III SAB/Gd 63/25

III SAB/Gd 63/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik
Janina Guść /sprawozdawca/
Jolanta Sudoł /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 4, art. 149 § 1 pkt 1, art. 151, art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1, art. 13 ust. 1-2, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 338
art. 2, art. 5 pkt 1,2,3 i 5
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1284
art. 21 ust. 4, art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 i 2, art. 40a ust. 1
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Asesor WSA Adam Osik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi B. B. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kwidzynie w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kwidzynie do rozpoznania wniosku B. B. z dnia 26 grudnia 2024 r. zakresie dotyczącym wniosku sformułowanego w puncie 13 - w części dotyczącej informacji żądanej w zdaniu 3 i 4 - w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. oddala wniosek skarżącego o zwrot kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 26 grudnia 2024 r. B. B., powołując się na art. 2 w związku z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2021 r. Nr 112 poz. 1198 ze zm.) powoływanej dalej w skrócie "u.d.i.p.", wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kwidzynie o udzielenie informacji w następującym zakresie:
1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania urzędu ?
2. Na jakiej ustawowej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych ?
3. Jakie są statystyki szczepień u dzieci i dorosłych za ostatnie 5 lat na terenie działania urzędu ?
4. Kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia ?
5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania urzędu ?
6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat ?
7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne ?
8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie ?
9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym ?
10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia ?
11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie ?
13. Czy tutejszy organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów? W jaki sposób organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów ?
14. Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument ?
15. Ile tutejszy organ w ciągu ostatnich 5 lat odnotował niepożądanych odczynów poszczepiennych z podziałem na poszczególne szczepionki ?
16. Ile ze zgłoszeń zostało przez pracownika PPIS zmienionych w zakresie kwalifikacji NOP-u i z jakiej przyczyny ?
17. Skąd tutejszy organ pozyskuje informacje o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Proszę wskazać jakie instytucje przekazały informacje o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku ?
18. W otrzymanym od Państwa wezwaniu pojawia się zdanie "Odmowa szczepień zmniejsza tzw. "odporność zbiorową", która chroni osoby niezaszczepione z powodu poważnych przeciwskazań medycznych oraz te dzieci, które pomimo szczepień nie wykształciły odporności immunologicznej". Nasze pytanie brzmi: Ile dzieci na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat nie wykształciły odporności immunologicznej pomimo szczepień?
Ponadto skarżący wniósł o: przeprowadzenie wszelkich badań, na podstawie których można wykluczyć u dziecka przeciwwskazania do podania poszczególnych szczepionek, w tym wymienionych przez producentów w treści ulotek, wykluczenie alergii na składniki szczepionki oraz wykluczenie niedoborów odporności wrodzonych oraz nabytych, udostępnienie szczepionek pojedyńczych, niezawierających związków glinu i rtęci, zanieczyszczeń fizycznych i biologicznych, oraz szczepionek etycznych (nie produkowanych w oparciu o ludzkie linie komórkowe z aborcji i niezawierających ludzkiego DNA), a także udostępnienie badań bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane dziecku lub wskazanie, która instytucja je udostępni w odniesieniu do każdej szczepionki oraz całego schematu szczepień, a także udostępnienie charakterystyk produktu leczniczego szczepionek.
Pismem z dnia 13 stycznia 2025 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kwidzynie poinformował wnioskodawcę, że nie posiada informacji gdzie i w jaki sposób można nabyć pojedyńcze szczepionki niezawierające związków glinu i rtęci. Szczepionki służące do realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych nabywa Minister Zdrowia. Przy czym art. 18 ust. 6 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 924) powoływanej dalej w skrócie "u.z.z.l.", określa, iż stacje sanitarno-epidemiologiczne ustalają roczne zapotrzebowanie na szczepionki, przechowują szczepionki i zaopatrują w nie świadczeniodawców prowadzących szczepienia. Organ wskazał, że ogólne zasady stosowania szczepionek dostępne są na stronie internetowej szczepienia.info https://szczepienia.pzh.gov.pl/ (portal Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego i Ministerstwa Zdrowia). Tam też dostępne są szczegółowe informacje dotyczące Programu Szczepień Ochronnych w zakresie szczepień obowiązkowych i zalecanych. Organ dodał, że obowiązkowe szczepienia ochronne przeprowadzane są na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.l. zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży określonym w załączniku nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2077), zwanego dalej w skrócie "rozporządzeniem z dnia 27 września 2023 r.".
Następnie odpowiadając na pytania wskazane we wniosku organ wyjaśnił, że:
Ad. 1
Odpowiedź nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
Ad. 2
PPIS na podstawie art. 17 pkt 9 b, c u.z.z.l. oraz § 17 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. otrzymuje od lekarza sprawującego opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią imienny wykaz osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia.
Ad. 3
Szczegółowe analizy wyszczepialności dostępne są na stronie pzh@pzh.gov.pl w zakładce Meldunki epidemiologiczne – Epimeld – Biuletyn "Szczepienia ochronne w Polsce".
Ad. 4
Odpowiedź nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
Ad. 5
Na terenie działania PPIS w Kwidzynie nie nałożono grzywien na lekarzy z powodu nie wywiązania się z obowiązku zgłaszania niepożądanych odczynów poszczepiennych w ciągu ostatnich 5 lat.
Ad. 6
Na terenie działania PPIS w Kwidzynie nie odnotowano zgonów do 4 tygodni od szczepienia w ciągu ostatnich 5 lat.
Ad. 7
Na terenie działania PPIS w Kwidzynie nie odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych w ciągu ostatnich 5 lat.
Ad. 8
Zważywszy na informacje zawarte w pkt 6 i 7 PPIS w Kwidzynie informuje, iż na terenie jego działania dotychczas nie wypłacono odszkodowania z powodu niepożądanych odczynów poszczepiennych.
Ad. 9
Odpowiedź nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
Ad. 10
Przesłanki przyznania i wysokość świadczenia kompensacyjnego regulują przepisy od art. 17a do art. 17g u.z.z.l.
Ad. 11
Odpowiedź nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
Ad. 12
Odpowiedź nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
Ad. 13
PPIS w Kwidzynie prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych zgodnie z art. 21 ust. 3 pkt 1 u.z.z.l. oraz § 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 138).
Ad. 14
W związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania.
Ad. 15
Zgłoszone do PPIS w Kwidzynie niepożądane odczyny poszczepienne z podziałem na szczepionki w latach 2020-2021-2022-2023-2024:
DTP: 7-4-3-3-3,
Act-Hib: 3-1-1-2-2,
WZW: 1-1-0-2-0,
Synflorix: 2-1-3-1-3,
Infanrix-IPV: 4-1-0-0-1,
MMR: 1-0-1-1-3,
Bexero: 3-3-3-4-0,
IPV: 2-0-3-2-4,
Hexacima: 0-1-1-2-2,
BCG: 0-1-2-5-2,
Pentaxim: 0-1-0-0-0,
Ospa wietrzna: 0-0-0-1-0,
Pneumo 23: 0-0-0-1-0,
Tetraxim: 0-0-0-1-1,
Rotateq: 0-0-2-1-2.
Ad. 16
Pracownik Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w żadnym przypadku nie zmienił kwalifikacji zgłoszonego przez lekarza niepożądanego odczynu poszczepiennego.
Ad. 17
PPIS w Kwidzynie udzielił odpowiedzi w pkt 2.
Ad. 18
Odpowiedź nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
B. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kwidzynie, wnosząc o:
1. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;
2. orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3. wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący wskazał, że w złożonym wniosku wystąpił o udostępnienie następujacych informacji:
1. Która instytucja udostępni badania bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane naszemu dziecku?
2. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?
3. Jakie są statystyki szczepień u dzieci i dorosłych za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
4. Kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
5. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
6. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności?
7. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?
8. Czy tutejszy organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów? W jaki sposób organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na nie zgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestrów NOP-ów?
9. W otrzymanym od Państwa wezwaniu pojawia się zdanie: "odmowa szczepień zmniejsza tzw. "odporność zbiorowiskową", która chroni osoby nie zaszczepione z powodu poważnych przeciwskazań medycznych oraz te dzieci, które pomimo szczepień nie wykształciły odporności immunologicznej". Nasze pytanie brzmi: ile dzieci na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat nie wykształciły odporności immunologicznej pomimo szczepień?
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymał odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku z dnia 26 grudnia 2024 r. Skarżący podkreślił, że organ zarówno nie udostępnił żądanej informacji jak też nie wydał decyzji odmownej stosownie do treści z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Grudziądzu wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego pismem z dnia 13 stycznia 2025 r. (doręczonym skarżącemu w dniu 15 stycznia 2025 r.) odniósł się do każdego pytania zadanego przez stronę, poprzedzając prezentację swojego stanowiska informacją, co stanowi informację publiczną w oparciu o treść przepisu art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Dodatkowo organ zaznaczył, że co do części pytań informacji nie posiadał, tym samym oczekiwanie udzielenia informacji uznał za nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4.
W niniejszej sprawie, ze względu na przedmiot zaskarżenia, kluczowe znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., 902), powoływanej dalej w skrócie jako "u.d.i.p.". Ustawa ta gwarantuje prawo do informacji publicznej, określając zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Bliższe sprecyzowanie tego pojęcia obejmuje art. 6 ust. 1 ustawy, który w formie przykładowego katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź dotyczących go w jakikolwiek sposób. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzone, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego (por. wyroki NSA z dnia 30 października 2002 r. sygn. akt II SA 1956/02, z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 678/11). O zakwalifikowaniu zatem określonej informacji jako publicznej decyduje treść i charakter żądanej informacji.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
W myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Wskazać przy tym należy, że obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział tylko w takim wypadku, gdy informacja, której udostępnienia żąda określony podmiot jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia. Jeżeli natomiast żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ powinien powiadomić pismem podmiot żądający udostępnienia informacji, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA 2867/02). Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy o braku możliwości udzielania mu żądanej informacji, gdy organ nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p. do udzielenia informacji, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, m.in. organy władzy publicznej.
Do organów władzy publicznej niewątpliwie należą państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416). W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażano już stanowisko, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Po 96/17, WSA w Szczecinie z 21 listopada 2018 r. sygn. akt II SAB/Sz 119/18).
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kwidzynie należy zatem do kręgu podmiotów obowiązanych do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej i zobowiązany jest do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych.
Zgodnie z art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, została ona powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego. Wykonywanie zadań określonych w art. 1 u.p.i.s. polega na sprawowaniu zapobiegawczego (art. 3 u.p.i.s.) i bieżącego (art. 4 u.p.i.s.) nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska (art. 5 u.p.i.s.), a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej (art. 6 u.p.i.s.). W orzecznictwie wskazuje się, że informację publiczną stanowią informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., czyli w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2024 r., poz. 924), powoływanej dalej jako u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Źródłami danych do rejestru są m. in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze (por. m. in. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2023 r. sygn. akt III OSK 6176/21 i cyt. tam orzecznictwo).
W orzecznictwie przyjęto, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017r. sygn. akt II SAB/Po 96/17 czy wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r. sygn. akt II SAB/Sz 119/18). Przede wszystkim informację publiczną stanowią informacje zbierane przez organ dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, które gromadzone są w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym na podstawie art. 21 ust. 4 u.z.z.ch.z. - oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. z 2024 r. Nr poz.138), dalej powoływanej jako "r.n.o.p.". Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).
Ponadto, zgodnie z art. 30 ust.1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 listopada 2022 r. sygn. akt III SAB/Gd 164/22)
Wskazać należy, że większość skierowanych do organu we wniosku pytań wykraczała poza zakres jego kompetencji, a zostały one sformułowane w sposób wskazujący na oczekiwanie przez skarżących, że w udzielonej odpowiedzi organ ustosunkuje się do subiektywnych ocen i wątpliwości co do zasadności szczepień ochronnych, bezpieczeństwa szczepionek, a także udzieli skarżącym różnorodnych porad w zakresie wiedzy prawnej i medycznej. Tego rodzaju oczekiwania skarżących nie mogły być zrealizowane, gdyż wykraczałoby to poza zakres pojęcia informacji publicznej.
Wskazać także należy, że organ niewątpliwie nie pozostawił złożonego wniosku bez odpowiedzi, udostępniając szereg żądanych informacji bądź informując stronę, że dana informacja nie stanowi informacji publicznej.
W niniejszej sprawie treść złożonego wniosku obejmowała 18 pytań sformułowanych w punktach oraz jedno dodatkowe pytanie zawarte w treści pisma 26 grudnia 2024 r. W skardze strona zakwestionowała udostępnienie informacji w zakresie 9 złożonych w skardze pytań. Przywołane w skardze pytanie 1 dotyczy pytania zawartego we wniosku poza punktowym wyliczeniem, pytanie 2 dotyczy punktu 1 wniosku, pytanie 3 punktu 3 wniosku, pytanie 4 punktu 4 wniosku, pytanie 5 punktu 9 wniosku, pytanie 6 punktu 11 wniosku, pytanie 7 punktu 12 wniosku, pytanie 8 punktu 13 wniosku i pytanie 9 punktu 18 wniosku.
Na pytanie, która instytucja udostępni badania bezpieczeństwa szczepionek, które mają być podane dziecku strony skarżącej (punkt 1 skargi), organ udzielił odpowiedzi, wskazując, że nie dysponuje wiedzą w tym zakresie. Podkreślić należy, że organ nie ma obowiązku wskazywania stronie zakresu kompetencji innych niż on instytucji. Tak sformułowane żądanie nie dotyczyło udostępnienia informacji publicznej pozostającej w kompetencji organu.
W pozostałym zakresie, na wymienione w skardze pytania organ także, co do zasady, udzielił odpowiedzi, wskazując, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Stanowisko organu w tym zakresie jest słuszne.
Wskazać należy, że informacji publicznej nie stanowią dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych, wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej.
W szczególności nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. zagadnienia z zakresu wiedzy medycznej, farmakologii, jakości i skuteczności leków i szczepień, ochrony zdrowia oraz metod postępowania leczniczego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Sz 211/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt II SAB/Lu 7/25). Zagadnienia te nie mieszczą się w zakresie informacji o sprawach publicznych rozumianych jako informacje wytworzone przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne lub inne podmioty, które wykonują funkcje i zadania publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, ani też informacje odnoszące się do władz, osób i innych podmiotów publicznych.
Za słuszne w związku z tym Sąd uznał stanowisko organu, że informacji publicznej nie dotyczy pytanie ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu? (punkt 2 skargi) Z tych samych względów organ nie był również zobowiązany do udostępnienia informacji w jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności? (punkt 6 skargi)
Wskazać należy, że organ w trybie informacji publicznej nie jest zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do dokonania przez organ wykładni przepisów (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Gd 170/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Lu 139/22). W szczególności, organ jakim jest inspektor sanitarny nie ma kompetencji do badania konstytucyjności przepisów (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Bd 16/24). Informacji publicznej nie dotyczyło zatem sformułowane przez stronę skarżącą we wniosku pytanie czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać NOP nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym ? (punkt 5 skargi).
Także informacja, kto ustala listę przeciwskazań do szczepień w Polsce i kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia (punkt 4 skargi), nie stanowi informacji publicznej. Obejmuje ona zagadnienia z zakresu wiedzy prawniczej i medycznej. Nie ma aktów prawnych, zawierających listę przeciwskazań do wykonania szczepienia ochronnego. Lekarz stwierdza przeciwskazania do szczepienia zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Przeciwskazania do podania leku są wskazywane w Charakterystyce Produktu Leczniczego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. 2024 r., poz. 686).
Informacją publiczną nie są także zagadnienia dotyczące działalności innych podmiotów, w tym Światowej Organizacji Zdrowia (por. m. in. wyroki WSA w Lublinie: z 16 marca 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 9/23 i II SAB/Lu 10/23, z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 161/22 oraz cyt. tam orzecznictwo). Na pytanie czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie ? (punt 7 skargi), organ słusznie zatem odpowiedział, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej.
Organ słusznie ocenił, że żądania udostępnienia informacji publicznej nie stanowiło także pytanie ile dzieci na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat nie wykształciło odporności immunologicznej pomimo szczepień? (punt 9 skargi). Gromadzenie informacji w tym zakresie nie pozostaje w kompetencji tego organu.
Organ ustosunkował się do pytania, dotyczącego statystyki szczepień u dzieci i dorosłych za ostatnie 5 lat na terenie działania Urzędu (punkt 3 skargi), odsyłając wnioskodawcę do Biuletynu Szczepienia Ochronne w Polsce dostępnego na stronie internetowej pzh@pzh.gov.pl. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. udostępnieniu na wniosek podlega jedynie taka informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych. Udostępnienie informacji w PIB oraz skierowanie strony przez organ do źródła żądanej informacji, świadczy o niezasadności wniesionej skargi w tym zakresie.
Reasumując, dokonując kontroli zakresu odpowiedzi organu na zadane w piśmie z 26 grudnia 24 r. pytania Sąd doszedł do przekonania, że odpowiedź organu jest zupełna i prawidłowa, za wyjątkiem punktu 13 zdania 3 i 4 wniosku.
Ocena treści wniosku oraz odpowiedzi na wniosek wykazała, że organ pominął ustosunkowanie się do wniosku w zakresie punktu 13 wniosku (punktu 8 skargi), w części dotyczącej informacji żądanej w zdaniu 3 i 4 tego punktu.
W punkcie tym strona skarżąca zadała pytanie: Czy tutejszy organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów? W jaki sposób organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP-ów ? W odpowiedzi organ wskazał, że PPIS w Kwidzynie prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych zgodnie z art. 21 ust. 3 pkt 1 u.z.z.l. oraz § 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 138). Treść odpowiedzi na wniosek odwołująca się do przepisów obowiązującego prawa dotyczyła dwóch pierwszych pytań, które w istocie nie stanowiły wniosku o udostępnienie informacji publicznej, bowiem były pytaniami dotyczącymi regulacji obowiązującego prawa.
Organ nie udostępnił jednak informacji dotyczącej konkretnych danych stanowiących odpowiedź na pytania ile przypadków niezgłoszenia NOP miało miejsce w ostatnich 5 latach oraz czy NOP mimo nie zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie został zaliczony do rejestru NOP-ów ?
Informacja ta, co do zasady, ma charakter informacji publicznej, dotyczy podlegającej postępowaniu wykroczeniowemu kwestii niezgłoszenia NOP oraz rejestracji niezgłoszonych NOP. Okoliczność czy oraz w ilu przypadkach w ostatnich 5 latach organ uzyskał wiedzę o niezgłoszeniu NOP oraz czy taki niezgłoszony NOP został zaliczony do rejestru NOP-ów, dotyczy działalności organu w zakresie rejestracji NOP, dotyczy zatem co do zasady sprawy publicznej, pozostającej w kompetencji organu. Organ winien zatem rozpoznać wniosek w tym zakresie. Fakt, że przepisy cytowanego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania nie odnoszą się w sposób wyraźny do kwestii niezgłoszonych NOP, nie oznacza, że organ nie uzyskuje wiedzy o niezgłoszeniu NOP ani nie wyjaśnia, jaka była reakcja organu na te informacje, w szczególności, czy w razie takiej informacji NOP podlegał rejestracji. W tym zatem zakresie odpowiedź organu na złożony wniosek, udzielona pismem z dnia 13 stycznia 2025 r., powinna zostać uzupełniona.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W związku z powyższym, Sąd na podstawie 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpoznania złożonego wniosku, w zakresie w punktu 13 wniosku, w części dotyczącej informacji żądanej w zdaniu 3 i 4 tego punktu.
Sąd stwierdził, że bezczynność organu w tym zakresie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażącego, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest więc naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, to naruszenie niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, gdyż przekroczenie to musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 652/15, wyroki: WSA w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt II SAB/Bk 38/17, WSA w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Łd 13/17, WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 35/17).
W niniejszej sprawie organ niewątpliwe nie zlekceważył złożonego przez stronę wniosku. Wniosek wpłynął do organu w dniu 30 grudnia 2024 r. Odpowiedzi na obszerny, formułujący wiele pytań wniosek udzielono w dniu 13 stycznia 2025 r. Organ rozpoznał zatem co do zasady złożony wniosek w przewidzianym przepisami prawa terminie 14 dni. Udzielenie przez organ odpowiedzi niepełnej w nieznacznym zakresie nie świadczy o rażącym naruszeniu przez organ prawa.
W pozostałym zakresie Sąd oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., jako niezasadną.
Na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd w całości odstąpił od zasądzenia od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z tym przepisem Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, pozostawanie organu w bezczynności jedynie co do części jednego pytania i udzielenie wyczerpujących odpowiedzi na pozostałe kilkanaście pytań, co skutkowało uwzględnieniem skargi w niewielkiej części, uzasadnia zastosowanie powyższej regulacji i całkowite odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).