III SAB/Gl 555/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga została wniesiona przez B. S. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w celu świadczenia pracy. Skarżący zarzucił organowi brak działania mimo upływu długiego czasu od złożenia wniosku (25 lipca 2023 r.) oraz brak odpowiedzi na ponaglenie. Wojewoda Śląski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując na zawieszenie biegu terminów załatwiania spraw na mocy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, które miało obowiązywać do 4 marca 2026 r. Organ powołał się również na dużą liczbę napływających wniosków i zaległości powstałe w związku z pandemią COVID-19. Sąd administracyjny, analizując sprawę, odwołał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uznał przepisy przedłużające zawieszenie terminów za niezgodne z Konstytucją po 30 czerwca 2024 r. W związku z tym, Sąd odmówił zastosowania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w zakresie przedłużającym zawieszenie terminów po tej dacie. Mimo to, ponieważ Wojewoda wydał decyzję o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę skarżącemu w dniu 30 stycznia 2026 r. (po wniesieniu skargi), Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku. Jednocześnie Sąd stwierdził bezczynność organu, ale uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, w tym pandemię i konflikt na Ukrainie. Skarga została oddalona w pozostałym zakresie, a Wojewoda został zobowiązany do zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy zastosowania przepisów zawieszających terminy załatwiania spraw administracyjnych po upływie uzasadnionego okresu, w kontekście prawa do sądu i pewności prawa.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej nowelizacjami, ale stanowi ważny głos w dyskusji o proporcjonalności ograniczeń praw jednostki w sytuacjach nadzwyczajnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zawieszenie biegu terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt cudzoziemców na mocy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, przedłużane wielokrotnie po 30 czerwca 2024 r., jest zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z prawem do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy przedłużające zawieszenie biegu terminów po 30 czerwca 2024 r. są niezgodne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji (prawo do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki) oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych UE (prawo do skutecznego środka prawnego).
Uzasadnienie
Sąd administracyjny, powołując się na orzecznictwo NSA, uznał, że ponad dwuletni okres od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. był wystarczający do zapewnienia przez państwo terminowej obsługi wniosków pobytowych. Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych, ograniczających prawa cudzoziemców i prawo do sądu, narusza zasadę pewności prawa i prawo do sądu. Sąd odmówił zastosowania przepisu w zakresie przedłużającym zawieszenie terminów po 30 czerwca 2024 r. jako oczywistej sprzeczności z Konstytucją.
Czy bezczynność organu w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy, która trwała przez okres zawieszenia biegu terminów, może być uznana za rażące naruszenie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tym konkretnym przypadku bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego, ponieważ zwłoka w załatwieniu sprawy nie była efektem celowego unikania rozstrzygnięcia czy lekceważenia praw strony, lecz wynikała z nadzwyczajnych okoliczności, takich jak pandemia i konflikt na Ukrainie, a także dynamicznych zmian prawnych. Dodatkowo, organ wydał decyzję po wniesieniu skargi, co wpłynęło na ocenę.
Jaki jest moment wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zezwolenia na pobyt cudzoziemca i jak wpływa on na bieg terminu załatwienia sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Momentem wszczęcia postępowania jest złożenie wniosku, nawet jeśli nie spełnia on wszystkich wymogów formalnych. Bieg terminu do wydania decyzji rozpoczyna się od momentu uzupełnienia braków formalnych lub spełnienia innych warunków określonych w przepisach szczególnych.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do uchwały NSA, zgodnie z którą wniesienie podania, nawet nieczyniącego zadość wymaganiom, wywołuje skutek wszczęcia postępowania. Czynności organu, takie jak wezwanie do uzupełnienia braków, są podejmowane w toku już wszczętego postępowania. Bieg terminu do wydania decyzji rozpoczyna się od momentu spełnienia warunków z art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach.
Przepisy (23)
Główne
p.p.s.a. art. 1 § 1 i 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola sądów administracyjnych obejmuje bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 119 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
p.p.s.a. art. 120
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
k.p.a. art. 12 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami.
k.p.a. art. 7 i 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 35 § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 37 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Stronie służy prawo wniesienia ponaglenia na bezczynność, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie.
u.o.c. art. 112a § 1
Ustawa o cudzoziemcach
Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.
u.o.c. art. 112a § 2
Ustawa o cudzoziemcach
Termin biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z określonych zdarzeń (złożenie wniosku, uzupełnienie braków, przedłożenie dokumentów).
u.o.p.u. art. 100d § 1-4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
W okresie do dnia 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. zezwolenia na pobyt czasowy był zawieszony. Sąd uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją po 30 czerwca 2024 r.
p.p.s.a. art. 161 § 1 pkt 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umorzenie postępowania w przypadku, gdy organ wydał rozstrzygnięcie po wniesieniu skargi.
p.p.s.a. art. 200 i 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada sprawowania przez sądy administracyjne kontroli nad działalnością administracji publicznej.
KPP art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem.
Pomocnicze
u.o.p.u. art. 100c § 1-4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepisy określające i wydłużające zawieszenie biegu terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców.
u.o.p.s. art. 12 § 2 pkt 3 lit. a
Ustawa o opłacie skarbowej
Określa właściwy rachunek do uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność art. 100d u.o.p.u. z Konstytucją RP po 30 czerwca 2024 r. w zakresie przedłużania zawieszenia terminów. • Bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu o zawieszeniu biegu terminów na mocy art. 100d u.o.p.u. jako podstawa do oddalenia skargi. • Żądanie przyznania skarżącemu kwoty 6000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i uszczerbek.
Godne uwagi sformułowania
nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu przedłużenia obowiązywania art. 100d u.o.p.u. po dniu 30 czerwca 2024 r. • rozporoszonej kontroli konstytucyjności ustaw • odmówić zastosowania art. 100d u.o.p.u. w brzmieniu nadanym Nowelą ustawy w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji • rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 u.o.p.u. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z ww. konstytucyjną zasadą prawa do sądu. • bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Skład orzekający
Małgorzata Herman
przewodniczący sprawozdawca
Barbara Brandys-Kmiecik
członek
Adam Pawlyta
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zastosowania przepisów zawieszających terminy załatwiania spraw administracyjnych po upływie uzasadnionego okresu, w kontekście prawa do sądu i pewności prawa."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej nowelizacjami, ale stanowi ważny głos w dyskusji o proporcjonalności ograniczeń praw jednostki w sytuacjach nadzwyczajnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego - prawa do sądu w kontekście przedłużających się postępowań administracyjnych i nowelizacji przepisów. Pokazuje, jak sądy mogą kwestionować zgodność ustaw z Konstytucją.
“Sąd Administracyjny: Przedłużanie zawieszenia terminów spraw cudzoziemców po 30 czerwca 2024 r. narusza Konstytucję!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.