III SAB/GL 827/24

III SAB/Gl 827/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Pawlyta
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Machcińska
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OZ 323/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-18
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1914
art.3a, 4
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 1429
art. 5, art. 16
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Asesor WSA Adam Pawlyta, Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 października 2025 r. sprawy ze skargi M. J. - redaktora naczelnego [...] na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 21 listopad 2025 r. M. J. - Redaktor Naczelny [...] (dalej: Redaktor, Strona, Skarżący) złożył skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego K. (dalej też: organ, zobowiązany) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Z akt wynika, że wnioskiem z 11 listopada 2024r. Strona wystąpiła do organu o udostępnienie w trybie art. 3a i art. 4 ustawy z 26 stycznia 1984r. Prawo Prasowe (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1914) informacji czy p. A. B. jest rodziną p. G. B. oraz o nadesłanie skanu powołania na urząd obydwu tych osób.
Uzasadniając żądanie wskazała, że okoliczności związane z pokrewieństwem bedą poddane krytyce prasowej z uwagi na fakt iż Państwo B. będąc funkcjonariuszami publicznymi zobowiązanymi do wyłączenia się w pewnych ustawowo wskazanych okolicznościach, wbrew ustawie, orzekają wzajemnie o sobie w zakresie zażaleń. Wg posiadanych odpisów dokumentów dochodziło do sytuacji gdy p. B. orzekała o wniosku o wyłączenie p. B. albo rozpatrywała zażalenia na wydane przez niego postanowienia. Miały też miejsce sytuacje odwrotne. Z uwagi na powyższe okoliczności i fakt sprawowania urzędu w Sądzie Rejonowym - redakcja stoi na stanowisku, że ewentualne pokrewieństwo tych osób jest informacją publiczną w tych konkretnych okolicznościach sprawy. Z tego względu żąda potwierdzenia lub jednoznacznego zaprzeczenia tej okoliczności iż łączy ich pokrewieństwo.
W odpowiedzi organ wyjaśnił, że żądanie udzielenie informacji odnośnie tego czy Pani A. B. i Pan G. B. są rodziną narusza prawo do prywatności tych osób i odmówił udzielenia informacji w tym zakresie. Wyjaśnił, że za wchodzące w zakres prawa do prywatności informacje uznać należy informacje o wynagrodzeniu poszczególnych osób, urlopach, przyczynach i trybie zwolnienia z pracy, karach dyscyplinarnych, zajęciu wynagrodzenia przez organy egzekucyjne. Odmowa udzielenia informacji z powołaniem się na prawo do prywatności będzie zasadna wówczas, gdy żądane informacje będą dotyczyły poszczególnych osób, a zatem wobec powyższego odmówił udzielenia wnioskowanej informacji. Jednocześnie zaznaczył, że brak jest podstaw do nadesłania "skanu powołania na urząd obydwu tych osób", bowiem informacje dotyczące mianowania przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej danej osoby do pełnienia urzędu na stanowisku asesora sądowego znajdują się w Biuletynie Informacji Publicznej.
Kwestionując powyższe Redaktor wniósł skargę na odmowę udzielenia informacji. Zawnioskował o uchylenie wydanej decyzji i nakazanie udzielenia wnioskowanej informacji; ewentualnie o stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszenie prawa, wymierzenie grzywny i zasądzenie odszkodowania w kwocie co najmniej jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący jest organem prasowym w rozumieniu zarejestrowanym jako czasopismo. W trybie Art. 3a i 4 w/w ustawy zwrócił się do zobowiązanego o udzielenie informacji niezbędnych do sporządzenia krytyki prasowej żądając udostępnienia wnioskowanych danych. Podmiot zobowiązany pismem odmówił udzielenia informacji. Natomiast w Sądzie Rejonowym K. w jednym wydziale orzekają dwie osoby o tym samym nazwisku. Osoby te wzajemnie kontrolują wydawane przez siebie orzeczenia w ramach środków odwoławczych w procedurze zażaleń poziomych. Z uwagi na fakt, iż czynności te podejmowane są przez organ władzy publicznej w ramach działań finansowanych ze środków publicznych oraz są wykonywane na podstawie ustawy w celu jej wykonania - strona skarżąca stoi na stanowisku, że jest to informacja publiczna. Nadto "z uwagi na wagę sprawy (działalność sądów powszechnych) strona skarżąca stoi na stanowisku, że w tych konkretnych okolicznościach sprawy jest informacją publiczną podlegającą ujawnieniu prosta informacja czy osoby w/w są lub nie są rodziną (bez wnikania w status stopień pokrewieństwa czy rodzaj związku). Biorąc pod uwagę zakres i ciężar problematyki (wzajemna kontrola orzeczeń przez członków rodziny w toku postępowań sądowych) tego rodzaju informacja publiczna ma pierwszeństwo przed ochroną prawa do prywatności we wskazanym wyżej ograniczonym zakresie".
Z ostrożności procesowej wskazał, że gdyby pismo z 13 listopada 2024 r. nie stanowiło odmowy udzielenia informacji publicznej to alternatywnie Skarżący podnosi zarzut, iż pomimo upływu terminu ustawowego 14 dni na udzielenie informacji i przesłanie danych - informacji publicznej nie przedstawiono. Brak ten Strona traktuje jako nieuzasadnioną bezczynność, a podmiot zobowiązany pozostaje w rażącej, nieuzasadnionej zwłoce. Powyższe też uzasadnia to wymierzenie grzywny i zadośćuczynienia. Powołał się na przepisy i orzecznictwo na poparcie swych twierdzeń.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację, że udzielenie informacji czy wskazywani sędziowie są rodziną naruszałoby prawo do prywatności, co uzasadnia odmowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024, poz. 935; dalej p.p.s.a.) sprawowana przez sąd administracyjny kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a przywołanego przepisu. Przy skardze na bezczynność organu sąd uwzględnia tę skargę tylko wówczas, gdy uzna, że w sprawie wystąpiła taka bezczynność. Dlatego też, zaistnienie bezczynności oznacza naruszenie prawa i wystąpienie materialnej przesłanki do uwzględnienia skargi w myśl art. 149 p.p.s.a.
W piśmiennictwie przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. Woś, H. Knysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Warszawa 2005, s. 86). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.
Przedmiotem skargi jest bezczynność w zakresie udostępnienia informacji na podstawie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2019, poz. 1429, dalej: u.d.i.p.) bądź alternatywnie skarga na decyzję odmawiającą udzielenia wnioskowanej informacji z uwagi na ochronę danych prywatnych osób objętych żądaniem.
Na wstępie wskazać należy, że ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej (art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) oraz reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, nadto wskazuje w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, jak również kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.
Zgodnie z art. 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Ustawodawca tworząc katalog podmiotów, o których mowa powyżej, podzielił je na dwie zasadnicze kategorie. Po pierwsze - do udzielania informacji publicznej zobowiązane zostały "władze publiczne", a po drugie - inne podmioty wykonujące "zadania publiczne" (posiadające takie informacje). Sformułowanie przepisu ust. 1 art. 4 ustawy przez zawarcie zwrotu "w szczególności" oznacza więc, że każdy podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, jeśli wykonuje zadania publiczne (zadania władzy publicznej).
Rozpatrując skargę na bezczynność w sprawach z zakresu informacji publicznej rozważyć należy, czy sprawa dotyczy informacji publicznej, a w przypadku poczynienia takiego ustalenia konieczne jest dokonanie oceny, czy adresat wniosku jest zobowiązany do jego załatwienia w trybie określonym w ustawie oraz, czy też w konsekwencji pozostawał bezczynny.
Zgodnie z art. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych także wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji.
Z kolei, w art. 6 u.d.i.p. ustawodawca zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego i stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu.
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że organ nie naruszył przepisów prawa. Przedmiotem skargi jest niesatysfakcjonujaca skarżącego odpowiedź Prezesa Sądu na pytanie skierowane do tego organu czy wskazani z imienia i nazwiska sędziowie są ze sobą spokrewnieni; zażądał także skanów powołania obu sędziów. Zdaniem Skarżącego jest to informacja publiczna.
Natomiast organ odmawiając udzielenia wnioskowanej informacji wskazał, że żądanie takie narusza prawo do prywatności tych osób; zaznaczył, że informacje dotyczące mianowania danej osoby do pełnienia urzędu na stanowisku asesora sądowego znajdują się w Biuletynie Informacji Publicznej.
Rozpoznając tak zakreślony spór na podstawie przytoczonych regulacji prawnych należy wskazać, że nie ulega wątpliwości, że Prezes Sądu jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Poza sporem jest zatem, że w niniejszej sprawie, adresatem wniosku Skarżący uczynił podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Tym samym spełniona była przesłanka podmiotowa.
Natomiast przechodząc do analizy kwestii przedmiotowej wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przykładowy, otwarty katalog informacji publicznej został określony w art. 6 powoływanej ustawy. Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, a wykonanie tego prawa nie wymaga wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 1-2 u.d.i.p.), z zastrzeżeniem art. 5. Norma z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1), jak również ze względu na prywatność osoby fizycznej lub przedsiębiorcy, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
W rozpoznawanej sprawie organ niezwłocznie poinformował Skarżącego, że nie udzieli informacji, o którą wystąpił z uwagi na ochronę prywatności wskazywanych osób, co skłoniło Skarżącego do wniesienia skargi. Odnośnie drugiego żądania wskazał na zasoby BIP-u.
Tym samym należało stwierdzić, że organ w przedmiotowej sprawie, prawidłowo i niezwłocznie udzielił Skarżącemu odpowiedzi.
Z treści zaskarżonego aktu i z odpowiedzi na skargę wynika, że organ odmawiając udostępnienia żądanej informacji kierował się normą art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Wobec powyższego wyjaśnienia wymaga, że prawo dostępu do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i może być ograniczone ustawowo z uwagi na konieczność ochrony praw i wolności podmiotów, których ta informacja dotyczy – art. 61 ust. 3 Konstytucji RP. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Oznacza to, że w przypadku kolizji praw konstytucyjnie i ustawowo chronionych (prawa do prywatności i prawa dostępu do informacji publicznej) niezbędne jest ich wyważenie, które nie może prowadzić do generalnego wyłączenia prawa do informacji publicznej w określonej kategorii spraw. W przypadku potrzeby zapewnienia ochrony prywatności osób fizycznych podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej winny co do zasady poprzestać na takim zanonimizowaniu danych wrażliwych, aby nie istniała obiektywna możliwość poznania ich po zaznajomieniu się z informacją publiczną.
Dodatkowo podkreślenia wymaga, że celem dostępu do informacji publicznej jest zagwarantowanie transparentności działalności organów władzy publicznej. Cel ten spełniony będzie także wówczas, gdy chroniąc sferę prywatności, informacja publiczna będzie pomijać dane osobowe osób fizycznych. W orzecznictwie wskazuje się, że w razie kolizji między zasadą jawności informacji publicznych a ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępnienia informacji publicznej, który nie narusza wskazanych dóbr chronionych. Nie w każdym przypadku, gdy organ odmawia udostępnienia informacji z uwagi na występującą w jego ocenie tajemnicę przedsiębiorcy czy ochronę prywatności osoby fizycznej, jest konieczne wydanie decyzji odmownej na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob. np. wyrok NSA z 7 czerwca 2019 r., I OSK 3149/18). Wydanie decyzji odmownej na podstawie przepisu art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej jest konieczne tylko w przypadku, gdyby istota żądanej informacji dotyczyła żądania ujawnienia chronionych prawem danych wskazanych osób lub danych wrażliwych innych podmiotów. Ocenę należy zatem przeprowadzać przez pryzmat złożonego w sprawie wniosku i wskazanego w nim wyraźnie zakresu żądanych informacji (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2017 r., I OSK 1928/15; wyrok NSA z 12 października 2017 r., I OSK 537/17).
Zatem analizując wniosek Skarżącego podkreślić należy, że jego istota sprowadzała się do poznania powiązań osobistych, rodzinnych wskazywanych w imienia i nazwiska sędziów. Słusznie więc organ prezentuje stanowisko, że dostęp do przedmiotowej informacji podlega ograniczeniu w trybie art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
W świetle powyższych okoliczności brak jest jakichkolwiek podstaw do zobowiązania organu do udzielenia informacji zgodnej z oczekiwaniami Skarżącego. Niezadowolenie z udzielonej Skarżącemu odpowiedzi oraz subiektywne podważanie treści udzielonych mu informacji nie powoduje zasadności zarzutów i wniosków. Ponadto, zarzuty Skarżącego mającego wątpliwości co do bezstronności sędziego, powinny być złożone w konkretnej sprawie zgodnie z zasadami procedury, nie zaś w trybie przepisów u.d.i.p. Kwestia ewentualnego braku wyłaczania się sędziego w sprawach współmałżonka podlega nadzorowi prezesa danego sądu. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mogą służyć realizacji celów, dla których właściwe są inne tryby postępowań. Jest to bowiem sprzeczne z jej celem.
Podsumowując więc zarzuty podniesione w skardze okazały się całkowicie bezzasadne; konsekwencją tego stanowisko organu należało uznać za zasadne. Jednak stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z tym, że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.
Tym samym w konsekwencji tut. Sąd musi odnieść się do formy, w jakiej nastąpiło załatwienie przedmiotowej sprawy. Jak wyżej bowiem wskazano w przypadku udostępnienia informacji publicznej następuje to w formie czynności materialno-technicznej, natomiast w sytuacji, gdy żądane dane są informacją publiczną, lecz organ odmawia ich udostępnienia bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania powstaje obowiązek wydania decyzji administracyjnej.
Natomiast w tej sprawie organ odmawiając udostępnienia informacji nie określił swego rozstrzygnięcia jako decyzji, jednak – zdaniem składu orzekającego tut. Sądu – pismo z 13 listopada 2024 r. posiada ten walor bowiem o charakterze prawnym pisma przesądza nie nazwa a treść, z której wynikają uprawnienia bądź obowiązki dla strony. W tej sprawie w/w pismo rozstrzyga co do istoty (merytorycznie) indywidualną sprawę, należącą do właściwości organów administracji, którego przedmiotem jest sprawa załatwiana w trybie decyzji administracyjnej. Udzielona Skarżącemu odpowiedź zawiera oznaczenie organu administracji publicznej, jakim jest Prezes Sądu, datę wydania, oznaczenie strony czyli Skarżącego, rozstrzygnięcie czyli odmowę udostępnienia informacji, uzasadnienie faktyczne i prawne w postaci omówienia treści wniosku i jego ocena, podpis osoby – piastuna organu z podaniem jego stanowiska. Zatem przesłane Skarżącemu pismo spełniało wszystkie przesłanki konieczne do uznania go za decyzję administracyjną (za wyjątkiem pouczenia). Natomiast poprzez pominięcie pouczenia prawa Skarżącego nie doznały żadnego uszczerbku, gdyż mimo jego braku wykorzystał on prawo do sądowej kontroli rozstrzygnięcia organu.
Nadto nawet gdyby powyższy pogląd uznać za nieprawidłowy, to trzeba mieć na uwadze, że stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa sąd uchyla decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast trudno racjonalnie założyć, że konieczność oznaczenia odpowiedzi nagłówkiem "decyzja" i zawarcie w niej pouczenia skutkowałoby wydaniem przez organ rozstrzygnięcia innej treści.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że w takiej sytuacji nie można skutecznie organowi administracji zarzucić naruszenia przepisów lub bezczynności i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
-----------------------
2