III SAB/Gl 217/24

III SAB/Gl 217/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-03-18
Data wpływu
2024-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda
Beata Machcińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6337 Zatrudnianie cudzoziemców
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 179a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2025 r. na skutek skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 października 2024 r. sygn. akt III SAB/Gl 217/24 w sprawie ze skargi D. A. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca w celu świadczenia pracy 1. uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 października 2024 r. o sygn. akt III SAB/Gl 217/24, 2. oddala skargę, 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. A. – obywatelki Gruzji (dalej "Skarżąca") jest bezczynność w zakresie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Skarżąca w dniu 25 maja 2023 r. złożyła do Wojewody Śląskiego (dalej również jako: "Wojewoda") wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W związku z brakami formalnymi wniosku skarżąca została wezwana do osobistego stawienia się w dniu 3 sierpnia 2023 r. w celu uzupełnienia braków formalnych wniosku, w tym pobranie odcisków linii papilarnych.
2. W dniu 10 listopada 2023 r. Skarżąca złożyła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody ponaglenie w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie.
3. Następnie w dniu 7 lutego 2024 r. Skarżąca, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym i domagając się zobowiązania Wojewody do:
- wydania decyzji w sprawie w ciągu dwóch tygodni od dnia otrzymania akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem,
- przyznania od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."),
- wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,
- zasądzenia od organu na jego rzecz kosztów postępowania w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu Skarżąca podała, że w dniu 25 maja 2023 r. złożyła wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, a następnie w dniu 10 listopada 2023 r. złożyła ponaglenie, na które organ nie zareagował.
4. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewoda potwierdził fakty: złożenia przez Skarżącą w dniu 25 maja
2023 r. wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę oraz otrzymania w dniu 10 listopada 2023 r. ponaglenia, którego, na podstawie art. 37 § 3a k.p.a. w zw. z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2023 r., poz. 519 ze zm. dalej zwana "u.o.c." lub "ustawa o cudzoziemcach") oraz art. 100c ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 103 ze zm. dalej zwanej "u.o.p.o.u" lub "ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy"), nie przekazał do organu wyższego stopnia.
Wojewoda podkreślił, że ustawa o cudzoziemcach stanowi lex specialis w stosunku do przepisów k.p.a. Zgodnie z art. 112a tej ustawy termin wydania decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wynosi 60 dni, ale termin ten biegnie nie od daty wpływu wniosku, lecz dopiero od zaistnienia ostatniego ze wskazanych w ust. 2 zdarzeń.
Wojewoda wyjaśnił, że w związku z zaistniałą sytuacją 15 kwietnia 2022 r. do porządku prawnego weszła regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzona ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano przepisy art. 100c zawieszające bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych przez wojewodów na okres do 31 grudnia 2022 r. Następnie 28 stycznia 2023 r. weszła w życie ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, na mocy której wprowadzono dodatkowy przepis art. 100d do ustawy zmienianej, mocą której terminy te zostały wydłużone do 24 sierpnia 2023 r. a następnie 27 czerwca 2023 r. weszła w życie ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 185), mocą której (art. 1 pkt 32) dodano przepisy (art. 100d) zawieszające bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych przez wojewodów na okres do 4 marca 2024 r. Wojewoda stwierdził, że według stanowiska Szefa ds. Cudzoziemców przepisy art. 100c i 100d tej ustawy powinny być wykładane w sposób, który prowadzi do wniosku, że ich zakresem objęte są postępowania prowadzone wobec wszystkich cudzoziemców, a nie tylko wobec obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski w okresie 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy.
Skoro zatem z woli ustawodawcy zawieszony został bieg terminów na załatwianie spraw we wnioskowanym zakresie i wprowadzone zostało wyłączenie stosowania w tym czasie przepisów o bezczynności - to tym samym bezzasadny jest sformułowany przez Skarżącego zarzut bezczynności, a w szczególności bezczynności mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadniając powód przedłużenia procedowania nad złożonym wnioskiem, Wojewoda przypomniał, że 14 marca 2020 r. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzono stan zagrożenia epidemicznego, zastąpiony od 20 marca 2020 r. trwającym do 15 maja 2022 r. stanem epidemii, który następnie zastąpiony został 16 maja 2022 r. obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. stanem zagrożenia epidemicznego. Ta nadzwyczajna dla funkcjonowania społeczeństwa i Państwa sytuacja przekładała się na wzrost absencji chorobowych pracowników, powstanie zaległości (m.in. w związku z zawieszeniem bezpośredniej obsługi petentów), a tym samym wydłużenie czasu procedowania w prowadzonych sprawach.
Ponadto w związku z działaniami wojennymi rozpoczętymi 24 lutego 2022 r. na obszarze Ukrainy jego pracownicy włączeni zostali w realizację czynności związanych bezpośrednio lub pośrednio z pomocą obywatelom Ukrainy i koordynacją tych działań.
Argumentował, że zawieszenie biegu terminów wprowadzono przede wszystkim w związku ze znacznym dodatkowym obciążeniem urzędów wojewódzkich w kontekście obecnego masowego napływu cudzoziemców z terytorium Ukrainy i zjawisk temu towarzyszących. Celem regulacji jest umożliwienie dostosowania procedur i funkcjonowania administracji do zaistniałej wyjątkowej sytuacji migracyjnej.
Odnosząc się do żądania Skarżącej o przyznanie jej sumy pieniężnej, Wojewoda zauważył, że w związku z procedowaniem sprawy Skarżąca nie odniosła żadnej szkody, a czas procedowania nad jego wnioskiem nie wpływa na jego sytuację pobytową w Polsce. Zgodnie bowiem z art. 108 ustawy o cudzoziemcach, pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna.
5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 1 października 2024 r.: 1. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, bez rażącego naruszenia prawa; 2. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 60 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem; 3. oddalił skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądził od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda Śląski wniósł skargę kasacyjną na powyższy wyrok, zaskarżając go w części, tj. w zakresie punktów 1, 2 i 4 wyroku.
W skardze kasacyjnej Wojewoda zarzucił:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
1. błędną wykładnię art. 100d ust. 1 w związku z art. 100d ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz.U. z 2024 r.poz. 167 z późn. zm.), dalej jako: "specustawa ukraińska" w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 z późn. zm.), dalej jako "Konstytucja RP", polegającą na zawężeniu zakresu pojęcia "cudzoziemiec" na gruncie art. 100d ust. 1 specustawy ukraińskiej jedynie do obywateli Ukrainy w rozumieniu art. 1 ust. 1 i 2 specustawy ukraińskiej, podczas gdy pojęcie to posiada swoją definicję legalną w art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, co doprowadziło Sąd I instancji do uznania, że art. 100d specustawy ukraińskiej nie znajduje zastosowania wobec strony przeciwnej (obywatelki Gruzji), a w konsekwencji do dyskryminacji i zróżnicowania sytuacji cudzoziemców w stosowaniu rozwiązań legislacyjnych przyjętych w art. 100d specustawy ukraińskiej;
2. art. 91 ust. 3 Konstytucji RP polegające na bezpośrednim zastosowaniu normy art. 5 ust. 2 i ust. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników z państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz.U. UE. L 2011.343.ł), dalej jako: "dyrektywa 2011/98/UE, podczas gdy dyrektywy są aktami adresowanymi do państw członkowskich, a przepisy dyrektywy 2011/98/UE zostały zaimplementowane do krajowego porządku prawnego m. in. przez regulację zawartą w art. 112a ustawy o cudzoziemcach;
3. niewłaściwe zastosowanie art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 specustawy ukraińskiej poprzez błędną ocenę stosowania ww. przepisów na gruncie niniejszej sprawy, skutkujące nieuwzględnieniem rozwiązań legislacyjnych zawartych w art. 100d specustawy ukraińskiej, co doprowadziło do stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1.art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 3 pkt 1 i ust. 4 specustawy ukraińskiej poprzez uwzględnienie skargi wskutek braku zastosowania ww. przepisów specustawy ukraińskiej, podczas gdy skarga powinna zostać oddalona;
2. art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 1-§ 5 w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 105 ust. 2 oraz art. 112a ust. 1 i ust. 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez przyjęcie, że postępowanie administracyjne prowadzone było z naruszeniem ustawowych terminów załatwienia sprawy, co doprowadziło do stwierdzenia bezczynności organu, podczas gdy czas trwania postępowania usprawiedliwiony był stanem epidemii obowiązującej na terytorium RP, jak również konfliktem zbrojnym w Ukrainie i niedoborami kadrowymi oraz koniecznością zgromadzenia materiału dowodowego, a zatem spowodowany był przyczynami od organu niezależnymi, za które organ nie ponosi winy;
3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 12 § 1, art. 35 § 1-3 i § 5 i art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 112a ust. 1 i ust. 2 ustawy o cudzoziemcach polegające na nieoddaleniu skargi na bezczynność organu pomimo, że na gruncie niniejszej sprawy nie upłynął jeszcze termin na załatwienie sprawy, a tym samym nie było podstaw do stwierdzenia bezczynności.
W związku z podniesionymi w skardze kasacyjnej zarzutami Wojewoda wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części, tj. co do punktów 1, 2 i 4 oraz rozpoznanie skargi na bezczynność poprzez jej oddalenie (na podstawie art. 188 p.p.s.a.), ewentualnie
2. uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. co do punktów 1, 2 i 4 oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach (na podstawie art. 185 p.p.s.a.);
3. zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie, rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę.
W ocenie Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy zaistniały wskazane w wymienionym przepisie przesłanki do uchylenia uprzednio wydanego w sprawie wyroku, gdyż wskazane w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjne okazały się oczywiście usprawiedliwione.
Za oczywiście usprawiedliwioną należało bowiem uznać podstawę kasacyjną polegającą na naruszeniu przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w zw. z art. 1 ust. 1 i 2 tejże ustawy oraz w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepisy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie mają zastosowania do cudzoziemców innych niż określonych w art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy, a tym samym nie mają zastosowania w sprawie skarżącego.
Za oczywiście usprawiedliwioną należało również uznać podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., polegającą na naruszeniu przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszeniu art. 149 § 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, podczas gdy skarga winna była zostać oddalona.
W związku z zaistnieniem podstaw do uchylenia zaskarżonego kasacyjnie wyroku koniecznym było ponowne rozpoznanie skargi na bezczynność Wojewody w sprawie rozpoznania wniosku strony o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w celu świadczenia pracy.
W wyniku ponownego rozpoznania skargi wniesionej przez skarżącą Sąd doszedł do wniosku, że nie zasługuje ona na uwzględnienie i w związku z tym powinna zostać w całości oddalona.
Terminy załatwienia spraw w postępowaniu administracyjnym, a taki charakter ma postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, regulują przepisy k.p.a. Co istotne, w art. 35 § 4 k.p.a. ustawodawca dopuścił możliwość, aby w przepisach szczególnych ustalone zostały odmienne od kodeksowych terminy na załatwienie sprawy. Taka odmienna od kodeksowej regulacja zawarta została m.in. w ustawie o cudzoziemcach. Terminy w niej określone biegną od dnia wszczęcia postępowania, tj. od daty złożenia wniosku.
W realiach rozpoznawanej sprawy ocena dochowania terminów na załatwienie sprawy dotyczącej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w celu świadczenia pracy nie jest jednak możliwa.
Mianowicie z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano do ustawy o pomocy art. 100c. Zgodnie z art. 100c ust. 1 ustawy o pomocy w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie cytowana treść art. 100c ustawy o pomocy została powtórzona na kolejny okres – tj. do 24 sierpnia 2023 r. – poprzez dodanie nowego przepisu z dniem 28 stycznia 2023 r., ale z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r., tj. art. 100d ustawy o pomocy (art. 1 pkt 32 ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185). Według regulacji zawartej w ust. 1 pkt 1 tego przepisu bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na okres w niej wskazany. Początkowo był to okres do 24 sierpnia 2023 r. Kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin do 4 marca 2024 r., do 30 czerwca 2024 r., a aktualnie do 30 września 2025 r. To ostatnie przedłużenie wynika z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie specustawy (Dz.U. z 2024 r. poz. 554).
W niniejszej sprawie wniosek skarżącej o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w celu świadczenia pracy wpłynął do Wojewody Śląskiego w dniu 25 maja 2023 r., czyli w czasie kiedy terminy załatwiania spraw o udzielenie zezwolenia pobytowego zostały na mocy ww. przepisów zawieszone (z dniem 15 kwietnia 2022 r.) i stan ten trwał zarówno w dacie wniesienia skargi jak i orzekania. Oznacza to, że terminy na rozpoznanie sprawy z wniosku skarżącej nie rozpoczęły biegu na mocy powołanych przepisów. Tym samym wykluczona jest możliwość stwierdzenia bezczynności organu, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania. Skoro nie biegnie ustawowy termin załatwienia sprawy, nie sposób uznać, że w sprawie doszło do bezczynności lub przewlekłości postępowania.
Sąd zauważa, że w ostatnim czasie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się jednolity pogląd, w myśl którego przepisy art. 100c i art. 100d specustawy mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko przybyłych na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie (por. m.in. wyroki NSA: z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22; z 4 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22; z 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 2521/22, z 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2362/23, z 25 lipca 2024 r., sygn. II OSK 206/24, z 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1301/24). NSA wskazał, że przywołane przepisy stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie.
W orzeczeniach tych wskazano, że szerokie rozumienie pojęcia "cudzoziemiec" jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczą przepisy art. 100c i art. 100d specustawy. Znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną - np. zezwolenia na pobyt stały czy cofnięcia posiadanych już zezwoleń. Zauważyć trzeba, że w odniesieniu do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE jednym z warunków udzielenia takiego zezwolenia jest - zgodnie z art. 211 ust. 1 u.o.c. - legalny i nieprzerwany pobyt na terytorium RP co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Jeśli zatem przyjąć, że przepisy art. 100c i art. 100d specustawy dotyczą wyłącznie osób przybyłych do Polski w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, to żadna z tych osób nie byłaby uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Objęcie zakresem unormowań art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c) specustawy cudzoziemców, którzy z natury rzeczy nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, świadczy o jasnym zamiarze ustawodawcy objęcia zakresem także art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a) nie tylko osób przybyłych na terytorium RP w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie, a wszystkich cudzoziemców ubiegających się o udzielenie zezwolenia na pobyt, zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł w pkt 1 wyroku na podstawie art. 179a p.p.s.a., a w pkt 2 wyroku po ponownym rozpoznaniu skargi skargę tę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie wyłączną przesłankę uwzględnienia skargi kasacyjnej w ramach autokontroli stanowiły przyczyny leżące po stronie Sądu.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). Wyjaśnić przy tym przyjdzie, że skoro autokontroli dokonuje ten sam skład, to również na takim samym posiedzeniu co w sprawie pierwotnej (kontrolowanej). Jeżeli sędzia sprawozdawca (członek składu orzekającego) stwierdzi dopuszczalność zastosowania art. 179a p.p.s.a., kieruje sprawę do rozpoznania przez sąd na rozprawie albo na posiedzeniu niejawnym w składzie i terminie wyznaczonym przez przewodniczącego wydziału orzeczniczego (zob.: B. Dauter, Komentarz do art.179a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX-el., teza 8). Skoro zatem pierwotna sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stąd i posiedzenie autokontrolne miało taki charakter.