III SAB/GD 69/23

III SAB/Gd 69/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący/
Jolanta Sudoł
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 3b
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 § 2 pkt 8, art.149 § 1 pkt 1, art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze skargi I. P. na bezczynność Burmistrza Miasta Kościerzyna w postępowaniu dotyczącym przyznania dodatku węglowego 1) zobowiązuje Burmistrza Miasta Kościerzyna do rozpoznania wniosku I. P. z dnia 22 sierpnia 2022 r. o przyznanie dodatku węglowego w terminie miesiąca od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) oddala skargę w pozostałej części.
Uzasadnienie
I. P. (dalej również jako: "wnioskodawczyni" albo "skarżąca") w dniu 22 sierpnia 2022 r. skierowała do Burmistrza Miasta Kościerzyna wniosek o wypłatę dodatku węglowego. W treści wniosku wnioskodawczyni zadeklarowała, że prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe w budynku wielorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania w postaci kotła na paliwo stałe. We wniosku o wypłatę dodatku węglowego I. P. jako adres miejsca zamieszkania wskazała:
- [...] K. (kod pocztowy oraz miejscowość);
- ul. [...] (nr domu);
- "[...]" (w rubryce numer mieszkania).
Złożony wniosek został oznaczony jako "[...]".
Zawiadomieniem z dnia 27 stycznia 2023 r. nr [...] Burmistrz Miasta Kościerzyna zawiadomił wnioskodawczynię, że jej wniosek na podstawie art. 2 ust. 3b ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm.) zostaje pozostawiony bez rozpoznania. W uzasadnieniu zawiadomienia organ wyjaśnił, że "[...] dla nieruchomości/lokalu wskazanego we wniosku występuje jeden adres zamieszkania. Dla tego adresu dodatek węglowy został już przyznany na podstawie wniosku nr [...] złożonego w dniu 22 sierpnia 2022 r. przez I. P. [...]". Organ wskazał nadto, że nie znalazł podstaw do zastosowania art. 2 ust. 3c-3d ustawy o dodatku węglowym, albowiem wniosek został złożony jako kolejny wniosek o dodatek węglowy, sporządzony przez kolejne gospodarstwo domowe zamieszkujące pod tym samym adresem miejsca zamieszkania.
Następnie zawiadomieniem z dnia 2 lutego 2023 r. nr [...] Burmistrz Miasta Kościerzyna ponownie zawiadomił wnioskodawczynię o pozostawieniu jej wniosku o przyznanie dodatku węglowego bez rozpoznania.
Organ skorygował wcześniejsze uzasadnienie pozostawienia wniosku bez rozpoznania z dnia 27 stycznia 2023 r. wskazując w tym zakresie, że dla nieruchomości/lokalu wskazanego we wniosku nr [...] złożonego w dniu 22 sierpnia 2022 przez I. P. występuje jeden adres zamieszkania, to jest ul. [...] w K. Dla tego adresu dodatek węglowy został już przyznany na podstawie innego wniosku i organ nie znalazł podstaw do zastosowania art. 2 ust. 3c-3d ustawy o dodatku węglowym, albowiem wniosek [...] został złożony jako kolejny wniosek o dodatek węglowy, sporządzony przez kolejne gospodarstwo domowe zamieszkujące pod tym samym adresem miejsca zamieszkania.
Po wystosowaniu ponaglenia skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (pismo z dnia 5 lutego 2023 r.), skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Burmistrza Miasta Kościerzyna w sprawie rozpatrzenia jej wniosku o wypłatę dodatku węglowego. W petitum skargi skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w określonym terminie oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nadto skarżąca wniosła o wydanie postanowienia sygnalizacyjnego na podstawie art. 155 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że pismem z dnia 22 sierpnia 2022 r. wystąpiła do Burmistrza Miasta Kościerzyna z wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego. Organ prowadząc w tej sprawie postępowanie nie rozpatrzył złożonego przez nią wniosku oraz nie zawiadomił o przyczynach niedochowania terminów do dnia sporządzenia niniejszej skargi. Jedyne dwa pisma, które otrzymała dotyczyły zawiadomień o pozostawieniu wniosku o dodatek węglowy bez rozpoznania, pierwsze z dnia 27 stycznia 2023 r. (otrzymane osobiście w dniu 30 stycznia 2023 r. w siedzibie organu) oraz drugie z dnia 2 lutego 2023 r. (otrzymane za pośrednictwem poczty w dniu 3 lutego 2023 r.). W obu zawiadomieniach dają się zaznaczyć różnice w treści.
Skarżąca podkreśliła, że w myśl obecnie jak i uprzednio obowiązujących w dacie wniesienia wniosku przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (tekst jednolity: Dz. U. 2023 r., poz. 141), z całą pewnością spełnia kryteria dotyczące przyznania jej prawa do dodatku węglowego. W trakcie prowadzonego postępowania organ nie zawiadomił jej o niezałatwieniu sprawy w terminie, ani też nie wskazał terminu rozpatrzenia jej wniosku, czy przyczyn opóźnienia w realizacji wniosku. Nigdy też, jak stanowią przepisy ustawy o dodatku węglowym, w razie uzasadnionych wątpliwości co okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nie przeprowadził wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania, pod którym prowadzi ona gospodarstwo domowe.
Co więcej, zdaniem skarżącej, wobec braku zawiadomienia jej jako strony postępowania do dnia 30 listopada 2022 r. o konieczności złożenia nowego wniosku w sprawie z uwagi na listopadową nowelizację przepisów, organ winien był powrócić do nierozpoznanego wniosku i procedować go na nowo, stosując przy tym przepisy nowo obowiązujące regulacje.
Zdaniem skarżącej w sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że Burmistrz Miasta Kościerzyna pozostaje w zwłoce w załatwieniu wniosku skarżącej o przyznanie i wypłatę dodatku węglowego. Złożenie takiego wniosku wywołuje bowiem określone skutki prawne, to jest wszczyna postępowanie administracyjne. Skoro organ nie załatwia sprawy w przepisanej prawem formie (nie wydaje decyzji w sprawie), to pozostaje w bezczynności. Jest to jaskrawe naruszenie porządku prawnego i stąd wniosek skarżącej o wydanie przez WSA w Gdańsku postanowienia sygnalizacyjnego, o jakim mowa w art. 155 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Abstrahując od powyższego skarżąca podniosła, że organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy utożsamiając dwa różne adresy jakimi są adres "[...] K. ul. [...]" i adres "[...] K. ul. [...]" jako jedno miejsce zamieszkania. Odmienne ustalenie w tym zakresie pozwoliłoby z całą pewnością na wydanie organowi pozytywnej decyzji już na bazie przepisów sprzed nowelizacji, co zapobiegłoby przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez organ.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta Kościerzyna wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu odpowiedzi organ wyjaśnił, że doręczył skarżącej zawiadomienie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie dodatku węglowego w związku z art. 2 ust. 3a-3b, art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, w którym poinformował, że dla nieruchomości/lokalu wskazanego we wniosku występuje jeden adres zamieszkania. Dla tego adresu (ul. [...], [...] K.) dodatek węglowy został już przyznany R. A. na podstawie wniosku nr [...] złożonego w dniu 22 sierpnia 2022 r. Organ zaznaczył, że nie znalazł podstaw do zastosowania art. 2 ust. 3c-3d ustawy o dodatku węglowym, albowiem skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na okoliczność, że w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, jak również sam nie był w stanie ustalić występowania tej okoliczności. Burmistrz Miasta Kościerzyna podkreślił, że nie jest organem w zakresie budownictwa lub nadzoru budowlanego, nie ma kompetencji do badania stanu budynków lub lokali w kierunku wyodrębniania odrębnej własności lokali i ustalania wobec tych lokali odrębnych adresów.
Zdaniem organu, redakcja przepisów art. 2 ust. 3a-3e ustawy o dodatku węglowym prowadzi do wniosku, że zasada "jeden adres - jeden dodatek" została utrzymana nowelą ustawy z dnia 15 września 2022 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967). Gdyby intencją ustawodawcy był zamiar przyznawania dodatku węglowego każdemu odrębnemu gospodarstwu domowemu bez powiązania z adresem, pod jakim zamieszkuje, to znalazłoby to wyraz w inaczej brzmiących przepisach. Redakcja przepisu art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym sugeruje, że dodatek nie będzie przysługiwał w przypadku, jeśli na danej nieruchomości nie jest w ogóle możliwe ustalenie odrębnego adresu dla niewyodrębnionego lokalu albo w przypadku, jeśli zamieszkująca tam osoba nie podjęła żadnej inicjatywy w kierunku ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Dodatek będzie przysługiwał tylko w przypadku jeśli takie ustalenie nie było możliwe w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. z przyczyn obiektywnych, niezależnych od strony, mimo podjętych przez nią prób takiego ustalenia. Organ nie może a priori przyjąć, że stan taki występuje automatycznie w każdym przypadku złożonego wniosku i występowania odrębnego gospodarstwa domowego, gdyż wprowadzenie takiego przepisu byłoby w ogóle niepotrzebne i nieracjonalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji ma na celu ochronę praw strony, przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W tym świetle należy skonstatować, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności.
Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który przewiduje, że w tym przypadku sąd:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Należy w tym miejscu wskazać, że na pozostawienie podania bez rozpoznania przysługuje skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., co wynika z uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętej w dniu 3 września 2013 r. (sygn. akt I OPS 2/13; publ. ONSAiWSA 2014/1/2; dostępność: internetowa: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnyhc; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie natomiast z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została przez skarżącą spełniona bowiem skarżąca w dniu 7 lutego 2023 r. wniosła ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku.
Przechodząc do kwestii merytorycznych należy podnieść, że na tle realiów tej sprawy Sąd rozpoznając skargę na bezczynność organu, wobec pozostawienia wniosku skarżącej bez rozpoznania, winien ocenić prawidłowość wskazanej czynności organu.
W analizowanej sprawie, w ocenie organu, wystąpiły przesłanki z art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym uzasadniające pozostawienie wniosku skarżącej o wypłatę dodatku węglowego bez rozpoznania. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.
Należy zwrócić uwagę, że ust. 3b został dodany do art. 2 ustawy o dodatku węglowym z dniem 20 września 2022 r. na mocy art. 50 ust. 1 lit. b) ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967). W art. 52 tej ustawy zapisano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 50 stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Co istotne, z dniem 3 listopada 2022 r. do art. 2 ustawy o dodatku węglowym zostały dodane kolejne ustępy 3c – 3e w brzmieniu:
"3c. W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
3d. W przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
3e. W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu."
Wskazana nowelizacja nastąpiła mocą art. 26 punkt 1 lit. a) ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2236). W art. 31 ust. 1 tej ustawy zapisano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 26, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Nadto ustawodawca przyjął, że w przypadku gdy wójt, burmistrz albo prezydent miasta odmówił przyznania dodatku węglowego, zgodnie z art. 2 ust. 16 ustawy zmienianej w art. 26, w sytuacji, o której mowa w art. 2 ust. 3c i 15g tej ustawy, wnioskodawca może złożyć ponownie wniosek o wypłatę tego dodatku (art. 31 ust. 2).
W realiach rozpatrywanej sprawy nie ma wątpliwości co do tego, że skarżąca złożyła jeden wniosek o wypłatę dodatku węglowego, co nastąpiło w dniu 22 sierpnia 2022 r. (oznaczenie wniosku [...]). Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika, że w tym samym dniu, to jest w dniu 22 sierpnia 2022 r., wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożył R. A. (oznaczenie wniosku [...]). W aktach administracyjnych znajduje się informacja dnia 7 października 2022 r. nr [...] o przyznaniu dodatku węglowego R. A. prowadzącemu gospodarstwo wieloosobowe oraz deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, z której wynika, że w budynku wielorodzinnym oznaczonym nr [...] w K. przy ul. [...] znajdują się dwa lokale mieszkalne oraz dwa kotły na paliwo stałe (węgiel, drewno, pellet lub inny rodzaj biomasy), jeden z automatycznym podawaniem paliwa (z podajnikiem), drugi z ręcznym podawaniem paliwa (zasypowy).
Z opisanych wyżej zawiadomień Burmistrza Miasta Kościerzyna kierowanych do skarżącej wynika, że właśnie z uwagi na przyznanie dodatku węglowego w następstwie innego, wcześniejszego wniosku (złożonego przez R. A. "jako pierwszy" w świetle art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym – przyp. Sądu) nie jest możliwe przyznanie skarżącej żądanego dodatku dla wskazanego adresu, a organ zobligowany był do pozostawienia wniosku skarżącej bez rozpoznania.
W ocenie Sądu pozostawienie wniosku skarżącej bez rozpoznania - jako przedwczesne w świetle obowiązujących regulacji normatywnych - winno być uznane za nieprawidłowe.
Przepis art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym precyzuje, że w przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.
Od powyższej reguły, dotyczącej pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku węglowego, został wprowadzony wyjątek w art. 2 ust. 3c cytowanej ustawy, zgodnie z którym, w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.
Z art. 2 ust. 3d zdanie pierwsze i drugie ustawy o dodatku węglowym wynika z kolei, że w przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową.
W ocenie Sądu zastosowanie powyższego wyjątkowego unormowania i w konsekwencji przyznanie dodatku węglowego – jak stanowi art. 2 ust. 3d zdanie pierwsze ustawy o dodatku węglowym – jest możliwe tylko wówczas, gdy gospodarstwo domowe zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe we wskazanym wyżej terminie, ustalenie odrębnego adresu i jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.
Z uwagi na treść przytoczonych przepisów, obligatoryjne było zatem ustalenie przez organ, czy w sprawie zaistniały okoliczności, będące warunkiem zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b cytowanej ustawy, według którego – co wymaga podkreślenia – w przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy, a pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania.
Stwierdzenie, czy wystąpiła wyżej wymieniona przesłanka zastosowania wyjątku od zasady określonej w art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym wymagało zatem zwrócenia się przez organ do skarżącej o wykazanie, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu dla lokalu zajmowanego przez skarżącą i pozostałe osoby tworzące, jak wskazała skarżąca w treści wniosku, czteroosobowe gospodarstwo domowe. Innymi słowy, organ winien był wezwać skarżącą do wskazania, czy w powyższej kwestii poczynione zostały jakiekolwiek kroki formalne, prowadzące do wyodrębnienia lokalu, względnie do złożenia oświadczenia o braku możliwości wyodrębnienia lokalu w przewidzianym terminie. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, do postępowania w sprawie wypłaty dodatku węglowego stosuje się odpowiednio m.in. art. 24a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W realiach rozpatrywanej sprawy to cytowany wyżej art. 2 ust. 3d w związku z art. 2 ust. 3c ustawy o dodatku węglowym – a nie art. 24a ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych winien być podstawą do stosownego wezwania, które winno zawierać pouczenie, że niezastosowanie się do wezwania spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania zgodnie z formułą wyrażoną wprost w art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym.
Ponadto, w realiach rozpatrywanej sprawy koniecznym było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego celem ustalenia zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania.
Sąd wskazuje, że te ustalenia są niezbędne zważywszy na fakt deklarowania przez skarżącą zamieszkiwania w odrębnym lokalu (w ramach budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w K. i oznaczonego, jak wskazała skarżąca, numerem "[...]") oraz na zapisy zawarte w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej przez R. A., w której, w rubryce "A08 Rodzaj budynku" wprost wskazano istnienie dwóch lokali mieszkalnych i, co należy podkreślić, istnienie dwóch źródła ciepłą (w rubryce "B01 Rodzaj i liczba ciepła zainstalowanych oraz eksploatowanych w budynku"). Z drugiej strony należy również wskazać, że na wniosku złożonym przez skarżącą w dniu 22 sierpnia 2022 r. znajduje się dopisek "[...] brak podziału nieruchomości na lokal, deklaracja na śmieci – 1; jedno gospodarstwo domowe – 5 osób". Z akt przedstawionych Sądowi nie wynika w żaden sposób, kto ten dopisek uczynił. Należy zaś racjonalnie założyć, że nie uczyniła tego sama skarżąca, skoro w części wniosku dotyczącej podmiotu wnioskującego o dodatek węglowy i jego gospodarstwa domowego skarżąca wskazała wraz ze sobą łącznie cztery osoby.
Przedmiotowe ustalenia natury faktycznej są w ocenie Sądu niezbędne celem prawidłowego rozpoznania wniosku skarżącej, gdyż w świetle art. 2 ust. 3d ustawy o dodatku węglowym możliwym jest uzyskanie dodatku węglowego przez R. A. (gospodarstwo domowe jednoosobowe) i oddzielnie przez skarżącą (która wraz z członkami jej rodziny wskazanymi we wniosku z dnia 22 sierpnia 2022 r. tworzy tzw. gospodarstwo domowe wieloosobowe), przy czym w sytuacji poczynienia stosownych ustaleń, w tym wykazania przez skarżącą, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu dla lokalu zajmowanego przez skarżącą i pozostałe osoby tworzące, jak wskazała skarżąca w treści wniosku, czteroosobowe gospodarstwo domowe jak i stwierdzenia zamieszkiwania pod jednym adresem (to jest w budynku wielolokalowym położonym w K. przy ul. [...]) w dwóch odrębnych lokalach dwóch gospodarstw domowych. Odrębnym wymogiem jest wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Rozstrzygnięcie wniosku skarżącej zależy zatem m.in. od należytego i nie budzącego wątpliwości ustalenia, z iloma gospodarstwami domowymi mamy w tym przypadku do czynienia.
Co oczywiste, w przypadku wykazania przez skarżącą, że do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu dla lokalu zajmowanego przez skarżącą i członków jej rodziny jak i poczynienia przez organ ustaleń wykluczających zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania Burmistrz Miasta Kościerzyny winien wydać, zgodnie z art. 2 ust. 16 ustawy o dodatku węglowym, decyzję administracyjną odmawiającą przyznania skarżącej żądanego dodatku węglowego.
W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że Burmistrz Miasta Kościerzyna pozostawiając przedwcześnie wniosek skarżącej bez rozpoznania dopuścił się zarzucanej bezczynności. Z bezczynnością organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775) lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy. Taka sytuacja miała miejsce w realiach rozpatrywanej sprawy, co prowadziło do uwzględnienia skargi. Nie ulega bowiem w ocenie Sądu wątpliwości, że pozostawienie podania bez rozpoznania jest formą zakończenia postępowania administracyjnego. Jeżeli organ prowadzący postępowanie pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki uzależniające podjęcie tej czynności materialno - technicznej to pozostaje on w bezczynności, gdyż w istocie odmawia rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w sposób - uwzględniając realia rozpatrywanej sprawy - wskazany w art. 2 ust. 16 ustawy o dodatku węglowym, to jest poprzez wygenerowanie informacji o przyznaniu dodatku węglowego albo wydania decyzji administracyjnej o odmowie jego przyznania.
Zgodnie ze wskazanym wcześniej art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Przedstawione okoliczności faktyczne jak i wskazane regulacje normatywne uzasadniały w ocenie Sądu zobowiązanie Burmistrza Miasta Kościerzyny do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 22 sierpnia 2022 r. w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (orzeczenie jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku). W ocenie Sądu jest to okres, w trakcie którego organ będzie w stanie przeprowadzić w sposób właściwy opisane wyżej postępowanie wyjaśniające i stosownie do jego wyników, zakończyć postepowanie w sprawie.
Jednocześnie Sąd stwierdził, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono jak w punkcie drugim sentencji wyroku.
Należy podkreślić, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa łączyć należy z sytuacją, w której bezczynność organu musi być pozbawiona racjonalnego uzasadnienia, a także wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne.
W ocenie Sądu taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie przy czym zauważyć należy, że przedwczesne pozostawienie bez rozpoznania w dniu 27 stycznia 2023 r. wniosku skarżącej złożonego w dniu 22 sierpnia 2022 r., aczkolwiek naganne, nie było spowodowane wyłącznie złą wolą organu, lecz długotrwałym, mylnym przekonaniem, iż postępowanie wywołane wnioskiem skarżącej, wobec przyznania dodatku węglowego R. A. należy zakończyć w sposób formalny poprzez pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. .2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym bez dokonywania istotnych czynności wyjaśniających.
Finalnie należy wskazać, że w realiach rozpatrywanej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do wydania tzw. postępowania sygnalizacyjnego, o którym mowa w art. 155 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi w pozostałej części (orzeczenie jak w punkcie trzecim sentencji wyroku).
Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z poczynionych rozważań Sądu i wiążą organ stosowanie do art. 153 p.p.s.a.