III SAB/GD 79/20

III SAB/Gd 79/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2020-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /sprawozdawca/
Jacek Hyla /przewodniczący/
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
659
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 386/21 - Wyrok NSA z 2023-07-06
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Zobowiązano do wydania aktu
Przyznano od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 149 par. 1 par. 1a, par. 2, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 8, art. 9, art. 12, art. 35, art. 36, art. 37 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2020 r. sprawy ze skargi G. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. zobowiązuje Wojewodę do załatwienia wniosku skarżącej G. P. o przyznanie świadczenia wychowawczego na O. P. na okres od 1 czerwca 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. oraz na D. P. - w terminie 1 miesiąca od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznaje od Wojewody na rzecz skarżącej G. P. sumę pieniężną w wysokości 2000 ( dwa tysiące ) złotych; 5. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej G. P. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 22 sierpnia 2018 r. G. P. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w K. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci D. P., O. P. i O. P. na okres świadczeniowy 2018/2019. Wniosek ten Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. przekazał do Wojewody pismem z dnia 25 września 2018 r., a do Wojewody wpłynął on w dniu 27 września 2018 r.
W dniu 21 października 2019 r. do organu wpłynęło pismo skarżącej z dnia 7 października 2019 r., w którym wskazała, że nie zostały rozpoznane jej wnioski o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okresy świadczeniowe 2017/2018 i 2018/2019, domagając się rozpatrzenia tych wniosków.
Następnie pismem z dnia 6 maja 2020 r., które wpłynęło do organu w dniu 8 maja 2020 r. ( data wpływu ujęta w RWP) skarżąca podniosła kwestię nierozpatrzenia jej wniosków , w tym na wskazany okres świadczeniowy.
W dniu 13 lipca 2020 r. G. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2018/2019, żądając stwierdzenia, że organ prowadził postępowanie przewlekle, stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego orzeczenia wraz z aktami, przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organ nie dochował ustawowych terminów załatwienia sprawy, przez okres 2 lat nie doręczył decyzji, jak również nie ustosunkował się do składanych ponagleń. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej skarżąca uzasadniła okolicznością, że przewlekłość postępowania ma charakter ciągły, organ lekceważy wnioski i ponaglenia skarżącej, prowadzi postępowanie opieszale, nie informując strony o przyczynach niezałatwienia w sprawy w terminie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na niewniesienie przez skarżącą ponaglenia do właściwego organu, ewentualnie o oddalenie skargi.
Wojewoda wskazał, że informacją z dnia 31 lipca 2020 r., nr [...], poinformował stronę o przyznaniu świadczenia wychowawczego na O. P. w kwocie 500 zł na okres od 1 października 2018 r. do 31 października 2018 r. oraz od 1 grudnia 2018 r. do 31 maja 2019 r. i w kwocie 60,56 zł na okres od 1 listopada 2018 r. do 30 listopada 2018 r. oraz na O. P. w kwocie 500 zł na okres od 1 października 2018 r. do 31 października 2018 r. oraz od 1 grudnia 2018 r. do 30 czerwca 2019 r. i w kwocie 60,56 zł na okres od 1 listopada 2018 r. do 30 listopada 2018 r.
Jak wyjaśnił organ w okresie od 1 listopada 2018 r. do 30 listopada 2018 r. pierwszeństwo do wypłaty świadczeń rodzinnych jest (z racji zatrudnienia męża skarżącej w Norwegii) po stronie norweskiej i w związku z tym wniosek strony w tym okresie przekazano formularzem F001 do zagranicznej instytucji właściwej w Norwegii w dniu 31 lipca 2020 r. Z ten okres przyznano świadczenie w formie dodatku dyferencyjnego w wysokości 60,56 zł.
W zakresie wniosku na pierwsze dziecko, tj. D. P. organ oczekuje na dokumenty, które pozwolą na zakończenie postępowania, albowiem w brzmieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci sprzed dnia 1 lipca 2019 r. świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko było uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Dlatego też pismem z dnia 21 lipca 2020 r. Wojewoda wezwał stronę do przesłania dokumentów potwierdzających dochody netto członków rodziny skarżącej, których do dnia złożenia odpowiedzi na skargę nie otrzymał.
Jak wyjaśnił organ, wniosek skarżącej o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2018/2019 na dzieci został zatem rozpatrzony w zakresie przyznania świadczeń na dwójkę młodszych synów, a sprawa została zakończona. Natomiast w zakresie pierwszego dziecka, tj. D. P., rozstrzygnięcie uzależnione jest od dokumentów, które strona dostarczy do organu. Tym samym skarga jako bezzasadna powinna zostać oddalona.
W ocenie organu w sprawie nie zachodził szczególny przypadek zwłoki uzasadniający przyznanie na rzecz skarżącej określonej sumy pieniężnej. Nadto żądanie strony w tym zakresie nie zostało w żaden sposób uzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.
Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Skarżąca poprzedziła wniesienie skargi ponagleniem, za jakie należy uznać jej pismo z dnia 7 października 2019 r. (wpływ do organu w dniu 21 października 2019 r.) które w swej treści zawierało wskazanie, że skarżąca nie otrzymała rozstrzygnięcia w sprawie jej wniosków o przyznanie świadczeń wychowawczych na kolejne okresy świadczeniowe z jednoczesnym żądaniem rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres 2018/2019. Potwierdzeniem charakteru ww. pisma było pismo skarżącej z dnia 6 maja 2020 r., w którym skarżąca, odnosząc się swego pisma z dnia 7 października 2019 r. (określając je jako pismo ponaglające) ponownie wniosła o rozparzenie jej wniosków, w tym wniosku z dnia 22 sierpnia 2018 r. Wbrew twierdzeniom organu pisma skarżącej nie były jedynie prośbą o rozpatrzenie jej wniosków. W piśmie z dnia 6 maja 2020 r. skarżąca wyraźnie wskazuje, że podejmie środki prawne w przypadku nie załatwienia jej wniosku. Brak było zatem podstaw do uwzględnienia wniosku organu o odrzucenie skargi.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarżąca we wniesionej skardze zarzuca organowi przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie świadczenia wychowawczego.
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej jako "k.p.a." przewlekłość zachodzi w sytuacji, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Na wstępie wyjaśnić zatem należy, że możliwość uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania poprzez stwierdzenie przez sąd – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania dotyczy także sytuacji, kiedy organ administracji publicznej przewlekle prowadził postępowanie w dniu wniesienia skargi - wobec czego skarga ta była uzasadniona - jednak w dacie orzekania przez sąd wydał już stosowny akt lub dokonał czynności, wobec czego nie jest możliwe zobowiązanie go do wydania w określonym terminie aktu czy dokonania czynności.
Nowe brzmienie art. 149 § 1 p.p.s.a. nadano ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). W uzasadnieniu do projektu nowelizacji (druk sejmowy nr 1633/VII kadencja) stwierdzono: "W związku z powyższym proponuje się przyznanie sądom kompetencji do stwierdzania, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby zobowiązywania do wydania aktu lub dokonania czynności. Taka regulacja stworzy realny system ochrony obywateli przed przewlekłym prowadzeniem postępowania w powiązaniu z powołaną ustawą o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych. Sąd będzie mógł oddalić skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostaje w bezczynności lub przewlekłości".
Intencją przeto ustawodawcy odczytaną z uzasadnienia projektu nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w aspekcie nadania nowej treści art. 149 p.p.s.a., było wzięcie pod rozwagę stanu sprawy administracyjnej z daty wnoszenia skargi, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
W świetle zatem art. 149 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. sąd oddala skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności lub przewlekłości.
Stanowisko takie znajduje potwierdzenie zarówno w piśmiennictwie (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, wyd. 5, 2017r. kom. do art. 149, uwaga II.1), jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 853/17, z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 3036/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 41/16, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).
W świetle powyżej poczynionych uwag należało stwierdzić, że stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, a opierające się na twierdzeniu o braku zasadności skargi wobec rozpatrzenia wniosku skarżącej (poza rozstrzygnięciem wniosku na dziecko O. P. na okres od 1 czerwca 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. oraz na dziecko D. P.) o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2018/2019 informacją z dnia 31 lipca 2020 r. było błędne. Organ opierając się na prawidłowym założeniu, zbieżnym z przedstawionym wyżej wywodem, że wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania czasowo ograniczone jest jedynie trwaniem niepożądanego stanu przewlekłości, nie wyprowadził z tejże konstatacji prawidłowego wniosku dla oceny skutków wydania informacji w dniu 31 lipca 2020 r. Skoro bowiem informację stanowiącą załatwienie sprawy z wniosku skarżącej z dnia 22 sierpnia 2018 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2018/2019, Wojewoda wydał w dniu 31 lipca 2020 r. (rozstrzygając przy tym sprawę jedynie w części), a skarga została wniesiona w dniu 13 lipca 2020 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) i wpłynęła do organu w dniu 14 lipca 2020 r., to brak jest podstaw do twierdzenia, że na dzień wniesienia skargi postępowanie zakończyło się. Brak było zatem podstaw do oddalenia skargi jedynie z tego względu, że organ zakończył postępowanie ( w części) po dniu wniesienia skargi i przed wydaniem orzeczenia w niniejszej sprawie.
Dokonując oceny, czy organ prowadził postępowanie przewlekle, czyli dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy należy mieć też na uwadze ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego oraz regulacje dotyczące terminów załatwienia sprawy, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Stosownie do art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Rozwinięcie zasady ogólnej z art. 12 § 1 k.p.a. zawierają przepisy art. 35 i art. 36 k.p.a. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś w myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Każdorazowe przekroczenie ww. terminów przez organ wiąże się z powstaniem tzw. obowiązku sygnalizacyjnego wobec stron postępowania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że przewlekłe prowadzenie postępowania należy traktować jako stan sprawy, w którym organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi wtedy, gdy organowi administracji będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Przewlekłość wynika z opieszałych, niesprawnych i nieskutecznych działań organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 34/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zachodzi tak rozumiana przewlekłość postępowania.
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej przedmiotowego świadczenia w dniu 22 sierpnia 2018 r. Wniosek przekazany został Wojewodzie, jako instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej, i wpłynął do organu w dniu 27 września 2018 r.
Pierwszą czynnością o charakterze merytorycznym, mającą odzwierciedlenie w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych, było dokonanie przez organ w dniu 23 listopada 2019 r., a więc po upływie 13 miesięcy, weryfikacji danych o wnioskodawczyni i członkach jej rodziny w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych oraz Rejestrze PESEL. Kolejną czynnością było dokonanie przez organ w dniu 5 grudnia 2019 r. weryfikacji danych o wnioskodawczyni i członkach jej rodziny w Centralnej Bazie Beneficjentów oraz systemie informatycznym ZUS
Z akt administracyjnych nie wynika, by po dniu 5 grudnia 2019 r., czyli przez ponad 5 miesięcy (wyłączając okres zawieszenia biegu terminów procesowych w okresie od 14 marca do 23 maja 2020 r. z uwagi na treść art. 15zzs ust. 1 pkt 6 wprowadzonego do ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - Dz.U. z 2020 r., poz. 568 i uchylonego z dniem 16 maja 2020 r.) do dnia 20 lipca 2020 r. organ wykonywał jakiekolwiek czynności w sprawie, tj. gromadził materiał dowodowy.
Wojewoda załatwił sprawę jedynie w części poprzez wydanie informacji w dniu 31 lipca 2020 r., czyli po okresie 18 miesięcy. Choć z przywołanego przepisu art. 35 § 3 k.p.a. wynika, że sprawa powinna być załatwiona najpóźniej w ciągu 2 miesięcy, organ nie tylko nie załatwił sprawy w tym terminie, ale pierwsze czynności, tj. czynności weryfikacyjne, wykonał dopiero w dniu 23 listopada 2019 r. , a następne w dniu 5 grudnia 2019 r. W oczywisty sposób postępowanie prowadzone było dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy. Mimo uzyskania niezbędnych danych organ nadal zwlekał z wydaniem aktu kończącego postępowanie, chociażby w zakresie, w jakim zakończył sprawę wydaniem informacji z dnia 31 lipca 2020 r.
Nadmienić należy, że do ostatecznego załatwienia sprawy w odniesieniu do wniosku na dziecko O. P. (z wyłączeniem okresu od 1 czerwca 2019 r do 30 czerwca 2019 r.) oraz na dziecko O. P. nie było niezbędne gromadzenie materiału dowodowego w szerszym zakresie, niż uzyskany w toku dokonanych czynności weryfikacyjnych, skoro informacja o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego wydana została w dniu 31 lipca 2020 r., a do tego czasu organ nie przeprowadzał żadnych czynności wyjaśniających w sprawie w odniesieniu do ww. zakresu żądania zawartego w treści wniosku skarżącej.
Z kolei wniosek skarżącej w części dotyczącej żądania ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko O. P. (na okres od 1 czerwca 2019 r. do 30 czerwca 2019 r.) oraz na dziecko D. P. nadal pozostaje nierozpatrzony przez Wojewodę.
Czynność merytoryczna w sprawie, niezbędna do rozpatrzenia wniosku na dziecko D. P. na cały okres świadczeniowy oraz na dziecko O. P. (na okres od 1 czerwca 2019 r. do 30 czerwca 2019 r.), polegająca na wezwaniu skarżącej do wykazania dochodu netto członków jej rodziny za 2017 r., została podjęta dopiero w dniu 20 lipca 2020 r., a więc po upływie 18 miesięcy od daty wpływu wniosku do Wojewody. W dniu wpływu wniosku, tj. w dniu 27 września 2018 r., przepis art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stanowił , że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Konieczność uwzględnienia wskazanego kryterium dochodowego nie odpadła również w dniu 1 lipca 2019 r., kiedy to weszła w życie nowelizacja ww. ustawy wprowadzona ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw, skoro w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy nowelizującej określono, że w sprawach o świadczenie wychowawcze za okres do dnia 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w dotychczasowym brzmieniu. Nadto wskazać należy, że wezwanie do wykazania dochodów członków rodziny za 2017 r., zakreślające termin 14 dni do jego wykonania doręczono skarżącej w dniu 27 lipca 2020 r., jednak w aktach administracyjnych dostępnych Sądowi brak jest informacji, czy skarżąca wykonała wezwanie. Ani z akt administracyjnych, ani z jakiejkolwiek informacji organu nie wynikało, czy organ otrzymał żądane informacje, czy też nie i czy w zależności od tego podjął - do dnia orzekania przez Sąd - jakiekolwiek rozstrzygnięcie w części obejmującej prawo skarżącej do świadczenia wychowawczego na syna D. P. na cały okres świadczeniowy oraz na dziecko O. P. (na okres od 1 czerwca 2019 r. do 30 czerwca 2019 r.). Na dzień orzekania stan przewlekłego prowadzenia postępowania w powyższym zakresie nadal istniał i trwał łącznie już ponad 20 miesięcy.
Z tych względów, mając na uwadze art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w powyższych okolicznościach Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego na O. P. na okres od 1 czerwca 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. oraz na D. P. Jednocześnie Sąd określił termin do rozpoznania wniosku skarżącej na 1 miesiąc od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1. sentencji wyroku).
Oceniając opisany wyżej sposób prowadzenia postępowania przez Wojewodę, załatwienie sprawy w częściowym zakresie z opóźnieniem oraz niewydanie rozstrzygnięcia w pozostałym wynikającym z treści wniosku zakresie nie można uznać za usprawiedliwione, bowiem organ nie podjął we właściwym czasie działań nakierowanych na uzyskanie materiału dowodowego pozwalającego na załatwienie sprawy, a uzyskawszy niezbędne dane bez uzasadnionej przyczyny zwlekał z wydaniem informacji w odniesieniu do części żądania skarżącej, którą ostatecznie był w stanie wydać niemal natychmiast po wpłynięciu do organu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Z kolei w odniesieniu do nierozstrzygniętego dotychczas zakresu żądania skarżącej organ podjął merytoryczne działania ze znacznym opóźnieniem i nadal pozostaje w nieuzasadnionej zwłoce w podjęciu jakiegokolwiek (pozytywnie lub negatywnie załatwiającego wniosek) rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu świadczy to o tym, że organ nie przykładał jakiejkolwiek wagi do tego, w jakim terminie załatwi sprawę.
Z zestawienia wymienionych wyżej dat wpływu wniosku do organu, podjęcia czynności merytorycznych w sprawie, wydania informacji kończącej postępowanie w pewnym zakresie oraz dzielącego te daty dużego odstępu czasowego wynika, że organ prowadził postępowanie w sposób opieszały, niesprawny i nieskuteczny.
Taki sposób prowadzenia postępowania nie może być zaakceptowany. W oczywisty i rażący sposób narusza on standardy sprawnego działania organów administracji publicznej, w tym zasady szybkości postępowania i koncentracji działań.
Tym samym stwierdzić należy, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), które jednocześnie miało charakter rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), bowiem czynności w sprawie organ podejmował w dużych odstępach czasowych.
Sąd uznał, że organ naruszył w sposób oczywisty i nieusprawiedliwiony zasadę szybkości postępowania, zasadę informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy (art. 9 k.p.a.), a także zasadę zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.).
W ocenie Sądu opisane wyżej okoliczności wskazują na kwalifikowaną formę naruszenia prawa, albowiem przekroczenie obowiązków zarówno w zakresie terminów załatwienia sprawy, jak i obowiązków sygnalizacyjnych z art. 36 k.p.a. było znaczne, niezaprzeczalne oraz pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych nie wynika, by do przewlekłego prowadzenia postępowania przyczyniła się w jakikolwiek sposób skarżąca.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., uwzględnił skargę stwierdzając, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania ( pkt 2. sentencji wyroku).
Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( pkt 3. sentencji wyroku).
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, na co wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. W tej sytuacji ocenie podlegają okoliczności danej sprawy.
Instytucja sumy pieniężnej ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełni funkcję prewencyjną (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 616). Przyjąć zatem należy, że podstawowym jej celem jest zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie. Powinna ona wynagrodzić stronie niedogodności związane z wadliwym, opieszałym działaniem organu. Skarżąca pozostając w stanie niepewności co do zasadności żądania objętego jej wnioskiem pozbawiona była przez wiele miesięcy świadczeń wychowawczych na dzieci oraz możliwości podejmowania ewentualnych decyzji finansowych związanych z możnością dysponowania kwotą świadczeń.
Świadczenie wychowawcze ma na celu wsparcie rodzin w zakresie związanym z ponoszeniem bieżących kosztów wychowania dzieci. Ma ono szczególne znaczenie w przypadku rodzin wielodzietnych. O konieczności przyznania skarżącej materialnego zadośćuczynienia przesądza skala rażącej przewlekłości postępowania i pozbawienie w konsekwencji rodziny skarżącej przewidzianego ustawą bieżącego materialnego wsparcia i wyjaśnienia jej sytuacji prawnej. Zdaniem Sądu kwota 2000 zł jest adekwatna do krzywdy spowodowanej przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ, czyni także zadość funkcji dyscyplinującej zastosowanego środka.
Z tych przyczyn Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 4. sentencji wyroku).
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt 5. sentencji wyroku).