III SAB/Gl 438/23

III SAB/Gl 438/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący/
Małgorzata Herman /sprawozdawca/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2024 r. sprawy ze skargi J.K. na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr [...] w G. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
J. K. (dalej: wnioskodawca, skarżący), złożył 6 listopada 2023 r. w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr [...] w G., drogą mailową, wniosek o udostępnienie informacji publicznej tj. udostępnienia szczegółowych informacji, jakie koszty w latach 2022 zawierają się w pozycji klasyfikacji budżetowe pod numerami paragrafu: 4700, 4740, 4750, 4190, 4300, 4280, 4240, 4800 i 3030, a które są zawarte w załączonych sprawozdaniach. Zwrócił się o przesłanie faktur ewentualnie innych dokumentów, które te wydatki potwierdzają i przesłanie wnioskowanych informacji na wskazany adres mailowy.
Dyrektor Szkoły (dalej: organ), w odpowiedzi 8 listopada 2023 r. skierowanej do wnioskodawcy 9 listopada 2023 r. drogą elektroniczną na podany adres mailowy zawiadomił skarżącego, że wniosek dotyczy udostępnienia informacji publicznej stanowiącej informację przetworzoną oraz, że udostępnienie informacji publicznej stanowiącej informację przetworzoną możliwe jest zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1) u.d.i.p. - w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego i w związku z tym wezwał skarżącego do wykazania, że uzyskanie wnioskowanej informacji publicznej stanowiącej informację przetworzoną jest szczególnie istotne dla interesu publicznego - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Jednocześnie organ powiadomił skarżącego, że zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. wniosek zostanie rozpoznany w terminie do dnia 22 grudnia 2023 r., a przyczyną tego jest konieczność umożliwienia skarżącemu wykazania przesłanki udostępnienia publicznej informacji przetworzonej, a następnie - analiza zebranego w sprawie materiału, która umożliwi przetworzenie i udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej bądź przygotowanie i wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Pismem z 1 grudnia 2023 r. wnioskodawca wniósł skargę na bezczynność organu w sprawie rozpatrzenia wniosku.
Skarżący w skardze zarzucił organowi naruszenie:
- art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,
- art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
- art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskiwania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, poprzez błędne uznanie, że przedmiotem złożonego przeze mnie wniosku było udostępnienie informacji przetworzonej,
- art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji, poprzez niezastosowanie, skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej w przypadku ograniczenia prawa do informacji.
Wskazując na powyższe wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku i zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że faktury dokumentujące wydatki nie wymagają jakiegokolwiek przetworzenia, a jedynie skopiowanie w formie skanu lub kserokopii.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że w terminie odpowiedział na wniosek skarżącego, który inicjuje jako rodzic dziecka uczęszczającego do szkoły szereg postępowań w różnych sprawach. Ponadto obszernie wyjaśnił, że:
1. Zbiory danych - z uwagi na zakończony okres roku kalendarzowego (2022), którego dotyczą - nie znajdują się już w księgozbiorze podręcznym, lecz w księgozbiorze zarchwizowanym co oznaczałoby - dla realizacji wniosku - konieczność przyniesienia zbioru danych z miejsca zarchiwizowania.
2. Zbiory danych mieszczą się w 25 segregatorach, które także mieszczą dokumenty nie objęte wnioskiem o udostępnienie danych osobowych.
3. Samych wyciągów bankowych dobowych jest aż 248, przy czym wyciągi dobowe obejmują nie tylko płatności wydatków, których dotyczy wniosek o udostępnienie informacji publicznej, ale także ogromnej liczby innych płatności, które nie są objęte wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej.
4. Dokumenty są wpięte do segregatorów, a wiele z nich jest pozszywanych co oznacza, że - dla realizacji wniosku - dokumenty, których dotyczy wniosek musiałyby zostać odszukane w poszczególnych segregatorach, wypięte z segregatorów, a dokumenty zszyte - dodatkowo musiałby zostać rozszyte dla wykonania ksero lub skanu, a po wykonaniu ksero lub skanu - wszystkie dokumenty musiałyby ponownie zostać włożone do poszczególnych segregatorów odpowiednio, tj. z zachowaniem kolejności wynikającej z numeracji kart / chronologii zdarzeń księgowych, a rozszyte - musiał zostać zszyte.
5. W zbiorach danych, które zawierają dokumenty objęte wnioskiem są także liczne dokumenty, których nie dotyczy wniosek o udostępnienie danych osobowych, a zatem zachodzi konieczność ich wyodrębnienie, co wymaga przeczytania i poddania analizie wszystkich dokumentów według wskazanego kryterium.
6. W zbiorach danych zawierających dokumenty objęte wnioskiem występują dane osobowe osób fizycznych i należy dokonać kwalifikacji - spośród wszystkich danych osobowych osób fizycznych - tych danych osobowych osób fizycznych, które podlegają ochronie prawnej.
7. W zbiorach danych zawierających dokumenty objęte wnioskiem, w których występują dane osobowe osób fizycznych podlegające ochronie prawnej, należy przeprowadzić proces anonimizacji w stosunku do danych osobowych osób fizycznychpodlegających ochronie, ręcznie i w odniesieniu do każdego dokumentu zawierającego tego rodzaju dane osobowe osób fizycznych, przy czym w odniesieniu do dokumentów zawierających znaczną ilość danych osobowych osób fizycznych podlegających anonimizacji - dodatkowo konieczne byłoby uprzednie wykonanie kopii kart takich dokumentów, aby dopiero na kopiach dokumentów odręcznie wykonać proces anonimizacji, a to celem zapewnienia braku trwałej ingerencji w treść lub formę oryginalnych dokumentów podczas przeprowadzenia odręcznej czynności anonimizacji.
Ponadto wskazał, że liczne wnioski składane przez skarżącego o udostępnienie informacji publicznej świadczą o nadużywaniu prawa do informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa.
Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwieniu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem, że nie istnieje obowiązek wydania stosowanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy.
Należy przy tym podkreślić, że niniejsze postępowanie zainicjował wniosek skarżącego z 6 listopada 2023 r., na który organ odpowiedział już 9 listopada 2023 r. zakreślając skarżącemu 7-dniowy termin do wykazania, że pozyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Organ jednocześnie przedłużył termin rozpoznania wniosku do 22 grudnia 2023 r.
W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.) Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
W świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p. nie budzi wątpliwości, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a informacje dotyczące funkcjonowania jednostki organizacyjnej, która wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym są informacjami publicznymi.
Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, bezczynność polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, nie podejmuje takiej czynności, ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej bądź decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Jedynie w przypadku, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, załatwienie sprawy może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Termin ten może być jednak przedłużony nie dłużej niż o 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W kontrolowanej sprawie organ, wbrew postawionym zarzutom, niezwłocznie udzielił odpowiedzi i zakreślił skarżącemu termin do wykazania interesu.
Co więcej termin rozpoznania wniosku został przedłużony do 22 grudnia 2023 r. w tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że skarga na bezczynność organu z 1 grudnia 2023 r. jest przedwczesna, to skarżący wykazał bezczynność w określeniu interesu w otrzymaniu informacji objętych wnioskiem.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 maja 2023 r., sygn. III OSK 181/22 wyjaśnił, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega zatem na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków. Ponadto wskazał, że w każdym indywidualnym przypadku zachowanie skarżącego wnoszącego o udzielenie informacji publicznej winno być oceniane nie tylko w kontekście uprawnienia do uzyskania takiej informacji, ale w konkretnych sytuacjach należy również uwzględnić płynące wobec niego wartości, a przede wszystkim nadrzędne zasady. Dalej zauważył, że zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu.
Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko i jego argumentację.
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., Dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr [...] w G. jest podmiotem publicznym zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
Wniosek skarżącej dotyczył udzielenia szeregu informacji, które w ocenie organu miały charakter informacji przetworzonych.
Zanim upłynął termin załatwienia sprawy skarżący skierował skargę do Sądu.
Należy podkreślić, że istotą ustawy o dostępie do informacji publicznej jest szybkość działania w procesie udostępniania informacji publicznej. Stanowi o tym art. 13 ust. 1 ustawy, zakreślający termin do udzielenia informacji bez zbędnej zwłoki, nie późniejszy jednak niż 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Powołany przepis ustanawia zatem zasadę udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, zaś ewentualna zwłoka w udostępnieniu informacji publicznej musi mieć charakter niezbędny.
W kontrolowanej sprawie, organ nie pozostawał w bezczynności, bowiem z zachowaniem ustawowego terminu, odpowiedział na wniosek skarżącego, zakreślił mu termin do wykazania interesu w pozyskaniu informacji oraz w tym celu przedłużył termin załatwienia sprawy. Przed upływem tego terminu skarżący złożył skargę.
Podsumowując, podniesione w skardze zarzuty okazały się całkowicie nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.