III SAB/Gd 422/25

III SAB/Gd 422/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-11-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Janina Guść /sprawozdawca/
Maja Pietrasik
Paweł Mierzejewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 4, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1,  art. 4 ust. 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Asesor WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. B. i K. B. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie w sprawie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2025 r. J. i K. B., powołując się na art. 2 w związku z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 902) powoływanej dalej w skrócie jako "u.d.i.p.", wystąpili do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie o udzielenie informacji w następującym zakresie:
1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania urzędu ?
2. Czy urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie, to dlaczego ?
3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania urzędu ?
4. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania urzędu na przestrzeni ostatniego roku ?
5. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania całego kraju na przestrzeni ostatnich 5 lat ?
6. Czy rozróżnia się w statystykach urzędu jak i całego kraju przypadki gruźlicy poszczepiennej ? Jeśli tak to ile takich było (w zakresie pytań 4 i 6), a jeśli nie to co jest przyczyną braku takiego rozróżnienia ?
7. Z jakiego powodu Główny Inspektor Sanitarny w przypadku wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego po szczepieniu przeciwko gruźlicy nie zaleca wykonywać posiewu w kierunku prątka szczepionkowego BCG ?
8. Czy prawdą jest, że większość przypadków gruźlicy wśród dzieci w Polsce to gruźlica poszczepienna ?
9. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia ?
10. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania urzędu ?
11. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat ?
12. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne ?
13. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie ?
14. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym ?
15. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia ?
16. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem ? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
17. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie ?
18. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień, w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka ?
19. Czy Minister Zdrowia wydając rozporządzenie w sprawie szczepień obowiązkowych zastępujące uchylony przez Trybunał Konstytucyjny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dokonał analizy sytuacji epidemiologicznej zgodnie z treścią art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych ?
20. Jeśli tak, to gdzie możemy zapoznać się z tą analizą ?
21. Jeśli nie ma analizy zawartej w delegacji ustawowej upoważniającej Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, to czy takie rozporządzenie jest zgodne z Konstytucją RP ?
22. Z czego wynika różnica w zakresie szczepień obowiązkowych w dwóch sąsiadujących ze sobą państwach z zapewnionym w ramach Unii Europejskiej prawem do swobodnego przepływu osób, np. w Niemczech jedno szczepienie obowiązkowe od 2017 r., w Polsce dziecko otrzymuje ponad 40 dawek szczepień ?
Pismem z dnia 2 września 2025 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie poinformował stronę, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.:Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie "u.z.z.z.ch.z.", osoby przebywające na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są zobowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 cytowanej ustawy w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych
odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. W odniesieniu do stwierdzenia, iż w Polsce nie stworzono wiarygodnego i sprawiedliwego systemu odszkodowawczego dla dzieci i rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi, organ poinformował, że art. 17a do art. 17i ww. ustawy poświęcone są świadczeniu kompensacyjnemu przyznawanemu osobie, u której zostało przeprowadzone szczepienie, a w ciągu 5 lat od dnia podania szczepionki albo szczepionek wystąpiły działania niepożądane wymienione w Charakterystyce Produktu Leczniczego.
Następnie odpowiadając na pytania wskazane we wniosku organ wyjaśnił, że:
Ad. 1
PPIS w Tczewie nie posiada danych nt. długości utrzymywania się odporności u osób po podaniu im szczepionek przeciw: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom.
Ad. 2
Zgodnie z art. 17 ust. 1, ust. 10 pkt 1 i 2 u.z.z.z.ch.z. Minister właściwy do spraw zdrowia określa w drodze rozporządzenia:
1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych,
2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych.
Zaś § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077) określa:
1. Następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:
1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,
2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw:
a) błonicy,
b) krztuścowi,
c) tężcowi,
3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw:
a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,
b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae ,
4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw
ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis ),
5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw:
a) odrze,
b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince),
c) różyczce,
6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom
powodowanym przez rotawirusy,
7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu
zapaleniu wątroby typu B
- zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami dzieci i młodzieży".
2. Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 9b ww. ustawy lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią przekazuje państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, imienny wykaz:
1) osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia,
2) osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią, o której mowa w pkt 1, o ile jest to możliwe do ustalenia.
Mając na uwadze powyższe, zadaniem organu nie jest podejmowanie działań w stosunku do osób powyżej 19. roku życia uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych zarazem informując, iż w ciągu ostatnich 5 lat nie otrzymano zgłoszeń dotyczących osób po ukończeniu 19. roku życia.
Ad. 3
Organ nie prowadzi statystyk szczepień z podziałem na narodowość, w tym romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej.
Ad. 4
Na przestrzeni ostatniego roku odnotowano 20 przypadków zachorowania na gruźlicę na terenie działania urzędu.
Ad. 5, 6 i 8
Organ nie gromadzi informacji nt. odnotowanych przypadków gruźlicy na terenie całego kraju, natomiast na terenie działania urzędu na przestrzeni ostatnich 5 lat odnotowano 61 przypadków zachorowania na gruźlicę. Jednocześnie organ poinformował, że zgodnie z art. 27 u.z.z.z.ch.z. lekarz lub felczer, który podejrzewa lub rozpoznaje zakażenie, chorobę zakaźną lub zgon z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, jest zobowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu oraz z art. 29 tejże ustawy diagnosta laboratoryjny lub inna osoba uprawniona do samodzielnego wykonywania czynności
medycyny laboratoryjnej, w przypadku wykonania badania w kierunku biologicznego czynnika chorobotwórczego, są zobowiązani do zgłoszenia wyniku tego badania właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu. Na podstawie ww. zgłoszeń prowadzona jest rejestracja przepadków zachorowań na gruźlicę przez tut. stację. Powyższa podstawa prawna obliguje do prowadzenia rejestracji z podziałem na rozróżnianie gruźlicy na postać płucną i pozapłucną, bez rozróżniania gruźlicy poszczepiennej.
Ad. 7
W kompetencji urzędu nie jest komentowanie stanowiska Głównego Inspektora Sanitarnego.
Ad. 9
Organ nie prowadzi rejestru osób odroczonych od szczepień. Preparaty szczepionkowe dopuszczane są do obrotu przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub przez Europejską Agencję Leków European Medcines Agency. EMA) z uwzględnieniem informacji o przeciwwskazaniach dotyczących ich stosowania na podstawie przeprowadzonych badań w ramach procesu legalizacji preparatu.
Ad. 10
W ciągu ostatnich 5 lat nie stwierdzono naruszeń obowiązku zgłaszania NOP na nadzorowanym terenie.
Ad. 11
Organ nie posiada danych nt. ilości zgonów spowodowanych szczepieniami.
Ad. 12
W ciągu ostatnich 5 lat na terenie powiatu tczewskiego odnotowano 5 ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych po podaniu szczepionki, które wystąpiły w postaci następujących objawów: wstrząs anafilaktyczny, reakcja astmatyczna, spadek ciśnienia krwi, ból głowy, duszność, ból w klatce piersiowej, drgawki gorączkowe, podwyższona temperatura >40,5°C utrzymująca się do 48 godz., wymioty, zaburzenia świadomości, hipotonia, epizod hypotoniczno-hyporeaktywny z utratą przytomności, biegunka.
Ad. 13
Organ nie posiada danych nt. liczby wypłaconych odszkodowań z tytułu wystąpienie odczynów poszczepiennych. Zgodnie z art. l7d ust. 1 u.z.z.z.ch.z. postępowanie w sprawie przyznania świadczenia kompensacyjnego jest prowadzone przez Rzecznika Praw Pacjenta.
Ad. 14
Pytanie nie ma charakteru informacji publicznej ponieważ dotyczy wyrażenia opinii i przeprowadzenia oceny z dokonaniem interpretacji (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 13.09.2017 r. sygn. akt IV SAB/G1196/17).
Ad. 15
Procedura dot. ubiegania się o odszkodowanie na skutek wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego określona została w art. 17b do 17i u.z.z.z.ch.z..
Ad. 16
Pytanie nie ma charakteru dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z orzeczeniem WSA w Gdańsku (cyt.): udzielanie porad prawnych, czy porad medycznych, jak i informacji o treści obowiązujących przepisach prawa nie mieści się w zakresie informacji publicznej (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 13.06.2024 r. sygn. akt III SAB /Gd 62/24).
Ad. 17
Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. b, art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch.z. oraz Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 ze zm.) obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z mocy prawa. Wykonanie tego obowiązku jest zabezpieczone przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością wynikającą z Kodeksu Wykroczeń. Oznacza to, że wynikający wprost z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest bezpośrednio wykonalny, a jego niewypełnienie aktualizuje po stronie właściwego organu obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Natomiast wykaz chorób zakaźnych przeciwko którym istnieje ustawowy obowiązek szczepienia został określony przez Ministra Zdrowia we wskazanym powyżej rozporządzeniu z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch.z. W kompetencji urzędu nie znajduje się komentowanie stanowiska Światowej Organizacji Zdrowia.
Ad. 18
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie sygn. akt SK 81/19 orzekł, że obowiązek szczepień ochronnych jest zgodny z konstytucją, jednak program szczepień ochronnych nie może być wydawany w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, lecz w rozporządzeniu, dając jednocześnie pół roku na zmianę przepisów. Powyższy niekonstytucyjny stan prawny został poprawiony zgodnie z zaleceniem Trybunału Konstytucyjnego przez zmiany w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz przez wydanie Rozporządza Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zatem ciążący obowiązek został ustalony i jest dochodzony na podstawie stanu zgodnego z ww. orzeczeniem TK.
Ad. 19, 20, 21 i 22
Pytania nie mają charakteru dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z orzeczeniem WSA w Gdańsku.(cyt.): udzielanie porad prawnych, czy porad medycznych, jak i informacji o treści obowiązujących przepisach prawa nie mieści się w zakresie informacji publicznej (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 13.06.2024 r. sygn. akt III SAB /Gd 62/24), jak również dotyczy wyrażenia opinii i przeprowadzenie oceny z dokonaniem interpretacji (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 13.09.20217 r. sygn. akt IV SAB/Gl196/17).
J. i K. B., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie, wnosząc o:
1. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej;
2. orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;
4. zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że do dnia wniesienia skargi nie udostępniono im innych informacji poza zawartymi w piśmie z dnia 2 września 2025 r. W ocenie strony skarżącej, przesłane przez organ odpowiedzi są niewystarczające podobnie jak odesłanie do publikacji. Organ winien był udostępnić informację publiczną na żądanie strony skarżącej, albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia stosownie uzasadniając decyzję.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie wniósł o jej oddalenie.
Organ wskazał, że w żadnym punkcie swojej odpowiedzi nie odsyłał skarżących do publikacji. Co prawda organ w odpowiedzi wskazał przepisy regulujące kwestie, o które pytają skarżący i wskazał orzecznictwo w swoich odpowiedziach, jednakże w trybie informacji publicznej nie jest zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów.
Odnosząc się do zarzutu nieudostępnienia wszystkich informacji organ wskazał, że w orzecznictwie przyjęto co do zasady, że informację publiczną stanowią informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień .ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 119/18; opubl. w CBOSA). Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 u.z.z.z.ch.z. oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 15 grudnia 2022r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. z 2022r. poz. 2658, dalej jako "r.n.o.p."). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).
Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p."
Organ zaznaczył, że brak wywiązania się z obowiązku zgłoszenia przez wskazane podmioty niepożądanego odczynu poszczepiennego, zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia lub wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną, stosownie do art. 52 u.z.z.z.ch.z. podlega karze grzywny. Uprawnienie do orzeczenia grzywny w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, a zatem informacja o ilości takich grzywien ma walor informacji publicznej, jako związana z działalnością wskazanych organów.
W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych, organ wskazał, że z art. 17 u.z.z.z.ch.z. wynika, iż organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane im przez lekarzy sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.). Z kolei we wzorach tego rodzaju sprawozdań określonych w załącznikach nr 4 i 5 wskazanego rozporządzenia, jedynie zbiorczo wskazano liczbę osób poddanych szczepieniom w danym kwartale (to jest bez przekazywania organom inspekcji sanitarnej szczegółowych personaliów i danych dotyczących osób zaszczepionych) oraz liczbę osób, które uchyliły się w danym kwartale od obowiązku szczepień. W tym zakresie wzór wskazuje na konieczność dołączania do sprawozdania imiennego wykazu osób uchylających się od obowiązku szczepień, a więc z pominięciem innego rodzaju danych dotyczących tej grupy osób. Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań.
Końcowo organ wyjaśnił, że nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.z.ch.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych - jako dotyczące majątku publicznego - mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, by informacje te pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.
Wobec powyższego organ stwierdził, że udzielił odpowiedzi stosownie do zakresu posiadanych przez niego informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Stosownie zaś do treści art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1), stwierdzając jednocześnie, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że z "bezczynnością" organu mamy do czynienia wówczas, gdy w przewidzianym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86). Celem zaś złożenia skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie nieuzasadnionego braku działania (zwłoki) w załatwianiu przez organ określonej sprawy administracyjnej.
W niniejszej sprawie, ze względu na przedmiot zaskarżenia, kluczowe znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 902), powoływanej dalej w skrócie jako "u.d.i.p.". Ustawa ta gwarantuje prawo do informacji publicznej, określając zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania. Podkreślenia wymaga, że w przypadku skargi na bezczynność postępowania o udzielenie informacji publicznej art. 37 k.p.a. nie ma zastosowania, zatem brak ponaglenia przed złożeniem skargi nie jest wymagany i nie tamuje merytorycznego rozpoznania skargi.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Bliższe sprecyzowanie tego pojęcia obejmuje art. 6 ust. 1 ustawy, który w formie przykładowego katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź dotyczących go w jakikolwiek sposób. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzone, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego (por. wyroki NSA z dnia 30 października 2002 r. sygn. akt II SA 1956/02, z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 678/11). O zakwalifikowaniu zatem określonej informacji jako publicznej decyduje treść i charakter żądanej informacji.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
W myśl art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Wskazać przy tym należy, że obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział tylko w takim wypadku, gdy informacja, której udostępnienia żąda określony podmiot jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia. Jeżeli natomiast żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ powinien powiadomić pismem podmiot żądający udostępnienia informacji, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA 2867/02). Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy o braku możliwości udzielania mu żądanej informacji, gdy organ nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p. do udzielenia informacji, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, m.in. organy władzy publicznej.
Do organów władzy publicznej niewątpliwie należą państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 338 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie "u.p.i.s.". W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażano już stanowisko, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Po 96/17, WSA w Szczecinie z 21 listopada 2018 r. sygn. akt II SAB/Sz 119/18).
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie należy zatem do kręgu podmiotów obowiązanych do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej i zobowiązany jest do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych.
Zgodnie z art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, została ona powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego. Wykonywanie zadań określonych w art. 1 u.p.i.s. polega na sprawowaniu zapobiegawczego (art. 3 u.p.i.s.) i bieżącego (art. 4 u.p.i.s.) nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska (art. 5 u.p.i.s.), a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej (art. 6 u.p.i.s.). W orzecznictwie wskazuje się, że informację publiczną stanowią informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., czyli w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. 2024 r., poz. 924 ze zm.), powoływanej dalej jako u.z.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Źródłami danych do rejestru są m. in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze (por. m. in. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2023 r. sygn. akt III OSK 6176/21 i cyt. tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie treść złożonego wniosku obejmowała 21 pytań sformułowanych w punktach oraz dodatkowe pytanie zawarte na wstępie pisma z dnia 11 sierpnia 2025 r. W skardze strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zakwestionowała przesłane przez organ odpowiedzi w całości, uznając je za niewystarczające. Zaznaczono, że PPIS w Tczewie udzielił w nikłym stopniu odpowiedzi na zadane pytania i odsyłając do publikacji.
Przy tak zakreślonych zarzutach złożonej skargi Sąd zważył, że większość skierowanych do organu we wniosku pytań wykraczała poza zakres jego kompetencji, a zostały one sformułowane w sposób wskazujący na oczekiwanie przez stronę skarżącą, że w udzielonej odpowiedzi organ ustosunkuje się do subiektywnych ocen i wątpliwości co do zasadności szczepień ochronnych, bezpieczeństwa szczepionek, a także udzieli różnorodnych porad w zakresie wiedzy prawnej i medycznej. Tego rodzaju oczekiwania strony skarżącej nie mogły być zrealizowane, gdyż wykraczałoby to poza zakres pojęcia informacji publicznej.
Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, że organ nie pozostawił złożonego wniosku bez odpowiedzi, udzielając stronie skarżącej odpowiedzi na zadane liczne pytania w całości bądź informując stronę, że dana informacja nie stanowi informacji publicznej.
Organ udostępnił informację publiczną żądaną w punktach 2, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 12, 15, 17 i 18 w zakresie w jakim ją posiadał.
Na pytanie nr 1, ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania urzędu (punkt 1 wniosku), organ udzielił odpowiedzi, wskazując, że
nie posiada danych nt. długości utrzymywania się odporności u osób po podaniu im ww. szczepionek. Wskazać należy, że tak sformułowane żądanie nie dotyczyło udostępnienia informacji publicznej posiadanej przez organ i pozostającej w jego kompetencji. Podobnie ocenić należy pytania nr 11 i 13. Także w przypadku pytania nr 3 organ nie udzielił żądanej informacji, gdyż nie prowadzi statystyk szczepień z podziałem na narodowość.
W pozostałym zakresie, na wymienione w skardze pytania (nr 7, 14, 16, 19, 20, 21 i 22) organ również udzielił odpowiedzi, wskazując, że żądane informacje nie stanowią co do zasady informacji publicznej. Stanowisko i argumentacja organu w tym zakresie są słuszne.
Zauważyć należy, że informacji publicznej nie stanowią dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych, wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej.
W szczególności nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. zagadnienia z zakresu wiedzy medycznej, farmakologii, jakości i skuteczności leków i szczepień, ochrony zdrowia oraz metod postępowania leczniczego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Sz 211/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt II SAB/Lu 7/25). Zagadnienia te nie mieszczą się w zakresie informacji o sprawach publicznych rozumianych jako informacje wytworzone przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne lub inne podmioty, które wykonują funkcje i zadania publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, ani też informacje odnoszące się do władz, osób i innych podmiotów publicznych.
Wskazać należy, że organ w trybie informacji publicznej nie jest zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do dokonania przez organ wykładni przepisów (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Gd 170/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Lu 139/22). W szczególności, organ jakim jest inspektor sanitarny nie ma kompetencji do badania konstytucyjności przepisów (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Bd 16/24).
Informacją publiczną nie są także zagadnienia dotyczące działalności innych podmiotów, w tym Światowej Organizacji Zdrowia (por. m. in. wyroki WSA w Lublinie: z 16 marca 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 9/23 i II SAB/Lu 10/23, z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 161/22 oraz cyt. tam orzecznictwo).
Reasumując, dokonując kontroli zakresu odpowiedzi organu na zadane w piśmie z dnia 11 sierpnia 2025 r. pytania Sąd doszedł do przekonania, że odpowiedź organu jest zupełna i prawidłowa. Na wszystkie bowiem pytania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie udzielił odpowiedzi w takim zakresie w jakim dysponował informacją publiczną. Pozostałe, poruszone we wniosku zagadnienia nie stanowiły informacji publicznej lub Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie nie był organem zobowiązanym do ich udzielenia bowiem ich nie posiadał.
Podkreślenia wymaga, że organ, który nie jest w posiadaniu żądanej informacji publicznej, nie ma obowiązku jej udostępnienia (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Nie ma również obowiązku wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Organ nie może udostępnić informacji, której sam nie posiada bez względu na to, czy zdaniem wnioskodawcy winien nią dysponować (por. wyrok WSA w Krakowie z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SAB/Kr 83/20).
W niniejszej sprawie organ niewątpliwe nie zlekceważył złożonego przez stronę wniosku. Wniosek wpłynął do organu w dniu 20 sierpnia 2025 r. Odpowiedzi na obszerny, formułujący wiele pytań wniosek udzielono w dniu 2 września 2025 r. Organ rozpoznał zatem złożony wniosek w przewidzianym przepisami prawa terminie 14 dni.
Wskazać należy, że skarżący w skardze nie sformułowali żadnych konkretnych zarzutów dotyczących braku odpowiedzi na poszczególne pytania wniosku, ogólnikowo zarzucając, że informacja publiczna została im udostępniona w niewystarczającym stopniu. Stanowisko to nie jest uzasadnione. Organ udzielił odpowiedzi w zakresie wszystkich pytań wniosku, udostępniając informację, wskazując, że nie posiada informacji lub wyjaśniając, że dana informacja nie stanowi informacji publicznej i z jakiego powodu. Oceny organu w tym zakresie są prawidłowe i znajdują potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych.
W tej sytuacji, wobec braku bezczynności organu w rozpoznaniu złożonego wniosku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).