III SAB/GL 163/23

III SAB/Gl 163/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch /sprawozdawca/
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6063 Opłaty eksploatacyjne
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Urząd Górniczy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 64 par. 2, art.  35 par. 3, art. 36 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w przedmiocie rozpoznania odwołania na decyzję ustalającą opłatę podwyższoną za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 30 maja 2023 r. J. K. (dalej: skarżący, strona), reprezentowany przez pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego W K. (dalej: organ II instancji, WUG), w przedmiocie rozpoznania odwołania z 4 grudnia 2018 r. od decyzji nr [...] Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. (dalej: organ I instancji), z dnia 2 listopada 2018 r., sygn. [...] dotyczącej opłaty podwyższonej za wydobycie w latach 2014-2017 kopaliny bez wymaganej koncesji.
Stan faktyczny sprawy jest następujący:
W dniu 2 listopada 2018 r. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w W. wydał decyzję dotyczącą opłaty podwyższonej za wydobycie w latach 2014-2017 r. kopaliny (piasku w ilości [...] ton) bez wymaganej koncesji w wysokości [...] zł. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego. W dniu 4 grudnia 2018 r. skarżący złożył od ww. decyzji odwołanie.
W dniu 17 grudnia 2018 r., skarżący wydrukował jeszcze raz treść odwołania, podpisał je własnoręcznie, a następnie wysłał do organu I instancji. Przesyłka polecona wpłynęła do Okręgowego Urzędu Górniczego w W. w dniu 21 grudnia 2018 r.
Prezes WUG (organ II instancji), w dniu 27 grudnia 2018 r. skierował do skarżącego wezwanie do uzupełnienia braków odwołania.
Wezwanie to odebrał w dniu 3 stycznia 2019 r., pracownik fizyczny zakładu nie dysponujący upoważnieniem do odbierania korespondencji. Następnie skarżący uzupełnił odwołanie o uzasadnienie faktyczne i prawne i wysłał do organu. W dniu 29 stycznia 2019 r. Prezes WUG zawiadomił skarżącego o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania, która czynność (postanowienie) jest przedmiotem niniejszej skargi.
W związku z czym, w piśmie z 11 marca 2019 r., skarżący zwrócił się z wnioskiem o "przywrócenie biegu terminu rozpatrzenia odwołania", lecz poprawny egzemplarz odwołania nie został przesłany razem z aktami sprawy, czego skutkiem było pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia (zawiadomienie z dnia 29 stycznia 2019 r.).
W dniu 25 marca 2019 r. Prezes WUG zwrócił się do skarżącego z wnioskiem o wyjaśnienie pisma. Organ wskazał w tym piśmie na instytucję wniosku o przywrócenie terminu i treść art. 58 k.p.a.
W odpowiedzi na powyższe, skarżący wyjaśnił, że jedynie z ostrożności wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, chcąc uchronić się przed negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z decyzji organu I instancji;
W związku z czym Prezes WUG postanowieniem z 15 maja 2019 r., odmówił przywrócenia terminu, a następnie, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżone postanowieniem z 27 czerwca 2019 r.
Na powyższe rozstrzygnięcia strona złożyła skargę do WSA w Gliwicach. Skarga została oddalona wyrokiem z 11 maja 2020 r. II SA/GI 784/19. Od powyższego wyroku strona wniosła skargę kasacyjną, która została oddalona w wyroku NSA z 8 listopada 2022 r. II GSK 1031/20.
WSA w Gliwicach w wyroku z 11 maja 2020 r. podkreślił, zwracając uwagę na konsekwentne twierdzenie strony o uzupełnieniu odwołania, że "strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy utrzymując, iż uchybienie terminu w ogóle nie miało miejsca skoro przesłała podpisany egzemplarz odwołania 17 grudnia 2018 r.".
W dniu 5 grudnia 2022 r., skarżący złożył ponaglenie w sprawie bezczynności do WUG.
Prezes WUG w dniu 3 stycznia 2023 r., postanowieniem uznał, że nie dopuścił się bezczynności w sprawie wskazując przede wszystkim, że "zarzuty ponaglenia" zostały już rozpoznane w wyroku WSA w Gliwicach z 11 maja 2020 r., II SA/GI 784/19 w sprawie skargi na odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz w wyroku NSA z 8 listopada 2022 r. II GSK 1031/20 oddalającym skargę kasacyjną.
W związku z powyższym skarżący 30 maja 2023 r., złożył skargę na bezczynność Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w przedmiocie rozpoznania odwołania z 4 grudnia 2018 r. od decyzji nr [...].
W treści skargi skarżący, zarzucił organowi naruszenie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2022 r., poz. 2000, dalej: k.p.a.) oraz art.134 kpa, poprzez pozostawienie podania z 29 stycznia 2019 r. bez rozpoznania przez WUG.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o:
zobowiązanie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego do rozpatrzenia odwołania i wydania merytorycznej decyzji w sprawie.
W uzasadnieniu skarżący wskazał m.in., że prawną formę działania, w której Prezes WUG wyraził swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie jego odwołania z 4 grudnia 2018 r., było zawiadomienie skarżącego z dnia 29 stycznia.2019., Prezesa WUG o pozostawieniu ww. odwołania bez rozpoznania. W tym zawiadomieniu WUG pouczył skarżącego, że "na niniejsze zawiadomienie o pozostawieniu bez rozpoznania nie służy żaden środek odwoławczy".
W związku z powyższym w ocenie skarżącego zawiadomienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z 29 stycznia 2019 r., można zakwalifikować (w jednym z wariantów wykładni) jako pozostawienie podania bez rozpoznania w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a.
Zdaniem skarżącego pozostawienie "podania" bez rozpoznania stanowi czynność materialno-techniczną, a zatem nie następuje w formie decyzji ani postanowienia, od której przysługuje odpowiednio odwołanie lub zażalenie.
Skarżący wskazał, że prawo do wniesienia ponaglenia (w związku z pozostawieniem podania bez rozpoznania) nie jest limitowane czasowo (ograniczenie z art. 37 § 3a k.p.a. nie ma zastosowania), a na poparcie zasadności swojego stanowiska przywołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego Składu Siedmiu Sędziów z 3.09.2013 r., I OPS 2/13: "Na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 KPA) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)".
Nadto zdaniem skarżącego brak było podstaw do "pozostawienia odwołania bez rozpoznania", ponieważ skarżący uzupełnił brak formalny odwołania na wcześniejszym etapie (w postępowaniu międzyinstancyjnym) i wysłał podpisane odwołanie do organu I instancji wraz z innymi dokumentami kierowanymi do OUG w W..
Skarżący podkreślił, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych z 27 grudnia 2018 r. nie zostało skutecznie doręczone, gdyż zostało odebrane w okresie świątecznym przez osobę nieuprawnioną.
W związku z powyższym ze względu na nieskutecznie prawnie "zawiadomienie" zdaniem skarżącego zachodzi bezczynność organu w rozpoznaniu odwołania z 4 grudnia 2018 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną.
Organ wskazał m.in., że w związku z nieusunięciem braku w odwołaniu w wyznaczonym terminie, mimo prawidłowego wezwania i pouczenia Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, stosując powołany przepis był zgodnie z jego treścią zobligowany do pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Wobec ziszczenia się przesłanek warunkujących podjęcie czynności materialno-technicznej pozostawienia odwołania bez rozpoznania organ dokonuje tę czynność poprzez adnotację. W przedmiotowej sprawie Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wystosował do odwołującego się zawiadomienie z dnia 29 stycznia 2019 r., znak: [...] informujące o pozostawieniu odwołania z dnia 4 grudnia 2018 r., bez rozpoznania wobec nieusunięcia braku formalnego tego odwołania, polegającego na braku jego podpisania. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wskazał, że wypełniając swój obowiązek niezwłocznie w oparciu o właściwy przepis podjął czynności zmierzające do usunięcia braku formalnego odwołania. Zdaniem WUG ze stanu faktycznego wynika jednoznacznie, że Prezes Wyższego Urzędu Górniczego nie miał prawa rozpoznać odwołania, bowiem naraziłby się na istotne naruszenie prawa procesowego.
W ocenie WUG podjęta czynność, mająca na celu spowodowanie usunięcia braku formalnego odwołania, a następnie wystosowanie zawiadomienia o pozostawieniu odwołania z dnia 4 grudnia 2018 r. bez rozpoznania była właściwa i prawidłowa, znajdująca oparcie przepisach prawa, w związku z nieusunięciem braków odwołania w terminie, mimo prawidłowego wezwania i pouczenia. Pozostawienie odwołania bez rozpoznania nie wymaga wydania ani decyzji administracyjnej, ani postanowienia. Jest to bowiem czynność materialno-techniczna, o której należy zawiadomić pisemnie z jednoczesnym podaniem przyczyn pozostawienia odwołania bez rozpoznania, co w przedmiotowej sprawie WUG uczynił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie tak art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem jej art. 57a) p.p.s.a. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie ma obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu. Orzekanie - na podstawie art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności czy bezczynności organu administracji publicznej. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialne go, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu jest zawiadomienie przez Prezesa WUG z 29 stycznia 2019 r., (znak: [...]), skarżącego o pozostawieniu jego odwołania z 4 grudnia 2018 r. od decyzji nr [...] Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. bez rozpoznania.
W uzasadnieniu do ww. "zawiadomienia" wskazano, że przyczyną "pozostawienia odwołania bez rozpoznania", i braku terminowego rozstrzygnięcia odwołania, było nieuzupełnienie przez skarżącego braku formalnego odwołania.
Z tym stanowiskiem należy zgodzić się z następujących powodów.
W dniu 20 grudnia 2018 r. do Wyższego Urzędu Górniczego wpłynęło odwołanie skarżącego od decyzji nr [...] Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia 2 listopada 2018 r., sygn. [...] dotyczącej opłaty podwyższonej za wydobycie w latach 2014-2017 kopaliny bez wymaganej koncesji.
Po stwierdzeniu w nim braku formalnego w postaci braku opatrzenia tego odwołania podpisem odwołującego się, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, działając na podstawie art. 64 § 2 kpa, wystosował do odwołującego się wezwanie z dnia 27 grudnia 2018 r., znak: [...], Idz. [...] o uzupełnienie powyższego braku. Zgodnie z powołanym przepisem w wezwaniu wyznaczono termin siedmiu dni na usunięcie braku oraz pouczono o skutkach jego nieusunięcia. Wezwanie to było prawidłowe, gdyż spełniało kryteria określone w art. 64 § 2 kpa. Ponadto wezwanie to zostało skutecznie doręczone. Nadto skuteczność doręczenia tego wezwania potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 11 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 784/19, stwierdzając w uzasadnieniu tego wyroku: "Pismo to zostało doręczone stronie 3 stycznia 2019 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia jego odbioru". Nie zasługuje więc na uznanie zarzut skargi odnoszący się do niewłaściwego doręczenia stronie wezwania do usunięcia braku formalnego odwołania, nie znajdujący potwierdzenia w aktach sprawy.
W związku z nieusunięciem braku w odwołaniu (brak podpisu skarżącego) w wyznaczonym terminie, mimo prawidłowego wezwania i pouczenia Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, stosując powołany przepis był zgodnie z jego treścią zobligowany do pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Wobec ziszczenia się przesłanek warunkujących podjęcie czynności materialno-technicznej pozostawienia odwołania bez rozpoznania organ dokonuje takiej czynności poprzez adnotację.
Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wystosował do odwołującego się zawiadomienie z dnia 29 stycznia 2019 r., znak: [...] informujące o pozostawieniu odwołania z dnia 4 grudnia 2018 r. bez rozpoznania wobec nieusunięcia braku formalnego tego odwołania, polegającego na braku jego podpisania.
W związku z opisanym powyżej stanem faktycznym Sąd podzielił stanowisko organu II instancji, że wypełniając swój obowiązek Prezes Wyższego Urzędu Górniczego niezwłocznie w oparciu o przepis art. 64 § 2 kpa. Podjął prawidłowo czynności zmierzające do usunięcia braku formalnego odwołania. Z tegoż stanu faktycznego wynika jednoznacznie, że Prezes Wyższego Urzędu Górniczego nie miał prawa rozpoznać odwołania, bowiem naraziłby się na istotne naruszenie prawa procesowego. Podjęta czynność, mająca na celu spowodowanie usunięcia braku formalnego odwołania, a następnie wystosowanie zawiadomienia o pozostawieniu odwołania z dnia 4 grudnia 2018 r., bez rozpoznania była słuszna, właściwa i prawidłowa, znajdująca oparcie w powołanym wyżej przepisie, w związku z nieusunięciem braku odwołania w terminie, mimo prawidłowego wezwania i pouczenia. Pozostawienie odwołania bez rozpoznania nie wymaga wydania ani decyzji administracyjnej, ani postanowienia. Jest to mianowicie czynność materialno-techniczna, o której należy zawiadomić pisemnie z jednoczesnym podaniem przyczyn pozostawienia odwołania bez rozpoznania, co w niniejszej sprawie uczyniono.
W ocenie Sądu nie zasługuje na uznanie wielokrotne, identyczne tłumaczenie skarżącego, że brak podpisu w odwołaniu uzupełnił przesyłając podpisane odwołanie wraz z innymi dokumentami do organu I instancji.
Sąd zauważył że w celu odniesienia się do tych twierdzeń i wyjaśnienia sprawy w tym zakresie Prezes Wyższego Urzędu Górniczego zwrócił się do organu I instancji z pytaniem zawartym w piśmie z dnia 14 lutego 2019 r., znak [...], Idz. [...]. W odpowiedzi organ I instancji pismem z dnia 19 lutego 2019 r., znak: [...], Idz. [...] poinformował, że zawartość przesłanej do niego korespondencji, na którą powołuje się skarżący nie dotyczyła odwołania z dnia 4 grudnia 2018 r. Odpowiedź ta nie budzi jakichkolwiek wątpliwości wobec czego nie sposób nie dać wiary twierdzeniom zawartym w wyżej wymienionym piśmie organu I instancji i dlatego wniosek dowodowy dotyczący przesłuchania odwołującego się i trzech świadków (pracowników jego zakładu pracy) na okoliczność zawartości korespondencji przesłanej do organu I instancji został oddalony, jako nieuzasadniony.
Dochodząc do takiego wniosku Sąd w pierwszej kolejności poddał analizie sposób prowadzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie i nie dopatrzył się - wbrew podniesionym zarzutom i wywodom skargi - naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Postępowanie w przedmiocie pozostawienia podania bez rozpoznania było zgodne z treścią art. 64 § 2 kpa.
Przypomnieć zatem należy, iż jak wynika z art. 64 § 2 kpa., w przypadku gdy podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków formalnych w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
W związku z powyższym Sąd uznał, iż od dnia wpływu do WUG odwołania od wyżej wymienionej decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z 2 listopada 2018 r., organ podjął należyte czynności dla jego rozpoznania. W pierwszej kolejności dokonał organ oceny tego odwołania pod względem formalnym. Z uwagi na stwierdzony brak formalny w postaci braku podpisania tego odwołania przez skarżącego organ skierował do niego wezwanie do uzupełnienia tego braku, zawierające w szczególności pouczenie o skutkach nieuzupełnienia tego braku w wyznaczonym przez organ terminie.
Wobec niewykonania powyższego wezwania tj. nieuzupełnienia braku formalnego, zgodnie z zawartym w nim pouczeniu skarżący został powiadomiony o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania.
Z kolei podnoszony w skardze zarzut naruszenia przepisu art. 42 § 1 -3 kpa, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych z 27 grudnia 2018 r., nie zostało skutecznie doręczone, gdyż zostało odebrane w okresie świątecznym przez osobę nieuprawnioną nie został wykazany, ponieważ strona odpowiadała zarówno w trakcie prowadzenia postępowania przez organ I instancji, jak i przez Prezesa WUG na korespondencję kierowaną do niej na wskazany adres, a więc brała czynny udział w toczącym się postępowaniu i dotychczas nie kwestionowała prawidłowości doręczania korespondencji. Tak więc, strona nie poniosła żadnych ewentualnych negatywnych skutków związanych z prowadzeniem korespondencji w przedmiotowej sprawie z organami administracji.
Ponadto fakt, iż wezwanie to zostało właściwie doręczone potwierdził jak było już wskazane Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 11 maja 2020 r., sygn. akt: II SA/Gl 784/19 oddalając skargę w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej opłatę podwyższoną za wydobycie kopaliny bez koncesji.
W ocenie Sądu o bezczynności organu administracji publicznej (niezałatwieniu sprawy w terminie) można mówić, gdy w prawnie ustalonym terminie, właściwy organ administracji nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji (postanowienia lub innego aktu), bądź też nie podjął działań wynikających z przepisów procesowych w celu usunięcia przeszkody w wydaniu decyzji i nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa. Wiąże się z przekroczeniem terminu załatwienia sprawy określonego albo w art. 35 § 3 kpa, albo w przepisach odrębnych, albo też wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 kpa jako nowy termin w sprawie.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że nie było bezczynności organu w rozpoznaniu odwołania skarżącego z 4 grudnia 2018 r.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.