III SAB/Gl 802/24

III SAB/Gl 802/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 12, art. 37 par. 1, art. 35
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2025 r. sprawy ze skargi L. H. na bezczynność [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia 1) stwierdza bezczynność organu bez rażącego naruszenia prawa, 2) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, 3) oddala skargę w pozostałym zakresie, 4) zasądza od [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 30 października 2024 r. L. H. (dalej: Skarżąca) złożyła skargę na bezczynność [...] Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 26 marca 2024 r. Skarżąca złożyła wniosek do [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] (dalej: [...] Zespół) o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Następnie pismem z 13 września 2024 r. złożyła - na podstawie art. 37 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U.2024. poz. 572; dalej: k.p.a.) ponaglenie na niezałatwienie przedmiotowej sprawy w terminie.
W dniu 18 września 2024 r. [...] Zespół wyznaczył skład ustalający poziom potrzeby wsparcia i telefonicznie poinformowano Skarżącą o wyznaczonym na 5 października 2024 r. posiedzeniu składu ustalającego poziom potrzeby wsparcia w miejscu jej stałego pobytu.
Decyzja w sprawie Skarżącej została wydana w dniu 15 października 2024 r., odebrana natomiast została 13 listopada 2024 r. Pismem z 13 listopada 2024 r. (data wpływu 14 listopada 2024 r.) pełnomocnik Skarżącej zrzekł się prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżąca zarzuciła [...] Zespołowi bezczynność organu w rozpatrzeniu jej wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia i wniosła o:
1) zobowiązanie [...] Zespołu do wydania decyzji administracyjnej ustalającej poziom potrzeby wsparcia w terminie ustalonym przez Sąd;
2) stwierdzenie, że [...] Zespół dopuścił się bezczynności oraz że miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3) przyznanie od [...] Zespołu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów;
4) rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym;
5) zasądzenie od [...] Zespołu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazała, że jest osobą przewlekle od 36 lat chorą na stwardnienie rozsiane. Obecnie jest osobą leżącą, nie potrafi poruszać rękami ani nogami, nie potrafi siadać, ani obracać się na boki. Jej mąż był także osobą o ustalonym znacznym stopniu niepełnosprawności z uwagi na zaawansowaną chorobę nowotworową. W trakcie postępowania w dniu 6 października 2024 r. mąż Skarżącej zmarł.
W dniu 26 marca 2024 r. Skarżąca złożyła wniosek do [...] Zespołu o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, ponieważ decyzja ta jest wymaganym załącznikiem do wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego. Powinien on być rozpatrzony w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia wpływu do [...] Zespołu . Termin załatwienia sprawy upłynął zatem w dniu 26 czerwca 2024 r. W tym czasie [...] Zespół nie dokonał żadnych czynności, ani też nie zawiadomił Skarżącej, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie, a także w jakim terminie ostatecznie sprawa zostanie załatwiona. Skarżąca nie potrafi korzystać z telefonu, ani komputera, ani też nie potrafi pisać, więc nie mogła sama upominać się o terminowe wydanie decyzji.
Poprzez aktualną bezczynność [...] Zespół uniemożliwia Skarżącej złożenie wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego i uzyskania środków potrzebnych na zapewnienie opieki i zabezpieczenia jako osobie niepełnosprawnej. Pomimo złożonego 13 września 2024 r. ponaglenia nie zostało ono dotąd zostało załatwione, mimo upływu ustawowego terminu. Jedynie wyznaczony został termin komisji w mieszkaniu Skarżącej na dzień 5 października 2024 r., ale pomimo ustnych deklaracji członków komisji mimo upływu niespełna 4 tygodni nadal Skarżąca nie otrzymała decyzji, ani nie została zawiadomiona o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy.
W ocenie Skarżącej [...] Zespół działa w oderwaniu od wszelkich prawnych ram temporalnych postępowania administracyjnego i z premedytacją nie stosuje przepisów k.p.a. w zakresie terminu załatwienia sprawy oraz obowiązków organów w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie. Nie może ona ponosić odpowiedzialności za braki organizacyjne i kadrowe organu. Mimo upływu 10 miesięcy od wprowadzenia przez ustawodawcę świadczenia wspierającego [...] Zespół nadal nie dostosował swojej struktury, sił i środków do konieczności załatwiania spraw zgodnie z terminami przewidzianymi w k.p.a. Dlatego też Skarżąca wnosi o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Niedopuszczalne jest akceptowanie przez [...] Zespół i przez Sąd Administracyjny, że duża ilość postępowań na czas nieoznaczony zwalnia od obowiązku stosowania przepisów k.p.a. dotyczących terminów załatwienia sprawy i obowiązku zawiadomienie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie.
Skarżąca domagała się przyznania na jej rzecz sumy pieniężnej odpowiadającej pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jest to uzasadnione zakresem i czasem pozostawania w bezczynności, a także wagą postępowania dla Skarżącej, która jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i dla której uzyskanie świadczenia wspierającego stanowi sprawę wagi życiowej, która codziennie przysparza Skarżącej trosk i stresu. Ponadto w ocenie Skarżącej, bez stosowania dodatkowych sankcji ekonomicznych [...] Zespół nadal nie będzie stosował przepisów k.p.a. gdyż bardziej opłacalnym jest pozostawać w bezczynności niż dostosować swoją strukturę organizacyjną do nowych potrzeb.
W odpowiedzi na skargę [...] Zespół wniósł o odrzucenie skargi. Powołując się na uchwałę NSA z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt IIOPS 5/19 podniósł, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Działając jednak z daleko posuniętej ostrożności procesowej, w przypadku chęci rozpatrzenia przez Sąd skargi w sposób merytoryczny, [...] Zespół wskazał, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, działanie organu nie jest działaniem mającym na celu naruszanie przepisów prawa powszechnie obowiązującego w sposób celowy. Wskazał czynności, jakie niezbędne są do wykonania w ramach prowadzonego postępowania.
Przepisy zawarte w art. 6b4 pkt. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, stanowią, że wnioski rozpatrywane są w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia wpływu do [...] Zespołu . Jednak od początku realizacji zadania do tutejszego Zespołu [...] wpłynęło do dnia 18 listopada 2024 r. 40 408 wniosków, co biorąc pod uwagę złożoność postępowania opisaną szczegółowo powyżej, wydłuża ustawowy termin przewidziany na rozpatrzenie wniosków o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia.
[...] Zespół wskazał na specyfikę nowowprowadzonego postępowania oraz liczbę wniosków, co może być okolicznością wyjaśniającą powstałe opóźnienie. Podejmowane są działania usprawniające oraz przyczyniające się do przyspieszenia terminów rozpatrywania wniosków.
Odnosząc się do podnoszonego w skardze faktu, iż poprzez wydłużający się okres rozpatrywania wniosku Skarżąca jest pozbawiona możliwości uzyskania świadczenia wspierającego [...] Zespół poinformował, że zgodnie z art.26 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym jeżeli wnioskodawca, w okresie 3 miesięcy od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, złoży wniosek o przyznanie świadczenia wspierającego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, świadczenie to zostanie wypłacone "wstecz" od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Tym samym okres oczekiwania na termin posiedzenia składu ustalającego poziom potrzeby wsparcia nie pozbawia możliwości uzyskania świadczenia wspierającego za ten okres.
Ponadto świadczenie wspierające, którego przyznanie jest zależne ilości punktów wyrażających poziom potrzeby wsparcia dla osoby niepełnosprawnej, ustalonej w decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia nie jest świadczeniem gwarantowanym. Celem świadczenia wspierającego jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych. Brak wypłaty świadczenia nie pogarsza dotychczasowej sytuacji finansowej Skarżącej gdyż nie wiąże się z ograniczeniem lub pozbawieniem jej dotychczasowego źródła dochodu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej która, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 p.p.s.a. W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest więc zwalczanie braku działania organu (zwłoki) w załatwieniu sprawy administracyjnej i doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności wynikającej z przepisów prawa. Zakres kontroli sądu sprowadza się więc w tym przypadku do oceny czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy w tym zakresie organ zrealizował nałożone na niego obowiązki.
Uwzględniając skargę na bezczynność sąd - stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Natomiast stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia skargi, sąd orzeka o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a., sąd może rozpoznać sprawę ze skargi na bezczynność w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 sędziów.
W takim właśnie trybie została rozpoznana skarga złożona w niniejszej sprawie na bezczynność [...] Zespołu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku Skarżącej o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Jednocześnie skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.).
Jak stanowi art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.) stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: pkt 1 - nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); pkt 2 - postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie zawiera uzasadnienie (§ 2). Ponaglenie wnosi się: pkt 1 - do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; pkt 2 - do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (§ 3).
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że skarga Skarżącej jest dopuszczalna, ponieważ Skarżąca pismem z 13 września 2024 r. (data wpływu 16 września 2024r. ) złożyła ponaglenie (karta 21 akt administracyjnych).
Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze bezczynność [...] Zespołu rzeczywiście istniała - tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania - a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący.
Jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Zasada ta jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP). Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych). Powołany przepis Karty odnosi się co prawda wprost do organów unijnych, ale w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) jest on również wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (por. wyrok NSA z 10 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 2294/14). Realizacji zasady szybkości postępowania służy m.in. określenie terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej. Jak wskazano powyżej, zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na pod-stawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei w art. 35 § 3 k.p.a. przewidziano, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zgodnie natomiast z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.(por. Wyrok WSA w Opolu z 22 lutego 2024 r., sygn.. akt I SAB/Op 22/24).
W tym miejscu podkreślić trzeba że – co stwierdził NSA w uchwale z 7 marca 2022 r., sygn. akt I OPS 1/21, ONSAiWSA 2022, nr 3, poz. 34 - za rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji należy uznać nie tyle samo wydanie aktu administracyjnego, ale jego uzewnętrznienie wobec stron postępowania w postaci jego doręczenia stronom ze skutkiem prawnym ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego. Samo wydanie aktu przez organ jest bowiem czynnością techniczną, która nabiera doniosłości prawnej w postaci rozstrzygnięcia sprawy dopiero w chwili, gdy zostanie skutecznie oświadczona stronom postępowania, jako kończąca tok postępowania.
Sąd orzekający w sprawie podziela w tym zakresie w całości poglądy prezento-wane w orzecznictwie NSA, że nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bez-czynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest tutaj poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (tak w aspekcie prawnym, jak i faktycznym), a także po-stawy stron (por. wyrok NSA z 13 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 711/11; wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2015 r., sygn. akt II SAB/Wa 700/15). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ winien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 w zw. z art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy zatem do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Natomiast pojęcie bezczynności organu administracji publicznej zdefiniowana jest w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Takie samo stanowisko zajął tutejszy Sąd w wyroku z 23 maja 2024 r., sygn. akt III SAB/Gl 126/24.
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (a więc w terminie dodatkowym wyznaczonym przez organ).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd dokonał analizy czynności podejmowanych przez [...] Zespół w przedmiotowej sprawie i uznał, że do dnia wniesienia skargi organ ten pozostawał w bezczynności. Ustała ona dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego w dniu 13 listopada 2024r. na skutek doręczenia decyzji z 15 października 2024r. ustalającej poziom potrzeby wsparcia.
Wydanie takiej decyzji nie wyłączało jednak uwzględnienia skargi na bezczynność, a jedynie skutkowało koniecznością umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności, to jest w zakresie wynikającym z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 2. sentencji wyroku wydanego w niniejszej sprawie. O ile bowiem oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności, Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania, to ustanie bezczynności nie zwalnia Sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie istotnie wystąpiła bezczynność i czy miała ona miejsce rażącym naruszeniem prawa.
W analizowanej sprawie wniosek Skarżącej o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wpłynął do [...] Zespołu z dnia 26 marca 2024 r. Jak wynika z art. 6b4 pkt. 5 ustawy 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 poz.44) powinien być on rozpatrzony w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia wpływu do [...] Zespołu . Tymczasem decyzja w sprawie Skarżącej została wydana w dniu 15 października 2024 r. i odebrana w 13 listopada 2024 r. W dniu złożenia skargi na bezczynność to zaniechanie ze strony [...] Zespołu istotnie miało miejsce.
W toku postępowania administracyjnego [...] Zespół nie zastosował ani razu przepisu art. 36 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest zobowiązany do każdorazowego zawiadomienia strony o fakcie niezałatwienia sprawy administracyjnej zawisłej przed nim. Z akt sprawy wynika bezspornie, że [...] Zespół nie informował Skarżącej o przyczynie zwłoki oraz nie wskazał kolejnego terminu załatwienia sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania, że nie dotrzymując terminów załatwienia sprawy oraz nie zachowując przy tym obowiązku poinformowania Skarżącej [...] Zespół dopuścił się bezczynności, co dało podstawę do orzeczenia z pkt 1 sentencji wyroku na podstawie przepisu art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Odnosząc się do argumentacji [...] Zespołu należy zauważyć, że kwestie ewentualnych problemów kadrowych, dużej ilości spraw, znacznego obciążenia pracowników nie wyłączają możliwości stwierdzenia, iż organ dopuścił się bezczynności. Stan bezczynności jest bowiem sytuacją obiektywną i jest konsekwencją niepodjęcia przez organ czynności procesowych w przepisanych ustawowo terminach. Nie oznacza to jednak, że okoliczności te nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wzrost ilości spraw do załatwienia, przy jednoczesnych brakach kadrowych musiał, w ocenie Sądu, skutkować opóźnieniami w ich rozpoznaniu. Są to obiektywne trudności, które powodują przedłużenie toczących się postępowań i nie mogą one umykać z pola widzenia przy ocenie działań [...] Zespołu . Sąd orzekający w sprawie podziela w tym zakresie pogląd WSA w Poznaniu wyrażony w wyroku z 13 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 138/22. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA w sprawie II OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu w sprawie IV SAB/Po 19/15). W przekonaniu Sądu, w niniejszej sprawie nie można mówić o rażącym zaniedbaniu ze strony [...] Zespołu , skoro trudność w terminowym załatwianiu sprawy w przeważającej mierze wynikała ze znaczącego wzrostu liczby spraw. Z tych względów Sąd stwierdził, że bezczynność [...] Zespołu nie ma charakteru rażącego, o czym orzekł w punkcie 1 wyroku.
Podobnie w zakresie przyznania od organu sumy pieniężnej. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przyznanie przez Sąd sumy pieniężnej lub orzeczenie grzywny ma na celu zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8 lipca 2021 r., sygn. akt III SAB/Gd 17/21). Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność Sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez stronę skarżącą argumentacją (por. wyrok WSA w Olsztynie z 20 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Ol 30/21). Skarżąca nie przedstawiła w skardze żadnych dowodów uzasadniających przyznanie żądanej sumy pieniężnej w ujęciu jej funkcji kompensacyjnej, tj. nie wykazał poniesionej szkody. Nie można również uznać, że stwierdzona bezczynność organu administracji miała znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, dlatego Sąd nie uznał tego żądania za zasadne i w tym zakresie – na podstawie art. 151 p.p.s.a.a – skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 535) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 597 zł, na co złożyło się: 100 zł - wartość wpisu stałego od skargi na bezczynność, 480 zł - opłata za czynności radcy prawnego reprezentującego Skarżącą w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji oraz 17 zł – opłaty skarbowej za udzielone pełnomocnictwo. (pkt 4 sentencji wyroku).