III SAB/GL 502/24

III SAB/Gl 502/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-09-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 37
art. 56
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2024 r. sprawy ze skargi M. J. - Redaktora Naczelnego [...] na bezczynność Prokuratora Rejonowego w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
M. J. redaktor naczelnego czasopisma [...] (dalej jako "Skarżący") zwrócił się 23 kwietnia 2024r. do Prokuratora Rejonowego w T. – dalej organ - z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci udzielenia dostępu do akt postępowania o sygn. [...] w całości w celu wykonania fotokopii akt lub przesłanie w całości skanów wszystkich kart z akt postępowania. W piśmie tym wskazał jako podstawę prawna art. 3a i 4 ustawy prawo prasowe.
W dniu 07 maja 2024 roku drogą elektroniczną organ udzielił Skarżącemu odpowiedzi wskazując, iż akta sprawy zakończonej nie podlegają udostępnieniu we wskazanym przez niego trybie albowiem zastosowanie znajduje w tej sytuacji art. 156§5b k.p.k., a jego wniosek przekazany zostanie prokuratorowi nadzorującemu postępowanie o sygn. [...] celem rozpoznania go w trybie art. 156 k.p.k.
Pismem z 28 maja 2024 roku Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podnosząc, iż żądana przez niego informacja stanowi informację publiczną, a organ nie udzielił mu dostępu do sprawy pomimo upływu miesiąca od wniesienia wniosku.
W skardze zarzucił organowi przewlekłość postępowania i żądał wymierzenia grzywny w trybie art. 154 § 6 ustawy o p.p.s.a w kwocie jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia, zasądzenia odszkodowania w trybie art. 154 § 7 ustawy o p.p.s.a w kwocie jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia i zasądzenie od zobowiązanego na rzecz skarżącego kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów dojazdu na rozprawę w przypadku jej wyznaczenia w kwocie 115 zł za rozprawę stacjonarną.
W uzasadnieniu skargi powołał się na pogląd WSA w Warszawie z wyroku z dnia 10 grudnia 2018 r. sygn. akt II SAB/Wa 419/18 oraz z dnia 25 marca 2022 r. sygn. Akt III OSK 1159/21 zgodnie z którym każda informacja zawarta w aktach postępowania karnego jest informacja publiczną i przestaje być niejawna po zakończeniu postępowania.
W szczególności w ocenie WSA informacją publiczną jest treść dokumentów wskazująca na zakres i sposób działania organów powołanych do wykonywania zadań ustawowych w tym sądów i prokuratury, a więc treść i postać dokumentów urzędowych wytworzonych i sporządzonych w związku wykonywaniem przez organ zadań publicznych powierzonych mu w ustawie. Jak wskazał WSA w powołanym wyżej wyroku w takiej sytuacji po zakończeniu postępowania nie mają zastosowania przepisy procesowe o niejawności akt postępowania lub trybie ujawnienia akt, albowiem normują one dostęp do akt w toku postępowania, a nie po jego zakończeniu.
Wskazał także, iż NSA w uzasadnieniu uchwały z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 7/13, że KPK wskazał iż Regulamin urzędowania sądów powszechnych, w odniesieniu do dokumentów z akt stanowi, iż są one informacją publiczną jeśli znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach postępowania toczonego pod nadzorem Prokuratury lub przez nią. Zdaniem NSA brak w tym kontekście podstaw do przyjęcia, że KPK lub KPC wyklucza dostęp do informacji publicznej zawartej w aktach postępowania, przy czym w/w uchwala takiego stanowiska także nie potwierdza.
Z tych względów Skarżący stoi na stanowisku, iż zakres wniosku strony obejmujący treść dokumentów z zakończonego postępowania, a zawierających informacje o sposobie procedowania i ustaleniach dokonanych z urzędu przez organ procedujący w toku postępowania - stanowi informacje publiczną a organ jest bezczynny w tym w zakresie udzielenia żądanej informacji.
W ocenie organu w sprawie nie ma miejsca bezczynność organu w zakresie załatwienia wniosku strony. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do Prokuratury w dniu 23 kwietnia 2024 roku, a odpowiedź udzielona została pismem z dnia 07 maja 2024 roku. Termin 14-dniowy został więc zachowany. Jakkolwiek w terminie tym wnioskodawca nie otrzymał żądanej informacji publicznej, tak został poinformowany, iż w przypadku akt spraw zakończonych znajduje zastosowanie art. 156§5b kodeksu postępowania karnego, a jego wniosek zostanie przekazany prokuratorowi nadzorującemu celem jego rozpoznania w trybie art. 156 kodeksu postępowania karnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa art. 149 § 1a P.p.s.a.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że o bezczynności organu można mówić wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy organ nie podjął żadnych czynności, jak i takiej, gdy czynności zostały wprawdzie podjęte, ale organ nie zakończył ich stosownym aktem. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną, czy też niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności.
W tym zakresie zwrócić należy uwagę, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do ustalenia, czy w dniu orzekania przez sąd stan bezczynności wskazanego w skardze organu nadal istnieje, czy może stan ten ustał na skutek podjęcia przez ten organ danej czynności lub wydania określonego aktu. Celem postępowania sądowoadministracyjnego jest zobowiązanie przez Sąd organu do podjęcia czynności bądź wydania aktu, jeżeli organ administracji "milczy w sprawie". Skarga na bezczynność stanowi zatem narzędzie, przymuszające organ do podjęcia działania i aby uznać ją za uzasadnioną organ musi pozostawać w zwłoce.
Odnosząc powyższe rozważania do realiów opisywanej sprawy Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 902) dalej- u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
Jednocześnie stosownie do art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Ustawodawca stworzył w ten sposób normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy tylko w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają też stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w omawianej ustawie (tak m.in. G. S., Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne, Przegląd Prawa Publicznego 2007/3, s. 12).
Podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej są organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p), do których zalicza się niewątpliwie Prokuraturę i jej organy, w tym prokuratorów prokuratur rejonowych (ustawa z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 390). Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje natomiast uprawnienie do żądania udostępnienia treści i postaci dokumentów urzędowych podmiotów wskazanych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Uprawnienie to nie jest jednak bezwarunkowe i niepodlegające ograniczeniom. W sytuacji, gdy dostęp do określonej kategorii dokumentów urzędowych regulowany jest innymi przepisami, zastosowanie znajduje norma kolizyjna z art. 1 ust. 2 u.d.i.p.
Zaznaczenia wymaga zaś, że dostęp do akt sprawy postępowania prowadzonego przez organy Prokuratury jest regulowany przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks postępowania karnego ( t.j Dz. U z 2024 poz. 37) dalej k.p.k. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k., stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie. Ponadto z art. 156 § 5 k.p.k. wynika, że w toku postępowania przygotowawczego akta sprawy mogą być w wyjątkowych wypadkach za zgodą prokuratora akta udostępnione innym osobom. Z kolei stosownie do art. 156 § 5b k.p.k., przepis § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego. Przepisy art. 156 § 1 i 5 k.p.k. adresowane są do każdego oraz zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego). Ponadto powołane przepisy k.p.k. stanowią "przepisy innych ustaw", w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów u.d.i.p. do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej. Przepisy u.d.i.p. nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów k.p.k. sposobu pozyskiwania odpisów dokumentów czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego. Dokumenty zgromadzone przez organ w aktach, podlegają "udostępnieniu" wyłącznie na podstawie przepisów k.p.k. (por. wyrok NSA z 29 listopad 2023 r. III OSK 486/23, wyrok WSA w Rzeszowie z 8 listopada 2022 r. II SAB/Rz 175/22; dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe oznacza, że w realiach niniejszej sprawy Organ nie pozostawał w bezczynności odnośnie rozpatrzenia wniosku Skarżącego z 23 kwietnia 2024 r. Skarżący domagał się bowiem udostępnienia informacji publicznej obejmującej dostęp do akt postępowania o sygn. akt [...] w celu wykonania fotokopii akt, lub przesłania w całości skanów wszystkich kart z akt postepowania .
W piśmie z 7 maja 2024 r. sygn. akt [...] Prokurator poinformował Skarżącego o braku prawnej możliwości uwzględnienia zgłoszonego żądania i udostępnienia żądanych dokumentów na podstawie u.d.i.p. Jednocześnie Organ prawidłowo wskazał, że dostęp do akt sprawy wskazanej przez Skarżącego regulowany jest przepisami k.p.k., a nie u.d.i.p.
Reasumując, skoro wnioskowana informacja nie mogła zostać udostępniona w trybie określonym u.d.i.p., to Organ nie pozostaje w bezczynności polegającej na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.