II SAB/WR 1582/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-03-07
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
informacja o środowiskubezczynność organuprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o udostępnianiu informacji o środowiskuWójt GminyFundacjawycinka drzewdostęp do informacji publicznejRODO

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezczynność Wójta Gminy Walim w udostępnieniu informacji o środowisku, zobowiązując go do działania w terminie 30 dni.

Fundacja E. zaskarżyła Wójta Gminy Walim za bezczynność w udostępnieniu informacji o środowisku dotyczących wniosku o usunięcie drzew. Wójt argumentował, że wniosek dotyczył danych osobowych i nie mógł być udostępniony. Sąd uznał jednak, że organ nie załatwił wniosku w przewidzianej prawem formie, stwierdził bezczynność i zobowiązał Wójta do działania w terminie 30 dni.

Fundacja E. wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy Walim w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku, dotyczących wniosku o usunięcie drzew. Fundacja domagała się udostępnienia kopii wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew, informacji o uzgodnieniach, inwentaryzacji przyrodniczej oraz wyceny drzew. Wójt Gminy Walim odmówił udostępnienia wniosku, argumentując, że zawiera dane osobowe osób fizycznych i nie może być udostępniony zgodnie z RODO. Sąd uznał, że Wójt dopuścił się bezczynności, ponieważ nie załatwił wniosku w przewidzianej prawem formie – ani poprzez udostępnienie informacji, ani poprzez wydanie decyzji odmownej. Sąd podkreślił, że prawo do informacji o środowisku jest szerokie i wynika z Konstytucji, a wszelkie wyjątki muszą być jasno określone w ustawie. Wójt został zobowiązany do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 30 dni od prawomocności wyroku. Sąd jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ podjął pewne działania, choć nieprawidłowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ pozostaje w bezczynności, jeśli nie załatwi wniosku o udostępnienie informacji o środowisku w przewidzianej prawem formie (czynność materialno-techniczna lub decyzja odmowna) w ustawowym terminie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pismo organu nie stanowiło załatwienia wniosku zgodnie z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Organ powinien był udostępnić informacje, wydać decyzję odmowną lub przekazać wniosek innemu podmiotowi, a nie udzielić nieprawidłowej odpowiedzi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezczynność

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.ś. art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.d.i.ś. art. 14 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.d.i.ś. art. 14 § ust. 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.d.i.ś. art. 15 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Pomocnicze

u.d.i.ś. art. 16

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.d.i.ś. art. 19 § ust. 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.d.i.ś. art. 20 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

u.d.i.ś. art. 20 § ust. 2

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

k.p.a. art. 35

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § § 5

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Konstytucja RP art. 74 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie załatwił wniosku o udostępnienie informacji o środowisku w przewidzianej prawem formie i terminie. Informacje dotyczące zezwolenia na usunięcie drzew są informacjami o środowisku podlegającymi udostępnieniu. Prawo do informacji o środowisku ma szeroki zakres wynikający z Konstytucji.

Odrzucone argumenty

Wniosek o udostępnienie informacji o środowisku nie może być udostępniony, gdyż zawiera dane osobowe osób fizycznych. Organ udzielił odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie, co wyklucza bezczynność.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznał dopuszczalność skargi, pomimo, że nie została ona poprzedzona ponagleniem. Prawo do informacji podlega każda informacja o środowisku, niezależnie od tego, czy jest w powyższym przepisie wskazana. Udostępnianie tego rodzaju informacji jest regułą a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa.

Skład orzekający

Adam Habuda

przewodniczący

Olga Białek

sprawozdawca

Wojciech Śnieżyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organów w sprawach o udostępnianie informacji o środowisku oraz zakresu tych informacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jej ochronie; nie wymaga ponaglenia w przypadku skargi na bezczynność w tym zakresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego do informacji o środowisku i pokazuje, jak sądy administracyjne egzekwują ten obowiązek od organów samorządowych. Jest to istotne dla organizacji pozarządowych i obywateli.

Czy Wójt może ukryć informacje o środowisku, zasłaniając się RODO? Sąd wyjaśnia.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wr 1582/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Olga Białek /sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
658
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
*Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 par. 1 pkt 3, art. 149 [par. 2, art. 154 par. 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35, art, 36, art, 37 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1029
art. 9 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 16, art. 19
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.) Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2023 r. w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Fundacji E. z siedzibą we W. na bezczynność Wójta Gminy Walim w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku I. stwierdza, że Wójt Gminy Walim dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy Walim nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wójta Gminy Walim do wydania aktu albo dokonania czynności w terminie 30 dni od daty dręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. zasądza od Wójta Gminy Walim na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 6 grudnia 2022 r. Fundacja E. z siedzibą we W. (dalej: Fundacja, Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wójta Gminy Walim polegającą na nieudostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie w terminie przewidzianym w ustawie z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej jako "u.d.i.ś") przy jednoczesnym niewydaniu w tym terminie decyzji o odmowie udostępnienia informacji. Fundacja wnioskowała o wyznaczenie Wójtowi Gminy Walim terminu na załatwienie sprawy oraz o zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu akarżąca wskazała, że powołując się na u.d.i.ś, dnia 28 października 2022 r. złożyła przez e-Puap, wniosek o udostępnienie informacji o środowisku. Żądane informacje dotyczyły dokumentów związanych z usuwaniem drzew rosnących na wskazanych we wniosku działkach, w tym: wniosku o zezwolenie usunięcie drzew oraz "wskazanych aspektów dotyczących postępowania dowodowego w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew". Pismem z dnia 21 listopada 2022 r. organ poinformował, że wniosek o usunięcie drzew nie może być udostępniony, gdyż złożyła go osoba fizyczna. Przywołana przez Fundację podstawa żądania nie odnosi się do prywatnych wniosków o wycinkę drzew.
Skarżąca nie zgadza się z tym stanowiskiem. W jej ocenie zawarta w art. 9 ust.1 u.d.i.ś definicja informacji o środowisku jest szeroka i obejmuje między innymi decyzje administracyjne dotyczące środowiska, w tym zezwolenia na usunięcie drzew oraz dokumenty na podstawie których organ daną decyzję wydał, a więc zarówno sam wniosek o wydanie decyzji, jak i inne dokumenty powstałe w ramach postępowania administracyjnego, w tym uzgodnienia z innymi organami, dokumentację inwentaryzacyjną czy wycenę wartości drzew. Zdaniem skarżącej definicja informacji o środowisku nie wyklucza także informacji czy dokumentów dotyczących osób fizycznych. Nadto wnioski o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew zostały przez ustawodawcę uznane za na tyle typową informację o środowisku, że dane o tych wnioskach umieszczane są w publicznie dostępnych wykazach danych o dokumentach o których mowa w art. 21 ww. ustawy. Przepis ten – podobnie jak art. 9 ust. 1 – nie wyłącza w żaden sposób obowiązku wpisywania do wykazu danych o zezwoleniach wydawanych na rzecz osób fizycznych. Zdaniem skarżącej, wskazuje to, że także wniosek o zezwolenia na usunięcie drzew jest informacją o środowisku podlegającą udostępnieniu w trybie omawianej ustawy.
Fundacja zaznaczyła także, że odmowa udostępnienia informacji o środowisku może nastąpić tylko w przypadku wystąpienia i uzasadnienia przez organ jednego z wyjątków o których stanowi art. 16 u.d.i.ś. Organ nie powołał się na żaden z tych wyjątków. Nie wydał również decyzji odmownej. Zdaniem strony skarżącej uchybił tym samym terminom ustalonym w art. 14 ust.1, ust.2 i ust. 5 ww. ustawy. Skoro wniosek złożony został w dniu 28 października 2022 r., to wynikający z przywołanych przepisów miesięczny termin upłynął bezskutecznie. Organ go nie przedłużył, natomiast uznał, że odpowiedź udzielona w piśmie z dnia 21 listopada 2022 r. stanowi załatwienie wniosku. Stanowska tego skarżąca nie podziela i uznaje, że organ pozostaje w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Walim wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że wniosek o udostępnienie informacji o środowisku dotyczył drzew rosnących na działkach nr [...], nr [...] oraz w pasie drogowym na odcinku tych działek (działka nr [...], droga powiatowa [...]). Z wnioskiem o zezwolenie na usunięcie przedmiotowych drzew wystąpiły osoby fizyczne. Organ wezwał jednak wnioskodawców do uzupełniania braków formalnych tego wniosku, a wobec ich nieuzupełnienia w terminie, pozostawił ten wniosek bez rozpatrzenia (co jednak miało miejsce, już po wniesieniu skargi na bezczynność – przyp. Sądu).
Odnosząc się do wniosku o udostępnienie informacji o środowisku organ stwierdził, że wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew nie może być udostępniony, gdyż zawiera dane osobowe wnioskodawców – czyli w świetle przepisów RODO dane chronione. Organ nie posiadał także pozostałych wskazanych we wniosku dokumentów, gdyż pozwolenie na usunięcie nie zostało wydane. Termin odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji o środowisku nie został naruszony, gdyż odpowiedź przekazano drogą mailową w dniu 21 listopada 2022 r. Zdaniem organu w sprawie nie został naruszony art. 8 u.o.o.ś. gdyż, nie był on w posiadaniu dokumentów, czy też informacji wnioskowanych przez skarżącą. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie ze względu na brak bezczynności gdyż organ wystosował do Fundacji odpowiedź drogą mailową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022, poz. 2492 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a".) obejmuje również bezczynność organów. Jest to stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a.
Wyjaśnić najpierw należy, że ze względu na przedmiot skargi sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Dalej wyjaśnienia wymaga, że Sąd uznał dopuszczalność skargi, pomimo, że nie została ona poprzedzona ponagleniem. W przedmiotowej sprawie Fundacja zarzuca bowiem organowi bezczynność powstałą na tle stosowania ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Przy ocenie, czy skarżąca wyczerpała tryb niezbędny do wniesienia skargi uwzględnienia wymaga specyfika przywołanej ustawy. Z analizy przepisów dotyczących informacji o środowisku wynika, że odsyłają one do kodeksu postępowania administracyjnego tylko w zakresie informowania o przedłużeniu terminu przewidzianego do udostępnienia informacji (art. 14 ust. 2 u.d.i.ś) i wydania decyzji administracyjnej (art. 20 ust. 1 ww. ustawy). Natomiast w art. 20 ust. 2 u.d.i.ś ustawodawca wskazał, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z określonymi wyjątkami. Z tych względów, w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że złożenie ponaglenia w trybie kodeksu postępowania administracyjnego nie jest warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność w zakresie nieudzielenia informacji o środowisku i jego ochronie (por. np. postanowienie NSA z 29 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 1391/16, CBOSA).
Przystępując do merytorycznego rozpatrzenia skargi zauważyć należy, że bezczynność zdefiniowana została jako stan w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając taką skargę bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w zaistniałym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, następnie, czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17, CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie, wnioskiem złożonym w dniu 28 października 2022r. (według wyjaśnień skarżącej omyłkowo wskazano na nim datę 28 listopada 2022 r.) Fundacja wystąpiła do Wójta o udostępnienie informacji o środowisku w postaci informacji i dokumentów dotyczących drzew rosnących na wymienionych w części opisowej działkach, w szczególności: 1/ kopii zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew lub wniosku o uzyskanie zgody na ich usunięcie, lub decyzji zezwalającej na ich usunięcie (jeżeli została wydana); 2/ informacji, czy uzgodniono z RDOŚ wydanie postanowienia /zgody na usunięcie drzew alejowych, jeżeli tak udostępnienie dokumentacji; 3/ informacji, czy została przeprowadzona inwentaryzacja przyrodnicza gatunków, w szczególności chronionych które zasiedlają lub mogą zasiedla drzewa wskazane do usunięcia; 4/ informacji, czy przygotowano na potrzeby potencjalnej wycinki wycenę wartości drzew.
Złożenie takiego wniosku rodziło po stronie organu gminy obowiązek podjęcia odpowiednich czynności przy uwzględnieniu wiążących, ze względu na przedmiot wniosku, reguł postępowania. Zasady i tryb postępowania w sprawach udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie oraz władze publiczne właściwe w tych sprawach określa zaś przywołana wcześniej ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit.a i pkt 3). Przepis art. 4 ust. 1 tej ustawy stanowi także, że każdy ma prawo do informacji o środowisku i jego ochronie na warunkach w niej określonych. W myśl jej art. 8 ust. 1 władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 informacjami o środowisku są informacje dotyczące, między innymi: 1) stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami (...); 3) środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów.
Z przywołanych przepisów wynika, że uregulowane w nich prawo dostępu do informacji dotyczy informacji o elementach środowiska o charakterze przyrodniczym i ewentualnych działaniach władz w zakresie utrzymania właściwego stanu środowiska przyrodniczego. Przyjmuje się przy tym potrzebę szerokiego interpretowania prawa dostępu do informacji o środowisku, mając na uwadze jego konstytucyjne podstawy. Według art. 74 ust. 3 Konstytucji RP każdy ma bowiem prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska. Norma konstytucyjna wskazuje zatem, że prawo to ma znacznie szerszy zakres, niż wynika to z art. 9 ust. 1 u.o.o.ś. W literaturze przedmiotu wskazuje się wręcz, że prawu do informacji podlega każda informacja o środowisku, niezależnie od tego, czy jest w powyższym przepisie wskazana. Domniemywać bowiem należy, co wynika z art. 74 ust. 3 Konstytucji RP, że każda informacja o środowisku podlega udostępnieniu, chyba, że organ ochrony środowiska, wyłącznie na podstawie przepisów ustawy wykaże, że w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie (por. B. Rakoczy, U.d.i.ś. Komentarz, LexisNexis 2010, t. 1 do art. 9).
Stwierdzenie przez Sąd, czy w kontrolowanej sprawie doszło do bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie wymaga w pierwszej kolejności zbadania, czy podmiot, do którego skierowano przedmiotowe żądanie jest obowiązany do udostępniania informacji oraz czy informacja, o udzielnie której zwrócił się wnioskodawca, jest informacją o środowisku i jego ochronie. Oceny tej Sąd dokonuje uwzględniając stan faktyczny i prawny na dzień wniesienia skargi.
Mając na uwadze powołane wyżej przepisy, jak też treść wniosku z dnia 28 października 2022 r. Sąd stwierdził, że zawarte w niej żądanie strony skarżącej kwalifikować należy jako żądanie dostępu do informację o środowisku i jego ochronie. Wnioskowane przez Fundację informacje i dokumenty (wniosek o zezwolenie na usunięcie drzew, decyzja zezwalająca na ich usunięcie (o ile została wydana) jak też inne dokumenty wytworzonych w postępowaniu o zezwolenie na usunięcie tych drzew (o ile zostały wytworzone), dotyczą elementu środowiska o charakterze przyrodniczym oraz działań władz podejmowanych w celu ich jego ochrony – mieszczą się zatem w zakresie określonym w art. 9 ust.1 pkt 1 i pkt 3 u.d.i.ś . Nie budzi także wątpliwości, że wójt gminy jako organ właściwy do udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew jest organem władzy publicznej w posiadaniu którego znajdują się żądane przez skarżącą informacje. Na dzień złożenia wniosku o udzielenie informacji organ niewątpliwie dysponował wnioskiem o udzielenie zgody na usunięcie drzew.
Dalej wskazać należy, że u.d.i.ś jednoznacznie określa sposób i formę w jakich wnioski o udostępnienie informacji o środowisku podlegają załatwieniu. Z art. 15 wynika, że udostępnienie informacji o środowisku dokonywane jest przez czynność materialno-techniczną - w sposób i w formie określonej we wniosku. Odmowa udostępnienia informacji o środowisku następuje natomiast w drodze decyzji administracyjnej (art. 20 ust. 1 ww. ustawy). Jeżeli wniosek dotyczy informacji nieznajdującej się w posiadaniu władz publicznych podlega on przekazaniu podmiotowi w którego posiadaniu znajduje się żądana informacja (art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy) albo zwrotowi wnioskodawcy, jeżeli nie można ustalić podmiotu właściwego do udzielenia tej informacji (art. 19 ust. 2 pkt 2). W przypadku, gdy możliwe jest oddzielenie części informacji podlegającej wyłączeniu z udostępnienia z przyczyn, o których mowa w art. 16 ustawy, udostępniania się pozostałą część informacji, przy czym odpowiednio stosuje się przepis o odmowie udzielenia informacji.
Stosownie do art. 14 ust. 1 analizowanej ustawy, organ administracji udostępnia informację o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku. Termin o którym mowa w ust. 1 może być przedłużony do 2 miesięcy ze względu na stopień skomplikowania sprawy (ust.2). W tym przypadku przepisy art. 35 § 5 i art. 36 k.p.a. stosuje się odpowiednio.
Z akt sprawy wynika, że w reakcji na opisany wcześniej wniosek skarżącej o udostępnienie informacji o środowisku dotyczącej zezwolenia na usunięcie drzew, Wójt Gminy Walim, pismem z dnia 21 listopada 2022 r. poinformował, że wniosek o usunięcie drzew ze wskazanych działek, został złożony przez osoby fizyczne, w związku z czym, nie może zostać udostępniony oraz, że postępowanie w sprawie wydania decyzji na usunięcie drzew jest w trakcie procedowania. W ocenie organu administracji przedstawione pismo stanowi załatwienie wniosku Fundacji o udostępnienie informacji o środowisku. Organ uważa, że w ustawowym terminie i w przewidzianej formie udzielił skarżącej odpowiedzi na przedmiotowy wniosek, zatem nie pozostaje w bezczynności. Nadto organ wyjaśnił, że wobec pozostawienia wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew bez rozpoznania nie jest dysponentem pozostałych informacji objętych wnioskiem skarżącej.
Stanowiska tego nie podziela jednak orzekający w sprawie Sąd. Warunkiem wykluczenia zarzutu bezczynności na gruncie ustawy o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie jest bowiem to, aby stosowne działanie podmiotu zobowiązanego podjęte było - w wymaganych przepisami ww. ustawy - terminie i formie. Oznacza to, że adresat wniosku, jeśli jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, powinien: 1/ dokonać czynności materialno-technicznej polegającej na udostępnieniu informacji, 2/ wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji jeżeli stwierdzi istnienie ograniczeń w dostępie do informacji (art. 16, art. 15 ust.3); 3/ przekazać wniosek podmiotowi w którego posiadaniu znajduje się żądana informacja lub zwrócić wniosek wnioskodawcy, jeżeli nie można ustalić takiego podmiotu a organ do którego wniosek został złożony nie jest w posiadaniu tej informacji (art. 19 ust.2).
W kontrolowanej sprawie Wójt do dnia wniesienia skargi nie załatwił wniosku skarżącej w całości w żadnej z przedstawionych wyżej i przewidzianych w ustawie form. Ustosunkowanie co tego wniosku powinno przybrać postać czynności materialno-technicznej albo decyzji o odmowie - jeżeli organ uważa, że zaistniały przeszkody do udostępnienia żądanych informacji określone w art. 16 ustawy (np. ze względu na ochronę osobowych dotyczących osób trzecich lub inne) – która pozwoliłaby stronie kwestionować stanowisko organu. Dodatkowo należy mieć na względzie, że jeżeli jest możliwe oddzielenie części informacji podlegającej wyłączeniu z udostępnienia z przyczyn o których mowa w art. 16 ustawy, udostępnia się pozostałą część informacji (art. 19 ust. 4 ustawy). Przywołane w odpowiedzi na skargę pismo z dnia 28 października 2022r. nie stanowi załatwienia wniosku skarżącej w formie prawem przewidzianej wynikającej z obowiązujących przepisów prawa. Organ nie skorzystał także z możliwości przedłużenia terminu załatwienia wniosku zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy i nie zawiadomił o tym strony. Z obowiązku załatwienia wniosku w przepisanej formie nie zwalniało organu zawarte w przywołanym piśmie stanowisko, że u.d.i.ś nie odnosi się do prywatnych wniosków o wycięcie drzew. Jeżeli organ tak uważa stanowisko to powinno przybrać odpowiedną formę prawna. Przypomnieć przy tym wypada, że ustalając przedmiotowy zakres informacji o środowisku które mają być udostępnione, organ winien mieć na względzie, że prawo to jest gwarantowane konstytucyjnie a jego zakres jest znaczenie szerszy niż wynika to z art. 9 ust. 1 u.d.i.ś. Oznacza to, że udostępnianie tego rodzaju informacji jest regułą a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu (por. art. 16 w związku z art. 19 ustawy).
Reasumując stwierdzić należy, że na dzień wniesienia skargi, pomimo upływu terminów określonych w art. 14 ust. 1 u.i.ś organ w sposób prawem przewidziany nie ustosunkował się do żądania skarżącej. Wójt pozostaje zatem bezczynny, gdyż na moment wniesienia skargi sprawa nadal była niezałatwiona.
Stwierdzenie powyższe skutkować musiało stwierdzeniem bezczynności organu (pkt I sentencji wyroku) i po myśli art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy ( pkt III sentencji wyroku).
Sąd stwierdził jednocześnie – mając na względzie art. 149 § 1 pkt 1a p.p.s.a. - że bezczynność Wójta Gminy Walim w rozpatrzeniu wniosku z dnia 28 października 2022 r. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wykładnia gramatyczna tego przepisu wskazuje, że chodzi w nim nie o zwykłe naruszenie norm prawnych ale takie, które w oczywisty sposób wykracza poza granice prawa i nie ma uzasadnionej przyczyny. W rozpoznawanej sprawie z tego rodzaju naruszeniem nie mamy do czynienia. Organ nie pominął bowiem całkowitym milczeniem wniosku skarżącej i skierował do niej pismo z 21 listopada 2022 r. I choć zajęte w nim lakoniczne stanowisko nie było prawidłowe na gruncie u.d.i.ś Sąd nie stwierdził, aby można było mówić o celowym działaniu zmierzającym do pozbawienia skarżącej prawa do informacji. Powyższe nie daje zatem podstaw, aby w stanie faktycznym tej sprawy, przypisać bezczynności organu charakteru rażącego naruszenia prawa.
W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 , pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a orzekł jak w pkt I – III sentencji wyroku. W pkt IV, w oparciu o art. 200 p.p.s.a orzeczono o zwrocie kosztów postępowania sądowego obejmujących wpis od skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI