III SAB/Gl 111/23

III SAB/Gl 111/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-07-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch
Barbara Brandys-Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 3169/23 - Wyrok NSA z 2024-08-27
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4, art. 6, art. 13
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lipca 2023 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. [...] w J. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 26 listopada 2022 r. P. N. (dalej: strona, skarżący) złożył skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w J. (dalej też jako: Dyrektor SP, organ) w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Z akt sprawy wynika, że Strona 26 października 2022r. złożyła do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej tj. korespondencję z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi: wszystkich umów jakie szkoła zawierała z kościołami i związkami wyznaniowymi lub kościelnymi osobami prawnymi; wszystkich faktur lub rachunków jakie zostały szkole wystawione w związku z realizacją umów z kościołami i związkami wyznaniowymi lub kościelnymi osobami prawnymi; całej korespondencji (w tym email, fax, tradycyjna poczta) jaka była prowadzona przez szkołę z kościołami i związkami wyznaniowymi lub kościelnymi osobami prawnymi - za lata 2020, 2021 i 2022.
W dniu 26 listopada Strona złożyła skargę na bezczynność Dyrektora SP w zakresie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Zarzuciła naruszenie;
1. art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, poiegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
2. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuietynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, poiegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji pubiicznej.
Wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podkreśliła, że termin do udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi.
Organ w odpowiedzi na skargę pismem z 10 marca 2023r., wyjaśnił, że w dniu 16 listopada 2022 roku Skarżącemu zostały złożone wyjaśnienia odnośnie opóźnienia w przesłaniu informacji wraz z udzieleniem odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, że nie zawierał żadnych umów z kościołami, związkami wyznaniowymi lub kościelnymi osobami prawnymi, a w związku z tym, nie prowadził z tymi podmiotami korespondencji i nie wystawiał faktur. Nadto wyjaśnił, że z uwagi na wyjątkowe okoliczności doszło do niezawinionego opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznej przez organ. Powodem był wyjątkowy zbieg wydarzeń natury zdrowotnej i rodzinnej (śmierć ojca i choroba matki), skutkujący prawie miesięczną nieobecnością Dyrektora Szkoły w pracy, w okresie 18.10.2022 -13.11.2022 (z kilkoma dniami przerwy).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 przywołanej ustawy). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. W takich przypadkach kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Z kolei zgodnie z brzmieniem § 1b art. 149 p.p.s.a. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, został wyposażony w kompetencję o charakterze merytorycznym, uprawniającą go do rozstrzygnięcia we własnym zakresie o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Wreszcie na podstawie § 2 art. 149 p.p.s.a. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W przypadku zaś nieuwzględnienia skargi - Sąd skargę oddala w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez uprzedniego wzywania do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 678/11; wyrok NSA z 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, wyrok NSA z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2603/13; postanowienie NSA z 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 462/10; postanowienie NSA z 31 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 262/08, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Go 170/16).
Przyjmuje się, że w sprawach ze skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, Sąd w pierwszej kolejności ocenia czy określony podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej i czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy z 6 września 1997 r. o dostępie do informacji publicznej. Przesądzenie powyższego i tym samym uznanie że skarga jest dopuszczalna, pozwala dopiero na przejście do drugiego etapu kontroli - to jest do rozstrzygnięcia, czy w sprawie występuje bezczynność (por. postanowienia NSA w sprawach o sygn. akt: I OSK 1475/12, I OSK 392/12, I OSK 1377/12, I OSK 1445/12).
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że Dyrektor SP jest podmiotem zobowiązanym na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Prawo obywateli do uzyskania informacji publicznej przewidziano w art. 4 u.d.i.p. Przepis ten przewiduje m.in., że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są m.in. organy władzy publicznej, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego publicznych. Ustawodawca w art. 6 u.d.i.p. zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego i stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p).
Załatwienie wniosku w trybie u.d.i.p. może przybrać postać:
1. czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej;
2. pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać;
3. pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej;
4. pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej lub zastosowania tego trybu w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika, że wnioskodawca żąda udostępnienia w trybie szczególnym;
5. decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - akt ten jest wydawany w przypadku odmowy udostępnienia informacji, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji;
6. decyzji odmawiając udostępnienia żądanej informacji gdy stwierdzi, że stanowi ona informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p. i że nie może być udostępniona bez wykazania przesłanki specjalnego znaczenia jej udostępnienia dla interesu publicznego.
Zatem w przypadku spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej organ administracji pozostaje w bezczynności wówczas, gdy nie udostępnił zainteresowa-nemu podmiotowi żądanej przez niego informacji publicznej stosownie do przepisów u.d.i.p., nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2 u.d.i.p. bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. odpowiedzi należy udzielić bez zbędnej zwłoki, jednakże nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Termin ten może być przedłużony, co przewiduje art. 13 ust. 2 ustawy.
W rozpatrywanej sprawie Skarżący domagał się udostępnienia w formie elektronicznej korespondencji z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi: wszystkich umów jakie szkoła zawierała z kościołami i związkami wyznaniowymi lub kościelnymi osobami prawnymi; wszystkich faktur lub rachunków jakie zostały szkole wystawione w związku z realizacją umów z kościołami i związkami wyznaniowymi lub kościelnymi osobami prawnymi; całej korespondencji (w tym email, fax, tradycyjna poczta) jaka była prowadzona przez szkołę z kościołami i związkami wyznaniowymi lub kościelnymi osobami prawnymi - za lata 2020, 2021 i 2022.
Natomiast organ nie podjął stosownych działań w ustawowym terminie, a dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność. Jednocześnie udostępniając wnioskowaną informację Dyrektor SP wyjaśnił powody opóźnienia, niezawinione przez organ tj. zbieg wydarzeń natury zdrowotnej i rodzinnej (śmierć ojca i choroba matki), skutkujące prawie miesięczną nieobecnością Dyrektora Szkoły w pracy.
Mając na uwadze powyższe dla oceny zasadności skargi na bezczynność zauważyć należy, że w niniejszej sprawie opóźnienie udzielenia informacji zostało spowodowane niezawinionymi przez organ okolicznościami związanymi bezpośred-nio z sytuacją rodzinno-zdrowotną piastuna funkcji reprezentacyjnej - Dyrektora SP.
Zgodnie z orzecznictwem wniesienie skargi jest uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15; wyrok WSA w Białymstoku z 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 60/22); naruszenie tych obowiązków prowadzi do stanu bezczynności (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4455/21). Niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. oznacza, że pozostaje on w bezczynności (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2512/15; wyrok WSA we Wrocławiu z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 160/22).
Natomiast Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdził, że wniosek podlegał rozpoznaniu na podstawie przepisów u.d.i.p., a organ udostępnił żądaną informację dopiero po wniesieniu skargi do tut. Sądu – powyższe jednak nie wynikało z zaniedbania organu w wykonywaniu ustawowych obowiązków. W sprawie bowiem zaistniały nieprzewidziane przyczyny sprawcze, zdarzenia o charakterze przypadkowym i naturalnym, nie do uniknięcia, nad którym człowiek nie był w stanie zapanować – co w pełni wyczerpywało kwalifikację sytuacji jako vis maior. Natomiast zgodnie z normą art. 435 § 1 in fine KC analizowaną w wyroku Sądu Najwyższego z 31 maja 2019 r., o sygn. akt IV CSK 129/18 - siła wyższa stanowi generalną przyczynę wyłączającą odpowiedzialność opartą nie tylko na zasadzie ryzyka, ale również odpowiedzialność opierającą się na zasadzie winy.
Sąd skonkludował zatem, że skoro organ udzielił informacji, przekraczając o 6 dni termin ustawowy z art. 13 u.d.i.p., a opóźnienie w realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej wynikało wyłącznie z zaistnienia siły wyższej, na którą Dyrektor SP nie miał ani wpływu, ani nie mógł jej przewidzieć – to tym samym nieuzasadnione byłoby zarzucanie organowi bezczynności.
W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
-----------------------
2