III SAB/Gd 84/22

III SAB/Gd 84/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak
Jacek Hyla /przewodniczący/
Janina Guść /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Janina Guść (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 lutego 2023 r. sprawy ze skargi B. D. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem nadanym w dniu 29 kwietnia 2022 r. B. D. (dalej również jako "skarżący"), osadzony w Areszcie Śledczym [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku.
Skarżący podniósł w uzasadnieniu, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymał odpowiedzi na wniosek, poprzez który w dniu dnia 12 stycznia 2022 r. miał zwrócić się do Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku o udostępnienie informacji publicznej, dotyczącej rozporządzenia przez Areszt Śledczy w Gdańsku "środkami publicznymi pozyskanymi z różnych źródeł, w tym zagranicznych". Skarżący zaznaczył, że wnosi o wyjaśnienie tej sprawy i oczekuje od Sądu "zdecydowanej reakcji i interwencji w sprawie nadmiernego problemu z korespondencją z jakim się spotyka od dłuższego czasu".
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w Gdańsku wniósł o jej odrzucenie lub ewentualnie oddalenie. Organ podkreślił, że nie pozostaje w bezczynności. W areszcie nie stwierdzono bowiem, aby skarżący w ogóle występował z opisanym wyżej wnioskiem do dyrekcji jednostki penitencjarnej. Organ stanął tym samym na stanowisku, że w jednostce nie stwierdzono wpływu wskazywanego przez osadzonego wniosku z dnia 12 stycznia 2022 r. i brak jest dowodu, aby wniosek w ogóle został w jednostce penitencjarnej złożony. Zaznaczono, że dowodu takiego nie przedstawił, w szczególności, sam skarżący.
Po otrzymaniu odpowiedzi na skargę, skarżący w dniu 17 czerwca 2022 r. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pismo procesowe, w którym wskazał, że domaga się m.in. wydania pełnego sprawozdania finansowego jednostki penitencjarnej "w pełnym zakresie kwotowym wraz z kompletem dokumentacji i załączników (faktury, decyzje, zarządzenia, historia konta – przelewy kto kiedy i gdzie zatwierdził decyzje, przetargi, budowy, dotacje zewnętrzne i wewnętrzne, norweskie i unijne też, pełen szczegółowy zakres informacji w sprawie rozporządzania środkami publicznymi przez organ od 2010".
Skarżący podkreślił, że przekazał wniosek z dnia 12 stycznia 2022 r. oficjalną drogą wynikającą z zarządzenia dyrektora jednostki penitencjarnej. W celu wykazania powyższego skarżący dołączył 2 załączniki:
- odręcznie sporządzone przez skarżącego pismo, datowane na dzień 12 stycznia 2022 r., które skarżący opisał jako odpis oryginału wniosku o udostępnienie informacji publicznej;
- odręcznie sporządzone przez skarżącego pismo, które skarżący opisał jako "odpis dokumentacji księgowania dokumentacji".
W piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2023 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w Gdańsku ustosunkowując się do przedłożonych przez skarżącego dokumentów, ponownie oświadczył, że wniosek skarżącego, który miał on złożyć 12 stycznia 2022 r. nigdy do organu nie wpłynął. Stanął jednocześnie na stanowisku, że w przypadku sporu co do faktu złożenia wniosku, ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, który wywodzi z niego określone skutki prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.:Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że przedmiotowa skarga jest niezasadna i podlegała oddaleniu. W ocenie Sądu Dyrektor Aresztu Śledczego w Gdańsku na dzień wniesienia skargi nie pozostawał w bezczynności.
Zgodnie z art. 61 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Konkretyzację powyższej zasady stanowi ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.), powoływanej dalej także jako "u.d.i.p."
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 857/21).
Podkreślenia wymaga przy tym, że bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej wystąpi jednak wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie 14 dni, zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udzielenia żądanej informacji publicznej.
Zaznaczyć należy, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
Odnosząc się do statusu adresata wniosku jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji wskazać należy, że nie budzi on wątpliwości Sądu. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej zobowiązane są m. in. podmioty reprezentujące jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2470 ze zm.), dalej jako "u.s.w.", Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną. Służba Więzienna realizuje na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 53, ze zm.), dalej jako "k.k.w"., zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności. Art. 7 pkt 3 u.s.w. stanowi, że organem Służby Więziennej jest dyrektor aresztu śledczego. Zarazem, art. 8 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy stanowi, że jednostkami organizacyjnymi Służby Więziennej są m. in. areszty śledcze. Z art. 6 u.s.w. wynika natomiast, że koszty związane z funkcjonowaniem Służby Więziennej są pokrywane z budżetu państwa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.s.w. aresztem śledczym kieruje dyrektor. Do zakresu działania dyrektora aresztu śledczego należy w szczególności racjonalne wykorzystanie środków finansowych (art. 13 ust. 2 pkt 4 u.s.w.). Powyższe uregulowania prawne prowadzą do wniosku, że dyrektor aresztu śledczego, jako jeden z organów Służby Więziennej, czyli formacji powołanej do realizacji zadań publicznych ze środków publicznych, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 60/20). Nie budzi także wątpliwości Sądu, że informacja dotycząca środków publicznych jakimi dysponuje areszt śledczy dotyczy spraw publicznych.
Tym niemniej, aby można było mówić o niedopełnieniu przez podmiot zobowiązany obowiązku wynikającego z u.d.i.p., wniosek z żądaniem musi dotrzeć do adresata.
W przedmiotowej sprawie strony zajęły przeciwstawne stanowiska, co do wskazanej okoliczności.
Skarżący wskazywał bowiem, że wniosek o udzielenie informacji publicznej w zakresie dotyczącym finansów Aresztu Śledczego w Gdańsku złożył w dniu 12 stycznia 2022 r., przekazując ten wniosek drogą oficjalną, to jest wynikającą z zarządzenia dyrektora jednostki penitencjarnej.
Dyrektor Aresztu Śledczego wskazuje natomiast, że nigdy takiego wniosku nie otrzymał, a fakt złożenia takiego wniosku przez skarżącego, nie został w żaden sposób w dokumentacji aresztu odnotowany.
Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd orzeka na postawie akt sprawy. W niniejszej sprawie zgormadzony materiał dowodowy nie zawiera wiarygodnego dowodu na okoliczność, aby skarżący istotnie wystąpił w dniu 12 stycznia 2022 r. do Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej.
Za dowód taki nie mogą być w szczególności uznane przedłożone przez skarżącego po otrzymaniu odpowiedzi na skargę odręczne pisma skarżącego, z których jedno jest wskazywane przez skarżącego jako "odpis wniosku" z dnia 12 stycznia 2022 r., a drugie stanowi notatkę skarżącego mającą wskazywać czas wnoszenia przez niego kolejnych pism do organu. Podkreślenia wymaga, że pisma te, w tym fakt wniesienia wniosku w dniu 12 stycznia 2022 r. nie zostały w żaden sposób potwierdzone przez adresata wniosku, czy też wychowawcę skarżącego w areszcie. Nie zostały na nich poczynione żadne urzędowe adnotacje. Okoliczność ta dyskwalifikuje wskazane dokumenty jako mogące stanowić dowód wniesienia wniosku do organu.
Sąd uwzględnił w tym zakresie przede wszystkim - co zresztą podkreśla też sam skarżący - że skarżący jako osoba osadzona w areszcie śledczym może wnosić pisma do dyrektora tej jednostki penetracyjnej jedynie drogą oficjalną, co jest zgodnie z zarządzeniem Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku. W tym zakresie przewiduje się zaś, że wszelkie pisemne prośby, skargi i wnioski skazani i tymczasowo aresztowani składają osobiście oddziałowemu lub wychowawcy albo innym przełożonym, w trakcie realizacji przyjęć w oddziale. Przełożeni – w tym zarówno zastępcy dyrektora kierujący oddziałami penitencjarnymi, jak i wychowawcy, przyjmują zaś skazanych i tymczasowo aresztowanych w dniach roboczych administracji aresztu w godzinach swojej pracy, w pomieszczeniach oddziału mieszkalnego.
W przedmiotowej sprawie kluczowe zatem pozostaje, nie tylko pisemne oświadczenie Dyrektora Aresztu Śledczego, że wskazywany przez skarżącego wniosek nigdy nie został mu przedłożony, ale także zawarte w piśmie z dnia 2 czerwca 2022 r., oświadczenie bezpośredniego wychowawcy skarżącego, w którym poinformował on Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku, że "osadzony nie zwrócił się do wychowawcy z pisemnym wnioskiem z dnia 12 stycznia 2022 r. do dyrekcji aresztu w przedmiocie udzielania informacji publicznej dotyczącej rozporządzania środkami publicznymi, osadzony nie złożyć takiego wniosku w miejscu zakwaterowania". Wychowawcza zaznaczył ponadto, że "wszystkie prośby i wnioski składane przez osadzonych załatwiane są bezpośrednio po zgłoszeniu i rozpatrywane codziennie przez kierującego odziałem oraz przekazywane bez zbędnej zwłoki w celu realizacji zgodnie z dekretacją. Skarżący ma zapewnioną możliwość codziennego kontaktu z wychowawcą podczas wizytacji cel, obecności przy wydawaniu posiłków oraz możliwość rozmów indywidualnych w pomieszczeniu wychowawcy. W czasie pobytu w oddziale PK osadzony podczas indywidualnych rozmów z wychowawca, nie zgłaszał uwag odnośnie składanych wniosków do dyrekcji aresztu".
Mając na uwadze powyższe, Sąd podzielił w okolicznościach przedmiotowej sprawy stanowisko organu, że w razie zaistnienia sporu co do faktu złożenia wniosku, ciężar wykazania doręczenia wniosku spoczywał na wnioskodawcy, który wywodzi z niego określone skutki prawne. W tym zaś konkretnym przypadku skarżący wskazuje, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku strony.
Zdaniem Sądu, organowi nie można przypisać bezczynności, ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby skarżący w ogóle złożył wniosek. Faktu jego złożenia nie potwierdzają bowiem ani złożone przez skarżącego dokumenty ani adresat wniosku, jak i osoby za pośrednictwem których skarżący mógł przekazać wniosek do Dyrektora Aresztu Śledczego w Gdańsku w oparciu o zarządzenie w sprawie porządku wewnętrznego dla osadzonych przebywających w tej jednostce penitencjarnej.
Reasumując, gdy okoliczności sprawy nie potwierdzają, że adresatowi wniosku o informację publiczną wniosek ten został doręczony, nie można mówić o jego bezczynności w rozpoznaniu wniosku.
Wskazać należy, że skarżący jako wnioskodawca winien skorzystać z takiej formy potwierdzenia złożenia wniosku, która pozwoliłaby mu na udowodnienie, że wniosek o określonej treści dotarł do adresata, stwarzając tym samym po jego stronie obowiązek udostępnienia informacji publicznej – w szczególności jeżeli w odczucie skarżącego spotyka się w areszcie "z problemami z korespondencją". Takiego dowodu skarżący jednak nie przedłożył.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., jako niezasadną.
Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).