III SAB/Gl 392/23

III SAB/Gl 392/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Barbara Brandys-Kmiecik
Barbara Orzepowska-Kyć /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Wujek
Symbol z opisem
6337 Zatrudnianie cudzoziemców
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 519
art. 112a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia NSA Krzysztof Wujek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Z. E. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt i pracę cudzoziemca 1) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 4) oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Pismem z 9 października 2023 r. Z.E. obywatel Gruzji, za pośrednictwem pełnomocnika, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w związku z jego nierozpoznanym wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
Jak wynika z akt sprawy 16 grudnia 2021 r. do Wojewody Śląskiego wpłynął wniosek skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. W związku z niezałatwieniem sprawy w terminie pełnomocnik skarżącego pismem z 4 października 2021 r. (wpływ do organu 6 października 2021 r.) złożył na podstawie art. 37 k.p.a. ponaglenie w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania.
Na podstawie art. 37 § 3a ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z poźn.zm. dalej zwana k.p.a.) w zw. z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 z późn.zm., dalej zwana "u.o.c.") i w zw. z art. 100d ust. 3 i 4 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103 z późn.zm. dalej zwana "u.p.o.u.") ponaglenie nie zostało przekazane przez Wojewodę do organu wyższego stopnia.
Pismem z 10 października 2023 r. powiadomiono skarżącego o zamiarze wydania przez Wojewodę Śląskiego decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i na podstawie art. 10 k.p.a. poinformowano o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie oraz pouczono o przysługującym na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. prawie wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów i jednocześnie na podstawie art. 106 ust. 2a u.o.c. wezwano skarżącego do przedłożenia dokumentów niezbędnych do wydania pozytywnej decyzji w sprawie.
Pismem z 9 października 2023 r. skarżący za pośrednictwem pełnomocnika złożył do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego.
W skardze zarzucił organowi naruszenie art. 8, art. 12 art. 35 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu i wniósł o:
1. Zobowiązanie Wojewody Śląskiego do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;
2. Przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a, ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
3. Wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
4. O doręczanie pism za pomocą środków elektronicznych.
Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego poinformował, że Wojewoda mimo istnienia ustawowego obowiązku, w ustawowym terminie nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Zdaniem pełnomocnika, przyczyny bezczynności i wielokrotne przekroczenie terminu do załatwienia sprawy leżały wyłącznie po stronie organu i dlatego, jego zdaniem przyjąć należało, że uchybienia miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę, że sytuacja, w której skarżący czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie Wojewody nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie.
Wyjaśniając powód przedłużonego procedowania organ wskazał na stale powiększającą się liczbę wniosków pobytowych, powodującą znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników zaangażowanych w prowadzenie postępowań administracyjnych.
Wskazał także na wprowadzenie 14 marca 2020 r. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego, zastąpionego od 20 marca 2020 r. trwającego do 15 maja 2022 r. stanu epidemii, który następnie zastąpiony został w dniu 16 maja 2022 r. obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. stanem zagrożenia epidemicznego. Ta nadzwyczajna dla funkcjonowania społeczeństwa i Państwa sytuacja przełożyła się na wzrost absencji chorobowych pracowników, powstanie zaległości (m.in. w związku z zawieszeniem bezpośredniej obsługi petentów), a tym samym wydłużenie czasu procedowania w prowadzonych sprawach.
W dalszej kolejności, w związku z rozpoczęciem 24 lutego 2022 r. działań zbrojnych na obszarze Ukrainy i związanym z tym masowym napływem do Polski osób uciekających przed wojną pracownicy Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w K. (w tym także rozpatrujący wnioski pobytowe pracownicy Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców) włączeni zostali w realizację, w ramach swoich obowiązków służbowych lub jako dodatkowe zadanie, czynności związanych bezpośrednio lub pośrednio z pomocą obywatelom Ukrainy i koordynacją tych działań.
Wojewoda podał także, że w związku z sytuacją spowodowaną konfliktem zbrojnym na Ukrainie w 2022 roku na pracowników wykonujących obowiązki w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców nałożono także dodatkowe zadania m.in. związane z przedłużeniem ważności wiz krajowych (umieszczanie naklejek wizowych w dokumentach podróży) dla wybranych grup obywateli Ukrainy i Białorusi, a także w zakresie rozpatrywania wniosków obywateli Ukrainy, Republiki Białorusi, Federacji Rosyjskiej oraz osób posiadających w tych państwach status bezpaństwowca dotyczących wydawania, przedłużania ważności, wydawania duplikatu lub wymiany Karty Polaka.
Wszystkie te dodatkowe zadania nie przyczyniły się do skrócenia czasu załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu.
Wojewoda zwrócił także uwagę na przepisy ingerujące w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ zauważył także, że złożony przez skarżącego wniosek nie został wypełniony rzetelnie i kompletnie, a także nie dołączono do niego określonych i wymaganych załączników, w szczególności mogących stanowić dowody w postępowaniu administracyjnym.
Odnosząc się do przyznania sumy pieniężnej, Wojewoda wskazał, że skarżący nie poniósł żadnej szkody, a czas procedowania nad wnioskiem nie wpływa na jego sytuację pobytową w Polsce. Po uzupełnieniu braków formalnych, zgodnie z art. 108 ustawy o cudzoziemcach, pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna.
Pismem z 15 stycznia 2024 r. organ poinformował, że postępowanie w sprawie wydania zezwolenia skarżącemu zostało zakończone przez Wojewodę, udzieleniem 29 grudnia 2023 r. skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę z data obowiązywania do 29 grudnia 2026 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przystępując do oceny niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia.
Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Istotne jest również i to, zwłaszcza z perspektywy niniejszej sprawy, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne niż wymienione w k.p.a. terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej (na co zwrócił uwagę ustawodawca w treści art. 35 § 4 k.p.a.).
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ terminów załatwiania spraw oznacza, że pozostaje on w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (por. wyroki NSA z 13 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 711/11, LEX nr 818629; z 24 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 3021/17, LEX nr 2547323). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ powinien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 w zw. z art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.).
Zgodnie z art. 112a u.o.c. decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:
1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych, lub zostały one uzupełnione, lub
3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.
Przy czym z art. 112a ust. 2 u.o.c. wynika, że dopiero wystąpienie jednego ze zdarzeń w nim wymienionych powoduje, że rozpoczyna bieg termin dla wojewody na załatwienie sprawy, o którym stanowi art. 112a ust. 1 u.o.c.
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że w sprawie mamy do czynienia z bezczynnością organu.
Natomiast w tym miejscu należy zwrócić uwagę, że nie ma wpływu na rozpoznanie niniejszej skargi ustawa z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830) w przedmiocie przepisu art. 100c – z uwagi na zakresy: podmiotowy i przedmiotowy odnoszące się do procedury ustawy szczególnej z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Sąd nie podziela poglądu organu, że ustawa ta odnosi się do postępowań, w których wnioskodawcami są wszyscy cudzoziemcy. W ocenie Sądu skarżący nie jest objęty tą regulacją, ponieważ jest obywatelem Gruzji .
Jedną z zasad wykładni prawa jest reguła clara non sunt interpretanda, co oznacza, że jasne przepisy nie wymagają wykładni. Już z tytułu ustawy wynika, że określa ona zasady pomocy obywatelom Ukrainy (a nie w ogóle osobom przybywającym do naszego kraju) i to takim, które przybywają na terytorium Polski w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.
Szerzej zakres podmiotowy ustawy jest rozwinięty w art. 1 ustawy o pomocy stanowiącym, że ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy definiuje pojęcie obywatela Ukrainy, w jakim jest on użyty w ustawie wskazując, że rozumie się przez to obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku działaniami wojennymi na terytorium tego państwa, obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy przybyli do naszego kraju wraz z rodziną z tych samych powodów, a także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
Zatem ustawa o pomocy w swej zasadniczej części odnosi się tylko i wyłącznie do tak zdefiniowanych obywateli Ukrainy.
Natomiast z faktu użycia w tej ustawie pojęcia "cudzoziemca" obok "obywatela Ukrainy" bynajmniej nie wynika, że ustawa dotyczy wszystkich cudzoziemców. To, kogo ustawa o pomocy rozumie pod pojęciem cudzoziemca, użytym w jej art. art. 100a – 100d wynika z art. 100a ust. 1 ustawy o pomocy, który definiując pojęcie cudzoziemca odsyła do art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz. Urz. UE. L. 71.1 z 4.3.2022, str. 1-6).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 decyzji, ma ona zastosowanie do następujących kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne:
a) obywateli Ukrainy zamieszkałych w Ukrainie przed dniem 24 lutego 2022 r.;
b) bezpaństwowców lub obywateli państw trzecich innych niż Ukraina, którzy przed dniem 24 lutego 2022 r. korzystali z ochrony międzynarodowej lub równoważnej ochrony krajowej w Ukrainie; oraz
c) członków rodzin osób, o których mowa w lit. a) i b).
Stosownie zaś do ust. 2 państwa członkowskie stosują niniejszą decyzję albo odpowiednią ochronę przewidzianą w ich prawie krajowym w odniesieniu do bezpaństwowców i obywateli państw trzecich innych niż Ukraina, którzy są w stanie udowodnić, że przed dniem 24 lutego 2022 r. legalnie przebywali w Ukrainie na podstawie ważnego zezwolenia na pobyt stały wydanego zgodnie z prawem ukraińskim, i którzy nie są w stanie w bezpiecznych i trwałych warunkach powrócić do kraju lub regionu pochodzenia.
W związku z tym uznać należy, że różnica terminologiczna wynika jedynie z tego, że pojęcie cudzoziemców w rozumieniu ustawy o pomocy obejmuje nie tylko obywateli Ukrainy tam zamieszkałych przed wybuchem wojny, lecz także bezpaństwowców i obywateli krajów trzecich, którzy korzystali z ochrony w tym państwie również przed wybuchem wojny. Nie oznacza to jednak - wbrew twierdzeniu organu - że dotyczy wszystkich cudzoziemców.
W pewnym stopniu różnica ta ujawnia się także w zakresie uprawnień obywateli Ukrainy i innych cudzoziemców w rozumieniu ustawy o pomocy.
Organ nie wyjaśnił dlaczego uważa, że mimo, iż skarżący jest obywatelem Gruzji, to omawiana ustawa jednak znajduje do niego zastosowanie i w związku z tym bieg terminów do załatwienia spraw m.in. w zakresie zezwolenia na pobyt nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres oraz że dokonywanie tych czynności z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Analizując ustawę z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach przytoczyć należy również powołany przez organ art. 112a u.o.c. nietrudno zauważyć, że w przepisie tym doszło do zupełnego odwrócenia zasad postępowania administracyjnego w stosunku do przyjętych w k.p.a.
O ile bowiem zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej i z tym dniem rozpoczynają bieg terminy do załatwienia sprawy, o tyle w modelu przyjętym w ustawie o cudzoziemcach - jakkolwiek na zasadach ogólnych dochodzi do wszczęcia postępowania z dniem złożenia wniosku – nie rozpoczynają biegu żadne terminy obligujące organ do załatwienia sprawy. Innymi słowy organ administracji wychodzi z roli służebnej w stosunku do obywatela i przechodzi na pozycję dysponenta całego postępowania, który przystąpi do załatwienia sprawy, kiedy zechce, a strona staje się jego zakładnikiem. Termin do załatwienia sprawy zaczyna bowiem bieg od dnia, kiedy nastąpiło ostatnie ze zdarzeń przewidzianych w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, a termin kiedy one nastąpią zależy od organu, bo to on wyznacza cudzoziemcowi termin do przedłożenia określonych dokumentów lub osobistego wstawiennictwa w organie. Hipotetycznie można sobie wyobrazić sytuację, że organ nigdy nie przystąpi do załatwienia sprawy, bo np. wniosek zaginie, ale cudzoziemiec nie ma żadnych instrumentów prawnych, aby wymóc załatwienie jego wniosku.
Zdaniem Sądu narusza to art. 41 Karty Praw Podstawowych (Dz.U.UE.C.2007.303.1), z którego wynika prawo do dobrej administracji. Stosownie do art. 41 ust.1 Karty, każdy ma prawo do bezstronnego i rzetelnego załatwienia jego sprawy w rozsądnym terminie przez instytucje, organy i agencje Unii.
Stanowi też naruszenie art. 47 zd. 1. i 2. Karty Praw Podstawowych i przewidzianego w nim prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu.
Zgodnie z powołanym przepisem:
Każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule.
Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy. Każdy ma możliwość uzyskania porady prawnej, skorzystania z pomocy obrońcy i przedstawiciela.
Trudno mówić o rzeczywistym, a nie iluzorycznym prawie do sądu, kiedy strona znajduje się w swoistym pacie, bo ani nie może uzyskać decyzji administracyjnej w swojej sprawie, która mogłaby być do sądu zaskarżona, ani wywieść skargi na przewlekłość lub bezczynność mimo niezałatwienia tej sprawy.
Zauważyć także należy, że art. 112a ustawy o cudzoziemcach został dodany do ustawy przez art. 1 pkt 13 ustawy z 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91) i wszedł w życie 29 stycznia 2022 r. Z uzasadnienia do projektu ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr 1681) wynika, że nowa regulacja miała pozostawać w pełnej zgodności ze stosownymi dyrektywami, m. in. z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz.U.UE.L.2011.343.1).
Art. 5 ust. 2 Dyrektywy określa maksymalny czas na wydanie decyzji w sprawie kompletnego wniosku i stanowi, że "Właściwy organ wydaje decyzję w sprawie kompletnego wniosku w najkrótszym możliwym terminie, lecz w każdym razie w terminie czterech miesięcy od daty złożenia wniosku". Jednocześnie w ust. 4 przewidziano, że "Jeżeli informacje lub dokumenty załączone do wniosku są niekompletne z punktu widzenia kryteriów określonych w prawie krajowym, właściwy organ powiadamia wnioskodawcę na piśmie o wymaganych dodatkowych informacjach lub dokumentach, wyznaczając rozsądny termin na ich dostarczenie.
Bieg terminu, o którym mowa w ust. 2, wstrzymuje się do czasu otrzymania przez właściwy organ lub przez inne odpowiednie organy wymaganych dodatkowych informacji, jeżeli dodatkowe informacje lub dokumenty nie zostaną dostarczone w wyznaczonym terminie, właściwy organ może odrzucić wniosek".
Z powyższego, zdaniem Sądu wynika, że termin do wydania decyzji w każdym przypadku rozpoczyna bieg z dniem złożenia wniosku (bo wstrzymać można bieg tylko takiego terminu, który już się rozpoczął) i wynosi on maksymalnie 4 miesiące.
Może on ulec wydłużeniu tylko o czas, w jakim organ oczekiwał na dostarczenie przez zainteresowanego informacji lub dokumentów, przy czym wyznaczony przez organ termin do uzupełnienia braków musi być rozsądny. Prowadzi to do wniosku, że art. 112a ust. 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach został błędnie implementowany do krajowego porządku prawnego. W tej kwestii Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone przez WSA w Łodzi w wyroku z 11 maja 2023r. sygn. akt III SA/Łd 21/23.
O ile bowiem dopuszczalne – jako bardziej korzystne dla strony - jest określenie terminu na wydanie decyzji na 60 dni, a więc krótszego, niż przewiduje to Dyrektywa, to regulacje ust. 2 i 3, które faktycznie blokują załatwienie sprawy na czas zupełnie nieokreślony naruszają normy przyjęte w Dyrektywie.
Odnosząc się do niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skoro organ od dnia złożenia wniosku (15 grudnia 2021 r.) do dnia wniesienia skargi (11 października 2023 r. wpływ do organu), a więc przez 22 miesiące jej nie załatwił, to zarzut bezczynności jest uzasadniony jednak nie w stopniu kwalifikowanym.
Sąd dał wiarę, że organ czyni starania o terminowe załatwienie spraw cudzoziemców, lecz uniemożliwia to masowy napływ wniosków. Z drugiej jednak strony organ musi mieć świadomość, że nie może wciąż bronić się tym samym argumentem braków kadrowych, bo jego obowiązkiem jest takie zorganizowanie obsługi wniosków cudzoziemców, zarówno pod względem osobowym jak i zaplecza techniczno – organizacyjnego, aby było to możliwe we właściwym czasie. Tym bardziej, że od wybuchu wojny na Ukrainie do dnia wniesienia skargi minęło już prawie półtora roku i wydaje się, że był to wystarczający czas do podjęcia działań organizacyjnych mających na celu usprawnienie i przyspieszenie procedowania wniosków pobytowych, które w związku z wojną stały się bardziej liczne, co przełożyło się także na czas procedowania wniosków innych cudzoziemców, których przyjazd do naszego kraju pozostaje bez związku z wojną.
Na koniec Sąd zwrócił uwagę, że pomijając okoliczności faktyczne, Wojewoda dopuścił się zarzucanej mu bezczynności, bowiem od momentu wpływu wniosku do pierwszej czynności procesowej ukierunkowanej na załatwienie sprawy upłynęło aż 22 miesiące. Podejmowanie następnie działania organu nie były skoncentrowane ani ukierunkowane na szybkie i sprawne załatwienie sprawy. Ostatecznie decyzja została wydana po 2 latach od wniesienia wniosku i dopiero po skierowaniu skargi do tutejszego Sądu.
Wobec tego zdaniem Sądu stawiany Wojewodzie zarzut bezczynności w rozpoznaniu wniosku z 15 grudnia 2021 r. okazał się uzasadniony, o czym Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku.
Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z uwagi na wydanie w sprawie decyzji (pkt I sentencji wyroku).
Oddalił zaś skargę w zakresie zasądzenia od organu grzywny i odszkodowania. Konieczną przesłanką przyznania odszkodowania jest poniesienie szkody rozumianej jako uszczerbek majątkowy, natomiast skarżący nie wykazał, aby wskutek wadliwego procedowania wniosku poniósł jakąś szkodę materialną.
Również zasądzenie grzywny od organu Sąd uznał za nieuzasadnione. Jest to środek o charakterze represyjnym; byłby uzasadniony wówczas, gdyby organ dopuścił się zaniechania ze swej winy. Natomiast w przedmiotowej sprawie organ procedował wniosek skarżącego w taki sposób, jaki wynika z obowiązujących przepisów, w szczególności ustawy o cudzoziemcach i ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Z powyższych względów, orzeczono w sprawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 1 pkt 3, § 1a oraz art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.
Na koszty te złożył się wpis od skargi - 100 zł, oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w stawce minimalnej 480 zł powiększone o kwotę 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.