III SAB/Gd 472/25

III SAB/Gd 472/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-12-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Adam Osik /sprawozdawca/
Alina Dominiak /przewodniczący/
Bartłomiej Adamczak
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1 i 2, art. 4, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 16, art. 17
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1, § 1b, § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor sądowy WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi R. B. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. zasądza od Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku na rzecz R. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 30 września 2025 r. R. B. zwrócił się do Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie "materiałów organizacyjnych dotyczących Działu IIb k.p.c. (w tym art. 45814 § 4 k.p.c.) oraz praktyki art. 34 k.p.c. (roszczenia po odstąpieniu)" poprzez udostępnienie "istniejących dokumentów Sądu Apelacyjnego / Prezesa Sądu Apelacyjnego z okresu 01.01.2022 r. – do dnia odpowiedzi:
1. Porządki/ programy/ protokoły/notatki z narad (wydziałowych/kierowniczych) w SA/SO/SR -w części dotyczącej:
a. Działu llb k.p.c., w tym art. 45814 § 4 k.p.c.,
b. praktyki art. 34 k.p.c. przy roszczeniach po odstąpieniu.
2. Pisma okólne/ wytyczne/ notatki służbowe kierowane do sędziów/ sekretariatów w ww. zakresie.
3. Materiały szkoleniowe (konspekty/ prezentacje/ agendy) używane na szkoleniach z ww. obszarów.
4. Informację, czy/ kiedy te materiały przekazano sędziom/sekretariatom oraz jaką drogą.
5. Jeżeli dany dokument nie istnieje lub organ nie jest w jego posiadaniu - proszę o jednoznaczną informację w odpowiedzi."
Pismem z 16 października 2025 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, wskazał R. B., że – w odniesieniu do istniejącego, w ocenie wnioskodawcy, systemowego naruszania standardu jednolitości prawa oraz obowiązku reakcji administracyjnej w przypadku powtarzających się błędów wykładni przepisów powszechnie obowiązujących - wskazywane dwa przypadki danego zastosowania przepisów nie pozostają wystarczające dla ustalenia systemowego naruszania standardu jednolitości prawa. Poinformowano, że § 30 ust. 4 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych nie ma zastosowania w omawianym przypadku. W odniesieniu do treści skargi z 24 sierpnia 2025 r., w zakresie nie objętym innymi pismami wnioskodawcy, organ poinformował, że zarządzenie wydane w sprawie wnioskodawcy w oparciu o art. 3943 k.p.c. nie podlega ocenie w ramach nadzoru administracyjnego. Zakres wewnętrznego nadzoru administracyjnego sprawowanego przez organ jest wyznaczony przepisami ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (tj. Dz. U. z 2023r. poz. 217) – "u.s.p.". Zgodnie z art. 9b u.s.p. czynności z zakresu nadzoru administracyjnego nie mogą wkraczać w dziedzinę, w której sędziowie są niezawiśli. Przepis art. 41a u.s.p. konkretyzuje czynności prezesa sądu sprawującego nadzór administracyjny, określając w jakim zakresie skarga strony dotycząca działalności sądów pozostaje bez rozpoznania. W art. 41a § 2 u.s.p. wskazano, że nie podlega rozpatrzeniu skarga w dziedzinie, w której sędziowie są niezawiśli. Wnioskodawca nie wskazał także jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby wskazywać na niejednolitość praktyki w zakresie stosowania art. 3943 k.p.c.
Pismem z 25 października 2025 r. wnioskodawca wezwał Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku do uzupełnienia informacji publicznej, wskazując, że nie otrzymał udostępnienia informacji, decyzji administracyjnej ani jednoznacznej informacji o braku posiadania dokumentów, zaś pismo z 16 października 2025 r. nie stanowiło rozstrzygnięcia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wnioskodawca odniósł się do argumentów wskazanych przez organ w odpowiedzi, polemizując ze stanowiskiem organu, i wniósł o uzupełnienie informacji przez:
- potwierdzenie, czy organizowano narady, szkolenia, czy wydawano wytyczne (wnosząc o udostępnienie materiałów lub oświadczenie co do ich nieistnienia),
- wskazanie, czy w kontekście zgłoszonych systemowych przypadków podjęto działania informacyjne (wzorem § 30 ust. 4 Regulaminu),
wnosząc nadto o rozdzielenie w odpowiedzi kwestii informacji publicznej od nadzoru administracyjnego oraz o przekazanie decyzji administracyjnej lub wyczerpującej odpowiedzi organizacyjnej.
W dniu 25 października 2025 r. R. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w sprawie jego wniosku z 30 września 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, domagając się:
- stwierdzenia bezczynności organu,
- zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego orzeczenia, poprzez: udostępnienie żądanych informacji (kopii dokumentów) w formie PDF, wydanie decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji albo jednoznaczne wskazanie braku posiadania dokumentów,
- stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie o pozostawienie tej oceny uznaniu sądu,
- wymierzenie organowi sumy pieniężnej na podstawie (ewentualnie przyznanie na rzecz skarżącego),
- zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że nie otrzymał informacji, ani decyzji, ani jednoznacznej informacji o braku posiadania dokumentów. Pismo organu z 16 października 2025 r. (IV Wiz.050.287.2025) dotyczyło wyłącznie sfery nadzoru administracyjnego i nie stanowiło rozstrzygnięcia w trybie udip. Termin 14 dni upłynął, a organ pozostaje bezczynny.
Skarżący podniósł, że wniosek dotyczy organizacji wymiaru sprawiedliwości w sprawach konsumenckich (Dział Ilb k.p.c., art. 45814 § 4 k.p.c.) i praktyki art. 34 k.p.c., tj. kwestii oddziałujących na szeroką grupę obywateli. Wniosek realizuje art. 61 Konstytucji RP (prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej) oraz zasady legalizmu i zaufania do państwa (art. 2 i 7 Konstytucji). Jawność takich dokumentów sprzyja jednolitości stosowania prawa i przewidywalności postępowań.
Organ w piśmie z 16 października 2025 r. powołał się na zakres nadzoru i brak przesłanek do działań nadzorczych (np. brak "niejednolitości"). Tego rodzaju ocena jest irrelewantna dla ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.) – dalej jako: "u.d.i.p.". Niezależnie od stanowiska co do nadzoru, organ ma obowiązek albo udostępnić istniejące dokumenty, albo wydać decyzję odmowną, albo wskazać brak posiadania. Pismo "nadzorcze" nie zastępuje rozstrzygnięcia w trybie u.d.i.p.
Skarżący wskazał, że sekwencja korespondencji wskazuje, że żądał on konkretnych dokumentów i informacji organizacyjnych. Organ nie odniósł się do u.d.i.p. ani nie skorzystał z obowiązku przekazania według właściwości w części, w której dokumenty mogłyby znajdować się wyłącznie w Sądzie Rejonowym / Sądzie Okręgowym (por. art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 udip). Brak takich czynności potwierdza bezczynność.
Żądanie dotyczy istniejących dokumentów (porządki/ notatki z narad, okólniki/ wytyczne, materiały szkoleniowe). Skarżący nie wnosił o tworzenie nowych zestawień czy statystyk (informacja przetworzona). Tym bardziej zwłoka narusza cel i termin ustawy.
Zdaniem skarżącego brak realizacji ustawy o dostępie do informacji publicznej przez organ szczebla apelacyjnego tworzy negatywny standard dla sądów niższych szczebli i zniechęca obywateli do korzystania z prawa do informacji w sprawach organizacyjnych. Rozstrzygnięcie WSA przywróci transparentność i pozwoli ustalić, czy materiały dotyczące jednolitej praktyki w ogóle istnieją.
Skarżący wskazał, że organ, mimo upływu terminu, nie zastosował żadnej z ustawowych form załatwienia sprawy. Pismo o charakterze nadzorczym nie jest rozstrzygnięciem udip. Okoliczności te uzasadniają ocenę bezczynności jako rażącego naruszenia prawa.
Pismem z 6 listopada 2025 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku odpowiadając na wniosek skarżącego z 30 września 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, poinformował skarżącego, że nie posiada żadnych dokumentów, o których udostępnienie zwrócił się skarżący w przedmiotowym wniosku w jego punktach 1-3, tj.
- nie posiada porządków /programów /protokołów /notatek z narad (wydziałowych /kierowniczych) w SA /SO /SR w części dotyczącej Działu IIb k.p.c., w tym art. 45814 § 4 k.p.c. czy praktyki art. 34 k.p.c. przy roszczeniach o odstąpieniu,
- nie posiada także pism okólnych /wytycznych /notatek służbowych kierowanych do sędziów /sekretariatów w ww. zakresie,
- nie posiada też żadnych materiałów szkoleniowych (konspektów /prezentacji /agend) używanych na szkoleniach z ww. obszarów.
Odpowiadając na pkt 4 wniosku, organ poinformował, że z uwagi na to, iż nigdy nie posiadał ww. dokumentów, nigdy też nie przekazywano ich sędziom /sekretarzom. Wskazał również, że w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku nie organizowano szkoleń z ww. tematyki. Dodał, że Przewodniczący Wydziałów Cywilnych I i V tutejszego sądu nie przypominają sobie narad dotyczących tej tematyki. Zauważyć jednak należy, że z uwagi na wysokość wartości przedmiotu zaskarżenia w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku rozpatrywane są sprawy z udziałem konsumentów głównie na tle umów kredytów tzw. "frankowych", a w takich sprawach do określenia właściwości miejscowej sądu zastosowania znajduje art. 372 k.p.c. (obowiązujący od 2019 r.) i art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw Dz.U. z 2023 r., poz. 614 (obowiązujący od 1 lipca 2023 r. przez okres 5 lat), tak więc problem właściwości miejscowej na tle art. 34 k.p.c. najprawdopodobniej w żadnej z takich spraw nie zaistniał. Ponadto organ wskazał, że nie posiada informacji, czy w Sądzie Rejonowym / Sądzie Okręgowym odbywały się narady, szkolenia, wytyczne dotyczące Działu II b k.p.c., w tym art. 45814 § 4 k.p.c. oraz kryteriów stosowania art. 34 k.p.c. przy roszczeniach o odstąpieniu, ani ewentualnych kserokopii materiałów dotyczących ww. tematyki.
W odpowiedzi na skargę z 7 listopada 2025 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie uznanie, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego.
Organ wyjaśnił, że w sprawie istotną okolicznością jest fakt, że R. B. prowadził z organem liczną korespondencję w związku ze swoimi skargami (z 4 sierpnia 2025 r., 24 sierpnia 2025 r. i 30 września 2025 r.) dotyczącymi bezczynności Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku w zakresie zapewnienia jednolitości stosowania prawa a to praktyki stosowanej przez sądy dotyczącej kwestii rozstrzygania właściwości miejscowej sądu w sprawach toczących się z udziałem konsumentów, dotyczących roszczeń po odstąpieniu od umowy. Skargi skarżącego zasadniczo dotyczyły niezadowolenia ze sposobu załatwienia przez Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku zgłaszanych przez skarżącego kwestii, a także treści udzielonych mu odpowiedzi. Skargi te były podstawą udzielania skarżącemu odpowiedzi przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku pismami z 10 września 2025 r. jak i 16 października 2025 r. (IV Wiz.050.287.2025). Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wyjaśnił, że w swoich odpowiedziach potwierdził argumentację przedstawioną skarżącemu przez Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku.
Odnosząc się do argumentów skarżącego (zawartych w piśmie "Wezwanie do uzupełnienia informacji publicznej" z 25 października 2025 r.) stanowiących polemikę ze stanowiskiem organu dotyczącym braku stwierdzenia niejednolitości orzecznictwa sądów apelacji gdańskiej w zakresie interesującym skarżącego, organ zauważył, że wniosek ten zmierzał do uzyskania oceny (opinii) organu i podjęcia niejako dyskusji ze skarżącym w zakresie jego stanowiska w kwestii wystąpienia takiej niejednolitości, podczas gdy wnioskiem na podstawie u.d.i.p. może być objęte pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, będące w posiadaniu takich informacji. W ramach trybu dostępu do informacji publicznej organ ma obowiązek udzielić informacji o okolicznościach, o których posiada wiedzę, są mu dostępne i którymi dysponuje. Nie ma natomiast obowiązku poszukiwać tych informacji u innych podmiotów czy podejmować innych czynności wyjaśniających wykraczających poza sięgnięcie do własnej wiedzy i bazy danych.
Organ wyjaśnił, że początkowo przyjął (w kontekście prowadzonej ze skarżącym korespondencji), iż udzielone skarżącemu dotychczas pismami z 10 września 2025 r. i 16 października 2025 r. informacje były kompletne i wystarczające tj. zawierały odpowiedź na zgłaszane przez skarżącego kwestie i jednoznacznie wyjaśniały stanowisko organu. Dopiero pismo skarżącego z 25 października 2025 r., zatytułowane "Wezwanie do uzupełniania informacji publicznej - odpowiedź na pismo PSA sądu z 16.10.2025 r.", skłoniło organ do wniosku, że skarżący nie czuje się usatysfakcjonowany ww. odpowiedzią, dlatego też takich jednoznacznych, dodatkowych odpowiedzi udzielono mu pismem z 6 listopada 2025 r., uzupełniając tym samym uprzednio udzielone informacje.
Reasumując, Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wniósł - w oparciu o ww. argumenty - o stwierdzenie, że w sprawie nie miała miejsca bezczynność organu, a o ile Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uzna, że taka bezczynność miała miejsce (w związku z treścią art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) o uznanie, że nie miała ona charakteru rażącego.
W swej replice z 23 listopada 2025 r. skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie bezczynności organu w okresie od upływu terminu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (po 14 dniach od 30 września 2025 r.) do daty faktycznej odpowiedzi, 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie kosztów postępowania oraz 3) wymierzenie organowi sumy pieniężnej, 4) ewentualnie - z uwagi na pismo organu z 6 listopada 2025 r. - umorzenie postępowania w części dotyczącej zobowiązania do załatwienia wniosku, pozostawiając w mocy pkt 1-3.
Skarżący wyjaśnił, że organ odpowiedział na jego wniosek z 30 września 2025 r. dopiero pismem z 6 listopada 2025 r. Termin 14 dni z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. został przekroczony, a odpowiedź organu nie niweluje bezczynności na dzień upływu terminu. Odpowiedź nastąpiła po terminie 14 dni, co samoistnie uzasadnia stwierdzenie bezczynności. Nawet gdyby część pytań miała komponent ocenny, organ miał obowiązek w terminie załatwić część dokumentową, czego nie uczynił.
Treść pisma organu z 6 listopada 2025 r. nie usuwa skutków przekroczenia terminu, co uzasadnia stwierdzenie bezczynności i orzeczenie o kosztach, ewentualnie o sumie pieniężnej. Jednocześnie, wobec twierdzenia organu o braku posiadania danych, żądanie zobowiązania do udostępnienia informacji skarżący uznał za bezprzedmiotowe, pozostaje jednak aktualny interes w stwierdzeniu bezczynności i dyscyplinującym rozstrzygnięciu kosztowym.
Istniejący w ocenie skarżącego systemowy charakter zaniechania, polegający na dalszym unikaniu przez organ merytorycznego ustalenia, czy i kiedy podejmowano działania organizacyjne po sygnałach niejednolitości, w zestawieniu z opóźnioną odpowiedzią z 6 listopada 2025 r. (dopiero po wniesieniu skargi) o braku posiadania informacji (którą to odpowiedź można było udzielić w terminie) oraz odpowiedzią na skargę z 7 listopada 2025 r., w której organ próbuje przekwalifikować wniosek skarżącego w pytanie o opinię, podczas gdy rdzeń żądania dotyczył konkretnych dokumentów i danych, uzasadnia – w ocenie skarżącego - wniosek o stwierdzenie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie sumy pieniężnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga została rozpoznana w oparciu o art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Przepisy te stanowią, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1).
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że przedmiotowa skarga jako częściowo zasadna w części podlegała uwzględnieniu.
Bezczynność organu administracji publicznej ma bowiem miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Skarga na bezczynność ma na celu ochronę procesową strony przez doprowadzenie do załatwienia sprawy administracyjnej, czy też – w przypadku, gdy znajduje zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej - przez rozpoznanie wniosku w oparciu o jej przepisy.
W przypadku skargi na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej sąd dokonuje weryfikacji czy wniosek został skierowany do podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej (warunek podmiotowy), czy żądane informacje posiadają walor informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. (warunek przedmiotowy) oraz czy wniosek został rozpatrzony w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami.
W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Prezes Sądu Apelacyjnego jest więc podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).
Informacją publiczną jest każda informacja o sprawie publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Pojęcie "sprawa publiczna" oznacza natomiast przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań Konstytucji RP, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych.
W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych "informację publiczną" definiuje się jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych o charakterze publicznym (por. wyroki NSA: z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2093/14; z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1574/19; CBOSA). O zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu u.d.i.p., decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji.
Bezspornym między stronami było, że informacja objęta wnioskiem skarżącego z 30 września 2025 r. stanowiła informację publiczną. Organ udzielając skarżącemu odpowiedzi na wniosek wskazał, że nie posiada żądanych dokumentów, nie kwestionując charakteru informacji wskazanej we wniosku jako publicznej.
Po otrzymaniu wniosku o otrzymanie informacji publicznej organ może: udostępnić wnioskowaną informację publiczną, jeśli znajduje się w jej posiadaniu (art. 10 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.); wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, jeśli stwierdzi istnienie określonych ograniczeń w dostępie do informacji publicznej (art. 16 i art. 17 u.d.i.p.); poinformować, że w danej sprawie przysługuje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). W przypadku gdy organ stwierdzi, że nie posiada żądanej informacji publicznej powinien poinformować o tym wnioskodawcę, czyniąc to w formie zwykłego pisma (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Analogicznie organ powinien postąpić jeśli w wyniku analizy przedmiotu sprawy stwierdzi, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
Skoro w przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawało, że wnioskowana informacja ma charakter publiczny oraz że Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku jest organem władzy publicznej, a więc podmiotem, którego dotyczy ustawa u.d.i.p., analizie należało poddać zachowanie terminu do załatwienia wniosku skarżącego. W postępowaniu zainicjowanym skargą na bezczynność organu w przedmiocie udostepnienia informacji publicznej sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., dokonuje bowiem weryfikacji czy wniosek został rozpatrzony w przewidzianej prawem formie w terminie zakreślonym przez ustawę u.d.i.p.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2. Stosownie zaś do art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Wskazany termin 14 dni należy traktować jako termin na rozpoznanie wniosku. Obowiązuje on organ również w sytuacji, gdy zamierza on wydać decyzję administracyjną na podstawie art. 16 u.d.i.p. o odmowie udostępnienia informacji publicznej, jak i w przypadkach, gdy jest obowiązany wystosować do wnioskodawcy pismo informujące, że organ nie posiada żądanej informacji, gdy nie stanowi ona informacji publicznej lub gdy ustawa o dostępie do informacji publicznej nie znajduje do niej zastosowania.
Mając zatem na uwadze, że wniosek skarżącego z dnia 30 września 2025 r. dotarł do organu w tej właśnie dacie, ww. termin na rozpoznanie wniosku upływał z dniem 14 października 2025 r. Termin ten nie był przedłużony przez organ w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. W tym terminie organ nie udostępnił skarżącemu informacji publicznej, ani też nie wydał decyzji administracyjnej, jak również nie wypełnił opisanych wyżej obowiązków informacyjnych. W sprawie nie jest sporne i potwierdzają to akta sprawy, że pismo z 6 listopada 2025 r. nie stanowiło załatwienia wniosku w ustawowym terminie, stąd też organ pozostawał do tego czasu bezczynny w sprawie. Oceniając treść udzielonej odpowiedzi sąd uznał, że stanowi ona wyczerpującą - w kontekście treści wniosku dostępowego z 30 września 2025 r. uzupełnionego pismem z 25 października 2025 r. – informację, że organ nie dysponuje żądanymi dokumentami (porządki, programy, notatki z narad, pisma okólne, wytyczne, notatki służbowe, materiały szkoleniowe, konspekty, prezentacje, agendy), czy też wiedzą o naradach dotyczących interesującej skarżącego problematyki, zarówno w Sadzie Apelacyjnym w Gdańsku, czy w Sądach Rejonowych, czy Sądzie Okręgowym w Gdańsku. Treść pisma organu z 6 listopada 2025 r. skutkowała cofnięciem przez skarżącego żądania zobowiązania organu do załatwienia wniosku. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że Prezes Sądu Apelacyjnego w Gdańsku dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 30 września 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Wobec żądania zawartego w replice skarżącego do odpowiedzi na skargę wyjaśnić należy, że dokonanie czynności rozpoznania wniosku dotyczącego ustawy u.d.i.p. po terminie nie stanowi o bezprzedmiotowości skargi na bezczynność. Dostrzec należy, że ustawodawca zróżnicował, jak wskazano na wstępie, w art. 149 § 1 p.p.s.a. rozstrzygnięcia jakie mogą być wydane na skutek uwzględnienia skargi na bezczynność. W sytuacji takiej jak w przedmiotowej sprawie, gdzie organ nie zachował terminu, ale jednak później dokonał rozpoznania wniosku w przewidzianej przez ustawę formie, wyłączona zostaje możliwość wyrokowania w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i zobowiązywania organu do rozpoznania wniosku. Konieczne jest natomiast stwierdzenie w oparciu o art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Bezczynność ta trwała bowiem przez określony okres czasu. Jednocześnie stwierdzić należy, że wobec wyczerpującej odpowiedzi organu na wniosek dostępowy skarżącego brak jest podstaw do uznania, że bezczynność organu dalszym ciągu trwa. Z tych względów, jak wskazano wyżej, sąd nie zobowiązywał organu do rozpoznania wniosku strony z 30 września 2025 r. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby wniosek nie został rozpoznany.
W tym miejscu wyjaśnić należy, a to wobec stanowiska skarżącego o konieczności przekazania wniosku dostępowego innym sądom podległym organowi, że u.d.i.p. nie zawiera podstaw prawnych do przekazywania "według właściwości" wniosku o udostępnienie informacji publicznej przez podmiot będący adresatem wniosku innemu podmiotowi. Jeżeli podmiot, do którego zwrócono się o udzielenie informacji publicznej uznaje się z różnych przyczyn "za niewłaściwy", w tym również z powodu nie posiadania wnioskowanej informacji, obowiązany jest zgodnie z przepisami u.d.i.p. powiadomić o tym fakcie wnioskodawcę. Prawo dostępu do informacji publicznej oznacza bowiem dostęp do informacji będącej faktycznie informacją publiczną, informacji istniejącej i będącej w posiadaniu organu.
Jednocześnie sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestię, Sąd wziął pod uwagę, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skoro rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa, to orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Zdaniem sądu tego rodzaju sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
Po pierwsze przekroczenie terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie było znaczne, skoro wniosek rozpoznany został przez organ w dniu 6 listopada 2025 r., zaś termin ustawowy upływał w dniu 14 października 2025 r. Sąd wziął zatem pod uwagę, że bezczynność organu już ustała.
Po drugie zaś nie sposób mówić o złej woli w działaniu organu, gdyż niewątpliwie organ z opóźnieniem udzielił odpowiedzi na wniosek dostępowy, jednak z okoliczności sprawy wynikających z załączonych dokumentów oraz opisanych w odpowiedzi na skargę, wynikało, że udzielenie odpowiedzi dopiero 6 listopada 2025 r. wynikało wyłącznie z błędnego przyjęcia przez podmiot zobowiązany, że udzielona uprzednio, tj. pismem z 16 października 2025 r. realizowała żądanie objęte wnioskiem dostępowym. Odpowiedź ta, jak wskazał organ, odnosiła się do toczącej się miedzy skarżącym a organem korespondencji na pozostające w kręgu zainteresowania skarżącego zagadnienia jednolitości orzecznictwa sądów co do stosowania określonych przepisów procedury cywilnej. Brak było zatem podstaw do uznania, że bezczynność podmiotu zobowiązanego ma charakter rażący. Organowi nie można przypisać oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i natężenia braku woli do załatwienia sprawy. W ocenie Sądu bezczynność organu nie podlega takiej podwyższonej kwalifikacji. Podjęte przez organ działania świadczą, że intencją organu było rozpoznanie wniosku skarżącego. Zdaniem sądu nie można, tak jak oczekuje tego skarżący (por. pismo skarżącego z 23 listopada 2025 r.), dokonywać oceny sposobu załatwienia wniosku z punktu widzenia możliwości orzeczenia o rażącym naruszeniu prawa, poprzez czynności organu podejmowane już po załatwieniu wniosku, jak i poprzez działania innych organów, tj. poprzez działania Prezesa Sądu Okręgowego w Słupsku lub Sądu Rejonowego w Słupsku.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi w zakresie żądania przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej, czy też (wobec użytego w skardze i w piśmie z 23 listopada 2025 r. sformułowania) wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Użyte w przytoczonym przepisie sformułowanie, iż sąd "może ponadto orzec" oznacza, że decyzja o wymierzeniu grzywny lub przyznaniu sumy pieniężnej (albo zastosowaniu obu tych środków), została pozostawiona uznaniu sądu. Za ich orzeczeniem przemawia w szczególności sytuacja, gdy stwierdzona bezczynność lub przewlekłość ma kwalifikowany charakter, tj. wystąpiła z rażącym naruszeniem prawa, ale można też je orzec w przypadku, gdy bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z analizowanego przepisu nie wynika bowiem, by zastosowanie przewidzianych w nim instytucji ograniczało się jedynie do wyjątkowych sytuacji. Sąd winien wziąć pod uwagę możliwość zastosowania tych środków także wówczas, gdy okoliczności danej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw strony. Grzywnie przypisuje się funkcję represyjną i prewencyjną - ma ona na celu zdyscyplinowanie organu. Natomiast suma pieniężna stanowi środek o charakterze kompensacyjnym w tym sensie, że ma zrekompensować stronie dolegliwości, niedogodności, negatywne przeżycia, na jakie została ona narażona wskutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z treści przepisu art. 149 § 2 p.p.s.a. wprost wynika, że sąd "może" orzec o wymierzeniu grzywny i o przyznaniu od organu sumy pieniężnej, ale nie jest do tego zobligowany w każdej sytuacji, to jest nawet wówczas, gdy strona wykaże doznanie uszczerbku, straty lub krzywdy. Sąd ma tutaj swobodę odnośnie przyznania sumy pieniężnej i możliwości jej miarkowania, co należy również odnieść do grzywny.
W ocenie sądu przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej czy też wymierzenie grzywny powinno być zastrzeżone jedynie do istotnych uchybień zasadzie efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Zastosowanie tychże instrumentów prawnych jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tego rodzaju sytuacja w realiach niniejszej sprawy – jak już wyżej wyjaśniono - nie miała miejsca, co przemawia za odstąpieniem przez sąd od zastosowania dodatkowego środka dyscyplinującego lub kompensacyjnego. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien nadto zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej, powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez stronę skarżącą argumentacją. Skarżący konkretnej argumentacji na wskazane wyżej okoliczności nie przedstawił, wskazując jedynie ogólnie na dostrzegane przez skarżącego systemowe unikanie rozstrzygnięcia w interesującym go temacie na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tego rodzaju postawy w oparciu o okoliczności niniejszej sprawy organu sąd nie dostrzegł. Nie sposób mówić o systemowym, czy też intencjonalnym, negatywnym sposobie załatwienia wniosku o dostęp do informacji publicznej, skoro organ żądanej informacji nie posiada.
O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi w wysokości 100 złotych Sąd postanowił zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. jak w punkcie drugim sentencji wyroku.