I GSK 631/20

II SAB/Łd 13/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jarosław Czerw /sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Tomasz Porczyński
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 217
art. 21 par. 1 pkt 2, art. 22 par. 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 par. 1 pkt 1, pkt 3, par. 1a, par. 2, art. 154 par. 6, art. 200, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 13 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.), Asesor WSA Tomasz Porczyński, , po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. T. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 5 stycznia 2024 roku w sprawie udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 3. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. na rzecz A.T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 10 stycznia 2024 r. (data wpływu do organu: 10 stycznia
2024 r.) A.T. (dalej także: wnioskująca, wnioskodawczyni, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Sądu Okręgowego w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wskazanej we wniosku z 5 stycznia 2024 r., zarzucając organowi naruszenie: art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji; art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek; art. 10 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych np. orzeczeń sądowych, jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji.
Nadto skarżąca domagała się stwierdzenia, że Sąd Okręgowy w Ł. dopuścił się bezczynności poprzez nie udostępnienie wyroku sądu powszechnego; zobowiązanie Sądu Okręgowego w Ł. do załatwienia wniosku strony niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku; zasądzenie od Sądu Okręgowego w Ł. na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Z akt sprawy wynika, iż we wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 5 stycznia 2024 r. skarżąca zwróciła się do Sądu Okręgowego w Ł. o przesłanie wyroku Sądu Okręgowego [...] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł., w sprawie apelacji z powództwa R. T. przeciwko Gminie K., od wyroku Sądu Rejonowego w K., o mobbing. We wniosku zawarto prośbę o udostępnienie informacji drogą elektroniczną: przez platformę epuap lub, podany przez wnioskującą, adres e-mail.
W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia 8 stycznia 2024 r., Prezes Sądu Okręgowego w Ł. poinformował skarżącą, iż jej wniosek nie mógł zostać uwzględniony, gdyż pozostaje on poza zakresem ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie wskazano wnioskującej, iż zgodnie z art. 9 § 1 k.p.c. strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Natomiast udostępnianie innym osobom akt do przejrzenia może nastąpić po wykazaniu istnienia uprawnienia wynikającego z przepisów prawa [§129 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca 2019 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2514 ze zm.)]. Na marginesie zwrócono wnioskującej uwagę, że ewentualnych informacji udzielić może Urząd Gminy K., który jest dysponentem wskazanych we wniosku postępowań sądowych.
Odpowiadając na skargę, Prezes Sądu Okręgowego w Ł. wniósł o oddalenie złożonej skargi oraz o nieobciążanie organu kosztami postępowania.
Prezes Sądu Okręgowego w Ł. w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazał, że 5 stycznia 2024 r. do Sądu Okręgowego w Ł. wpłynął, przesłany w formie elektronicznej, wniosek A. T. o udostępnienie informacji publicznej. Pismem z 8 stycznia 2024 roku przesłanym w formie elektronicznej Prezes Sądu Okręgowego w Ł. poinformował wnioskodawczynię, że informacja żądana wnioskiem z 5 stycznia 2024 r. nie może zostać udzielona, jako pozostająca poza zakresem ustawy z 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U z 2022 r. poz. 902) - a to wobec faktu, że wnioskodawczyni żądała informacji z konkretnego postępowania sądowego, toczącego się powództwa konkretnej osoby fizycznej przeciwko konkretnemu podmiotowi, których dane wnioskodawczyni zna, zatem nie występuje w sprawie jakikolwiek element publicznej informacji, czy dokumentu publicznego w rozumieniu przepisów wymienionej wyżej ustawy. Dalej Prezes Sądu stwierdził, że w dniu 11 stycznia 2024 roku do Sądu Okręgowego w Ł. wpłynęła w formie elektronicznej skarga A.T. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Ł., w której uzasadnieniu A. T. wywodzi, że orzeczenia sądów stanowią informację publiczną, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy, a nadto że nie mają znaczenia motywy, jakimi kieruje się wnioskodawca żądający udostępnienia orzeczenia sądu.
W ocenie Prezesa Sądu Okręgowego w Ł., wniesiona skarga jest bezzasadna i winna ulec oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w przedmiotowej ustawie. Powołując się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych doprecyzowano, iż informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy, wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w zakresie swoich kompetencji. Katalog uprawnień przysługujących zainteresowanemu dostępem do informacji publicznej został skonkretyzowany w art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, w myśl którego prawo do informacji publicznej obejmuje prawo do: uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to istotne dla interesu publicznego (pkt 1), wglądu do dokumentów urzędowych (pkt 2) oraz dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (pkt 3). Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej przetworzonej, ale tylko w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Zdaniem Prezesa Sądu Okręgowego w Ł., żądanie udostępnienia orzeczenia sądu wraz z uzasadnieniem bez wątpienia mieści się w zakresie żądania udostępnienia informacji publicznej, skoro jest wprost wymieniony w treści art. 6 ustawy, jednakże wbrew stanowisku skarżącej - nie podlega on udostępnieniu w niniejszym przypadku. Należy ponownie podkreślić, że informacje, które skarżąca chce uzyskać nie dotyczą spraw publicznych, a roszczeń wymienionej z imienia i nazwiska osoby fizycznej o mobbing przeciwko Gminie K. - także konkretnemu podmiotowi. Są to zatem wyłącznie dane z konkretnej sprawy sądowej, wobec czego nie występuje w tym przypadku żaden element publicznej informacji, czy dokumentu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy. Przypomnieć trzeba, że ww. ustawa o dostępie do informacji publicznej nie daje podstaw do udzielania informacji, do których dostęp, zgodnie z przepisami odrębnymi, jest zastrzeżony dla określonej grupy podmiotów. Stosownie bowiem do art. 1 ust. 2 ustawy, przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W konsekwencji, jeżeli obowiązują odmienne regulacje udostępniania informacji, mają one pierwszeństwo przed przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prezes Sądu Okręgowego wskazał, że zagadnienie dostępu do akt sprawy cywilnej regulują przepisy proceduralne i normy dotyczące organizacji sądów powszechnych. Zgodnie
z art. 9 § 1 k.p.c. strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Natomiast udostępnianie innym osobom akt do przejrzenia może nastąpić po wykazaniu istnienia uprawnienia wynikającego z przepisów prawa (§129 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca 2019 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych, Dz. U. z 2022 r., poz. 2514 ze zm.). W postępowaniu karnym odrębnymi przepisami są bez wątpienia art. 156 i 321 k.p.k., który w sposób jednoznaczny określa kto ma prawo dostępu do akt sprawy sądowej oraz możność sporządzania odpisów. Skoro przepisy ustaw, kodeks postępowania cywilnego oraz kodeks postępowania karnego, zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania cywilnego i akt postępowania karnego, a tym samym - zawartych w owych aktach informacji publicznych, w tym także orzeczeń sądowych - uznać trzeba, iż przepisy te wyłączają zastosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jak nadto wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych - ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być podstawą do otrzymania informacji we własnej sprawie, nie może być nadużywana, zaś z żądania udostępnienia informacji publicznej musi wynikać interes obiektywny a nie subiektywny.
Prezes Sądu Okręgowego w Ł. argumentował, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że organ naraża się na zarzut bezczynności w sytuacji, kiedy nie zajmuje stanowiska w przedmiocie wniosku o udzielenie informacji publicznej, zaś w niniejszym przypadku nie miało to miejsca. Prezes Sądu Okręgowego w Ł. poinformował skarżącą, że żądana informacja nie może zostać udzielona jako pozostająca poza zakresem przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, zatem organ podjął prawidłowe i terminowe działanie w celu rozpoznania wniosku z 5 stycznia 2024 roku.
Z tych przyczyn, w ocenie Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. brak jakichkolwiek podstaw, by zarzucać organowi bezczynność, a złożona przez A.T. skarga na bezczynność, jako bezzasadna, winna ulec oddaleniu w całości.
Wojewódzki Sądu Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Jak stanowi art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) (dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym
w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.
Skarga na bezczynność, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia
w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest zatem brak aktu lub czynności organu, w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonym terminie.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie
art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a. Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sytuacja, o której stanowi powołany art. 119 pkt 4 p.p.s.a. zaistniała
w rozpoznawanej sprawie, bowiem przedmiotem skargi jest bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych
w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa
w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony
o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W razie natomiast nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę - zgodnie
z art. 151 p.p.s.a.
Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie, sprawy co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lipca 2022 r. "bezczynność zachodzi wtedy, gdy sprawy nie rozpatrzono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a." (wyrok NSA z dnia 16 lipca 2020 r.,
I GSK 631/20, LEX nr 3062229, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Sąd nie wnika w merytoryczną
i procesową poprawność czynności, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r.,
I OSK 2114/13, LEX nr 1421789, CBOSA).
W kontrolowanej sprawie w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, który z podmiotów był zobowiązany do rozpatrzenia wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej: czy był to Sąd Okręgowy w Ł., jak wskazała to we wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 5 stycznia 2024 r. i skardze na bezczynność z dnia 10 stycznia 2024 r. skarżąca czy też był to Prezes Sądu Okręgowego w Ł. jak wynika to z odpowiedzi na skargę na bezczynność Prezesa Okręgowego w Ł. z dnia 24 stycznia 2024 r.
Jak stanowi art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 902) (dalej: u.d.i.p.) obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności między innymi organy władzy publicznej. Z całą pewnością nie jest władzą publiczną, innym podmiotem wykonującym zadania publiczne, a tym bardziej nie jest organem, a w szczególności organem władzy publicznej, o którym stanowi wskazany przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Sąd Okręgowy w Ł. Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 217 ze zm.) (dalej: p.u.s.p.) jednym z organów sądu okręgowego jest natomiast prezes sądu. Jak stanowi art. 22 § 1 pkt 1 p.u.s.p. prezes sądu między innymi kieruje sądem i reprezentuje sąd na zewnątrz, z wyjątkiem spraw należących do kompetencji dyrektora sądu. Z kompetencji prezesa sądu okręgowego do reprezentacji sądu na zewnątrz wynika obowiązek rozpoznania przez niego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Jak z kolei stanowi art. 4 ust. 3 u.d.i.p., podmioty, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej będącej w ich posiadaniu. Podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznych są szeroko pojęte władze publiczne, a także podmioty dysponujące majątkiem publicznym oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Bezsporne jest więc, że Prezes Sądu Okręgowego mieści się w zakresie podmiotowym stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej i jako organ władzy publicznej zobowiązany jest do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych (por. wyrok WSA w Szczecinie z 7 lipca 2021 r., II SAB/Sz 128/20, LEX nr 3198001, CBOSA; por. także: wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 września 2022 r., II SAB/Łd 81/22, LEX nr 3411573, CBOSA oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 kwietnia 2023 r., II SAB/Łd 28/23, LEX nr 3555911, CBOSA). Tak więc organem zobowiązanym do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, jak i organem, którego dotyczy skarga na bezczynność złożona przez skarżącą jest Prezes Sądu Okręgowego w Ł. (dalej: organ).
W kontrolowanej sprawie skarżąca wystąpiła do organu z wnioskiem
o udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta reguluje zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. Jak słusznie podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 26 lipca 2022 r. "Skargę na bezczynność organu w zakresie braku udostępnienia informacji publicznej wnosi się bez uprzedniego wyczerpania administracyjnego toku instancji do sądu administracyjnego, co wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych." (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26 lipca 2022 r., II SAB/Rz 81/22, LEX nr 3394353, CBOSA).
Przedmiotem zaskarżenia w kontrolowanej sprawie jest bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. polegająca na nieudostępnieniu informacji publicznej w postaci wyroku Sądu Okręgowego, w trybie wnioskowym na podstawie przepisów u.d.i.p.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 tej ustawy. Stąd informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, a które na podstawie tej ustawy zostały zobowiązane do udostępniania informacji, które mają walor informacji publicznej, przy czym należy tu odróżnić dokumenty urzędowe od dokumentów prywatnych. Przymiot informacji publicznej posiadają wszelkiego rodzaju dokumenty urzędowe organu (będące dowodem tego, co w nich urzędowo stwierdzono, zaświadczono bądź podano), wytworzone w ramach realizacji powierzonych mu zadań, a więc dokumenty powstałe w związku z prowadzeniem konkretnych spraw (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2020 r., I OSK 967/19, CBOSA).
Nie budzi wątpliwości Sądu, że żądany przez skarżącą wyrok Sądu Okręgowego w Ł. stanowi informację publiczną w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi także wątpliwości, że wyroki sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi, zatem podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r., I OSK 784/16, CBOSA; por. także: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 lipca 2021 r., II SAB/Sz 128/20, LEX nr 3198001, CBOSA oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 września 2021 r., III SAB/Gl 137/21, LEX nr 3227832, CBOSA oraz ). W ocenie Sądu, nie ma więc racji Prezes Sądu Okręgowego w Ł., stwierdzając, w piśmie z dnia 8 stycznia 2024 r., że udostępnienie wyroku Sądu Okręgowego pozostaje poza zakresem ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prezes Sądu Okręgowego wskazuje natomiast na art. 9 § 1 zd. drugie k.p.c., jako regulujący zagadnienie dostępu do akt sprawy cywilnej, zgodnie z którym to przepisem, strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Prezes Sądu Okręgowego w Ł. nie zauważa jednak, że jak wynika z wniosku z dnia 5 stycznia 2024 r. skarżąca nie występuje o dostęp do akt sprawy, a jedynie o udostępnienie wyroku Sądu Okręgowego. Należy podkreślić, że czym innym jest kwestia dostępu do akt postępowania, którą regulują ustawy procesowe, a czym innym udostępnienie znajdującego się w tych aktach określonego dokumentu, posiadającego walor informacji publicznej. Walor ten w przypadku wyroku sądu jest bezsporny, wynika on wprost z przywołanego już wyżej przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 listopada 2018 r., II SA/Sz 1083/18, LEX nr 2608755, CBOSA).
Powyższe prowadzi do wniosku, że w kontrolowanej sprawie organ był zobowiązany do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 5 stycznia 2024 r. w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona we wskazanym terminie, to, zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Podmiot zobowiązany może również odmówić udostępnienia tej informacji z uwagi na wystąpienie okoliczności określonych w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Odmowa taka następuje w formie decyzji administracyjnej.
Dodać należy, że w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy, to jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Taka sytuacja w kontrolowanej sprawie nie miała jednak miejsca, bowiem organ bezspornie dysponował informacją, o której udostępnienie wystąpiła skarżąca.
Uwzględniając powyższe, należy przyjąć że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia tej informacji nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności
materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi na bezczynność jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., I OSK 675/15, CBOSA).
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy, Sąd stwierdził na podstawie akt sprawy, że organ na skutek złożenia wniosku przez skarżącą, nie podjął odpowiednich czynności, tj. nie udostępnił przedmiotowej informacji w formie czynności materialno-technicznej, nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia czy o umorzeniu postępowania, ani też nie poinformował skarżącej, że nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej. W realiach sprawy czynnościami, jakie zostały podjęte przez organ po otrzymaniu wniosku, było poinformowanie skarżącej, pismem z dnia 8 stycznia 2024 r., że jej wniosek nie mógł zostać uwzględniony, jako pozostający poza zakresem ustawy o dostępie do informacji, w czym, jak wykazał już wyżej Sąd, organ nie miał racji. Nie budzi więc wątpliwości, że udzielona przez organ odpowiedź nie stanowiła realizacji żądania wniosku. Podjęte przez organ działanie nie wyczerpywało przedstawionych wyżej i przewidzianych w u.d.i.p. form załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej. Jak wynika z odpowiedzi na skargę na bezczynność z dnia 24 stycznia 2024 r., organ w ustawowym terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., to jest w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (czyli do dnia 19 stycznia 2024 r.) również nie zmienił swojego stanowiska i nadal nie udostępnił informacji publicznej wskazanej przez skarżącą we wniosku, jak również nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia. Nie został też zastosowany tryb określony w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Niepodjęcie zaś bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku stosownego aktu przewidzianego w przepisach u.d.i.p. lub niepoinformowanie wnioskodawcy o braku posiadania żądanej informacji jest równoznaczne z pozostawaniem skarżonego organu w stanie bezczynności.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność jakiej dopuścił się organ nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość kwalifikowaną, kiedy zachowanie organu posiadałoby pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Zakwalifikowanie bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa będzie więc zasadne, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lutego
2021 r. II SAB/Gd 107/20, CBOSA). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zaszły okoliczności, które wskazywałyby na kwalifikowaną postać naruszenia prawa przez organ.
Sąd zważył, że zgodnie z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność sąd może wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Orzeczenie tego rodzaju ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2017 r., II OSK 1769/17, CBOSA). Biorąc pod uwagę, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, Sąd odstąpił od wymierzenia organowi grzywny.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd zobowiązał Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 5 stycznia 2024 r. w sprawie udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Sąd uznał, że Prezes Sądu Okręgowego w Ł. dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200
i 205 § 1 p.p.s.a.