III SAB/Gl 2/23

III SAB/Gl 2/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch
Barbara Orzepowska-Kyć /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a i lit. d, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lutego 2023 r. sprawy ze skargi R. M. na bezczynność Prezydenta Miasta S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2) umarza postępowanie w sprawie zobowiązania do załatwienia sprawy, 3) zasądza od Prezydenta Miasta S. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 23 grudnia 2022r. skarżący R.M. wniósł skargę na bezczynność Prezydenta Miasta S. w udzieleniu mu informacji publicznej.
Z akt sprawy wynika, że 7 grudnia 2022r. skarżący złożył do organu elektroniczny wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez udostępnienie mu zgłoszenia budowy altany śmietnikowej na wskazanej we wniosku działce i wyjaśnienie, w jaki sposób organ dopuścił do jej budowy pomimo braku dostępu do drogi publicznej. Wniosek został podpisany imieniem i nazwiskiem skarżącego, nie był to jednak kwalifikowany podpis elektroniczny ani podpis zaufany.
Pismem z 20 grudnia 2022r. organ wezwał skarżącego do złożenia podpisu elektronicznego pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Mimo, że w rozmowie telefonicznej skarżący zakwestionował legalność takiego żądania, organ je podtrzymał.
W związku ze stanowiskiem organu, skarżący wywiódł skargę do sądu administracyjnego.
Wniósł w niej o:
- stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności,
- orzeczenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
- zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku,
- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych na poparcie tezy, że wniosek złożony drogą elektroniczną należy uznać za skuteczny i formalnie poprawny nawet wówczas, gdy nie został opatrzony podpisem elektronicznym. Natomiast fakt, że do dnia sporządzenia skargi tj. 23 grudnia 2022r. organ nie załatwił jego wniosku wskazuje, że pozostaje w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego i stwierdzenie, że organ nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, w tym z rażącym naruszeniem prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy.
Prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1 zd. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.
Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022r., poz. 902, dalej "udip"). Ustawa ta nie definiuje jednak pojęcia bezczynności.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie prawa zgodnie podkreśla się, iż organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. np.: wyroki NSA z 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99; 8 lutego 2017 r., sygn., akt II GSK 5346/16; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt I FSK 1881/14, "OSP" 2015, z. 12, poz. 116 oraz przywołana tam literatura).
Zatem dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, a także czy żądana informacja stanowi informację publiczną.
W przypadku negatywnej odpowiedzi na którekolwiek z powyższych pytań, adresat nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, a zatem jeśli tego nie czyni, nie można mu skutecznie postawić zarzutu bezczynności.
Analizując kolejno przesłanki, których spełnienie wskazuje na konieczność rozpoznania wniosku strony w trybie udip wskazać należy, że stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 udip, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są organy władzy publicznej. Wniosek strony skierowany był do urzędu miejskiego, a więc urzędu obsługującego organ władzy publicznej, jakim jest prezydent miasta. Stosownie bowiem do art. 33 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 40) wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy. Oznacza to, że została spełniona przesłanka podmiotowa, gdyż wniosek został skierowany do organu zobowiązanego do udzielania informacji publicznej.
Przedmiotem zapytania były działania organu nadzoru architektoniczno- budowlanego związane z budową altany śmietnikowej, a więc działania pozostające w sferze kompetencji organu władzy publicznej, co prowadzi do wniosku, że także przesłanka przedmiotowa została spełniona, gdyż zapytanie dotyczyło informacji publicznej. Odnosiło się bowiem do trybu działania władz publicznych i sposobu załatwienia sprawy, o czym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a) i d) udip.
Wskazuje to, że w sprawie została spełniona zarówno przesłanka przedmiotowa (żądana informacja ma charakter informacji publicznej), jak i podmiotowa (adresat wniosku należy do grupy podmiotów zobowiązanych do jej udostępnienia).
Pozostaje zatem do rozstrzygnięcia kwestia, czy organ zasadnie wezwał stronę do uzupełnienia podpisu, gdyż w przypadku, gdyby wniosek, który zainicjował postępowanie nie był formalnie prawidłowy, to organ nie pozostawałby w bezczynności w jego załatwieniu.
Co do tej kwestii Sąd podzielił jednak stanowisko skarżącego.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych wnioskiem formalnie poprawnym jest także wniosek, który nie został opatrzony podpisem elektronicznym. Wynika to z jednej strony z tego, że stosownie do art. 2 ust. 1 udip prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, co wskazuje, że nie ma konieczności identyfikacji wnioskodawcy ani badania czy posiada on w zapytaniu jakikolwiek interes prawny czy faktyczny. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 2 udip od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.
Z drugiej strony należy także mieć na względzie, że postępowanie w przedmiocie udip jest odformalizowane, uproszczone, a przepisy Kpa znajdują w nim zastosowanie dopiero na etapie wydania decyzji o odmowie dostępu do informacji, o ile z uwagi na stan faktyczny sprawy wydanie takiego orzeczenia jest uzasadnione. Celem jego odformalizowania jest zapewnienie jak najszerszego prawa do informacji i stworzenie szybkiej ścieżki dostępu do informacji publicznej. Świadczy o tym niesformalizowana procedura załatwiania wniosku, a także szereg przepisów ustawy, które przewidują krótsze niż przewidziane k.p.a. terminy do dokonania poszczególnych czynności. I tak załatwienie sprawy w trybie udip winno nastąpić zasadniczo w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 udip), a nie miesiąca, jak w Kpa (art. 35 § 3 Kpa), zaś przekazanie sądowi akt ze skargą następuje w ciągu 15 dni od jej otrzymania (art. 21 pkt 1 udip), a nie 30 dni jak to jest w art. 54 § 2 p.p.s.a.
Zatem wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest skuteczny nawet wówczas, gdy do jego autoryzacji nie został użyty podpis elektroniczny. Podobne stanowisko wyraził NSA w wyroku o sygn. akt I OSK 85/17, w którym stwierdził, że "przepisy u.d.i.p. nie wskazują jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Ugruntowane w judykaturze stanowisko nakazuje zaś za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet wtedy, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Zatem co do zasady brak jest podstaw do wzywania do uzupełnienia jakichkolwiek braków formalnych wniosku."
Z powyższego wynika, że organ niezasadnie wezwał stronę do uzupełnienia podpisu, co skutkowało nieuprawnionym przedłużeniem postępowania w sprawie.
Art. 13 ust. 1 udip stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
Skoro wniosek o udzielnie informacji został złożony do organu 7 grudnia 2022r. to termin jego załatwienia upłynął 21 grudnia 2022r., podczas gdy do tego dnia informacja nie została skarżącemu udostępniona. Tym samym organ nie załatwił sprawy w terminie wynikającym z powyższego przepisu szczególnego, co wskazuje, że od 22 grudnia 2022r. pozostawał w bezczynności, o czym Sąd orzekł w pkt. 1 wyroku. Jednocześnie Sąd nie stwierdził, aby bezczynność miała charakter rażący. Nie wynikała ona bowiem z celowego unikania odpowiedzi na wniosek strony, a jedynie błędnego przekonania organu co do konieczności doprowadzenia do spełnienia w przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej takich samych warunków formalnych, jak w przypadku wniosków (podań) procedowanych w trybie Kpa.
Co do wniosku skargi o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy wyjaśnić należy, że Sąd ocenia jego zasadność na dzień wydania wyroku. Ponieważ z akt wynika, że organ 29 grudnia 2022r. udzielił skarżącemu odpowiedzi, konieczne było umorzenie postępowania w tej części, o czym Sąd orzekł w pkt. 2 wyroku . Zbędne byłoby zobowiązywanie organu do dokonania czynności, która została już wykonana.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. a obejmują one jedynie wpis od skargi, jako że skarżący działał osobiście.