III SAB/GD 81/23

III SAB/Gd 81/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-04-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Jacek Hyla /przewodniczący sprawozdawca/
Janina Guść
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 12, art. 35, art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2354
art. 112a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
Dz.U. 2023 poz 103
art. 1, art. 100c i art. 100d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 par. 1 i par. 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Janina Guść, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi S. A. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody Pomorskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego S. A. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 4 sierpnia 2022 r., do Wojewody Pomorskiego wpłynął wniosek S. A; – obywatela Nepalu, o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
W związku z tym wnioskiem Wojewoda Pomorski pismem z dnia 2 września 2022 r. wezwał cudzoziemca do dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku w terminie 30 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Cudzoziemiec osobiście złożył wniosek w dniu 25 października 2022 r.
Pismem z dnia 25 listopada 2022 r. Wojewoda Pomorski zwrócił się do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku, Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej oraz Naczelnika Wydziału IX Delegatury ABW o informacje, czy wjazd i pobyt wymienionego cudzoziemca stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W dniu 28 listopada 2022 r. Wojewoda wystąpił nadto do Zastępcy Komendanta Placówki Straży Granicznej w Gdańsku o pomoc w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
W dniu 23 stycznia 2023 r. do organu wpłynęło ponaglenie w sprawie rozpatrzenia wniosku cudzoziemca o zezwolenie na pobyt czasowy.
W dniu 1 lutego 2023 r. funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w Gdańsku przeprowadzili wywiad środowiskowy w obecności B. B.-A. (żony S. A.). Wywiad został przekazany organowi w dniu 9 lutego 2023 r.
W dniu 22 lutego 2023 r. S. A., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Wojewody Pomorskiego w zakresie rozpoznania jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
Skarżący wnosił o:
1. zobowiązanie Wojewody Pomorskiego do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;
2. przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259) – dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że nie mógł złożyć kompletnego wniosku w siedzibie organu albowiem organ wiele lat temu zaprzestał obsługi petentów w sprawach pobytowych. W dniu 25 października 2022 r. skarżący dopełnił obowiązku osobistego stawiennictwa w organie. Następnie w dniu 13 stycznia 2023 r. wniósł ponaglenie, które nie spotkała się z żadną reakcją organu, co więcej nie zostało ono nawet przekazane do organu II instancji celem jego rozpoznania.
Skarżący podkreślił, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 (sygn. akt II OSK 321/12) o bezczynności organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. możemy mówić, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności.
W toku niniejszego postępowania organ nie dopełnił obowiązku określonego w art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił stron o zwłoce w załatwieniu sprawy, jak również nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Zaistniała bezczynność organu administracji publicznej, ponieważ mimo istnienia ustawowego obowiązku - w ustawowym terminie nie zakończył on postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.
Skarżący zauważył nadto, że art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.) - dalej "ustawa o pomocy", i art. 1 ust. 1 i 2 przywołanej ustawy ściśle określa zakres przedmiotowy i podmiotowy tego aktu. Skarżący ma obywatelstwo Nepalu, a zatem nie można do niego stosować wymienionej wyżej ustawy. Stanowisko takie jest powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Przekroczenie ustawowego i maksymalnego zarazem terminu załatwienia sprawy przez organ jest znaczne i niezaprzeczalne, a przy tym pozbawione racjonalnego uzasadnienia za które z pewnością nie można uznać powtarzanych od 2014 r. twierdzeń organu o brakach kadrowych.
W ocenie skarżącego zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może także w nieskończoność (co czyni od dłuższego już czasu) powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne. W tych okolicznościach przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej znajduje uzasadnienie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie, a także o nie niezasądzanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej od organu, z uwagi na brzmienie art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy, który stanowi, że w okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
W zakresie odrzucenia skargi organ wskazał, że zgodnie z art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy w okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r. zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, a więc również środka prawnego w postaci skargi na bezczynność i przewlekłość.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Wojewoda podkreślił, że termin rozpatrywania wniosku wynika z konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, konieczności zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia, długości terminów wydania stanowiska przez organy biorące udział w legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium RP. Na wydłużony termin rozpatrywania wniosku niewątpliwie wpływa niedostosowanie zasobów kadrowych do liczby wpływających wniosków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Stosownie do przepisu art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Wojewodzie Pomorskiemu bezczynność w sprawie rozpoznania jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że co do zasady warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest - jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. - wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie bowiem do art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), które – stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Co istotne, przepisy nie określają terminu w jakim można złożyć skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Poza sporem było, że skarżący spełnił formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż prawidłowo umocowany pełnomocnik poprzedził ją wniesieniem w dniu 18 stycznia 2023 r. (data wpływu) ponaglenia do właściwego organu.
Odnosząc się kwestii bezczynności organu należy wyjaśnić, że z ową "bezczynnością" organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane. Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Ustaleniem wzajemnych zależności między zasadą legalizmu a zasadą szybkości postępowania zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2016 r. (sygn. akt II GSK 916/15), w którym podkreślił, że zasady te nie pozostają ze sobą w kolizji i powinny być realizowane w równym stopniu. Zasada szybkości postępowania nie niweczy zasady legalizmu, której prawidłowa realizacja nie zwalnia z obowiązku prowadzenia postępowania w sposób sprawny, racjonalny i efektywny.
Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jednocześnie też o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we ww. terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, zaś obowiązek ten ciąży na organie także w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.).
Jak już wspomniano stosownie do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zgodnie zaś z art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3. Takimi przepisami szczególnymi są miedzy innymi przepisy ustawy o cudzoziemcach.
Zaznaczyć trzeba, że w dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91) - dalej "ustawa zmieniająca", która wprowadziła istotne zmiany w zakresie długości oraz rozpoczęcia biegu terminów załatwiania spraw udzielenia zezwolenia m.in. na pobyt czasowy. Na mocy art. 1 pkt 13 ustawy zmieniającej dodany został art. 112a ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1).
W art. 13 ustawy zmieniającej wprowadzono zaś przepisy intertemporalne. Zgodnie z art. 13 ust. 1 w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W myśl zaś art. 13 ust. 2 ustawy zmieniającej, jeżeli w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 wojewoda wezwał cudzoziemca lub jednostkę przyjmującą, o której mowa w art. 3 pkt 5b ustawy zmienianej w art. 1, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, nie stosuje się przepisów art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4 i art. 203 ust. 2a i 2b ustawy zmienianej w art. 1. W tym przypadku terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a ust. 1 lub art. 210 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, biegną od dnia upływu terminu wyznaczonego przez wojewodę, a jeżeli termin ten upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - od dnia jej wejścia w życie. Z kolei zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej, jeżeli terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Przywołane przepisy regulują w sposób ścisły terminy załatwienia wniosku o udzielenie zgody na pobyt oraz obowiązki organu mające przyśpieszyć postępowanie w sytuacji gdy wniosek zawiera braki formalne. W przypadku wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, termin wydania decyzji przedłużony został do 60 dni.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wzorzec kontroli działania organu w kontekście zarzucanej mu w rozpoznawanej sprawie bezczynności stanowić winny przywołane wyżej przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw.
Przy czym należy podkreślić, że wniosek skarżącego o zezwolenie na pobyt czasowy został złożony w dniu 4 sierpnia 2022 r. (uzupełniony pismem z dnia 18 sierpnia 2022 r.). Od tej daty organ powinien procedować wniosek skarżącego. Pierwszą czynnością dokonaną przez organ było wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych przez osobiste złożenie wniosku. Czynności tej dokonał organ jednak prawie miesiąc po złożeniu wniosku.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 25 października 2022 r. skarżący dopełnił obowiązku osobistego złożenia wniosku, składając jednocześnie odciski linii papilarnych. Od tej daty należy zatem liczyć termin 60 dni wynikający z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (por. art. 112a ust. 2 pkt 1 ustawy).
W odpowiedzi na skargę organ przedstawił argumentację, zgodnie z którą zastosowanie w sprawie powinny znaleźć przepisy 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.
Zdaniem Sądu, stanowisko organu w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślić należy, że już sam tytuł ustawy "o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa" wskazuje jej adresatów. W art. 1 ust. 1 tej ustawy podano, że ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto, w myśl art. 1 ust. 2 tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim, ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
Dodany do wskazanej ustawy o pomocy z dnia 12 marca 2022 r. na mocy ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830) i obowiązujący od dnia 15 kwietnia 2022 r. przepis art. 100c ust. 1-4 stanowi, że do dnia 31 grudnia 2022 r. zawieszony został bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych na podstawie ustawy o cudzoziemcach, w tym również w sprawach zezwoleń pobyt czasowy. W okresie zawieszenia biegu terminów nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Ponadto w okresie tym, organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie zawieszenia biegu terminów, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Analogiczny w swojej treści art. 100d ustawy o pomocy został wprowadzony do ustawy o pomocy przez ustawę z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185) z mocą obowiązywania od dnia 1 stycznia 2023 r.
Jak już wskazano, ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 100c, jak i art. 100d tej ustawy może zatem, co do zasady, znajdować zastosowanie jedynie do ściśle określonego kręgu postępowań - z wniosków obcokrajowców - obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa.
Nie jest bynajmniej pozbawione racjonalnego uzasadnienia przyjęcie przez ustawodawcę odrębnego reżimu rozpoznawania wniosków składanych przez obywateli Ukrainy, których łączy podobieństwo sytuacji życiowej związanej z konfliktem zbrojnym na terytorium tego Państwa i przyczyn przybycia do Polski. Ilość składanych przez te osoby wniosków może powodować określone opóźnienia w ich załatwianiu i można oczekiwać od zbiorowości przybyłych z powodu napaści zbrojnej na terytorium Ukrainy obywateli tego państwa zrozumienia dla tej sytuacji, a co za tym idzie także akceptacji ograniczenia dostępnych im środków dyscyplinujących organy administracji, zwłaszcza wobec znaczącego uproszczenia wielu odnoszących się do nich procedur. Trudno natomiast oczekiwać takiej postawy od obywateli innych krajów (takich jak skarżący w niniejszej sprawie obywatel Nepalu) przybyłych na terytorium Polski i składających swe wnioski w związku z ich osobistą sytuacją. Tym bardziej, że nie dotyczą ich ułatwienia przysługujące cudzoziemcom przybyłym w związku z wojną w Ukrainie.
Zdaniem Sądu powołane przepisy nie mogą mieć zatem zastosowania do oceny bezczynności organu w sprawie toczącej się z wniosku skarżącego, który jest obywatelem Nepalu. Oceniając przywołane regulacje prawne wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach, przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą Pomorskim w niniejszej sprawie, jak i – w konsekwencji - podczas kontroli legalności tego postępowania, dokonywanej przez sąd administracyjny (por. wyroki WSA: w Poznaniu z dnia 7 października 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 146/22 oraz w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. akt III SAB/Gd 175/22 oraz sygn. akt III SAB/Gd 174/22).
Analizując realia rozpatrywanej sprawy zauważyć trzeba, że kolejne czynności miały miejsce miesiąc po złożeniu przez skarżącego osobiście wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (pisma z dnia 25 i 28 listopada 2022 r.). Co jednak istotne sprawa nadal nie została zakończone mimo złożenia przez pełnomocnika skarżącego ponaglenia z dnia 13 stycznia 2023 r. oraz złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsk, która wpłynęła do organu w dniu 22 lutego 2023 r.
W ocenie Sądu takie procedowanie wniosku narusza wyżej określone terminy zawarte w ustawie o cudzoziemcach, które miały zastosowanie w sprawie. Znacznie przekroczono termin 60 dni liczony od dnia 25 października 2022 r. Niewątpliwie czynności organu zostały podjęte z opóźnieniem, zaś zwłoka w terminowym ich dokonywaniu nie znajdowała uzasadnienia ani w samym charakterze, ani w stanie faktycznym sprawy.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że organ dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności.
W konsekwencji, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku.
Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy Sąd ocenił jednocześnie, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie nie jest naruszeniem ciężkim biorąc pod uwagę, odstępy czasowe między poszczególnymi czynnościami oraz błędne przekonanie organu o możliwości skorzystania z regulacji ustawy o pomocy. Nadto organ korzystał z współpracy z innymi organami, które też wykonywały czynności z pewnym opóźnieniem (wywiad środowiskowy). Tymczasem kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13).
W pozostały zatem zakresie Sąd uznał, że skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw i oddalił ją, o czym orzekł w punkcie 3. sentencji wyroku.
W niniejszej sprawie, niezasadne było przyznawanie skarżącemu sumy pieniężnej ani tym bardziej wymierzania organowi grzywny. Organ nie pozostawał przez cały czas bierny, a nadto nie wykazano, że brak działań organu wywarł jakiekolwiek negatywne skutki dla sytuacji skarżącego.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 4. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. 597 zł, na które składa się wysokość uiszczonego wpisu (100 zł), wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie reprezentującego skarżącego radcy prawnego (480 zł), ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.).
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).