III SAB/Gl 95/25

III SAB/Gl 95/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Machcińska
Magdalena Jankiewicz
Symbol z opisem
6337 Zatrudnianie cudzoziemców
659
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 103
art. 100 c i art. 100 d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na przewlekłość Wojewody Śląskiego w rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca w celu świadczenia pracy oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 5 lutego 2025 r. K. S. – obywatelka Republiki Białorusi (dalej: Strona, Skarżący) – złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w zakresie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
Zarzuciła organowi naruszenie przepisów procesowych poprzez przekroczenie terminu do wydania decyzji i sprawa nadal nie została załatwiona, czym naruszono art. 35 § 1-3 i 4 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej k.p.a.) . Wobec takiego przekroczenie terminów do załatwienia wniosku wniosła o: stwierdzenie przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie organu administracji do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 30 dni; zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podkreśliła, że Skarżąca złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy 9 listopada 2021 r. Dopiero 11 stycznia 2023 r. została poinformowana przez organ o wszczęciu postępowania, czyli po ponad roku od złożenia wniosku w sprawie. Następnie po przeszło 2 latach od daty wniosku organ skierował wezwanie o uzupełnienie dokumentów. Skarżąca 3-krotnie występowała do organu o informację o stanie sprawy; 8 października 2024 r. złożyła ponaglenie. Strona zaakcentowała, że jej wniosek był złożony przed wejściem w życie ustawy z 12 marca 2022 r., a jej przepisy nie mają zastosowania w tej sprawie.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił ciąg chronologiczny zdarzeń i powołał się na art. 100 d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.; zwana dalej u.o p.o.U.) podkreślając, że jej zakresem objęte są postępowania prowadzone wobec wszystkich cudzoziemców i skoro z woli ustawodawcy zawieszony został bieg terminów na załatwianie spraw we wnioskowanym zakresie, i wprowadzone zostało wyłączenie stosowania w tym czasie przepisów o bezczynności i przewlekłości - to tym samym bezzasadny jest sformułowany przez Skarżącą zarzut i wnioski skargi. Zaakcentował, że celem w/w regulacji jest umożliwienie dostosowania procedur i funkcjonowania administracji do zaistniałej wyjątkowej sytuacji migracyjnej i nie oznacza zaprzestania przez wojewodę realizacji wniosków pobytowych, które są realizowane zgodnie z kolejnością ich wpływu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wskazuje, że na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność organu administracji.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania niniejszej skargi, w pierwszej kolejności należy wskazać, że jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Zasada ta jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483). Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych). Powołany przepis Karty odnosi się co prawda wprost do organów unijnych, ale w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego jest on również wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z 10 lutego 2016 r., II GSK 2294/14, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo). Realizacji zasady szybkości postępowania służy, m.in. określenie terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej. Jak wskazano powyżej, zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei w art. 35 § 3 k.p.a. przewidziano, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (...). Zgodnie natomiast z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
W ocenie Sądu, który podziela w tym zakresie w całości poglądy prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie każde jednakże przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest tutaj poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (tak w aspekcie prawnym, jak i faktycznym), a także postawy stron (por. np. wyrok NSA z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11, wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2015 r., II SAB/Wa 700/15). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ winien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 w zw. z art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a.).
Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko, że z bezczynnością organu administracji publicznej czy przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności.
Zgodnie z treścią art. 149 § 1a p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Natomiast analiza niniejszej sprawy, w ocenie Sądu w składzie orzekającym, wskazuje, że Wojewoda nie prowadził przewlekle postępowania. Jak wynika bowiem z powoływanych powyżej w części historycznej przepisów prawa, nie można zarzucić Wojewodzie bezczynności ani przewlekłości.
Skarżący wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt złożył do organu 10 listopada 2021 r. Termin dwóch miesięcy kończył się w styczniu 2022 r. Jednak w tym miejscu należy rozważyć, w jakim trybie winien być procedowany wniosek Skarżącej. Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zgodnie z jej art. 1 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1, określiła szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którzy do Polski przybyli w okresie od 24 lutego 2022 r. Skarżąca, jak wynika z jego wniosku oraz kserokopii paszportu wjeżdżała do Polski kilkakrotnie począwszy od 2019 r. Zatem jego wniosek winien być procedowany na podstawie u. o c. w brzemieniu ustalonym obowiązującą od 29 stycznia 2022 r. ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91). Zgodnie z dodanym do ustawy o cudzoziemcach przepisem art. 112a ust. 1 i ust. 2 pkt 2 decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, a termin biegnie od dnia, w którym cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione.
W sprawie jest bezspornym, że będący procedowanym wniosek Skarżącej do organu wpłynął 10 listopada 2021 r. i do daty skargi nie został załatwiony.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym, dla wyniku rozpoznawanej sprawy istotniejsze znaczenie ma norma art. 100c , a następnie z art. 100d u. o p.o.U., zgodnie z którą:
1. W okresie do dnia 30 września 2025 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:
1) udzielenia cudzoziemcowi:
a) zezwolenia na pobyt czasowy,
b) zezwolenia na pobyt stały,
c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,
2) zmiany:
a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę,
b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji,
3)cofnięcia cudzoziemcowi:
a) zezwolenia na pobyt czasowy,
b) zezwolenia na pobyt stały,
c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej
- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.
3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:
1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;
2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
W rozpoznawanej sprawie mając na uwadze datę złożenia przez Skarżącą wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt i pracę (10 listopad 2021 r.) skutek nierozpoczęcia biegu terminu na załatwienie sprawy zainicjowanej żądaniem skarżącego, wynikający z art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.o.U., nie pozwalał, uwzględniając dodatkowo normę art. 100c ust. 3 i 4, a także art. 100d ust. 1-4 u.p.o.U., uznać sposobu rozpatrywania wniosku Skarżącej, prowadzącego do niewydania przez Wojewodę wnioskowanej decyzji do dnia wniesienia skargi do tut. Sądu, jako przewlekłego (w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Również – wobec wyżej cytowanych regulacji brak było podstaw do stwierdzenia żądanej w skardze bezczynności.
Przypomnienia wymaga, że w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za ugruntowane należy uznać stanowisko interpretacyjne, zgodnie z którym przepisy art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 u.p.o.U. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich narodowości, jak też tego, czy ich pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, do czego nawiązuje treść art. 1 ust. 1 u.p.o.U. (por. wyroki NSA z: 18 grudnia 2024 r., II OSK 1808/24; 5 grudnia 2024 r., II OSK 1809/24; 13 listopada 2024 r., II OSK 821/24; 9 października 2024 r., II OSK 877/24; 24 września 2024 r., II OSK 1256/24; 28 sierpnia 2024 r., II OSK 226/24; 17 lipca 2024 r., II OSK 470/24; 27 czerwca 2024 r., II OSK 2194/23; wyrok NSA z 10 czerwca 2024 r., II OSK 2151/23; 10 sierpnia 2023 r., II OSK 2521/22; 4 lipca 2023 r., II OSK 2421/22;). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę to zapatrywanie, jak i wspierającą je argumentację w całości podziela. Zauważyć trzeba, że nie inaczej powyższe zagadnienie ocenia się w piśmiennictwie (por. G. Wymysłowski [w:] Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy. Komentarz z wzorami dotyczącymi pobytu, dostępu do rynku pracy, świadczeń społecznych, edukacji i opieki zdrowotnej, red. P. Drembkowski, Warszawa 2022, komentarz do art. 100c, Nb 6; M. Jaźwińska, P. Mickiewicz, K. Słubik [w:] Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Komentarz, red. W. A. Klaus, Warszawa 2022, komentarz do art. 100c, uwaga 2).
Reasumując rozważania – z powyższych przyczyn status Skarżącej jako obywatelki Białorusi ze względu na datę i przyczynę przybycia do Polski pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, bowiem przepisy art. 100c i art. 100d u. o p.o.U. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy.
Powoływane przepisy posługują się pojęciem cudzoziemca bez wskazania jego narodowości lub przynależności państwowej. Skoro u.p.o.U. nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tego aktu prawnego – definicji legalnej pojęcia cudzoziemca, należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 u.o c., czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Wskazane rozumienie pojęcia cudzoziemca jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczą ww. przepisy, znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek bezpośredniego związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną.
Tym samym zarzuty skargi należało uznać za bezzasadne.
Z powyższych względów skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił.
-----------------------
6