III SAB/Gl 20/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy O. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w zakresie skanu zadłużenia gminy na dzień 31.12.2023 r. Organ odmówił udostępnienia informacji, twierdząc, że skarżący wykorzystuje ustawę o dostępie do informacji publicznej w celu zakłócenia funkcjonowania urzędu, powołując się na ogromną liczbę wniosków składanych przez niego od 2017 roku (łącznie 1717 wniosków od 2018 do stycznia 2024 r.). Skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów Konstytucji RP, Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, twierdząc, że organ nie może kwestionować motywów wnioskodawcy i ma obowiązek udostępnić informację, jeśli spełnione są przesłanki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd uznał, że żądana informacja o zadłużeniu gminy stanowi informację publiczną, jednakże stanowisko organu o nadużyciu prawa do informacji publicznej przez skarżącego jest uzasadnione. Sąd podkreślił, że konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej jest dopuszczalna w orzecznictwie, gdy prawo to jest wykorzystywane w celu innym niż troska o dobro publiczne, np. w celu zakłócenia funkcjonowania organów, prywatnych sporów czy szykanowania. W ocenie Sądu, ogromna liczba wniosków składanych przez skarżącego, przy niewielkiej liczbie pracowników urzędu, prowadzi do destabilizacji jego działalności i narusza interesy gminy oraz jej mieszkańców. Sąd stwierdził również, że organ udzielił odpowiedzi w ustawowym terminie, a jego pismo, mimo braku formalnego oznaczenia jako decyzja i pouczenia, spełniało kryteria decyzji administracyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy udostępnienia informacji publicznej ze względu na nadużycie prawa przez wnioskodawcę, szczególnie w przypadkach masowego i uporczywego składania wniosków.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nadużycia prawa do informacji publicznej przez wnioskodawcę, a nie ogólnych zasad dostępu do informacji. Konieczna jest indywidualna ocena każdego przypadku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uporczywe i masowe składanie wniosków o udostępnienie informacji publicznej przez jedną osobę może stanowić nadużycie prawa do informacji publicznej, uzasadniające odmowę jej udostępnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uporczywe i masowe składanie wniosków o udostępnienie informacji publicznej, które destabilizuje funkcjonowanie organu i służy celom innym niż troska o dobro publiczne, może być uznane za nadużycie prawa do informacji publicznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej jest dopuszczalna, gdy prawo to jest wykorzystywane w celu innym niż troska o dobro publiczne, np. w celu zakłócenia funkcjonowania organów, prywatnych sporów lub szykanowania. W tym przypadku, ogromna liczba wniosków składanych przez skarżącego przez lata, przy niewielkiej liczbie pracowników urzędu, prowadzi do destabilizacji jego działalności i narusza interesy gminy oraz jej mieszkańców, co uzasadnia odmowę udostępnienia informacji.
Czy pismo organu odmawiające udostępnienia informacji publicznej, które nie jest formalnie oznaczone jako decyzja i nie zawiera pouczenia, może być uznane za decyzję administracyjną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pismo organu odmawiające udostępnienia informacji publicznej, które zawiera oznaczenie organu, datę wydania, oznaczenie strony, podstawę prawną, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz podpis osoby upoważnionej, może być uznane za decyzję administracyjną, nawet jeśli nie zawiera pouczenia.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że o charakterze prawnym pisma decyduje jego treść, a nie nazwa. Pismo organu zawierało wszystkie kluczowe elementy decyzji administracyjnej, w tym rozstrzygnięcie o istocie sprawy, co pozwalało na zakwalifikowanie go jako decyzji, mimo braku formalnego oznaczenia i pouczenia. Brak pouczenia nie naruszył praw skarżącego, który skorzystał z prawa do sądowej kontroli.
Czy organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, jeśli została ona już opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP)?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli informacja publiczna została udostępniona w BIP, organ jest zwolniony z obowiązku jej udostępniania na wniosek i powinien jedynie zawiadomić wnioskodawcę o jej dostępności w BIP.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacja publiczna, która nie została udostępniona w BIP, jest udostępniana na wniosek. A contrario, jeśli informacja jest już dostępna w BIP, organ nie musi jej ponownie udostępniać na wniosek, a jedynie wskazać miejsce jej publikacji.
Przepisy (16)
Główne
u.d.i.p. art. 1 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
u.d.i.p. art. 6 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o majątku, którym dysponują podmioty zobowiązane.
u.d.i.p. art. 13 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Konstytucja RP art. 61 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.
Pomocnicze
u.d.i.p. art. 13 § 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
u.d.i.p. art. 10 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek.
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa elementy, jakie powinna zawierać decyzja administracyjna.
k.p.a. art. 35
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa terminy załatwiania spraw administracyjnych.
Konstytucja RP art. 61 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie prawa do informacji może nastąpić ze względu na ochronę wolności i praw innych osób, porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w korzystaniu z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uporczywe i masowe składanie wniosków o informację publiczną przez skarżącego stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej. • Działania skarżącego destabilizują funkcjonowanie organu i naruszają interesy gminy oraz jej mieszkańców. • Organ udzielił odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie. • Pismo organu odmawiające udostępnienia informacji, mimo braku formalnego oznaczenia jako decyzja, spełniało kryteria decyzji administracyjnej.
Odrzucone argumenty
Organ nie może kwestionować motywów wnioskodawcy i ma obowiązek udostępnić informację, jeśli spełnione są przesłanki formalne. • Prawo do informacji jest prawem fundamentalnym i nie może być ograniczane poza przypadkami przewidzianymi w ustawie. • Organ naruszył prawo, odmawiając udostępnienia informacji publicznej. • Pismo organu nie było decyzją administracyjną z powodu braku formalnych elementów.
Godne uwagi sformułowania
konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej • destabilizacja jego działalności i pieniactwo • tysiące wniosków pochodzących od skarżącego • poważny problem merytoryczny, ale także emocjonalny odnoszący się do przeciążenia pracowników • wykorzystanie narzędzia prawnego w postaci ustawy o dostępie do informacji publicznej w zdecydowanie innym celu niż wynika on z intencji ustawodawcy • próba korzystania z instytucji prawa dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne • nie jest to jego rola • nie może być uznane, że wnioskodawca (...) nie zdaje sobie sprawy ze skutków, jakie wywołuje poprzez składanie wniosków (...) niemal codziennie • środek nękania pracowników, dezorganizacji pracy urzędu gminy
Skład orzekający
Barbara Brandys-Kmiecik
przewodniczący
Magdalena Jankiewicz
członek
Adam Pawlyta
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy udostępnienia informacji publicznej ze względu na nadużycie prawa przez wnioskodawcę, szczególnie w przypadkach masowego i uporczywego składania wniosków."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nadużycia prawa do informacji publicznej przez wnioskodawcę, a nie ogólnych zasad dostępu do informacji. Konieczna jest indywidualna ocena każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawo do informacji publicznej, fundamentalne dla demokracji, może być nadużywane, prowadząc do paraliżu urzędów. Pokazuje też, jak sądy interpretują granice tego prawa w ekstremalnych sytuacjach.
“Czy można nadużyć prawa do informacji publicznej? Sąd administracyjny odpowiada: tak, jeśli prowadzi to do paraliżu urzędu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.