III SAB/Gd 466/25

III SAB/Gd 466/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-12-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Bartłomiej Adamczak
Jacek Hyla /przewodniczący/
Maja Pietrasik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 13, art. 14 ust. 2, art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2025 poz 1071
art. 12, art. 14, art. 15, art. 17
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi S. M. na bezczynność Prezydenta Miasta Gdańska w przedmiocie udostępnienia informacji oddala skargę.
Uzasadnienie
Małoletnia S. M. (ur. w lipcu 2013 r.) w dniu 2 października 2025 r. wniosła do Prezydenta Miasta Gdańska wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie ile osób chodzi na edukację zdrowotną, a ile nie chodzi? Wnioskodawczyni sprecyzowała, że w pytaniu chodzi jej o szkoły podstawowe prowadzone przez miasto Gdańsk i prosi o informację w odniesieniu do każdej ze szkół osobno. Wniosek został podpisany osobiście przez wnioskodawczynię.
Pismem z dnia 9 października 2025 r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez potwierdzenie działania w tym zakresie przez przedstawiciela ustawowego (np. rodzica lub opiekuna prawnego) lub złożenie nowego wniosku podpisanego przez przedstawiciela ustawowego.
W odpowiedzi z dnia 16 października 2025 r. wnioskodawczyni wskazała, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępnie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 902) – dalej jako "u.d.i.p.", prawo do informacji publicznej przysługuje "każdemu", a zatem także osobie niepełnoletniej. Wyraziła przekonanie, że nie potrzebuje do złożenia takiego wniosku zgody rodziców.
W dalszej kolejności S. M., reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego – F. M., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Prezydenta Miasta Gdańska w zakresie ww. wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Strona skarżąca wniosła o:
1/ zobowiązanie Prezydenta Miasta Gdańska do rozpatrzenia jej wniosku z dnia 2 października 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku;
2/ stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na zaniechaniu merytorycznego rozpatrzenia wniosku i bezprawnym zastosowaniu trybu przewidzianego w art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego do odformalizowanego postępowania w przedmiocie informacji publicznej, co stanowiło niedopuszczalną barierę proceduralną;
3/ zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania;
4/ udostępnienie dostępu do akt sprawy za pomocą systemu PASSA;
5/ rozpoznanie skargi na rozprawie.
W uzasadnieniu powołano się na treść art. 2 ust. 1 u.d.i.p. podkreślając, że sformułowanie "każdemu", użyte w tym przepisie, obejmuje również osoby małoletnie. Wskazano na przepisy art. 41 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 53 ust. 1 Konstytucji RP, które operują tym samym sformułowaniem.
Zdaniem strony skarżącej intencją ustawodawcy był brak rozróżnienia wnioskodawców, co podkreśla obywatelski i powszechny charakter prawa do informacji publicznej. Zdaniem strony, działanie organu to próba zawężenia znaczenia słowa "każdemu" do "każdej osoby posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych". Jest to zatem działanie bez podstawy prawnej, które stanowi arbitralne ograniczenie konstytucyjnego prawa (art. 61 Konstytucji RP).
Działanie organu jest, w ocenie strony, również rażąco sprzeczne z fundamentalnymi zasadami wynikającymi z ratyfikowanej przez Polskę Konwencji o Prawach Dziecka ONZ (w tym zakresie powołano się na art. 3, art. 12 i art. 13 Konwencji). Przepisy Konwencji gwarantują bowiem dziecku, które jest zdolne do kształtowania własnych poglądów, prawo do swobodnego ich wyrażania we wszystkich sprawach, które go dotyczą. Uznanie wniosku za prawnie nieistniejący tylko z powodu wieku wnioskodawczyni, bez jakiejkolwiek merytorycznej oceny, stanowi pogwałcenie jej prawa do bycia wysłuchaną. Wreszcie, działanie organu jest sprzeczne z nadrzędną zasadą najlepszego zabezpieczenia interesów dziecka. W najlepszym interesie dziecka wykazującego zaangażowanie obywatelskie leży wspieranie jego rozwoju i umożliwienie mu korzystania z demokratycznych narzędzi, a nie arbitralne blokowanie jego aktywności z przyczyn czysto formalnych.
Oceniono, że sposób procedowania organu jest też rażąco sprzeczny z celem ustawy o dostępie do informacji publicznej, którym jest budowanie transparentności władzy publicznej i kształtowanie świadomego społeczeństwa obywatelskiego. Realizacja konstytucyjnego prawa do informacji przez małoletnią uczennicę jest podręcznikowym przykładem osiągania tego celu. Odmowa rozpatrzenia jej wniosku z powodu bezpodstawnych barier formalnych stanowi zaprzeczenie sensu istnienia tej regulacji i podważa zaufanie obywateli do państwa prawa już na najwcześniejszym etapie edukacji. Nade wszystko, takie działanie organu administracji publicznej wywołuje niebezpieczny efekt mrożący dla aktywności obywatelskiej młodych ludzi. Zamiast wspierać i zachęcać uczennicę, która w praktyce realizuje cele edukacji obywatelskiej, organ tworzy biurokratyczną barierę, wysyłając jednoznaczny sygnał, że inicjatywa i zaangażowanie osób małoletnich są niepożądane i będą surowo tłumione z przyczyn formalnych.
Na poparcie swojego stanowiska strona skarżąca powołała się na wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt II SAB/Go 41/16, opinię Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska oraz poglądy wyrażane przez wskazanych w treści skargi prawników.
Zdaniem strony skarżącej, linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędnie stosująca do odformalizowanej procedury dostępu do informacji publicznej cywilistyczną koncepcję zdolności do czynności prawnych, w sposób oczywisty narusza nadrzędny i samo wykonalny charakter art. 61 Konstytucji RP.
Podsumowując strona skarżąca stwierdziła, że organ, zamiast zastosować literalne prokonstytucyjne brzmienie art. 2 ust. 1 u.d.i.p., wybrał kontrowersyjną i ograniczającą prawa obywatelskie interpretację. Stworzył w ten sposób bezprawną barierę proceduralną, uchylając się od realizacji swojego ustawowego obowiązku. Tego typu działanie, oparte na wadliwej wykładni prawa, która niweczy istotę konstytucyjnego prawa do informacji, musi być ocenione jako rażące i nie może korzystać z ochrony prawnej.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Gdańska wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że małoletniość skarżącej jest znana organowi, gdyż jest ona z jednej strony osobą publiczną, znaną jako S. [...], z drugiej znana jest jako uczennica szkoły podstawowej, gdzie w imieniu skarżącej wielokrotnie, w związku z byciem uczennicą gdańskiej szkoły, występują rodzice, wreszcie sama potwierdza to w skardze.
Specjaliści w zakresie dostępu do informacji publicznej jednoznacznie określają obowiązki organu w wypadku, gdy znany jest mu fakt małoletniości osoby wnioskującej o dostęp do informacji publicznej. Organ zauważył, że gdy w grę wchodzi tryb bezwnioskowy, nikt nie weryfikuje wieku osób, które korzystają z BIP lub oglądają obrady rady gminy. Nieco inaczej wygląda to w trybie wnioskowym, i to wcale nie wtedy, gdy odpowiada się na wniosek, ale gdy odmawia się dostępu. Zaznaczono, że zdarza się przy tym rzadko, że podmiot, do którego wystosowano wniosek ma w ogóle możliwość ustalenia, czy ma do czynienia z osobą pełnoletnią, czy też niepełnoletnią. W tej sprawie wiek wnioskodawczyni był znany.
Odwołując się do piśmiennictwa, organ wskazał, że na płaszczyźnie proceduralnej wiek ma znaczenie, bowiem skuteczność czynności w celu realizacji uprawnienia jest uzależnione od zdolności do czynności prawnych. Problem pojawi się, gdy w postępowaniu zaistnieje potrzeba dodatkowych czynności niż po prostu samo udostępnienie informacji publicznej, np. gdy zostanie nałożona opłata za udostępnienie lub zaistnieje potrzeba wykazywania szczególnej istotności dla interesu publicznego w związku przetworzeniem informacji. Ten sam warunek zdolności do czynności prawnej będzie występował w sprawach sądowych dotyczących informacji publicznej (np. w sprawie ze skargi na bezczynność organu obowiązanego do udostępnienia). Tezy piśmiennictwa potwierdza w ocenie organu aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych.
Jednocześnie w odpowiedzi podkreślono, że organ uwzględnił w tej sprawie fakt, że przedstawiciel ustawowy małoletniej złożył skargę na bezczynność, która w zakresie przedmiotu zaskarżenia jest zgodna z treścią wniosku małoletniej o udostępnienie informacji publicznej. Tym samym złożenie skargi wskazuje, że przedstawiciel ustawowy miał wiedzę o treści wniosku małoletniej i treść tą akceptował i potwierdził, co mógł zrobić także wcześniej w związku z wezwaniem organu. Wobec powyższego, organ nie widział przeszkód do przekazania wnioskodawczyni żądanych informacji publicznych, co też uczynił, przesyłając stosowne pismo wraz z załącznikami stanowiącymi żądane informacje publiczne.
Wobec powyższego, wskazano, że w tej sprawie nie można mówić o bezczynności organu, albowiem sam przedstawiciel ustawowy małoletniej wnioskodawczyni mógł potwierdzić jej działanie jako działanie za wiedzą i zgodą jej przedstawicieli/przedstawiciela ustawowego, co zresztą de facto uczynił później składając przedmiotową skargę. Wcześniej natomiast, zarówno w dacie złożenia wniosku z dnia 2 października 2025 r., jak również po wezwaniu przez organ do potwierdzenia wniosku małoletniej z dnia 9 października 2025 r., przedstawiciel ustawowy nie potwierdzał wniosku, a zatem nie można mówić o w takiej sytuacji o bezczynności organu, czy też działaniu organu z rażącym naruszeniem prawa.
Organ wyjaśnił, że skarga wpłynęła do niego w dniu 17 października 2025 r. Do odpowiedzi na skargę dołączono kopię pisma z dnia 30 października 2025 r. będącego odpowiedzią na wniosek S. M. o udzielenie informacji publicznej w zakresie tego, ile osób chodzi, a ile nie chodzi w szkołach podstawowych prowadzonych przez miasto Gdańsk na edukację zdrowotną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność.
Na wstępie wskazać należy, że czynność wniesienia skargi dokonana została dokonana przez przedstawiciela ustawowego małoletniej S. M., to jest F. M., który jest jej ojcem. Powyższe umożliwiło procedowanie w sprawie i merytoryczne rozpoznanie skargi małoletniej S. M. W odniesieniu do czynności postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca nie podnosiła też argumentacji, aby dla ich dokonania nie było konieczne działanie osoby małoletniej przez swojego przedstawiciela ustawowego (rodzica).
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Natomiast w przypadku stwierdzenia przez Sąd, że organowi nie można skutecznie postawić zarzutu pozostawania w bezczynności w chwili wniesienia skargi, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd ocenił, że sytuacja taka zachodzi w przedmiotowej sprawie, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).
Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.
Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że Prezydent Miasta Gdańska jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Regulacja ta stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne.
Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast art. 6 ust. 1 ustawy w formie przykładowego katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Podkreślić należy, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów.
Niewątpliwie zatem również informacja, której udostępnienia domagała się małoletnia S. M., składając wniosek w dniu 2 października 2025 r., ma walor informacji publicznej. Zakresem wniosku było bowiem objęte pytanie: "Ile osób chodzi na edukację zdrowotną, a ile nie chodzi? Chodzi mi o szkoły podstawowe prowadzone przez miasto Gdańsk. Proszę o informację o każdej szkole podstawowej osobno bo chce je porównać". Wskazanego faktu nie kwestionuje również organ, który po potwierdzeniu wniosku przez przedstawiciela ustawowego małoletniej (uznając, że potwierdzenia dokonano we wniesionej skardze), udzielił jej zgodnej ze złożonym wnioskiem informacji publicznej, obejmującej zestawienie wskazujące wszystkie prowadzone przez miasto Gdańsk szkoły podstawowe, w którym czytelnie ujęto osobno dla każdej z tych szkół, jaka jest liczba uczniów w szkole i jaka część z nich realizuje edukację zdrowotną.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, co do zasady, nie później niż w terminie czternastu dni od dnia złożenia wniosku. W myśl natomiast art. 13 ust. 2 tej u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Samo udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej, a także umorzenie przez organ postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy następują w drodze decyzji. W sytuacji natomiast gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów ustawy, organ jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę.
Stan bezczynności w sprawie załatwienia wniosku złożonego w przedmiocie informacji publicznej oznacza tym samym sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów zobowiązany organ nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy jej udostępnienia albo umorzenia postępowania lub gdy nie informuje wnioskodawcy o braku podstaw do rozpoznania wniosku w tym trybie.
W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie można uznać, że po stronie organu powstał obowiązek rozpoznania wniosku skarżącej na zasadach określonych w ustawie u.d.i.p., zanim czynność złożenia wniosku nie została potwierdzona przez przedstawiciela ustawowego.
Na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej, z zastrzeżeniem art. 5, przysługuje każdemu, a więc każdej osobie fizycznej. Sąd podziela jednak pogląd wyrażony na gruncie orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie jest regulacją, która przewiduje samodzielne działanie osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych. Jak podnosi się w doktrynie, dostępu do informacji publicznej może domagać się każda osoba fizyczna bez względu na przynależność państwową, jeżeli tylko posiada pełnię praw cywilnych, tzn. jest pełnoletnia i nie została ubezwłasnowolniona. Pomimo bowiem bardzo szerokiego uregulowanego przez ustawodawcę katalogu pomiotów posiadających prawo do występowania z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, nie należy zapominać, że kwestia dostępu do informacji publicznej jest częścią prawa administracyjnego, w którym małoletni i ubezwłasnowolnieni nie mogą samodzielnie występować przed organami administracji publicznej. Nie ma zatem powodów, żeby stosować tu inne reguły niż w pozostałych dziedzinach prawa administracyjnego. Wyjątek taki, gdyby przewidział go ustawodawca, byłby zapisany w ustawie (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 488/19 i powołane tam: I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz.", Warszawa 2016 r., s. 66, a także wyrok WSA w Opolu z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Op 16/21).
Dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny (t.j.: Dz. U. z 2025r, poz. 1071), z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego. Brak prawnej skuteczności wniosku złożonego samodzielnie przez małoletniego wynika natomiast z art. 19 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że jeżeli osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna. Jednocześnie dostrzec trzeba, że ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają ci małoletni, którzy ukończyli 13 lat (art. 15 Kodeksu cywilnego). Małoletni, którzy nie ukończyli lat 13 nie mają zdolności do czynności prawnych (art. 12 Kodeksu cywilnego). Czynności dokonane przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna (art. 14 § 1 Kodeksu cywilnego), za wyjątkiem czynności (umów) podejmowanych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego (art. 14 § 2 Kodeksu cywilnego). Kompetencja do dokonywania czynności prawnych w imieniu osoby niemającej zdolności do czynności prawnych przysługuje zatem jej przedstawicielowi ustawowemu.
Uwzględniając wskazane regulacje, zdaniem Sądu, zgodzić należy się z poglądem wyrażanym przez Naczelny Sąd Administracyjny, że ujęte w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. słowo "każdy" obejmuje m.in. wszystkie osoby fizyczne, w tym również mające ograniczoną zdolność do czynności prawnych (a wnioskując z większego na mniejsze także osoby niemające zdolności do czynności prawnych), jednakże osoby należące do tej kategorii nie mogą realizować przyznanych im tą ustawą uprawnień samodzielnie, a wyłącznie działając poprzez ustawowych przedstawicieli. NSA słusznie dostrzega, że samodzielność działania małoletnich jest wyjątkiem, który nie ma tu oparcia prawnego. Uprawnienie do uzyskania informacji publicznej nie jest równoznaczne z uprawnieniem do samodzielnego złożenia żądania do organu i uczestniczenia w postępowaniu, a z uwagi na niekwestionowany wąski zakres stosowania w tych sprawach przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie ma potrzeby odwołania się do regulacji tej ustawy. Podzielić więc należy pogląd o braku uprawnienia do samodzielnego dokonywania czynności w sprawach z zakresu informacji publicznej przez osoby mające ograniczoną zdolność do czynności prawnych, a tym bardziej przez osoby nie mające w ogóle zdolności do czynności prawnych. Wystąpienie z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej przez osobę małoletnią wymaga działania przedstawiciela ustawowego, co stanowi dostateczną gwarancję realnej realizacji jego prawa w tym zakresie. Nie sposób dopatrzyć się tu naruszenia zarówno przepisów Konstytucji RP, w tym zwłaszcza art. 61 ust. 1 i ust. 3. Prawo do uzyskania informacji nie jest prawem nieograniczonym i nie jest negowane poprzez wymóg dokonania konkretnych czynności przez inne osoby (por. postanowienia NSA z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2500/16 i z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 123/17 oraz wyrok NSA z dnia 21 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 2229/22).
Sąd podziela w całości również pogląd, że w sprawach dostępu do informacji publicznej ograniczenie osobistej realizacji uprawnień przez osoby mające ograniczoną zdolność do czynności prawnych wynika przede wszystkim z faktu, że korzystanie z dostępu do informacji publicznej wiąże się z powstaniem obowiązku po stronie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, przy czym obowiązek ten musi zostać zrealizowany w dość krótkim czasie i niejednokrotnie jego realizacja wiąże się z koniecznością przeorganizowania czasowego pracy pracowników. Co więcej uzyskanie wiedzy o sprawach publicznych, w ramach wniosku o informację publiczną nie sposób zakwalifikować do kategorii drobnych, bieżących spraw życia codziennego. Dostrzec również należy, że złożenie wniosku o udzielenie informacji publicznej i jego realizacja może wiązać się z określonymi obowiązkami finansowymi dla wnioskodawcy, o czym stanowi art. 15 ust. 1 u.d.i.p. (obowiązek poniesienia przez wnioskodawcę opłaty odpowiadającej wysokościom dodatkowych kosztów związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku). W przypadku zatem wiedzy adresata wniosku, że dany wnioskodawca nie jest osobą pełnoletnią, odpowiedzialność za ewentualną nieskuteczność wyegzekwowania obowiązku, o jakim mowa w art. 15 ust. 1 u.d.i.p. obciążyłaby adresata tego wniosku.
Zważywszy zatem na skutki jakie wywołuje złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej dla podmiotu zobowiązanego, ale również w sferze obowiązków wnioskodawcy, związanych z uczestnictwem w tym postępowaniu, w ocenie Sądu, nie jest to czynność, którą można zakwalifikować do tej kategorii czynności, których osoba małoletnia, tak ograniczona w zdolności do czynności prawnych, jak i nieposiadająca w ogóle zdolności do czynności prawnych, może dokonywać samodzielnie, co jak wyżej wspomniano nie wyklucza złożenia wniosku przez jej przedstawiciela ustawowego. Taki sposób realizacji prawa osoby niepełnoletniej do uzyskania informacji publicznej, zdaniem Sądu, nie stanowi ograniczenia jej konstytucyjnych i wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej uprawnień, ale jest naturalną konsekwencją podlegania władzy rodzicielskiej (z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych) i wykonywania władzy rodzicielskiej, która swoim zasięgiem obejmuje również tego rodzaju aktywność małoletniego (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Sz 147/16). Jedynie dodatkowo Sąd wskazuje, że przyjęcie niedopuszczalnej w ocenie Sądu praktyki, aby osoby małoletnie mogły działać bez przedstawiciela ustawowego, dokonując czynności prawnej złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, mogłoby się stać polem do istotnych nadużyć, sprzecznych z interesem i dobrem małoletnich dzieci. Potwierdzenie czynności małoletniego przez jego przedstawiciela ustawowego, stanowi w tym wymiarze wyraz ochrony dóbr osoby małoletniej przez przedstawiciela, którego zadaniem jest opieka nad małoletnim i jego wsparcie.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca S. M.(posiadająca numer pesel [...], a więc urodzona w lipcu 2013 r.) na dzień składania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, to jest w dniu 2 października 2025 r. nie była osobą pełnoletnią, skoro dopiero w lipcu 2025 r. ukończyła 12 lat. Skarżąca z uwagi na swój wiek jest osobą małoletnią, która nie ukończyła 13 roku życia i nie posiada zdolności do czynności prawnych. Okoliczności braku zdolności do czynności prawnych nie kwestionuje również sama skarżąca, na co wskazywała nie tylko w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, ale także w bezpośrednio skierowanym do Prezydenta Miasta Gdańsku piśmie z dnia 16 października 2025 r., gdzie podkreśliła, że fakt, że ma 12 lat nie powinien wpływać na jej sprawę, ponieważ wniosek o udostępnienie informacji publicznej może złożyć każdy, o czym stanowi ustawa u.d.i.p. Sąd stoi na stanowisku, że w przypadku wiedzy adresata wniosku, że jego autor nie jest osobą pełnoletnią, okoliczność ta nie może być przez adresata wniosku ignorowana. Taką wiedzę organ w chwili otrzymania wniosku posiadał.
W świetle przedstawionej powyżej wykładni oznacza to, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej w imieniu skarżącej mógł wnieść, a następnie popierać, jedynie jej przedstawiciel ustawowy. W niniejszej sprawie wniosek z dnia 2 października 2025 r. został natomiast złożony osobiście przez małoletnią. Organ poinformował jednocześnie stronę, że skutecznie złożenie wniosku wymaga, aby był złożony przez przedstawiciela ustawowego.
Wbrew ocenie skarżącej, skoro była ona w chwili wystąpienia z wnioskiem osobą małoletnią (co nie budzi wątpliwości, ponieważ osobą małoletnią skarżąca pozostaje także w chwili rozpoznania niniejszej skargi przez Sąd), jeżeli skarżącej istotnie zależało na szybkim uzyskaniu informacji publicznej w trybie ustawy u.d.i.p., powinna dokonać czynności wniesienia wniosku z udziałem swojego przedstawiciela ustawowego, o czym była poinformowana. Skarżąca wystosowała natomiast w odpowiedzi do Prezydenta Miasta Gdańska pismo z dnia 16 października 2025 r., w którym dała wyraz swojemu stanowisku przeciwnemu, to jest, że informacja powinna być jej udzielona, pomimo, że jest osobą nieposiadającą zdolności do czynności prawnych i nie działa przez przedstawiciela ustawowego.
Reasumując, skoro skarżąca nie mogła samodzielnie złożyć skutecznego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, to po stronie organu w dniu 2 października 2025 r. kiedy otrzymał wniosek, nie powstał obowiązek jego rozpoznania w trybie przepisów ustawy u.d.i.p. W konsekwencji nie można organowi postawić zarzutu bezczynności.
Wskazać przy tym należy, że organ przyjmując, że w przypadku wnioskodawczyni wystarczające będzie potwierdzenie czynności złożenia wniosku przez jej przedstawiciela ustawowego, udzielił jej wnioskowanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia, w którym - na korzyść małoletniej - uznał, że doszło do potwierdzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej przez jej przedstawiciela ustawowego. Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarga na bezczynność Prezydenta Miasta Gdańska w rozpoznaniu wniosku z dnia 2 października 2025 r. została wniesiona za pośrednictwem organu w dniu 17 października 2025 r. Wobec treści tej skargi wniesionej przez przedstawiciela ustawowego małoletniej, organ, który w tej dacie zapoznał się ze skargą, uznał, że doszło do wystarczającego potwierdzenia przez przedstawiciela małoletniej czynności wniesienia wniosku o udzielenie informacji publicznej, który uprzednio małoletnia samodzielnie skierowała do organu. Z treści skargi wynika bowiem, że przedstawiciel ustawowy małoletniej popiera wniosek córki, aby uzyskała określonego rodzaju informacje publiczne od Prezydenta Miasta Gdańska.
Licząc od dnia 17 października 2025 r. organ, przyjął zatem, że obowiązywał go termin 14 dni na rozpoznanie wniosku małoletniej, potwierdzonego przez przedstawiciela ustawowego, to jest termin do dnia 31 października 2025 r. Jak wynika z akt sprawy, informacji publicznej, adekwatnej do zakresu wskazanego we wniosku strony, organ udzielił wnioskodawczyni, reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego przed upływem tego terminu, to jest w dniu 30 października 2025 r. W tej dacie wystosowano bowiem do strony wraz z pismem przewodnim, przygotowany w formie tabeli wykaz szkół podstawowych prowadzonych przez miasto Gdańsk z liczbą uczniów oraz liczbą uczniów, którzy realizują edukację zdrowotną. W ten sposób skarżącej udzielono informacji odnoszącej się do poszczególnych szkół "ile osób chodzi na edukację zdrowotną, a ile nie chodzi".
Reasumując, wbrew przekonaniu małoletniej skarżącej, nieposiadającej zdolności do czynności prawnych, aby uzyskiwać interesujące ją informacje publiczne, musi składać wnioski z poparciem przedstawiciela ustawowego.
W niniejszej sprawie wniosek został podpisany ze wskazaniem imienia i nazwiska wnioskodawczyni, która co nie budzi żadnych wątpliwości jest małoletnia, w tym nie posiada zdolności do czynności prawnych. Zatem, aby skutecznie dokonać czynności prawnej takiej jak złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, skarżąca powinna działać przez przedstawiciela ustawowego.
Podkreślić wyraźnie przy tym trzeba, że Sąd nie kwestionuje samego prawa osoby małoletniej do uzyskania informacji publicznej, lecz jedynie jej samodzielne, bez udziału przedstawiciela ustawowego, korzystanie z tego prawa. Prawo to jest wyrazem uprawniania do poszukiwania, weryfikowania i analizowania informacji i przysługuje skarżącej. Zdaniem Sądu w zakresie stosunków prawnych samodzielne działanie małoletniego jest wyjątkiem, który nie znajduje umocowania w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej i dla ważności czynności rozporządzania przez osobę małoletnią swoim prawem do uzyskania informacji publicznej niezbędna jest zgoda i działanie jej przedstawiciela ustawowego. W przedmiotowej sprawie żądana informacja została też skarżącej w bardzo szczegółowy i przejrzysty sposób udzielona, gdy działania przedstawiciela ustawowego potwierdziły, że popiera wniosek córki, aby organ administracji publicznej przygotował dla małoletniej zestawienie określonego rodzaju informacji.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.