III SAB/GL 44/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził przewlekłość postępowania Wojewody w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, zobowiązał organ do wydania decyzji i zasądził odszkodowanie na rzecz skarżącego.
Skarżący złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, jednak organ administracji publicznej przez ponad cztery miesiące nie podjął żadnych znaczących czynności, co doprowadziło do skargi na przewlekłość postępowania. Wojewoda argumentował braki formalne wniosku i trudności kadrowe, jednak sąd uznał te argumenty za niewystarczające. Sąd stwierdził przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał organ do wydania decyzji w terminie 14 dni i zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 1000 zł zadośćuczynienia oraz zwrot kosztów postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi M. V. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę cudzoziemca. Skarżący złożył wniosek 24 lipca 2021 r., a organ podjął pierwszą czynność procesową dopiero 14 grudnia 2021 r., wzywając do uzupełnienia braków formalnych. Sąd uznał, że ponad czteromiesięczny okres bezczynności organu stanowi przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa, ignorując argumenty organu o brakach formalnych i trudnościach kadrowych. Sąd podkreślił, że organ nie respektował zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) ani zasady zaufania (art. 8 k.p.a.), a także nie poinformował strony o przedłużeniu terminu. W związku z tym, sąd stwierdził przewlekłość, zobowiązał Wojewodę do wydania decyzji w terminie 14 dni od zwrotu akt, przyznał skarżącemu 1000 zł zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.
Uzasadnienie
Organ nie podjął żadnych znaczących czynności przez ponad cztery miesiące od złożenia wniosku, co stanowi naruszenie zasady szybkości postępowania i zasady zaufania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_przewlekłość
Przepisy (6)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przyznanie skarżącemu od organu kwoty pieniężnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 12
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
k.p.a. art. 36 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy.
p.p.s.a. art. 154 § 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zobowiązanie organu do wydania decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ dopuścił się przewlekłości postępowania. Przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie zasady szybkości postępowania i zasady zaufania. Niewystarczające uzasadnienie organu dotyczące braków formalnych i trudności kadrowych.
Odrzucone argumenty
Argumenty Wojewody dotyczące braków formalnych wniosku. Argumenty Wojewody dotyczące trudności kadrowych i dużej liczby wniosków.
Godne uwagi sformułowania
organ dopuścił się przewlekłości, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa organ nie kierował się ekonomiką procesową naruszenie zasady szybkości postępowania naruszenie zasady zaufania strona postępowania administracyjnego nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań organów państwowych
Skład orzekający
Barbara Brandys-Kmiecik
przewodniczący
Dorota Fleszer
sprawozdawca
Adam Gołuch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stwierdzenia przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa, ocena argumentów organu dotyczących braków formalnych i trudności kadrowych, przyznawanie zadośćuczynienia za przewlekłość."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w sprawach zezwoleń na pobyt i pracę cudzoziemców, ale zasady oceny przewlekłości są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje realne problemy obywateli z urzędami i pokazuje, jak sąd może interweniować w przypadku przewlekłości postępowania, co jest częstym problemem.
“Czekasz miesiącami na decyzję urzędnika? Sąd administracyjny może pomóc!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SAB/Gl 44/22 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2022-07-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-01-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Adam Gołuch Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/ Dorota Fleszer /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6337 Zatrudnianie cudzoziemców 659 Hasła tematyczne Przewlekłość postępowania Sygn. powiązane II OSK 2440/22 - Wyrok NSA z 2023-07-05 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ - art. 149 par.1a ustawy - PoPPSA Powołane przepisy Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art. 12, art. 8, art. 36 par. 1, art. 37 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U. 2022 poz 329 art. 149 par 1 i 3, par 1ai par. 2. art. 154 par. 7 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.) Sędzia WSA Adam Gołuch po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2022 r. sprawy ze skargi M. V. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę cudzoziemca 1. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłości, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. zobowiązuje organ do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi, 3. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę pieniężną w wysokości 1000 (tysiąc) złotych, 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Pismem z 14 grudnia 2022 r. M. V. (dalej: Skarżący) reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego R. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] (dalej: Wojewoda, organ) w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Pełnomocnik Skarżącego w skardze tej domaga się stwierdzenia przewlekłości prowadzonego postępowania skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy z wniosku Skarżącego o zezwolenie na pobyt czasowy; stwierdzenia, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku; przyznanie od organu na rzecz Skarżącego kwoty 15 000 złotych na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; zasądzenia od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. W motywach skargi Skarżący wskazał, że pismem z 24 lipca 2021 r. złożył do Wojewody wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Następnie pismem z 3 grudnia 2021 r. pełnomocnik Skarżącego wystosował wniosek o przyśpieszenie jego realizacji i udzielenie informacji. Jednocześnie zaznaczył, że nie posiada informacji, aby od dnia złożenia wniosku do dnia sporządzenia ponaglenia w sprawie organ powziął jakiekolwiek czynności. Poza tym 3 grudnia 2021 r. pełnomocnik Skarżącego wystosował ponaglenie na niezałatwienie sprawy. Od momentu złożenia wniosku przez Skarżącego minęło ponad 4 miesiące. Organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, w tym przede wszystkim nie poinformował go o wszczęciu postępowania, a także o przyczynach nierozpoznania sprawy w terminie. W dalszej części skargi Skarżący przedstawił argumentację, która ma przemawiać za uwzględnieniem skargi, jak również przedstawiono motywy zamieszczonych w niej żądań. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wniosek Skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę został przez niego wysłany pocztą i wpłynął do organu w dniu 27 lipca 2021 r. Przedmiotowy wniosek zawierał braki formalne tj. cudzoziemiec nie złożył odcisków linii papilarnych, nie przedstawił oryginału dokumentu podróży oraz nie złożył prawidłowo i czytelnie wypełnionego i podpisanego przez pracodawcę załącznika nr 1 do wniosku. Nie zostały także złożone inne wymagane dokumenty takie jak oświadczenie pracodawcy o wysokości wynagrodzenia, które jest określone w posiadanej przez cudzoziemca umowie z podmiotem powierzającym wykonywanie pracy, będącej podstawą wykonywania pracy, zawartej w formie pisemnej oraz oryginał informacji starosty właściwego ze względu na główne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy w oparciu o rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy lub o negatywnym wyniku rekrutacji organizowanej dla pracodawcy wydaną nie wcześniej niż 180 dni przed złożeniem wniosku wraz z dokumentami potwierdzającymi spełnienie wymagań podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi określonej w informacji starosty. Z uwagi na braki formalne wezwaniem z dnia 14 grudnia 2021 r., na podstawie art. 105 ustawy o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2021 poz. 2354), pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, Skarżący został wezwany do osobistego stawiennictwa do Urzędu Wojewódzkiego w K. (dalej: Urząd) w dniu 13 stycznia 2022 r. w celu ich uzupełnienia. Cudzoziemiec stawił się osobiście, w związku z czym postępowanie tego dnia zostało wszczęte. Dnia 10 grudnia 2021 r. do Urzędu wpłynęło ponaglenie pełnomocnika cudzoziemca na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., które pismem z dnia 14 grudnia 2021 r. przekazano do organu II instancji, tj. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Do pisma dołączono również pełnomocnictwo. W dniu 17 grudnia 2021 r. wpłynęła skarga pełnomocnika strony na bezczynność Wojewody [...] w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy z dnia 24 lipca 2021 r., w której na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzuca rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym (art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W dalszej części odpowiedzi na skargę organ administracji przybliżył sytuację faktyczną, w jakiej się znajduje i podkreślił, że z powodu dużej liczby osób ubiegających się o dokumenty wydawane przez ten organ i występujące kłopoty z ilością etatów, zatrudnione osoby nie są w stanie w terminach kodeksowych rozpoznawać składane wnioski. Na potwierdzenie trudnej sytuacji kadrowej organum przedstawiono stosowne zestawienia i informacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sprawowana przez sąd administracyjny, w myśl z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej p.p.s.a.) sprowadza się do badania zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów ustawy procesowej wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie zaś do art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W tym miejscu wskazać należy, iż złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu pozostającego w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a. Zaznaczyć też należy, że w sprawach skarg na bezczynność nie ma znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy ponagleniem wniesionym w trybie art. 37 § 1 k.p.a., a skargą do sądu administracyjnego. Warunkiem formalnym skargi jest wyłącznie złożenie takiego ponaglenia. Z akt sprawy wynika, że Skarżący wypełnił powyższy wymóg składając stosowne ponaglenie. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi stwierdzić należy, że z treści zarzutów i wniosków oraz uzasadnienia jednoznacznie wynika, że Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wyraźnie uczynił jej przedmiotem opieszałość organu administracji publicznej w załatwieniu sprawy czyli przewlekłość postępowania. Według NSA przewlekłość postępowania jest takim stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął, czy też nie, dalsze czynności w sprawie. Podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, iż ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego dotyczącego skargi strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, wyrok WSA w Poznaniu z 9 czerwca 2022 r., II SAB/Po 62/22) Następnie wyjaśnienia wymaga, że do czasu nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), pojęcia "bezczynność", jak i "przewlekłość", nie były zdefiniowane ustawowo. Pojęcie bezczynności rozumiane było przede wszystkim jako niewydanie w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12), natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" rozumiano prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 26 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2704/13). W wyniku wskazanej nowelizacji ostatecznie przewlekłość została zdefiniowana jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.), a bezczynność jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym kontekście zauważyć należy, że definicja przewlekłości postępowania zawarta w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., pozostaje bardzo ogólna. Przyjąć jednak należy, że pojęcie przewlekłości odnosi się do sposobu prowadzenia postępowania. Przewlekłość postępowania może polegać na jego prowadzeniu w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Mogą zatem wystąpić sytuacje, w których organ administracji wykonuje zasadne czynności procesowe, lecz następuje to w sposób niesprawny, nieudolny i opieszały (np. poszczególne czynności przedzielone są długimi stanami stagnacji procesowej) lub też podejmuje czynności pozorujące prowadzenie postępowania - np. wzywa strony do przedstawienia dokumentów nieposiadających żadnego (względnie doniosłego) znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, lub też może wystąpić kombinacja tych stanów. Omawiana opieszałość może też sprowadzać się do braku podjęcia jakichkolwiek czynności w sprawie, co w przypadku upływu terminu ustawowego do załatwienia sprawy ulegnie przekształceniu w stan bezczynności, tj. niezałatwienia sprawy w terminie (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) (wyrok WSA w Poznaniu z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 62/22). Stan faktyczny poddawany ocenie sądowej może kwalifikować się zarówno do bezczynności, jak i przewlekłości postępowania, bowiem niewydanie decyzji w terminie wynikającym z przepisów prawa jest zwykle następstwem owej przewlekłości. Przy czym zauważyć należy, że przewlekłość może wystąpić również w granicach biegnących terminów ustawowych, np. wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a., gdyż w takiej sytuacji niewątpliwie postępowanie prowadzone jest dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.), a zatem czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2548/16). Przenosząc poczynione wywody na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę okazał się zasadny. W pierwszej kolejności w kontekście zarzutów skargi wskazać należy, że skarga została złożona na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę, a nie bezczynność, wobec tego kwestia dochowania terminu załatwienia sprawy oraz wymogu informowania strony o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy i przyczynach zwłoki ma w tej sytuacji drugorzędne znaczenie. Ocenie podlega bowiem efektywność prowadzonego postępowania. Przechodząc do meritum wyjaśnienia wymaga, że wniosek Skarżącego datowany na dzień 24 lipca 2021 r. wpłynął do organu w dniu 27 lipca 2021 r. i to od tego dnia na Wojewodzie ciążył już obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu jego załatwienia, w tym podjęcie czynności służących doprowadzeniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Jak wynika z akt sprawy, pierwszą czynnością procesową, którą organ podjął w sprawie było skierowanie do Skarżącego wezwania z 14 grudnia 2021 r. do osobistego stawiennictwa w organie w dniu 13 stycznia 2022 r. w celu uzupełnienia braków formalnych wniosku. Skarżący stawił się osobiście, w związku z czym postępowanie tego dnia zostało wszczęte. Wskazana chronologia czynności wykonanych przez Wojewodę w ramach prowadzonego postępowania dowodzi jego przewlekłego prowadzenia. Sąd uznaje, że organ nie kierował się ekonomiką procesową przy podejmowaniu kolejnych działań w postępowaniu, ani nie dążył do odpowiednio sprawnego załatwienia wniosku skarżącego. Dla przypisania organowi stanu przewlekłości w załatwieniu spraw nie miały znaczenia argumenty Wojewody dotyczące znacznej liczby wniosków i załatwianych spraw oraz braków obsady kadrowej urzędu. Mogły one jednak mieć pewien pośredni wpływ na ocenę, czy zwłoka organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, względnie na rozważenie celowości zastosowania w sprawie dodatkowych środków prawnych, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części niniejszego uzasadnienia. Jednym z przejawów zasady praworządności jest to, że ustawodawca wiąże organy administracji publicznej w taki sposób, że wyznacza terminy na załatwianie spraw. Następuje tym samym realizacja wyrażonej w art. 12 k.p. a zasady ogólnej postępowania administracyjnego, według której organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko. Naruszenie zasady szybkości postępowania, skonsumowane poprzez konkretne, wykazane przekroczenia ustawowych terminów, zostało już dowiedzione. Należy dodać jeszcze obowiązek takiego prowadzenia postępowania, który budzi zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ nie respektował również zasady zaufania, postrzeganej w elementarny, z punktu widzenia jednostki, sposób: jednostka ma prawo oczekiwać, że organ administracji będzie przestrzegał prawa i załatwi sprawę jednostki w określonych przepisami terminach. Reasumując, Sąd zgodził się ze Skarżącym, że w niniejszej sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania. Działania organu pozostają w jawnej sprzeczności z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest wyrażona w art. 12 § 1 k.p.a. zasada szybkości postępowania, a także podważają zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 k.p.a. Stwierdzenie że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, wymaga również dokonania oceny, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażący (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Zdaniem Sądu zestawienie terminu wpływu wniosku do organu i podjęcia przez niego pierwszej czynności w sprawie uzasadniają stwierdzenie, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa w zakresie sposobu prowadzenia postępowania. Organ podjął czynności zmierzające do uzupełnienia braków formalnych wniesionego przez Skarżącego wniosku w dużym odstępie czasu – ponad czterech miesięcy. W sprawie dwukrotnie przekroczony został ustawowy maksymalny termin określony na załatwienie kontrolowanej sprawy, co usprawiedliwia ocenę rażącego zaniedbania obowiązku terminowego załatwiania spraw administracyjnych. Zaznaczyć także należy, że po upływie wyznaczonego terminu Wojewoda nie zawiadomił Skarżącego o braku załatwienia sprawy w terminie, nie podał przyczyn zwłoki, nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy oraz nie pouczył o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Organ pozostawał przy tym w całkowitej bierności w podejmowaniu działań mających na celu załatwienie sprawy w okresach między 27 lipca 2021 r. a 14 grudnia 2021 r. Sąd uznał, że przewlekłości organ nie może tłumaczyć trudnościami kadrowymi, brakiem etatów, czy też dużą ilością wniosków. Obowiązkiem organów państwowych jest natomiast takie zorganizowanie pracy, a także przeznaczenie takich sił i środków, by sprawnie realizować nałożone na nie zadania. Sąd ma świadomość, że istniejący, a niedopuszczalny stan rzeczy, nie jest zapewne zawiniony przez poszczególnych pracowników organu, lecz jest skutkiem braku adekwatnego wzmocnienia komórek organizacyjnych zajmujących się rozpatrywaniem wniosków cudzoziemców o udzielenie im prawa pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. To zadanie jest natomiast uzależnione od organów decydujących o wysokości budżetu Urzędu. Tym niemniej strona postępowania administracyjnego nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań organów państwowych. Zdaniem Sądu sytuacja, w której Skarżący czeka przez tak długi okres bezowocnie na podjęcie przez organ administracji publicznej postępowania nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może także w nieskończoność powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne. Właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy bowiem do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Pomimo serii orzeczeń stwierdzających po stronie Wojewody bezczynność lub przewlekłość z rażącym naruszeniem prawa problemy organizacyjne tego organu trwają nadal. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W skardze do Sądu pełnomocnik Skarżącego wystąpił o przyznanie od organu na rzecz Skarżącego kwoty 15 000 zł na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że potrzeba zastosowania środków prawnych o charakterze kompensacyjnym znajduje usprawiedliwienie w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy. Zdaniem Sądu kwota jednego tysiąca złotych jest adekwatna do stwierdzonej przewlekłości oraz rekompensuje Skarżącemu powstanie negatywnej dla niego sytuacji związanej z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Orzekając o przyznaniu sumy pieniężnej Sąd miał także na uwadze, że sytuacja cudzoziemca, w trakcie wielomiesięcznego oczekiwania przez niego na rozstrzygnięcie o prawie pobytu jest niepewna i z ekonomicznego punktu widzenia pogarsza jego sytuację na rynku pracy, w tym także w relacji do aktualnego pracodawcy. Może to być powodem stresu i przeszkodą w planowaniu decyzji życiowych. Oczywistym jest bowiem, że dla pracodawcy bardziej pożądany jest pracownik-cudzoziemiec posiadający ostatecznie i w przewidywalnym dłuższym okresie czasu uregulowany status pobytowy i pracowniczy, aniżeli pracownik-cudzoziemiec, który choć przebywa w kraju legalnie, to dopiero ubiega się o uregulowanie jego długoterminowego pobytu. Zatem – na co zwrócił uwagę NSA - przyznana od organu kwota ma mieć funkcję swoistego zadośćuczynienia, co wpływa na jej uznaniowy charakter i przyjęcie, iż sąd administracyjny ma szeroki margines uznania w zakresie jej przyznania. Za konkretną wysokością sumy pieniężnej przemawiać może ignorowanie przez organ uzasadnionego interesu strony w terminowym załatwianiu sprawy oraz znaczny okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III OSK 1111/21). Jednocześnie, zważywszy że sprawa Skarżącego nie została załatwiona, Sąd zobowiązuje organ do jej załatwienia w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi. Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania, na które składa się kwota 100,00 zł tytułem opłaty sądowej od skargi, kwota 480,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, a także kwota 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI