norma kolizyjna wyłącza stosowanie jej przepisów zawsze w przypadku istnienia regulacji szczególnych o dostępie do informacji publicznych. Wskazany przepis należy rozumieć w ten sposób, że wyłącza on ustawę o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa reguluje ten dostęp, a pozwala na jej stosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności do informacji publicznych.
Natomiast unormowanie kwestii dotyczących przeglądania akt sprawy, czynienie odpisów i kserokopii przewiduje kodeks postępowania karnego w rozdziale 17 działu IV regulującego czynności procesowe. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k.: "Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie". Przepis ten w § 2 stanowi, że "Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt sprawy. Kopie takie wydaje się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Zarządzenie w przedmiocie wniosku może wydać również referendarz sądowy. Od kopii wykonanej samodzielnie nie pobiera się opłaty".
Przepis zaś § 5 i § 5a art. 156 k.p.k. przewiduje zasady, tryb i formę udostępnienia akt postępowania przygotowawczego. Ma tu zatem miejsce odmienne uregulowanie kwestii udostępniania określonych informacji publicznych, tj. zawartych w aktach spraw prowadzonych przez prokuraturę. I tak w myśl art. 156 § 5 k.p.k., zasadą jest, że w toku postępowania przygotowawczego, tylko stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów i kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. Jedynie za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione także innym osobom. Jeżeli postępowanie karne nie jest zakończone, to wgląd do akt sprawy w toku postępowania przygotowawczego podlega rygorom art. 156 § 5 k.p.k.
Przedmiot zainicjowanej przez skarżącego sprawy w całości dotyczy postępowania karnego, będącego szczególnym w odniesieniu do ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz regulowanego w odmienny sposób. Zaskarżone zarządzenie zawierało również pouczenie, zgodnie z którym przysługuje na nie zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, a zatem do sądu powszechnego, a nie administracyjnego.
Reasumując zatem stwierdzić należy, że sprawa objęta niniejszą skargą pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. skargę należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji postanowienia