III SAB/Gl 45/19

III SAB/Gl 45/19 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2020-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Orzepowska-Kyć /sprawozdawca/
Iwona Wiesner /przewodniczący/
Małgorzata Herman
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 3242/21 - Wyrok NSA z 2023-04-05
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1330
art. 13 ust 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 - tekst jedn.
Sentencja
Sygn. akt III SAB/Gl 45//19 [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi K. M. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej stwierdza bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w R. i stwierdza, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Pismem z [...] r. K. M. (dalej: strona, skarżący) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej przez Prezesa Sądu Rejonowego w R., zarzucając w niej nieudzielanie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem oraz bezczynność organu administracji publicznej.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że złożył [...] r., wniosek do Sądu Rejonowego w R. o udostępnienie informacji i danych, którzy z sędziów i referendarzy sądowych orzekających w Sądzie Rejonowym w R.:
1. są, lub w okresie od 2012 r. byli "A" z siedzibą w R. przy ul. [...] (numer KRS: [...]);
2. posiadają, lub w okresie od 2012 r. posiadali spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu w spółdzielni, o której mowa w punkcie 1;
3. są, lub w okresie od 2012 r. byli właścicielami lokalu lub lokali znajdujących się w zasobach spółdzielni, o której mowa w punkcie 1;
4. zamieszkują, lub w okresie od 2012 r. zamieszkiwali, w zasobach spółdzielni, o której mowa w punkcie 1.
Wniosek został złożony przy użyciu platformy ePUAP i tego samego dnia został przedłożony organowi tj. wpłynął do elektronicznej skrzynki podawczej Sądu Rejonowego w R..
Pismem z [...] r. skarżący działając na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. skierował za pośrednictwem Prezesa Sądu Rejonowego w R. ponaglenie do Prezesa Sądu Okręgowego w G., w związku z niezałatwieniem w/w wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Także to pismo zostało wniesione przy użyciu platformy ePUAP i tego samego dnia zostało przedłożone organowi tj. wpłynęło do elektronicznej skrzynki podawczej Sądu Rejonowego w R..
Do dnia wniesienia skargi organ nie udostępnił informacji i danych publicznych w sposób przewidziany prawem, nie poinformował w tym terminie o powodach opóźnienia, jak również nie poinformował o terminie w jakim udostępni informacje i dane. Skarżący podniósł, że od złożenia w/w wniosku upłynęło 46 dni a organ nie dokonał żadnej z czynności. Nadto organ nie przekazał ponaglenia organowi nadrzędnemu, do którego zostało ono skierowane.
Zdaniem skarżącego charakter bezczynności jest nad wyraz poważny gdyż dopuszcza się jej Prezes Sądu Rejonowego, czyli organu sprawującego władzę sądowniczą. Okoliczność ta uzasadnia przyznanie skarżącemu od skarżonego organu maksymalnej przewidzianej przez prawo sumy pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że [...] r. Prezes Sądu Rejonowego w R. sporządził zawiadomienie, zawierające informację, iż nie posiada żądanej informacji. Tego dnia podjęto próbę wysłania zawiadomienia przez platformę ePUAP, jednakże z uwagi na występujące od jakiegoś czasu problemy techniczne, nie było to możliwe. Podczas próby wysłania odpowiedzi, pomimo prawidłowego wypełnienia wszystkich wymaganych pól, pojawiał się komunikat, iż wymagane pola nie są wypełnione i próba wysłania zakończyła się niepowodzeniem. W kolejnych dniach próbowano ponownie wysyłać zawiadomienie, jednakże z uwagi na wskazane wyżej występujące problemy, nie było to możliwe.
W dniu [...] roku poprzez platformę ePUAP wpłynęło ponaglenie skarżącego w sprawie wniosku o udostępnienie informacji publicznej adresowane do Prezesa Sądu Okręgowego w G. za pośrednictwem Prezesa Sądu Rejonowego w R.. W ponagleniu tym skarżący wskazał, iż na podstawie art. 39 § 1 pkt 2 k.p.a. wnosi o przesłanie wnioskowanej informacji przy użyciu środków komunikacji elektronicznej na adres jego skrytki na platformie ePUAP: /[...]. Wskazał również, iż prosi, aby wszelką korespondencję w niniejszej sprawie kierować wyłącznie przy użyciu środków komunikacji elektronicznej na w/w adres.
W dniu [...] roku Prezes Sądu Rejonowego w R. sporządził pismo adresowane do skarżącego, w którym poinformował, iż Prezes Sądu Okręgowego w G. nie pozostaje organem właściwym do rozpoznania podania, gdyż ustawa z 6 września 2018 roku o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm.), jako odrębny byt prawny od kodeksu postępowania administracyjnego, posiłkuje się odpowiednio jego przepisami tylko w zakresie związanym z wydawaniem decyzji administracyjnych. W odpowiedzi wskazano również, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przepisy k.p.a. nie mają zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielenie informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania art. 37 k.p.a.
Ponownie wielokrotnie podejmowano próby przesłania zarówno zawiadomienia Prezesa Sądu Rejonowego w R. z [...] r. oraz pisma z [...] r. na adres skrytki skarżącego na platformie ePUAP, jednakże przesłanie nie było możliwe, z uwagi na pojawiające się komunikaty dotyczące występujących błędów.
W dniu [...] r. do Sądu Rejonowego w R. wpłynęła skarga strony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność organu, w której skarżący wskazał adres do doręczeń na platformę ePUAP oraz na skrytkę pocztową. Wobec tego organ [...] r. sporządził pismo adresowane do skarżącego, ze wskazaniem skrytki pocztowej jako adresu do doręczeń, w którym wskazał powody nie doręczenia skarżącemu wcześniej sporządzonych odpowiedzi oraz dołączył do pisma wcześniejszą korespondencję z [...] r. oraz z [...] r. Biorąc pod uwagę występujące problemy techniczne oraz wskazanie w skardze na bezczynność innego adresu do doręczeń, Prezes Sądu zwrócił się również z zapytaniem, czy w dalszym ciągu skarżący podtrzymuje skargę na bezczynność, czy ją cofa. Jednocześnie Prezes zwrócił się z prośbą o udzielenie odpowiedzi w terminie 7 dni, pod rygorem uznania, że skargę podtrzymuje. Korespondencja została odebrana przez skarżącego [...] r., co wynika z elektronicznego potwierdzenia odbioru. Tak więc całość korespondencji została wysłana do skarżącego w momencie, kiedy wskazał on inny możliwy do doręczeń adres.
Organ zaznaczył, iż oprócz prób wysyłania pism poprzez platformę ePUAP, dodatkowo złożono odpowiednie zgłoszenie do pomocy technicznej platformy, na które nie otrzymano odpowiedzi. Podobne problemy z wysyłaniem korespondencji przez platformę ePUAP występowały w tutejszym Sądzie około 2 lat temu i mimo wielokrotnych zgłoszeń wtedy w tym zakresie, ustąpiły one samoczynnie po około 4 miesiącach. W tym czasie pracownicy odpowiedzialni za zgłoszenia techniczne platformy, nie potrafili rozwiązać tego problemu. W związku z wnioskiem innej strony o dostęp do informacji publicznej podjęto próbę wysłania odpowiedzi w [...] r., która zakończyła się powodzeniem. Prawdopodobnie poprawa funkcjonowania platformy nastąpiła w związku ze zmianą logowania do platformy i wdrożeniem systemu eObywatel.
W związku z powyższym, z uwagi na udzielenie odpowiedzi, organ wniósł o oddalenie skargi z uwagi na to, iż Sąd nie może odpowiadać za problemy techniczne związane z nieprawidłowym działaniem platformy ePUAP oraz wskazanie przez skarżącego adresu skrytki na tej platformie jako jedynej drogi komunikacji.
W piśmie procesowym z [...] r. skarżący podniósł, że organ nie wykazał, iż:
• sporządzono [...] r. zawiadomienie zawierające informację, że organ nie posiada wnioskowanej informacji publicznej,
• próby podjęcia wysłania do skarżącego zawiadomienia przez platformę ePUAP,
• istnienia "od jakiegoś czasu" problemów technicznych uniemożliwiających wysłanie zawiadomienia do skarżącego,
• pojawiania się, podczas próby wysłania odpowiedzi do skarżącego, komunikatu, iż wymagane pola nie są wypełnione,
• podejmowana prób wysłania zawiadomienia w kolejnych dniach,
• sporządził [...] r. pismo adresowane do skarżącego,
• wielokrotnie podejmował próby wysłania do skarżącego pism z [...] r. i [...] r.,
• sporządził [...] r. pismo adresowane do skarżącego,
• złożył zgłoszenie do pomocy technicznej platformy ePUAP.
W tym stanie rzeczy należy skarżący stwierdził, że oświadczenia organu zawarte w w/w piśmie z [...] r. mają charakter wyłącznie deklaratywny a przedstawione okoliczności, mające, zdaniem organu, uzasadniać wniosek o oddalenie skargi, nie zostały wykazane.
Skarżący podniósł ponadto, że w przypadku istnienia przeszkód natury technicznej — nie leżących po stronie skarżącego — organ nie byłby zwolniony od dotrzymania terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o dostanie do informacji publicznej. W takiej sytuacji organ administracji publicznej mógłby się posiłkować stosownymi przepisami k.p.a. zobowiązującymi organ do dokonania doręczania w inny sposób.
Skarżący podniósł, iż od wielu lat jest stroną (pozwanym) licznych postępowań sądowych toczących się przed Sądem Rejonowym w R.. Z tego względu skarżący jest osobą znaną osobiście pracownikom Biura Obsługi Interesanta Sądu Rejonowego w R.. Także adres poczty elektronicznej skarżącego jest znany pracownikom BOI jak również pracownikom Wydziału [...] Cywilnego tegoż sądu.
Pracownicy podlegli organowi (w tym pracownicy biura podawczego, odpowiedzianego za wysyłanie korespondencji sądowej) znają nadto adres skarżącego do dokonywania doręczeń za pośrednictwem operatora pocztowego. Co więcej skarżący jest uczestnikiem kilku postępowań toczących się w Wydziale [...] Rodzinnym Sądu Rejonowego w R. a Prezes Sadu orzeka w tym Wydziale. Skarżący wskazał nadto, że Sądowi Rejonowemu w R. znany był nie tylko adres zamieszkania skarżącego lecz również adres do doręczeń poprzez skrytkę pocztową.
Skoro więc przeszkody, nie leżące po stronie skarżącego, uniemożliwiłby organowi przekazanie drogą elektroniczną zawiadomienia o nieposiadaniu żądanej informacji publicznej to organ posiadał z urzędu wiedzę o adresie skarżącego, pod który informację lub zawiadomienie mógłby doręczyć drogą tradycyjną (za pośrednictwem operatora pocztowego). Z możliwości tej organ nie skorzystał wykazując się wyjątkowymi brakiem staranności.
Nadto skarżący wskazał, iż ponaglenie wysłane do organu przez skarżącego [...] r. zawiera, pośród danych nadawcy, numer PESEL skarżącego, adres jego poczty elektronicznej (email) oraz numer jego telefonu
Wykazując należytą staranność organ mógłby skorzystać z każdej z tych informacji w celu ustalenia adresu, pod który należało wysłać korespondencję w postaci papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego, jeżeli doręczenie drogą elektroniczną rzeczywiście napotykałoby przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia. W piśmie z [...] r. organ nie wspomina przecież, iżby w siedzibie Sądu Rejonowego w R. od jakiegoś czasu nie działały telefony, niemożliwe było wysyłanie wiadomości SMS, nie działała poczta elektroniczna (email) oraz niemożliwy był dostęp do systemu PESEL.
Na potwierdzenie swojego stanowiska strona przywołała dowody świadczące o doręczaniu jej korespondencji przez Sąd Rejonowy w R.
W tym stanie rzeczy strona uznała, że wniosek organu o oddalenie skargi nie zasługuje na uwzględnienie.
W odpowiedzi na wezwanie WSA, organ poinformował, iż nie dysponuje urzędowym potwierdzeniem poświadczenia wskazującym, że dokonywano próby wysłania zawiadomienia do skarżącego przez platformę ePUAP, gdyż z uwagi na występujące problemy z wysyłaniem wiadomości, potwierdzenie takie nie zostało wygenerowane przez system. Potwierdzeniem podejmowania prób wysłania zawiadomienia są zapiski urzędowe z [...] r. oraz [...] r., których oryginały znajdują się w aktach Sądu Rejonowego w R. o sygn. [...], przesłanych do WSA wraz ze skargą. Kolejne próby wysyłania zawiadomienia trwały aż do [...] r., co znajduje odzwierciedlenie w oświadczeniu Kierownika Oddziału Administracyjnego i informatyka tut. Sądu, sporządzonego [...] r.
Z oświadczenia tego wynika, że [...] r., po sporządzeniu odpowiedzi na wniosek o informację publiczną parokrotnie dokonywano próby wysłania zawiadomienia Prezesa Sądu Rejonowego w R. z [...] r. na skrzynkę ePUAP wskazaną przez skarżącego. Żadna z prób nie zakończyła się powodzeniem. Po wybraniu przycisku "odpowiedz" dokonano wyboru rodzaju pisma, wpisywano temat i treść odpowiedzi, jednakże każdorazowo pojawiał się komunikat, że brak jest zarówno tematu wiadomości, jak i treści. Po odświeżeniu strony dodatkowo "znikał" adresat pisma. W związku z powyższym brak było możliwości przesłania zawiadomienia Prezesa Sądu.
W związku z problemami występującymi przy próbie wysyłania korespondencji przez platformę ePUAP [...] r. Prezes Sądu wydał zarządzenie w zakresie podejmowania w kolejnych dniach prób wysyłania zawiadomienia przez pracowników Oddziału Administracyjnego.
Próby takie w kolejnych dniach były podejmowane (aż do [...] r., tj. do dnia kiedy sporządzono pismo do skarżącego adresowane na skrytkę pocztową), jednakże rezultat był za każdym razem taki sam. System każdorazowo wyświetlał komunikat o braku tematu i treści wiadomości (pomimo prawidłowego ich wpisania), a po odświeżeniu strony adresat "znikał".
W związku z tym, iż podobne problemy z platformą ePUAP występowały już na przełomie [...] i [...] r., zgłoszenie w tym zakresie nie zostało od razu dokonane przez platformę ePUAP. Poprzednim razem niejednokrotnie dokonywano zgłoszeń, po długim czasie oczekiwania każdorazowo otrzymywano odpowiedź, że ze strony platformy wszystkie ustawienia są prawidłowe, informatycy Sądu sprawdzali odpowiednie ustawienia ze strony Sądu, zgodnie z sugestiami operatorów pomocy platformy ePUAP, jednakże odpowiedź była możliwa wtedy do wysłania dopiero po około 4 miesiącach. Problemy ustąpiły samoczynnie.
W związku z zaistniałą na przełomie roku [...] i [...] sytuacją, tj. długotrwałym ustalaniem źródła problemów z obsługą techniczną platformy ePUAP oraz w efekcie samoczynnego wówczas ustąpienia problemu, w zakresie braku możliwości przesłania odpowiedzi na wniosek skarżącego, pracownicy postanowili nie dokonywać zgłoszenia o zaistniałym problemie niezwłocznie po jego wystąpieniu. Należało bowiem wykluczyć, czy zaistniałe problemy nie są związane z np. przeciążeniem systemu, które uprzednio ustępowały samoistnie. Jednocześnie problemy te zostały zgłoszone informatykom tut. Sądu niezwłocznie po ich wystąpieniu, którzy nie znaleźli winy po stronie ustawień skrzynki tut. Sądu na platformie ePUAP. Następnie wielokrotnie na przestrzeni paru tygodni podejmowano kolejne próby przesłania wiadomości do skarżącego przez platformę ePUAP, jednakże bez rezultatu. Z uwagi na to, że problemy nadal występowały i z całą pewnością miały charakter techniczny leżący po stronie platformy, w dniu [...] r. dokonano zgłoszenia tego problemu do pomocy technicznej platformy ePUAP. Dodano, że w związku z wnioskiem o dostęp do informacji publicznej innej strony podjęto próbę wysłana odpowiedzi w [...] r., która zakończyła się powodzeniem. Prawdopodobnie poprawa funkcjonowania platformy ePUAP nastąpiła w związku z wdrożeniem systemu eObywatel.
Zgłoszenie związane z błędnym działaniem platformy ePUAP długi czas pozostawało bez odpowiedzi. Dopiero [...] r., a więc dopiero po dwóch miesiącach od momentu wysłania zgłoszenia, otrzymano wiadomość e-mail, w której Zespół Service Desk platformy wnosił o uzupełnienie zgłoszenia o wskazane w wiadomości dane. W związku z tym, iż w tym czasie platforma działała już poprawnie, odstąpiono od uzupełnienia zgłoszenia. W kolejnych dniach otrzymywano jeszcze przypomnienia o uzupełnieniu zgłoszenia i ostatecznie [...] r. otrzymano informację o anulowaniu zgłoszenia (w załączeniu przedstawiono 9 wydruków wiadomości e-mail otrzymanych w związku z wysłaniem zgłoszenia).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się trafne.
Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z art. 21 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429), dalej przywoływanej jako: "u.d.i.p.", stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 – przywoływanej dalej jako: P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych, wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone było stanowisko, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Rozważenia wymaga, czy pogląd ten zachował aktualność na gruncie aktualnego brzmienia przepisów P.p.s.a., po nowelizacji z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Przepis art. 52 § 1 P.p.s.a. stanowi ogólną zasadę, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl wprowadzonego z dniem 1 czerwca 2017 r. art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Instytucja ponaglenia została uregulowana w art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) również na mocy nowelizacji z 7 kwietnia 2017 r. (zastąpiła zażalenie i wezwanie do usunięcia naruszenia prawa). Regułą jest więc, że tam gdzie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego skarga na bezczynność powinna być poprzedzona środkiem, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Jednakże ustawa o dostępie do informacji publicznej jest ustawą szczególną, regulującą w sposób kompleksowy kwestie związane z prawem dostępu do informacji publicznej. Wobec tego jej uregulowania decydują o trybie postępowania w tych sprawach, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mogą znaleźć zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy przepisy ww. ustawy tak stanowią. Ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła zaś do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w art. 16 ust. 2, odnosząc stosowanie przepisów tego kodeksu jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2. W konsekwencji więc przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania do innych przypadków aktywności organów podejmowanych w trybie i na zasadach tej ustawy, w tym do mającej charakter czynności materialno-technicznej czynności udostępnienia informacji publicznej. Tym samym, w przypadku bezczynności organu w zakresie podjęcia tej czynności (udzielenia informacji publicznej), przepis art. 37 k.p.a. nie znajduje zastosowania. Środków zaskarżenia w takiej sytuacji nie przewiduje też ustawa o dostępie do informacji publicznej. Wobec powyższego należy stwierdzić, że z uwagi na brak środków zaskarżania, w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej w dalszym ciągu wyłączony jest obowiązek, o którym mowa w art. 52 § 1 i art. 53 § 2b P.p.s.a.
Wobec powyższego skarga była dopuszczalna i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu. Zatem niezasadny okazał się zarzut skargi, że organ nie przekazał ponaglenia skarżącego organowi nadrzędnemu.
Przystępując do merytorycznych rozważań wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Przykładowe wyliczenie, jakie dane stanowiące informację publiczną, podlegają udostępnieniu, zawiera przepis art. 6 ustawy, który w ust. 1 pkt 1 wskazuje, że udostępnieniu podlegają informacje publiczne, w szczególności o polityce wewnętrznej i zagranicznej, w tym o zamierzeniach działań władzy ustawodawczej oraz wykonawczej (lit. "a"), projektowaniu aktów normatywnych (lit. "b") oraz programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań (lit. "c"). Prawo do informacji publicznej obejmuje w szczególności uprawnienie do uzyskania informacji publicznej oraz wglądu do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 ustawy).
W rozpatrywanej sprawie skarżący wnioskował o udostępnienie informacji publicznej, poprzez wskazanie czy sędziowie i referendarze zatrudnieni w Sądzie Rejonowym w R. w okresie od 2012 r.: są, lub byli członkami "A", posiadają, lub posiadali spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu w spółdzielni, są, byli właścicielami lokalu lub lokali znajdujących się w zasobach spółdzielni, zamieszkują, lub zamieszkiwali, w zasobach spółdzielni i po terminie otrzymał informację od Prezesa Sądu, że nie posiada on takich informacji.
Do udostępniania informacji publicznej zobowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej, (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), a więc i Prezes Sądu Rejonowego w R., co w sprawie nie jest kwestionowane.
Wskazać jednak należy, że udostępnienie informacji publicznej jest obowiązkiem tylko odnośnie danych, w których posiadaniu zobowiązany się znajduje. Jak wskazał NSA w sprawie I OSK 473/17: "Dla ustalenia, że w sprawie nie zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej, której adresat wniosku nie posiada, jest on obowiązany wypowiedzieć się w tym przedmiocie. Wystarczające jest pisemne wyjaśnienie przyczyny nieudzielenia informacji. W takim przypadku pismo informujące o tym, stanowi odpowiedź na wniosek, co uwalnia adresata wniosku od zarzutu bezczynności. Nie jest bowiem możliwe skuteczne podniesienie zarzutu bezczynności organu w sytuacji, gdy żądana informacja nie znajduje się w posiadaniu organu" (CBOSA).
Zatem bezczynność organu na gruncie powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno – technicznej, czyli do udostępnienia informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje, nie wydaje także decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, ani na piśmie nie udziela odpowiedzi, że żądanej informacji publicznej nie posiada. Celem skargi na bezczynność jest z kolei zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony. Badając zasadność skargi na bezczynność sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia.
Skarżący [...] r. zwrócił się do organu w formie wiadomości mailowej, nadanej za pośrednictwem urzędowej platformy kontaktowej z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Organ wskazał natomiast, że odpowiedź na wniosek strony przesłał [...] r. na skrytkę pocztową, wskazaną przez stronę w skardze na bezczynność, która wpłynęła do Sądu Rejonowego [...] r. Organ wyjaśnił, że platforma ePUAP nie działała prawidłowo, co skutkowało brakiem możliwości przesłania skarżącemu odpowiedzi. Na potwierdzenie podejmowanych czynności w zakresie przesłania odpowiedzi skarżącemu na podany przez niego adres do doręczeń, organ przedłożył oświadczenia informatyka i Kierownika Wydziału Administracyjnego Sądu.
W ocenie Sądu, nie można uznać tego wyjaśnienia organu za usprawiedliwiające brak właściwej reakcji, bowiem skarżący skierował swój wniosek na adres skrzynki pocztowej organu za pośrednictwem platformy ePUAP. Każdy petent, jeżeli skierował wniosek o udostępnienie informacji publicznej na adres wskazany przez sam organ, ma prawo oczekiwać odpowiedzi w podstawowym 14-dniowym terminie, wynikającym z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niedotrzymanie tego terminu powoduje, że po stronie zobowiązanego (organu) powstaje stan bezczynności, skutkujący możliwością wniesienia przez uprawnionego (skarżącego) skargi na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a.
Powyższe nie ma jednak podstawowego znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż organ pismem, przesłanym na adres wskazany przez skarżącego w skardze na bezczynność, w dniu [...] r. udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji. Ustalenie takie skutkuje uznaniem, iż cel skargi na bezczynność został zrealizowany, bowiem organ udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej. Okoliczność ta przesądza o tym, że wniosek strony w zakresie żądania nakazania organowi udzielenia spornej informacji, jest bezpodstawny.
Likwidacja stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalnia jednakże sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zakresie oceny, czy bezczynność miała miejsce i czy miała ona charakter kwalifikowany (z rażącym naruszeniem prawa). Sąd zobligowany jest także do rozważenia ewentualnej zasadności wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. lub zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na rzecz skarżącego.
W pierwszym rzędzie należy podkreślić, w ślad za wstępnym wywodem uzasadnienia, że bezczynność po stronie organu miała miejsce, gdyż do chwili wniesienia skargi upłynął dwutygodniowy termin do jej udzielenia przewidziany w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a ponadto organ nie skorzystał z możliwości jego przedłużenia na podstawie ust. 2 tego przepisu.
Przystąpić zatem należało do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący. Pojęcie to nie jest zdefiniowane ustawowo, natomiast w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa uznawany jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo uchybienie terminowi z art. 13 u.d.i.p. nie przesądza więc o rażącym charakterze bezczynności.
W ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, gdyż spowodowana była niedziałaniem platformy ePUAP. Skarżący wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierował do organu drogą mailową [...] r., zaś wnioskowana informacja została mu udostępniona [...] r., tj. niezwłocznie po wniesieniu skargi na bezczynność i wskazaniu przez stronę w skardze adresu do doręczeń innego niż na ePUAP.
Zdaniem Sądu orzekającego organ wystarczająco uzasadnił niemożność przesłania skarżącemu informacji na podany przez niego adres przez platformę ePUAP. Wprawdzie organ wskazał, że nie dysponuje urzędowym potwierdzeniem poświadczenia wskazującym, że dokonywano próby wysłania zawiadomienia do skarżącego przez platformę ePUAP, jednakże oczywistym jest, że z uwagi na występujące problemy z wysyłaniem wiadomości, potwierdzenie takie nie zostało wygenerowane przez system. Sąd orzekający uznał, że wystarczającym potwierdzeniem podejmowania prób wysłania zawiadomienia są zapiski urzędowe z [...]r. oraz [...] r., zalegające w aktach administracyjnych, a także oświadczenie Kierownika Oddziału Administracyjnego i informatyka Sądu Rejonowego w R., sporządzone [...] r. na wezwanie WSA.
Okoliczności, wbrew temu co twierdzi skarżący nie pozwalają na zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa i wymierzenie organowi grzywny. Podkreślić też trzeba, że choć zobowiązany podmiot podjął przewidziane prawem czynności dopiero po wniesieniu skargi, to z okoliczności sprawy nie wynika, aby bezczynność organu była wynikiem celowego i niezgodnego z prawem działania.
Brak jest też podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącego odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., gdyż nie wykazał, że na skutek opóźnienia w udzieleniu informacji doznał jakiejkolwiek szkody czy innych niedogodności.
W tym miejscu należy również wskazać stronie skarżącej, że jej zarzuty dotyczące nieprawidłowego działania organu, poprzez nieprzesłanie jej żądanej informacji na inny adres skarżącego, znany organowi z urzędu są bezzasadne.
Strona skarżąca we wniosku z [...] r. wniosła o przesłanie informacji przy użyciu środków komunikacji elektronicznej na adres skrytki na platformie ePUAP. Z ty samym żądaniem wystąpiła w skierowanym do organu ponagleniu z [...] r.
Organ działając zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. mógł udostępnić informację publiczną na wniosek w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.
W rozpoznawanej sprawie organ dysponował platformą ePUAP i był zobowiązany tym środkiem komunikacji przekazać żądaną informację. Został zwolniony z tego obowiązku dopiero w sytuacji, gdy skarżący wskazał organowi inny adres do doręczeń.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., stwierdził, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa i nie przyznał skarżącemu żadnej sumy pieniężnej. Oceniając całokształt działań organu oraz mając na względzie to jaką funkcję mają spełnić instytucje przewidziane w art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania, że stopień zawinienia organu w nieterminowym załatwieniu sprawy nie daje podstaw do zastosowania ww. przepisu. Skarżący nie wykazał również skutecznie, że z faktu oczekiwania na rozpoznanie wniosku przez ten okres poniósł jakąkolwiek szkodę.
Z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika bowiem, że zastosowanie środka w postaci wymierzenia organowi grzywny ustawodawca pozostawił uznaniu sądu administracyjnego. Jednakże, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 642/15 (https://orzeczenia.nsa.gov.pl), wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco - represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Po wpłynięciu [...] r. do organu skargi na bezczynność, [...] r. skarżący otrzymał odpowiedź organu.
W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji.