III SAB/Gl 770/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-06-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejprotokół rozprawyinformacja publicznakodeks postępowania karnegoustawa o dostępie do informacji publicznejdokument urzędowybezczynność organusądy administracyjne

WSA w Gliwicach uchylił własny wyrok, uznając, że protokoły rozpraw w sprawach karnych nie są informacją publiczną w rozumieniu ustawy, a dostęp do nich reguluje Kodeks postępowania karnego.

Skarżący domagał się udostępnienia protokołów rozpraw z spraw karnych jako informacji publicznej. Prezes Sądu odmówił, wskazując na ochronę danych osobowych i przepisy k.p.k. WSA początkowo oddalił skargę na bezczynność, ale następnie, w trybie autokontroli, uchylił własny wyrok. Sąd uznał, że protokoły rozpraw nie są dokumentami urzędowymi w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, a dostęp do nich reguluje art. 156 k.p.k., co wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W konsekwencji, skarga na bezczynność została oddalona.

Sprawa dotyczyła wniosku o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii zanonimizowanych wyroków wraz z uzasadnieniami i protokołami rozpraw z spraw o czyny z art. 203 i 204 k.k. Prezes Sądu Rejonowego odmówił udostępnienia protokołów, powołując się na ochronę danych osobowych i przepisy k.p.k. Skarżący wniósł skargę na bezczynność, argumentując, że protokoły zawierają dane publiczne i podlegają ustawie o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach początkowo oddalił skargę, jednak na skutek skargi kasacyjnej, w trybie autokontroli (art. 179a p.p.s.a.), uchylił własny wyrok. Sąd uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, wskazując na naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wyrokowanie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w innej sprawie oraz błędne oznaczenie organu. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd stwierdził, że protokoły z rozpraw nie są dokumentami urzędowymi w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, a dostęp do nich reguluje art. 156 k.p.k., co wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W związku z tym, Prezes Sądu nie dopuścił się bezczynności, a skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, protokół z rozprawy nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Uzasadnienie

Protokół z rozprawy zawiera oświadczenia wiedzy uczestników postępowania dotyczące indywidualnej sprawy, a nie oświadczenia woli lub wiedzy organu prowadzącego postępowanie. Jego treść dotyczy spraw indywidualnych, a nie sfery publicznej, nawet jeśli jest utrwalony i podpisany przez funkcjonariuszy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (27)

Główne

p.p.s.a. art. 179a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 1 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 10 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 14 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

k.p.k. art. 143 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 148 § § 1 pkt 2

Ustawa - Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 148 § § 2

Ustawa - Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 149 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 156 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 156 § § 5

Ustawa - Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 156 § § 5a

Ustawa - Kodeks postępowania karnego

p.u.s.p. art. 21 § § 1 pkt 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych

Konstytucja RP art. 61 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 138

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.k. art. 203

Ustawa - Kodeks postępowania

k.p.k. art. 204

Ustawa - Kodeks postępowania

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Protokół z rozprawy nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dostęp do protokołów rozpraw regulowany jest przepisami Kodeksu postępowania karnego (art. 156 k.p.k.), co wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prezes Sądu nie dopuścił się bezczynności, prawidłowo wskazując na właściwy tryb dostępu do dokumentów.

Odrzucone argumenty

Protokół z rozprawy jest dokumentem urzędowym i podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prezes Sądu dopuścił się bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej.

Godne uwagi sformułowania

nie każdy dokument zawierający informację publiczną jest dokumentem urzędowym i nie każdy dokument niebędący dokumentem urzędowym jest dokumentem wewnętrznym. zewnętrzność pisma, rozumiana jako skierowanie go do innego podmiotu lub złożenie do akt sprawy, stanowi cechę definicyjną dokumentu urzędowego. nie oznacza to jednak, że każde pismo, które nie cechuje się tak rozumianą zewnętrznością jest dokumentem wewnętrznym. protokół z rozprawy nie jest dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. przepisy k.p.k., które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt, w tym także do poszczególnych dokumentów w nich zawartych - wyłączają w tym zakresie stosowanie trybu i formy z u.d.i.p.

Skład orzekający

Krzysztof Wujek

przewodniczący

Dorota Fleszer

sprawozdawca

Adam Pawlyta

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dostępu do protokołów rozpraw sądowych jako informacji publicznej oraz stosowania art. 179a p.p.s.a. (autokontrola WSA)."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji dostępu do protokołów rozpraw w sprawach karnych. Interpretacja art. 156 k.p.k. jako przepisu szczególnego wyłączającego u.d.i.p. może być przedmiotem dalszych sporów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej, ale z nietypowym rozstrzygnięciem dotyczącym protokołów rozpraw. Mechanizm autokontroli WSA również jest interesujący.

Czy protokoły z rozpraw sądowych to informacja publiczna? Sąd administracyjny zmienia zdanie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SAB/Gl 770/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-06-23
Data wpływu
2024-10-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Adam Pawlyta
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 179a i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2025 r. na skutek skargi kasacyjnej Prezesa Sądu Rejonowego w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt III SAB/Gl 770/24 w sprawie ze skargi M.S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w C. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt III SAB/Gl 770/24; 2) oddala skargę.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 13 lutego 2025r. o sygn. akt III SAB/Gl 770/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. S. (dalej: Skarżący) na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Przedmiotem kontroli Sądu bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w C. w realizacji wniosku Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej.
Z akt administracyjnych wynika, że Skarżący pismem z 8 kwietnia 2024r. (data wpływu 17 kwietnia 2024r.) złożył wniosek do Prezesa Sądu Rejonowego w C. o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii zanonimizowanych wyroków wraz z ich uzasadnieniami i protokołami rozpraw (z tych spraw) wydanych przez Sąd Rejonowy w C. w sprawach o czyn z art. 203 k.k. oraz art. 204 k.k., w latach 2018-2021 r.
Decyzją z 29 kwietnia 2024 r., Prezes Sądu Rejonowego w C. odmówił udzielenia żądanej informacji publicznej. Jako powód podał brak zagwarantowania ochrony prywatności osób, których sprawy dotyczą, przez co udzielenie informacji publicznej w tym zakresie, stanowiłoby naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych, stanowiących lex specialis w stosunku do przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Skarżący na tę decyzję wniósł odwołanie.
Po ponownej analizie sprawy Prezes Sądu Okręgowego w C. uchylił decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w C. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Pismem z 12 lipca 2024 r. Prezes Sądu Rejonowego w C. udostępnił Skarżącemu kopie żądanych wyroków wraz z ich uzasadnieniami, po ich uprzednim zanonimizowaniu. Nie udostępnił natomiast protokołów z tych rozpraw. Uznał bowiem że nie są to informacje podlegające udostępnieniu na zasadach i w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący zarzucił Prezesowi Sądu Rejonowego w C. bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publiczne i naruszenie naruszenia art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej podnosząc, że dostęp do żądanych dokumentów sporządzonych w postępowaniu karnym dla podmiotów nie będących jego uczestnikami jest regulowany autonomicznie i wyłącznie przez przepisy kodeksu postępowania karnego.
Zdaniem Skarżącego Prezes Sądu Rejonowego w C. błędnie przyjął, że udostępnienie protokołów może nastąpić wyłącznie w trybie i na zasadach określonych w kodeksie postępowania karnego mimo, że protokoły takie zawierają dane publiczne i są dokumentami urzędowymi.
Wobec tak skonstruowanych zarzutów Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w C., zobowiązanie go do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w żądanym zakresie, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w C. podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniosła o oddalenie skargi.
Jak już wskazano Sąd wyrokiem z 13 lutego 2025r. oddalił skargę.
Od powyższego wyroku Prezes Sądu Rejonowego w B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę kasacyjną, wnoszę o uchylenie - na mocy art. 179a p.p.s.a. - zaskarżonego wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu oraz rozpoznanie skargi Skarżącego; uchylenie - na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. - zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest
a) art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wyrokowanie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w innej sprawie oraz poza granicami wyznaczonymi skargą Skarżącego;
b) art. 138 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. skutkujące niedającą się usunąć sprzecznością skarżonego wyroku z powodami jego wydania.
Pismem z 12 maja 2025r. przekazano Skarżącemu skargę kasacyjną.
Zarządzeniem z 23 czerwca 2025r. Sąd zmienił oznaczenie organu na Prezes Sądu Rejonowego w C.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje
Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Powyższa regulacja wprowadzająca wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej podyktowana jest względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd I instancji może uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione.
Usprawiedliwione podstawy wywiedzionej skargi kasacyjnej występują w sytuacji, gdy Sąd podziela zarzuty i żądania skargi kasacyjnej, uznając swoją pomyłkę w tym zakresie (por. wyrok WSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 269/16). Pojęcie oczywistości mieści się zatem w sferze obiektywnej i łączy się z powinnością wykazania, że powołane podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, bez dokonywania głębszej analizy tekstu powołanych przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia. (por. B. Dauter (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 179a p.p.s.a., tezy 1 i 3, LEX 2019 r.).
Zaznaczyć należy, że zastosowanie autokontroli w istocie prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji w jej całokształcie. Sąd ten bowiem nie rozpoznaje skargi kasacyjnej jak sąd drugiej instancji. Z mocy wyłącznie art. 179a p.p.s.a. ma kompetencje do uchylenia wydanego przez siebie orzeczenia w całości i obowiązek, na tym samym posiedzeniu, rozpoznania sprawy. Zwrot normatywny "ponownie rozpoznaje sprawę", oznacza rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a., a nie rozpoznanie sprawy w rozumieniu art. 183 § 1 p.p.s.a., tzn. w granicach skargi kasacyjnej. (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1291/16).
W toku postępowania międzyinstancyjnego, wszczętego na skutek wniesienia skargi kasacyjnej przez Prezesa Sądu Rejonowego w B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzi jedna z przesłanek określona w cytowanym przepisie, stanowiąca podstawę do wydania autokontrolnego orzeczenia. Stwierdzono bowiem, że oczywiście usprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., według którego sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (...). Zaskarżonym wyrokiem WSA w Gliwicach oddalił skargę M. S. na bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, podczas gdy w uzasadnieniu wyroku wskazuje, że skarga Skarżącego była nie na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w B., lecz Prezesa Sądu Rejonowego w C. Jak wynika z przedstawionych Sądowi materiałów sprawy pismem z 20 września 2024r. Skarżący złożył skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w C. (dalej: Prezes Sądu) w realizacji jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Zatem przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była bezczynności Prezesa Sądu Rejonowego w C., a nie Prezesa Sądu Rejonowego w B. w rozpoznaniu wniosku Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 17 kwietnia 2024r. W związku z tym podstawy skargi kasacyjne są oczywiście usprawiedliwione.
W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że Prezes Sądu jako adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.) obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Stosownie zaś do art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 334, z późn. zm.) organem sądu okręgowego jest prezes tego sądu. Prezes sądu należy zatem do organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i z tego względu jest obowiązany do udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu.
W sprawie nie jest sporne, czy wnioskowana informacja jest informacją publiczną. Sporną natomiast kwestią jest to, w jakim trybie ta informacja ma zostać udostępniona. Według Skarżącego protokoły rozpraw zawierają informacje o danych publicznych i są dokumentami urzędowym co oznacza, że podlegają udostępnieniu w trybie ustawy dostępu do informacji publicznej. Inaczej uważa Prezes Sądu, wskazując na art. 156 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997r. Kodeks postępowania karnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025r. poz. 46; dalej: k.p.k.) jako regulację szczególną, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. określającą odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Przystępując do rozpatrzenia tak zarysowane sporu kluczowym staje się ustalenie, czy protokół z rozprawy jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Z wymienionych przepisów wynika, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Inaczej, o zakwalifikowaniu informacji jako informacji publicznej, decyduje jej treść, która ma dotyczyć spraw publicznych.
Z kolei dokument urzędowy to szczególna postać informacji publicznej. Jest nim bowiem – co wynika z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. - treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Wskazać tutaj warto ma wyrok NSA z 6 sierpnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1588/21, w którym to Sąd akceptując utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd wskazał, że "nie każdy dokument zawierający informację publiczną jest dokumentem urzędowym i nie każdy dokument niebędący dokumentem urzędowym jest dokumentem wewnętrznym. Dokument urzędowy jest wyłącznie jedną z form inkorporacji informacji publicznej. Dowodzi tego struktura treści art. 3 i 6 u.d.i.p., która dokumenty urzędowe traktuje jako jedną z form informacji publicznej – art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. W tym też wyroku NSA podkreślił, że "zewnętrzność" pisma, rozumiana jako skierowanie go do innego podmiotu lub złożenie do akt sprawy, stanowi cechę definicyjną dokumentu urzędowego. Nie oznacza to jednak, że każde pismo, które nie cechuje się tak rozumianą zewnętrznością jest dokumentem wewnętrznym. Nieskierowanie pisma do podmiotu spoza struktur organizacyjnych jego autora dowodzi wyłącznie tego, że nie mamy do czynienia z dokumentem urzędowym, nie przesądza zaś o tym, że nie jest ono nośnikiem informacji publicznej. O tym decyduje jego treść. O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu u.d.i.p., decyduje kryterium rzeczowe tj. treść i charakter informacji (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2022 r., sygn. III OSK 3032/21).
Przypomnieć należy, że skarga w przedmiotowej sprawie dotyczyła bezczynności Prezesa Sądu w udostępnieniu protokołów rozpraw wydanych przez Sąd Rejonowy w C. w sprawach o czyn z art. 203 k.k. oraz art. 204 k.k. w latach 2018-2021r.
Protokół jest podstawowym dokumentem procesowym przeprowadzenia czynności i w zasadzie nie może być zastąpiony żadną inną formą dokumentacji procesowej. (por. T. Grzegorczyk [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III, Kraków 2003, art. 143). Czynności, które zostały wymienione w art. 143 § 1 k.p.k. muszą być zaprotokołowane. Spisania protokołu wymaga też przebieg rozprawy (art. 143 § 1 pkt. 11 k.p.k.) Stosownie do art. 148 § 1 pkt. 2 k.p.k. elementem protokołu jest przebieg czynności oraz oświadczenia i wnioski jej uczestników. Dalej - wyjaśnienia, zeznania, oświadczenia i wnioski oraz stwierdzenia określonych okoliczności przez organ prowadzący postępowanie zamieszcza się w protokole z możliwą dokładnością. Osoby biorące udział w czynności mają prawo żądać zamieszczenia w protokole z pełną dokładnością wszystkiego, co dotyczy ich praw lub interesów. (por. art. 148 § 2 k.p.k.). Oznacza to tym samym, że protokół z przebiegu rozprawy nie zawiera oświadczenia woli i wiedzy organu prowadzącego postępowanie, ale oświadczenia wiedzy składane przez uczestniczące w rozprawie podmioty (m.in. świadkowie, strony postępowania, biegli), które dotyczą okoliczności związanych ze zdarzeniami faktycznymi mającymi znaczenie w tym konkretnym postępowaniu, dotyczącego indywidualnie określonego sprawcy przestępstwa (por. art. 2 § 1 pkt. 1 k.p.k.) Koresponduje z tak skonstruowanym wnioskiem art. 2 § 2 k.p.k., według którego podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne. Jak stwierdził SN obowiązek czuwania, aby zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy nakazuje takie wyjaśnienie sprawy, by podstawę rozstrzygnięć stanowiły prawdziwe ustalenia faktyczne (wyrok SN z 27 marca 2024 r., sygn. akt V KK 5/24). Wynika z tego, że protokół z rozprawy nie jest dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Treścią protokołu są informacje nie należące do sfery publicznej (dotyczą sprawy indywidualnej) i nie stają się one publicznymi tylko i wyłącznie dlatego, że zostały utrwalone w protokole przebiegu rozprawy a ten protokół podpisywany jest przez przewodniczącego i protokolanta (por. art. 149 § 1 k.p.k.). Tym samym Sąd nie podziela poglądu reprezentowanego przez orzecznictwie sądów administracyjnych, jakoby protokoły z rozpraw, jako dokument urzędowy stanowiły informację publiczną (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 43/21, wyrok WSA w Rzeszowie z 26 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Rz 130/17, wyrok WSA w Gliwicach z 26 września 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 7/17, wyrok WSA w Warszawie z 29 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 395/14, WSA w Gliwicach z 26 września 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 7/17; wyrok WSA w Poznaniu z 13 listopada 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 108/24).
W sprawie wymaga także oceny podnoszona przez Prezesa Sądu relacja u.d.i.p. w zw. z art. 156 k.p.k. W uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/13. NSA podkreślił, że art. 1 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Przepisów u.d.i.p. nie stosuje się zatem wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisem takim jest m.in. art. 156 k.p.a. i art. 156 § 1 k.p.k. które prawo dostępu do akt sprawy sądowej oraz możność sporządzania odpisów przyznaje stronom, obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym i podmiotowi określonemu w art. 416 k.p.k. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępniane również innym osobom. Chociaż przepis nie stanowi tego expresis verbis należy przyjąć, że dotyczy on akt sądowych zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania. Przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego - są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i nie ma do nich zastosowania u.d.i.p. Przyjęcie, że w pozostałych przypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych niż osoby działające w oparciu o art. 10 u.d.i.p., byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wobec tego nawet jeżeli osoba zainteresowana domaga się wydania konkretnych dokumentów z akt sprawy karnej, to choćby miały one status informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, również w tym zakresie zasady ich udostępniania uregulowane są przepisami k.p.k. Każdy taki dokument należy bowiem traktować przede wszystkim w kategoriach odpisu (kopii) wydawanej z akt sprawy, niekoniecznie zaś informacji publicznej w nich się znajdującej. Przepisy k.p.k., które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt, w tym także do poszczególnych dokumentów w nich zawartych - wyłączają w tym zakresie stosowanie trybu i formy z u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2023r, sygn. akt III OSK 6466/21; wyrok NSA , i z dnia 14 listopada 2024 r., III OSK 1866/23; wyrok NSA z 17 grudnia 2024 r., sygn.. akt III OSK 1510/23).
Wobec tego rację ma Prezes Sądu twierdząc, że żądany dostęp do protokołów przebiegu rozprawy realizowany jest w trybie określonym art. 156 § 1 k.p.k.
Przechodząc kolejno do zbadania zasadności wywiedzionej skargi w kontrolowanej sprawie o bezczynność stwierdzić należy, że ocena działań Prezesa Sądu podjęta w celu załatwienia wniosku Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej nie uzasadnia postawienia mu zarzutu bezczynności.
Ustawodawca ustalił, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
Natomiast w przypadku, gdy żądana informacja nie nosi cech informacji publicznej, albo podlega ona udostępnieniu w oparciu o inne podstawy prawne (art. 1 ust. 2 powołanej ustawy) lub w sytuacji nieposiadania przez organ żądanej informacji, wystarczające jest przekazanie wnioskodawcy wyjaśnienia o przyczynie nieudzielania informacji. W takich sytuacjach działanie organu powinno przybrać formę pisma (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2571/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Sz 73/13, CBOSA). Brak któregokolwiek ze wskazanych działań musi prowadzić do przyjęcia, że organ dopuszcza się bezczynności w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek Skarżącego dotyczył informacji publicznej udostępnianej w trybie innym niż ten, przewidziany w u.d.i.p. Działając zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Prezes Sądu powiadomił o tym Skarżącego pismem z 12 lipca 2024. W sprawie nie doszło zatem do bezczynności.
Skoro skarga kasacyjna okazała się skuteczna, Sąd na podstawie art. 179a p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzeknie w odrębnym postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI