III SAB/Gl 215/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący A.A. złożył skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca w celu świadczenia pracy. Wniosek został złożony 26 kwietnia 2024 r. Organ administracji publicznej argumentował, że zgodnie z art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt był zawieszony, a okres ten był wielokrotnie przedłużany, ostatnio do 30 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał jednak, że dalsze przedłużanie okresu zawieszenia terminów po 30 czerwca 2024 r. jest niezgodne z Konstytucją RP, w szczególności z prawem do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji) oraz z Kartą Praw Podstawowych UE (art. 47 KPP). Sąd stwierdził, że nadzwyczajne okoliczności nie mogą stanowić podstawy do wielokrotnego przedłużania przepisów o charakterze epizodycznym, które ograniczają prawa jednostki. W związku z tym, sąd odmówił zastosowania przepisu przedłużającego zawieszenie terminów po 30 czerwca 2024 r. i zobowiązał Wojewodę Śląskiego do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 60 dni od dnia otrzymania akt sprawy. Sąd stwierdził również, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, jednakże nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Skarga została oddalona w pozostałym zakresie, a Wojewoda został obciążony kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w kontekście prawa do sądu i kontroli konstytucyjności ustaw przez sądy administracyjne. Ustalenie momentu wszczęcia postępowania i biegu terminów w sprawach cudzoziemców.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przedłużaniem okresów zawieszenia terminów w sprawach cudzoziemców. Konieczność analizy aktualnego brzmienia przepisów i orzecznictwa NSA.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przedłużanie okresu zawieszenia terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt cudzoziemców na mocy przepisów specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, po upływie rozsądnego czasu od daty wejścia w życie tych przepisów, jest zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z prawem do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dalsze przedłużanie okresu zawieszenia terminów po 30 czerwca 2024 r. jest niezgodne z Konstytucją RP, naruszając prawo do sądu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wielokrotne przedłużanie przepisów o charakterze epizodycznym, które ograniczają prawa jednostki do sądu, jest nie do pogodzenia z Konstytucją RP. Nadzwyczajne okoliczności nie mogą stanowić podstawy do takiego ograniczenia.
Czy bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, spowodowana przedłużonym okresem zawieszenia terminów na mocy przepisów specustawy, może być uznana za rażące naruszenie prawa?
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach tej sprawy bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić w przypadku znacznej zwłoki będącej efektem celowego unikania rozstrzygnięcia lub lekceważenia praw stron, co w tej sprawie nie miało miejsca, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych przepisów zawieszających terminy.
Kiedy następuje wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zezwolenia na pobyt cudzoziemca i jak wpływa to na bieg terminu załatwienia sprawy?
Odpowiedź sądu
Postępowanie administracyjne wszczyna się z dniem złożenia wniosku, nawet jeśli nie spełnia on wszystkich wymogów formalnych. Termin do wydania decyzji biegnie od dnia usunięcia braków formalnych lub od zaistnienia innych zdarzeń wskazanych w przepisach.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę NSA I OPS 2/13, wskazując, że wniesienie podania, nawet nieczyniącego zadość wymaganiom, wywołuje skutek wszczęcia postępowania. Termin do wydania decyzji jest regulowany przepisami szczególnymi, a jego bieg rozpoczyna się po spełnieniu określonych warunków.
Przepisy (31)
Główne
u.o.c. art. 112a
Ustawa o cudzoziemcach
Określa termin 60 dni na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Jego ust. 2 określa zdarzenia inicjujące bieg tego terminu.
p.p.s.a. art. 149 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności oraz do stwierdzenia bezczynności organu.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko w uzasadnionym zakresie, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, albo dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, bądź wolności i praw innych osób.
KPP art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem.
Pomocnicze
u.o.p.u. art. 100d
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten, w brzmieniu nadanym nowelą z 15 maja 2024 r., przedłużał do 30 września 2025 r. zawieszenie biegu terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt cudzoziemców. Sąd odmówił zastosowania tego przepisu w zakresie przekraczającym 30 czerwca 2024 r. z uwagi na jego niezgodność z Konstytucją RP.
u.o.p.u. art. 100c
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepisy te określały i wydłużały zawieszenie biegu terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.a. art. 12 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów administracji publicznej do działania wnikliwie i szybko.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu prowadzącego postępowanie do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu prowadzącego postępowanie do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 35 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki.
k.p.a. art. 35 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw przez organy administracji publicznej.
k.p.a. art. 37 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja bezczynności organu w kontekście instytucji ponaglenia.
k.p.a. art. 63 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymagania dotyczące podań wnoszonych do organów administracji.
k.p.a. art. 63 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymagania dotyczące podań wnoszonych do organów administracji.
k.p.a. art. 63 § 3a
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymagania dotyczące podań wnoszonych do organów administracji.
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Okoliczności wyłączające wszczęcie postępowania.
k.p.a. art. 64 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Czynności organu w toku postępowania.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 57a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyjątek od związania sądu zarzutami i wnioskami skargi.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 77 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do odszkodowania za działanie organu lub zaniedbanie.
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie podlegają Konstytucji i ustawom.
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej.
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepisy Konstytucji RP stosuje się bezpośrednio.
KPP art. 52 § 1
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Warunki ograniczenia praw i wolności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dalsze przedłużanie okresu zawieszenia terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt cudzoziemców po 30 czerwca 2024 r. jest niezgodne z Konstytucją RP, naruszając prawo do sądu. • Organ pozostawał w bezczynności od dnia przekazania wniosku do dnia wyrokowania, nie podejmując żadnych czynności w sprawie.
Odrzucone argumenty
Argument organu o zawieszeniu biegu terminów na mocy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który miał chronić przed zarzutem bezczynności.
Godne uwagi sformułowania
nadzwyczajne okoliczności nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu przedłużenia obowiązywania art. 100d u.o.p.u. po dniu 30 czerwca 2024 r. • rozporoszonej kontroli konstytucyjności ustaw • odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. [...] w zakresie w jakim przedłużono do dnia 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu [...] jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji • rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 u.o.p.u. [...] w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z ww. konstytucyjną zasadą prawa do sądu. • bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Skład orzekający
Małgorzata Herman
przewodniczący
Beata Machcińska
członek
Marzanna Sałuda
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w kontekście prawa do sądu i kontroli konstytucyjności ustaw przez sądy administracyjne. Ustalenie momentu wszczęcia postępowania i biegu terminów w sprawach cudzoziemców."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przedłużaniem okresów zawieszenia terminów w sprawach cudzoziemców. Konieczność analizy aktualnego brzmienia przepisów i orzecznictwa NSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego - prawa do sądu w kontekście przepisów specustawy, które mogą ograniczać dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Pokazuje, jak sądy administracyjne stosują rozproszoną kontrolę konstytucyjności.
“Sąd Administracyjny stawia Konstytucję ponad specustawą: Prawo do sądu ważniejsze niż zawieszone terminy!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.