III SAB/Gl 144/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził bezczynność spółki zarządzającej lotniskiem w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, uznając ją za podmiot zobowiązany na podstawie dominującej pozycji Skarbu Państwa w jej strukturze własnościowej.
Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej umów cywilnoprawnych zawartych przez spółkę zarządzającą lotniskiem. Spółka odmówiła udzielenia informacji, twierdząc, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Sąd uznał jednak, że spółka, jako osoba prawna, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą, jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej na mocy art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W konsekwencji sąd stwierdził bezczynność spółki i zobowiązał ją do rozpoznania wniosku.
Sprawa dotyczyła skargi L.P. na bezczynność spółki G. S.A. w K. (zarządzającej lotniskiem) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wnioskował o udostępnienie umów cywilnoprawnych zawartych z określonymi podmiotami. Spółka odmówiła, argumentując, że nie jest podmiotem wykonującym zadania publiczne ani dysponującym majątkiem publicznym w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.). Sąd uznał jednak stanowisko spółki za błędne. Powołując się na art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd stwierdził, że spółka, będąca osobą prawną, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą (co wynika ze struktury własnościowej z udziałem W S.A. i jednostek samorządu terytorialnego), jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Sąd podkreślił, że sama dominująca pozycja Skarbu Państwa jest wystarczającą przesłanką do uznania spółki za podmiot wykonujący zadania publiczne w rozumieniu u.d.i.p. Sąd podzielił również szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, wskazując, że umowy cywilnoprawne zawierane przez takie podmioty, zwłaszcza dotyczące spraw publicznych lub wydatkowania środków publicznych, podlegają udostępnieniu. W związku z tym, że spółka nie udzieliła informacji ani nie wydała decyzji odmownej w ustawowym terminie, sąd stwierdził jej bezczynność, zobowiązał do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni od zwrotu akt oraz zasądził koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, spółka prawa handlowego, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. oraz orzecznictwie NSA, zgodnie z którym sama dominująca pozycja Skarbu Państwa (lub jednostki samorządu terytorialnego) w spółce jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za podmiot wykonujący zadania publiczne i zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, niezależnie od charakteru tych zadań.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_bezczynność
Przepisy (16)
Główne
u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Podmiotem zobowiązanym jest osoba prawna, w której Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
u.d.i.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu.
u.d.i.p. art. 13 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Obowiązek udostępnienia informacji publicznej następuje bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku.
u.d.i.p. art. 16 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Organ wydaje decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, gdy zachodzą przesłanki określone w art. 5 u.d.i.p.
p.p.s.a. art. 149 § par. 1 pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza bezczynność organu i zobowiązuje organ do wydania aktu lub dokonania czynności.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 149 § par. 1a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Użyta do określenia pozycji dominującej w strukturze własnościowej spółki.
Ustawa Prawo lotnicze
k.s.h.
Kodeks spółek handlowych
Konstytucja RP art. 15 § ust. 2
Konstytucja RP
Konstytucja RP art. 16 § ust. 2
Konstytucja RP
Konstytucja RP art. 163
Konstytucja RP
Konstytucja RP art. 166 § ust. 1 i 2
Konstytucja RP
u.f.p.
Ustawa o finansach publicznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka zarządzająca lotniskiem, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Umowy cywilnoprawne zawierane przez takie podmioty, dotyczące spraw publicznych lub wydatkowania środków publicznych, stanowią informację publiczną.
Odrzucone argumenty
Spółka nie jest podmiotem wykonującym zadania publiczne ani dysponującym majątkiem publicznym w rozumieniu u.d.i.p. Struktura własnościowa spółki i posiadanie majątku publicznego nie są wystarczającymi przesłankami do uznania jej za podmiot zobowiązany, jeśli nie wykonuje zadań publicznych.
Godne uwagi sformułowania
sama dominująca pozycja Skarbu Państwa (...) wystarczy do uznania, że w rozumieniu przepisów u.d.i.p. jest on podmiotem wykonującym zadania publiczne wszystko co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stanowi informację publiczną umowy cywilnoprawne zawierane przez podmioty wykonujące zadania publiczne dotyczące spraw publicznych oraz wydatkowania środków publicznych, objęte są zakresem u.d.i.p.
Skład orzekający
Beata Machcińska
sprawozdawca
Małgorzata Herman
przewodniczący
Marzanna Sałuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że spółki z dominującą pozycją Skarbu Państwa lub JST są podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej, niezależnie od charakteru działalności, oraz że umowy cywilnoprawne zawierane przez takie podmioty mogą stanowić informację publiczną."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej spółki z dominującą pozycją Skarbu Państwa/JST. Interpretacja art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. może być różnie stosowana w zależności od konkretnej struktury własnościowej i charakteru działalności spółki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w kontekście spółek z udziałem Skarbu Państwa lub samorządów, co ma szerokie implikacje dla przejrzystości ich działalności.
“Czy spółka lotniskowa z państwowym kapitałem musi ujawnić swoje umowy? Sąd administracyjny odpowiada.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SAB/Gl 144/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska /sprawozdawca/
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 2685/24 - Wyrok NSA z 2025-10-24
III OSK 2585/24 - Postanowienie NSA z 2024-11-21
II SA/Rz 450/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2024-07-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust.1 pkt 5
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi L. P. na bezczynność G. S.A. w K. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. stwierdza, że G. S.A. w K. dopuściło się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność G. S.A. w K. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zobowiązuje G. S.A. w K. do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od daty zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 4. zasądza od G. S.A. w K. na rzecz skarżącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi L.P. (dalej "Wnioskodawca" lub "Skarżący") jest bezczynność w kwestii wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Wnioskodawca pismem z dnia 2 października 2023 r. skierowanym do G S.A. w K ("G" lub "Spółka"), na podstawie art. 2 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 902, dalej jako "u.d.i.p."), zwrócił się z wnioskiem o udzielenie informacji, formułując następujące pytanie:
Czy G S.A. w okresie od 2012 r. do dziś zawarło umowy cywilnoprawne z poniższymi podmiotami:
a) Dr hab. M.H., prof. Uniwersytetu [...],
b) P Sp. p. z siedzibą w K.,
c) dr J.K., dr nauk ekonomicznych, adiunkt w Katedrze [...] w K. (wcześniej pracownik naukowy Uniwersytetu [...] w K.),
d) S Sp. P. [...], ul. [...],[...],
e) L Sp. z o.o., ul. [...], [...],
f) Dr hab. I.F. — pracownik naukowy Wydziału [...] Uniwersytetu [...]?
Wnioskodawca wniósł o udostępnienie mu umów na adres jego poczty elektronicznej.
W ocenie Wnioskodawcy G, będąc osobą prawną realizującą zadania publiczne, w której pozycję dominującą, w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, posiadają jednostki samorządu terytorialnego oraz spółka z całościowym udziałem Skarbu Państwa - należy do podmiotów, o których mowa w art. 4 ust, 1 pkt 5 u.d.i.p., zobowiązanych do udostępniania informacji publicznych. Uzasadniając stanowisko, Wnioskodawca powołał się na wyrok WSA w Lublinie w z dnia 4 października 2022 r., II SAB/Lu 82/22, w którym Sąd wskazał, że z uwagi na fakt, że wyłącznymi udziałowcami Spółki są jednostki samorządu terytorialnego i spółka z udziałem całościowym Skarbu Państwa, nie można uznać, że majątek Spółki ze względu na sposób jego powstania i wielkość udziałów nie zachował charakteru majątku publicznego, a sposób jego wykorzystania ma być wyłączony spod kontroli społecznej. W związku z powyższym uznać należy, że zawierane przez spółkę umowy cywilnoprawne mają charakter informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
Wnioskodawca argumentował, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, że umowy cywilnoprawne zawierane przez podmioty wykonujące zadania publiczne dotyczące spraw publicznych oraz wydatkowania środków publicznych objęte są zakresem u.d.i.p.
2. W pismach z dnia 29 listopada 2023 r. i 28 grudnia 2023 r. Spółka odmówiła udzielenia informacji we wnioskowanym zakresie, argumentując, że nie jest podmiotem wykonującym zadania publiczne i dysponującym majątkiem publicznym w myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 u.d.i.p.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący zaskarżył bezczynność G w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie: art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 u.d.i.p. przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem.
Wniósł o:
1) zobowiązanie G do udzielenia żądanej informacji publicznej,
2) zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę, Wnioskodawca podał, że do dnia złożenia skargi G nie udostępnił żądanej informacji ani też nie wydal decyzji odmownej zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. czym naruszył ustawowy, 14-dniowy termin wskazany w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Podał, że jego wniosek został odebrany w dniu 6 października 2023 r., zatem termin na udzielenie informacji minął w dniu 20 października 2023 r.
Uzupełniająco wyjaśnił, że G jest jedynym zarządcą Międzynarodowego Portu Lotniczego "[...]" w P., a zatem jednostką realizującą zadania publiczne.
Jak wynika z publicznych i łatwo dostępnych danych (system Repozytorium dokumentów Finansowych KRS [...]) w strukturze własnościowej G pozycję dominującą, w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, posiadają jednostki samorządu terytorialnego oraz spółka z całościowym udziałem Skarbu Państwa - W S.A. Zatem G należy do podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., zobowiązanych do udostępniania informacji publicznych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu. Przepis art. 6 u.d.i.p. wymienia kategorie informacji publicznych, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu. Wyliczenie to ma jedynie charakter przykładowy, co prowadzi do wniosku, że - co do zasady - wszystko co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stanowi informację publiczną.
4. W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o jej odrzucenie, argumentując, iż w myśl u.d.i.p. Spółka nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Ponadto wniosła o zasądzenie od Skarżącego na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego wraz z kosztem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W pierwszej kolejności Spółka podniosła, że wbrew twierdzeniom Skarżącego, odpowiedziała na jego wniosek w sprawie udostępnienia informacji w trybie dostępu do informacji publicznej. Mianowicie odmówiła udzielenia informacji we wnioskowanym zakresie, podając w piśmie argumenty merytoryczne. Następnie pismem z dnia 28 grudnia 2023 r. podtrzymała swoje stanowisko, informując Skarżącego, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej.
Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi, Spółka argumentowała:
Przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie ma zastosowania do podmiotu, którym jest spółka prawa handlowego - Spółka będąca zarządzającym lotniskiem użytku publicznego "[...]" w P., zaś wnioskowane przez Skarżącego informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. G nie jest w tym zakresie podmiotem zobowiązanym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Udział w akcjonariacie G m.in. takich podmiotów jak: W S.A. K., Województwo [...], P S.A. i jednostki samorządu terytorialnego nie ma decydującego wpływu na zaliczenie jej do grona podmiotów objętych działaniem ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wyznacznikiem tym jest bowiem realizacja zadań publicznych, a o obowiązku danego podmiotu udostępnienia informacji publicznej decyduje kryterium, czy dany podmiot wykonuje zadania publiczne. Przesądza o tym sformułowanie "w szczególności" zawarte w w/w przepisie. Wskazuje ono na to, że elementem decydującym o tym, że określony podmiot ma obowiązek udostępnienia informacji publicznej jest to, czy wykonuje zadania publiczne (vide : I OSK 1444/15 wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2016 r., I OSK 2075/17 wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2018 r.).
Zdaniem Spółki Skarżący wadliwie interpretuje zakres podmiotowy art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., przyjmując, że samodzielną przesłanką obligującą podmiot do udostępnienia informacji publicznej jest "dysponowanie majątkiem publicznym" i struktura kapitałowa podmiotu. Użycie przez ustawodawcę w pkt 5 art. 4 ust. 1 u.d.i.p. sformułowania "osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują publicznym majątkiem" spójnika "lub" prowadzi do błędnego wniosku, że wystarczy, by dana osoba lub jednostka organizacyjna dysponowała publicznym majątkiem, nie wykonując zadania publicznego, stała się przez to podmiotem zobowiązanym informacyjnie. Spółka podkreśliła, że przed wyliczeniem przykładowym w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. ustawodawca jednoznacznie użył zwrotu "podmioty wykonujące zadania publiczne". Zwrot ten poprzedza wyliczenie zawarte w pkt 1-5 art. 4 ust. 1 u.d.i.p., wobec czego, niezależnie od faktu, że jest to wyliczenie przykładowe (świadczy o tym użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności"), każdy podmiot niezaliczony do władz publicznych musi być podmiotem wykonującym zadania publiczne, aby można było przypisać mu obowiązek udostępnienia informacji publicznej w trybie u.d.i.p.. Punktu 5 art. 4 ust. 1 u.d.i.p. nie można analizować w oderwaniu od całości treści tego artykułu. Taka interpretacja całości art. 4 ust. 1 u.d.i.p. wynika z klarownej wykładni językowej tego przepisu.
G S.A. będące zarządzającym lotniskiem użytku publicznego "[...]" w P. działa przede wszystkim na podstawie ustaw: Prawa lotniczego i Kodeksu spółek handlowych oraz własnego Statutu. Z aktów tych wynika, że G S.A., będąca osobą prawną ani nie wykonuje zadań władzy publicznej, ani nie wykonuje zadań publicznych, w tym zleconych. Jak słusznie podniesiono w przywołanej wyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego 7 sędziów NSA w Warszawie z 11 kwietnia 2005 r., I OPS 1/05, czy coś jest zadaniem publicznym, czy niepublicznym, nie może przesądzać kryterium powszechnej dostępności jakiejś usługi, "gdyż podmiotem wykonującym takie zadania może być każdy urząd, sklep, kiosk, biuro podróży, szpital, kancelaria adwokacka, redakcja gazety czy też prywatny gabinet stomatologiczny, gdyż są one powszechnie dostępne, ponieważ wykonują zadania (funkcje), które służą wszystkim ludziom, całemu społeczeństwu". Zadaniami publicznymi będą te zadania, które należą do państwa i które powinny wykonywać szeroko rozumiane podmioty władzy publicznej (art. 15 ust. 2, art. 16 ust. 2. art. 163 i 166 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). W tekstach przywołanych ustaw ( w szczególności Prawa lotniczego ), a tym bardziej w Statucie G, nie ma postanowień, które wskazywałyby, że zarządzający lotniskiem użytku publicznego wykonuje zadania, które mogłyby być zaliczone do zadań publicznych.
G dysponuje kapitałem wniesionym do spółki przez akcjonariuszy i jako spółka prawa handlowego jest nastawiona wyłącznie na działalność gospodarczą w celu osiągnięcia zysku. Spółka nie należy do sektora finansów publicznych ani nie jest podmiotem realizującym finanse publiczne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych. Przez pojęcie "majątku publicznego" należy rozumieć mienie państwowe, mienie komunalne, mienie należące do podmiotów sektora finansów publicznych na podstawie ustawy o finansach publicznych oraz mienie należące do banków i spółek prawa handlowego, w których Skarb Państwa posiada ponad 50% udziałów w kapitale zakładowym i w takim rozumieniu G nie spełnia tego kryterium.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:
Skarga okazała się zasadna, a żądanie G odrzucenia skargi jest bezzasadne.
Przedstawiona przez G wykładnia art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. jest błędna. Błędne jest również stanowisko G, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
G jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., ponieważ jest osobą prawną, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Sąd podziela pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 14 lutego 2024 r. (sygn. akt III OSK 325/23, CBOSA), że "konstrukcja ww. przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że po pierwsze - podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są podmioty wykonujące zadania publiczne, do których na gruncie u.d.i.p. ustawodawca zalicza również władze publiczne, a także, po drugie - mając na uwadze użyty w treści omawianego przepisu zwrot "w szczególności", podmiotami wykonującymi zadania publiczne są podmioty wskazane w otwartym katalogu podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 1-5 u.d.i.p. Z treści art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. wynika zatem, że w rozumieniu przepisów u.d.i.p. wystarczające dla stwierdzenia, że określony podmiot wykonuje zadania publiczne, a w konsekwencji jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, jest ustalenie, że podmiot taki jest podmiotem wymienionym w otwartym katalogu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Innymi słowy, już sam fakt, że dany podmiot jest "osobą prawną, w której Skarb Państwa (...) ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów" wystarczy do uznania, że w rozumieniu przepisów u.d.i.p. jest on podmiotem wykonującym zadania publiczne, a w konsekwencji podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Prawidłowa jest zatem taka wykładnia art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., zgodnie z którą podmioty w których Skarb Państwa ma pozycję dominującą, są jednocześnie podmiotami zobowiązanymi do udostępniania każdej informacji, jaką u.d.i.p. kwalifikuje jako informację publiczną, bez względu na to jakiej sfery działalności danego podmiotu ona dotyczy (por. wyroki NSA z dnia: 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 559/21 oraz 21 października 2022 r., sygn. akt III OSK 2010/21)."
NSA wyjaśnił również, że "przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nakazuje w istocie pozycję dominującą ustalać w kontekście ww. stosunku Skarbu Państwa (jednostki samorządu terytorialnego, samorządu gospodarczego albo zawodowego) do danej spółki. Konieczne jest więc zbadanie w indywidualnej sprawie relacji związanych ze strukturą własnościową spółki (por. wyrok NSA z dnia: 27 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2205/16 oraz 4 października 2022 r., sygn. akt III OSK 3386/21)."
Z informacji dostępnych na stronie internetowej G wynika, że głównymi akcjonariuszami Spółki są: W S.A., który posiada 42,492% udziału w kapitale, Województwo [...], które posiada 34,883% udziału w kapitale, P SA, które posiada 17,304% udziału w kapitale, Gmina K., która posiada 4,891% udziału w kapitale.
Z kolei z informacji dostępnych na stronie internetowej W S.A. wynika, że jest to spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa.
Zatem zasadnie twierdzi Skarżący, że G należy do podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., zobowiązanych do udostępniania informacji publicznych. Jak już Sąd wskazał, samo ustalenie faktu posiadania ww. pozycji dominującej, wystarczy do uznania, że w rozumieniu przepisów u.d.i.p. G jest podmiotem wykonującym zadania publiczne (a w konsekwencji podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej).
Przechodząc z kolei do oceny zakresu przedmiotowego ustawy o dostępie do informacji publicznej, wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu. Przepis art. 6 u.d.i.p. wymienia kategorie informacji publicznych, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu. Wyliczenie to ma jedynie charakter przykładowy, co prowadzi do wniosku, że - co do zasady - wszystko co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stanowi informację publiczną. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej. Jak słusznie wyjaśnia Naczelny Sąd Administracyjny, brak jest definicji legalnej pojęcia informacji publicznej. "Niewątpliwie jednak sprawy publiczne są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna" związane właśnie z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem trafnie akcentuje się w doktrynie i orzecznictwie. Status informacji publicznej uzyskuje przy tym taka informacja, która związana jest z funkcjonowaniem wspólnoty publicznoprawnej (państwa). Wskazuje się zatem, że informacją publiczną są informacje dotyczące wykonywania zadań publicznych, w tym gospodarowania mieniem publicznym, utrwalone na nośniku w formie pisemnej, dźwiękowej, wizualnej lub audiowizualnej, eksponując powiązania informacji publicznej z dynamiczną działalnością państwa, jako organizatora życia społeczno-gospodarczego z jednoczesnym wskazaniem, że w demokratycznym państwie prawa jak najszerszy katalog informacji musi być przedmiotem kontroli społecznej" (wyrok NSA z 28 września 2021 r., sygn. akt III OSK 1060/21, LEX nr 3240618). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, że umowy cywilnoprawne zawierane przez podmioty wykonujące zadania publiczne, dotyczące spraw publicznych oraz wydatkowania środków publicznych, objęte są zakresem u.d.i.p. (por. przykładowo: wyrok NSA z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt I OSK 2850/17; wyrok NSA z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt I OSK 634/16; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Ol 69/19; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Sz 22/17, wyrok WSA w Lublinie z 29 lipca 2020 r., sygn. akt II SAB/Lu 52/20 – dostępne w CBOSA). Nie przesądza się, że każda umowa cywilnoprawna podlega ujawnieniu, lecz tylko taka umowa, która ze względu na swój charakter powinna zostać ujawniona. Chodzi tu o takie umowy cywilnoprawne, na podstawie których osoby je zawierające otrzymają wynagrodzenie ze środków publicznych lub będą czerpać korzyści z rozporządzania majątkiem publicznym lub będą realizować zadania publiczne (np. wyrok WSA w Gliwicach z 10 grudnia 2019 r. sygn. akt III SAB/Gl 289/19).
W związku z powyższym, obowiązkiem Spółki było udostępnienie Skarżącemu żądanej informacji bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie udzielenie wyjaśnień, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., bądź też wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Przesłanki wydania takiej decyzji określa przede wszystkim art. 5 u.d.i.p., w którym ustawodawca wskazał ograniczenia w prawie dostępu do informacji publicznej, wymieniając wśród nich prywatność osoby fizycznej bądź tajemnicę przedsiębiorcy.
Skoro na dzień wniesienia skargi Spółka tego nie uczyniła, dopuściła się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku Skarżącego, co uzasadnia treść punktu I sentencji wyroku (art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.")
W ocenie Sądu bezczynność G nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA: z 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19; z 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18; z 5 września 2018 r., II OSK 272/18 - opubl. w CBOSA).
Spółka zareagowała na wniosek Skarżącego, jednak błędnie uznała, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Postawy Spółki nie sposób ocenić jako celowo lekceważącej i nacechowanej złą wolą.
Sąd z urzędu rozważył także zastosowanie środka prawnego w postaci grzywny. Zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych sprawy nie ma żadnych podstaw do jego zastosowania. Środki prawne z art. 149 § 2 p.p.s.a. powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 lipca 2021 r., I SAB/Po 29/20; wyrok WSA w Gliwicach z 7 sierpnia 2019 r., SAB/Gl 72/19 - opubl. w CBOSA). Taki naganny przypadek nie miał miejsca w rozpoznawanej sprawie z przyczyn opisanych powyżej.
Rozpatrując sprawę ponownie, G będzie związane oceną prawną Sądu i rozpatrzy wniosek Skarżącego jako podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na kwotę kosztów składa się kwota wpisu sądowego w wysokości 100 zł.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI