III SAB/Gd 54/22

III SAB/Gd 54/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-08-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak
Jacek Hyla /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Mierzejewski
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 2838/22 - Wyrok NSA z 2024-09-26
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 478
art. 108 ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 35 par. 1, par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 par. 1 pkt 3, par. 1a, par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi K.G. na bezczynność Rektora Politechniki w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji o skreśleniu z listy studentów 1. stwierdza, że Rektor Politechniki dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu odwołania K.G. od decyzji Dziekana Wydziału [...] z dnia 30 października 2018 r., nr DEC/5457/2018; 2. stwierdza, że bezczynność Rektora Politechniki miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Rektora Politechniki na rzecz skarżącego K.G. sumę pieniężną w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Rektora Politechniki na rzecz skarżącego K.G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
III SAB/Gd 54/22
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 30 października 2018r. nr DEC/5457/2018 Dziekan Wydziału Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej Politechniki Gdańskiej skreślił A. N. z listy studentów w roku akademickim 2018/2019 na kierunku Matematyka w związku z nieuzyskaniem zaliczenia semestru w określonym terminie.
W dniu 6 grudnia 2018r. A. N. złożył odwołanie od wyżej wymienionej decyzji.
A. N. wniósł ponaglenia dotyczące rozpoznania jego odwołania datowane 27 lipca 2020r. i 31 lipca 2020r.
W dniu 5 lipca 2021r. A. N. złożył bezpośrednio w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku skargę na bezczynność Rektora Politechniki Gdańskiej w przedmiocie rozpoznania jego odwołania od decyzji Dziekana Wydziału Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej Politechniki Gdańskiej z dnia 30 października 2018r. nr DEC/5457/2018.
Sąd w dniu 6 lipca 2021r. przesłał skargę do Rektora Politechniki Gdańskiej informując o ustawowym obowiązku nadesłania skargi wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni.
Nadesłana przez Rektora skarga wraz z odpowiedzią na skargę – bez akt administracyjnych wpłynęła do sądu w dniu 10 sierpnia 2021r.
W dniu 9 sierpnia 2021r. Rektor Politechniki Gdańskiej wydał decyzję orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji Dziekana Wydziału Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej Politechniki Gdańskiej z dnia 30 października 2018r. nr DEC/5457/2018 i o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki Gdańskiej wniósł o oddalenie skargi i orzeczenie o odmowie przyznania sumy pieniężnej.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano, że A. N. rozpoczął studia 1 października 2009r. na kierunku Matematyka studia inżynierskie na Wydziale Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej Politechniki Gdańskiej. Wskutek skorzystania przez A. N. z urlopu zdrowotnego w roku akademickim 2009/2010 rozpoczął on faktycznie studia na semestrze 1 w roku akademickim 2010 /2011 gdy Politechnika Gdańska nie prowadziła już studiów inżynierskich na kierunku Matematyka lecz 3 – letnie studia licencjackie. W trakcie kolejnych lat studiów A. N. korzystał z szeregu urlopów zdrowotnych. Do 30 września 2018r. nie zaliczył semestru letniego 2017/2018 bowiem nie zrealizował przedmiotu obowiązkowego "praca dyplomowa licencjacka". W tej sytuacji wydana została decyzja o skreśleniu z listy studentów, od której A. N. odwołał się. Mając na względzie bardzo dobre wyniki w nauce A. N. Uczelnia przedłożyła mu dwie możliwości ukończenia studiów, a mianowicie przeniesienie na studia inżynierskie na kierunku Fizyka Techniczna, ewentualnie złożenie pracy licencjackiej w terminie do 29 marca 2019r. następnie złożono skarżącemu propozycję przeniesienia na Politechnikę Wrocławską, gdzie mógłby ukończyć studia inżynierskie na kierunku Matematyka. Z żadnej z tych możliwości A. N. nie skorzystał.
W szeregu pism A. N. konsekwentnie podkreśla, iż organ odwoławczy — Rektor Politechniki Gdańskiej pozostaje bezczynny, a ilość tych pism i ponagleń może sprawiać wrażenie, iż organ administracji celowo pozostaje w bezczynności, lecz jest to sytuacja wywołana przez plan strony, który stoi w oczywistej sprzeczności z jego interesem, bowiem Uczelnia do ostatniej chwili, umożliwiła A. N. ukończenie studiów, czy to w ramach możliwości złożenia pracy dyplomowej czy zmiany kierunku, bądź też Uczelni.
Okoliczność, iż organ, jak i władze Uczelni do ostatniej chwili umożliwiły studentowi swobodny wybór formy ukończenia studiów, czyni, zdaniem organu, żądanie zasądzenia sumy pieniężnej pozbawionym podstaw. Samo rozstrzygnięcie w toku sprawy administracyjnej, jest wręcz z punktu widzenia A. N. sprzeczne z jego interesem, natomiast skarżący wbrew twierdzeniu o możliwości realizacji studiów na innej uczelni dobrowolnie zrezygnował z możliwości realizacji studiów, chociażby na Politechnice Wrocławskiej. Trudno w takiej sytuacji mówić o negatywnych przeżyciach dla strony i naruszeniu jego godności, skoro nie skorzystał dobrowolnie z możliwości dokończenia studiów, w tym w ramach propozycji składanych przez Uczelnię.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.
Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 478 ze zm.) skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Skoro przepisy ustawy przewidują rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej skreślenia z listy studentów w drodze decyzji administracyjnej i nie regulują odmiennie niż kodeks postępowania administracyjnego kwestii terminów rozpatrywania spraw, to dla oceny czy w sprawie organ dopuścił się bezczynności należy brać pod uwagę jako punkt odniesienia przepisy kodeksowe.
Przepis art. 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepis sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepis ten stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Bezsporne w sprawie pozostaje to, że odwołanie skarżącego rozpoznane zostało przez organ odwoławczy po upływie 33 miesięcy od daty jego wniesienia i po upływie ponad roku od daty wniesienia przez skarżącego kolejnych ponagleń. Co więcej, organ II instancji wydał decyzję dopiero po otrzymaniu skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu, rozpoznawanej w niniejszej sprawie.
Występująca w sprawie długotrwałość stanu bezczynności organu odwoławczego nadaje mu charakter wyjątkowo rażący.
Sąd dostrzega oczywiście starania uczelni, by doprowadzić różnymi sposobami do ukończenia studiów wyższych przez skarżącego. Świadczą o tym notatki służbowe i korespondencja, znajdujące się w aktach administracyjnych. Pomiędzy skarżącym i Politechniką Gdańską jednakże już w dacie wydania decyzji przez organ I instancji istniał zasadniczy spór co do tego, czy skarżący zobowiązany jest złożyć pracę licencjacką (zdaniem organów uczelni) czy też inżynierską (zdaniem skarżącego). Spór ten powinien zostać ostatecznie rozwiązany w racjonalnym terminie drogą prawną, co umożliwiłoby skarżącemu poddanie rozstrzygnięcia ewentualnej kontroli sądowej i w zależności od jej wyniku ukształtowanie swych planów i zamierzeń życiowych. Utrzymywanie przez wiele miesięcy niepewnego i niejasnego statusu studenta skreślonego nieostateczną decyzją organu I instancji, bez względu na intencje organów uczelni, prowadzić musiało do negatywnych dla skarżącego w wielu wymiarach konsekwencji. Konsekwencje te dotyczą zarówno sfery psychicznej skarżącego, jak i materialnej, gdyż ostateczne załatwienie sprawy w ustawowym terminie (nawet z pewnym niewielkim jego przekroczeniem), pozwoliłoby skarżącemu na takie pokierowanie swymi sprawami, by pozostając w jasnej sytuacji prawnej mógł zdecydować o podjęciu pracy zawodowej lub dalszej edukacji.
Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Nadto suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla skarżącego za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma ta, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody.
Suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Ma ona przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy oraz wszelkiego rodzaju niedogodności, jakich strona doznała na skutek przewlekłego prowadzenia postępowania lub bezczynności organu administracji.
Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy Sąd uznał za właściwe przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł. Na określenie wysokości sumy pieniężnej ma wpływ przede wszystkim rażące wielomiesięczne przekroczenie terminu do rozpoznania odwołania.
Należy wskazać ponadto, że skarga na decyzję Rektora Politechniki Gdańskiej z dnia 9 sierpnia 2021r. wydaną po 33 miesiącach od wniesienia odwołania, została wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę przekazana sądowi administracyjnemu dopiero 6 miesięcy po upływie ustawowego terminu wynikającego z art. 54§2 p.p.s.a. W związku z tym Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 12 maja 2022r. sygn. akt III SO/Gd 3/22 wymierzył Rektorowi Politechniki Gdańskiej grzywnę w wysokości 5000 zł.
Zachowanie organu, polegające na tak znacznym okresie "przetrzymania" skargi do sądu administracyjnego, w zestawieniu z długotrwałością postępowania odwoławczego świadczy o istotnym problemie organu w zakresie przestrzegania terminów wynikających z k.p.a. i p.p.s.a.
Przyznana skarżącemu od organu kwota 5000 zł. w ocenie Sądu będzie w okolicznościach sprawy spełniała zarówno rolę prewencyjną, jak i kompensacyjną. Niewątpliwie wygórowane są żądania skarżącego co do wysokości dolegliwości materialnych, których wymierzenia oczekiwałby w stosunku do organu. Należy bowiem także brać pod uwagę i to, że skarżący w toku postępowania odwoławczego wnosił między innymi o jego zawieszenie, co mogło sprawiać wrażenie, że na szybkim jego zakończeniu mu nie zależy. Wrażenie takie powinno jednak zostać unicestwione najpóźniej wówczas, gdy skarżący złożył kolejne ponaglenia o załatwienie sprawy. Były one jednak bezskuteczne, skoro odwołanie rozpoznano dopiero po upływie roku.
Postawa skarżącego nie tłumaczy natomiast w żaden sposób rażącej bezczynności organu, która w kontekście późniejszego przetrzymywania skargi do sądu na decyzję z 9 sierpnia 2021r. wydaje się być poważnym problemem, wymagającym przewidzianej prawem reakcji sądu w celu uniknięcia takiej sytuacji w przyszłości.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a oraz §2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. jak w pkt 5 sentencji wyroku.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.