III SAB/Gl 50/26

III SAB/Gl 50/26 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-03-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 4 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. J. – redaktora naczelnego czasopisma [...] na bezczynność Prokuratora Rejonowego [...] w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 29 grudnia 2025 r. M. J. – redaktor naczelny czasopisma [...] (dalej jako: "strona skarżąca" lub "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego [...] w K. (dalej jako: "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W skardze domagał się przekazania do rozpoznania środka odwoławczego z dnia 22 lipca 2025 r. złożonego na podstawie art. 129 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025, poz. 1691, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022, poz. 902, dalej: "u.d.i.p.").
Ponadto wniósł o:
1. stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa,
2. wymierzenie grzywny w trybie art. 154 § 6 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
3. zasądzenie odszkodowania w trybie art. 154 § 7 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w kwocie co najmniej trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia,
4. zasądzenie od organu rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Stan faktyczny sprawy jest następujący.
Pismem z 18 czerwca 2025 r. skarżący zwrócił się o udostępnienie mu w sposób zdalny lub nadesłanie mu skanów dokumentów z akt zakończonego postępowania o sygn. [...]. W piśmie skarżący powołał się na art. 3a i art. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. z 2018, poz. 1914), celem przegotowania publikacji prasowej. Pismem z 23 czerwca 2025 r. skarżący został powiadomiony, że kopie żądanych dokumentów nie mogą być udostępnione w trybie przewidzianym w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Następnie pismem z 25 czerwca 2025 r. skarżący wskazał, że akta zakończonego postępowania karnego stanowią informację publiczną a odmowa jej udzielenia musi zapaść w formie decyzji. W odpowiedzi organ poinformował go, że udzielenie odpowiedzi na wniosek, które nie dotyczy informacji publicznej, następuje w drodze zwykłego pisma i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Ponadto poinformowano skarżącego, że kwestie dotyczące udostępnienia akt postępowań karnych reguluje art. 156 ustawy z dna 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U z 2025, poz. 46, dalej: "k.p.k."). Jednocześnie organ powołując się na art. 306 § 1b pkt 3 k.p.a. zauważył, że skarżący nie jest stroną postępowania w sprawie o sygn. [...], tj. nie został pokrzywdzony badanym przestępstwem, ani objęte postępowaniem przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. nie narusza praw zawiadamiającego.
Zarządzeniem z 3 lipca 2025 r. prokurator odmówił udostępnienia akt sprawy uznając, że nie zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniający udostępnienie akt innej osobie. Ponadto zwrócił uwagę, że w wyniku udostępnienia akt mogło dojść do
naruszenia tajemnicy postępowania w rozumieniu art. 241 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, dalej: "k.k."), gdyż wnioskodawca powołał się na zamiar przygotowania na podstawie udostępnionych materiałów publikacji prasowej.
Pismem z 22 lipca 2025 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie o odmowie udostępnienia mu akt sprawy, powołując się na art. 129 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Zarządzeniem z 5 września 2025 r. odmówiono przyjęcia wniesionego zażalenia na zasadzie art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 465 § 1 k.p.k., wobec m.in. stwierdzenia, że zażalenie zostało opatrzone podpisem elektronicznym, co nie spełnia wymogów pisma procesowego przewidzianych w art. 428 § 1 k.p.k., gdyż procedura karna nie przewiduje możliwości podpisywania pism procesowych podpisem elektronicznym.
Pismem z 29 grudnia 2025 r. skarżący złożył do tutejszego Sądu skargę powołując się na bezczynność prokuratora w przedmiocie rozpoznania środka odwoławczego z dnia 22 lipca 2025 r. złożonego na podstawie art. 129 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na fakt, że decyzje prokuratora o udostępnieniu lub odmowie udostępnienia akt postępowania wydawane są na podstawie art. 156 k.p.k. nie dotyczą działalności administracji publicznej w zakresie podlegającym kontroli przez sądy administracyjne zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a.
Ponadto powołane przepisy k.p.k stanowią "przepisy innych ustaw" w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p. określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów u.d.i.p. do informacji publicznych znajdujących się w aktach prawy karnej.
Jednocześnie organ podkreślił, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest podmiotem właściwym do rozpoznania skargi, bowiem żądanie udostępnienia całości akt sprawy nie stanowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej, gdyż żądanie tego rodzaju musi dotyczyć konkretnych dokumentów zawierających informację publiczną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Sąd administracyjny rozpoznając sprawę w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu.
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej.
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane enumeratywnie w ustawie.
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Ponadto zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Wymaga podkreślenia, że skarga na bezczynność lub przewlekłość organu jest pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1324/12; z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1620/12 oraz z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 737/10 - te i inne przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oznacza to, że dopuszczalność skargi na bezczynność lub przewlekłość organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej.
Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej. Wskazać bowiem należy, że skarga na bezczynność lub przewlekłość organu ma zasadniczo dyscyplinować organ administracji publicznej do wydania indywidualnego aktu administracyjnego kończącego sprawę, otwierając drogę sądowoadministracyjną przez możliwość wniesienia skargi na ten indywidualny akt.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że jej przedmiotem jest bezczynność prokuratora w kwestii nierozpoznania środka odwoławczego z dnia 22 lipca 2025 r. złożonego na podstawie art. 129 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. na zarządzenie o odmowie udostępnienia akt postępowania o sygnaturze [...] w celu przygotowania publikacji prasowej.
Oceniając powyższą kwestię Sąd zauważa, że przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że "Przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi". Zawarta w tym przepisie norma kolizyjna wyłącza stosowanie jej przepisów zawsze w przypadku istnienia regulacji szczególnych o dostępie do informacji publicznych. Wskazany przepis należy rozumieć w ten sposób, że wyłącza on ustawę o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa reguluje ten dostęp, a pozwala na jej stosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności do informacji publicznych.
Natomiast unormowanie kwestii dotyczących przeglądania akt sprawy, czynienie odpisów i kserokopii przewiduje kodeks postępowania karnego w rozdziale 17 działu IV regulującego czynności procesowe. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k.: "Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie". Przepis ten w § 2 stanowi, że "Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt sprawy. Kopie takie wydaje się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Zarządzenie w przedmiocie wniosku może wydać również referendarz sądowy. Od kopii wykonanej samodzielnie nie pobiera się opłaty".
Przepis zaś § 5 i § 5a art. 156 k.p.k. przewiduje zasady, tryb i formę udostępnienia akt postępowania przygotowawczego. Ma tu zatem miejsce odmienne uregulowanie kwestii udostępniania określonych informacji publicznych, tj. zawartych w aktach spraw prowadzonych przez prokuraturę. I tak w myśl art. 156 § 5 k.p.k., zasadą jest, że w toku postępowania przygotowawczego, tylko stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów i kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. Jedynie za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione także innym osobom. Jeżeli postępowanie karne nie jest zakończone, to wgląd do akt sprawy w toku postępowania przygotowawczego podlega rygorom art. 156 § 5 k.p.k.
Przedmiot zainicjowanej przez skarżącego sprawy w całości dotyczy postępowania karnego, będącego szczególnym w odniesieniu do ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz regulowanego w odmienny sposób. Zatem stwierdzić należy, że sprawa objęta niniejszą skargą pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. skargę należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić, o czym orzeczono w sentencji postanowienia.