III SAB/Gd 40/23

III SAB/Gd 40/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-04-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak /przewodniczący/
Bartłomiej Adamczak
Jolanta Sudoł /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1-3, art. 4, art. 6, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 14
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 par. 1 pkt 1,  par. 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w S. na bezczynność Prezydenta Miasta Słupska w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta Słupska do rozpoznania wniosku S. z siedzibą w S. z dnia 20 listopada 2022 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta Słupska nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezydenta Miasta Słupska na rzecz skarżącego S. z siedzibą w S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Stowarzyszenie Rozwoju I. z siedzibą w S. (dalej w skrócie jako - "stowarzyszenie" lub "skarżące stowarzyszenie") wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Słupska w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Stowarzyszenie zarzuciło Prezydentowi Miasta Słupska naruszenie przepisów:
1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych
w zakresie, w jakim każdy człowiek ma prawo do otrzymywania
i rozpowszechniania wszelkich informacji poprzez jego niezastosowanie,
co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia praw obywatelskich;
2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez
jego niezastosowanie, skutkujące nieudostępnieniem informacji publicznej
na wniosek, a tym samym pozbawienie obywatela możliwości realizacji prawa
do informacji;
3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie
do informacji do publicznej (dalej jako: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim przepis
ten stanowi o tym, że informacja publiczna, która nie została udostępniona
w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana
na wniosek, a podmiot jest zobowiązany w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku do udostępnienia informacji lub poinformowania wnioskodawcy
o przedłużeniu terminu potrzebnego na rozpatrzenie wniosku, poprzez nieudostępnienie informacji publicznej w zakreślonym ustawowo terminie;
4) art. 16 ust. 1 w zw. z art. 13 u.d.i.p. poprzez ich niezastosowanie, co skutkowało brakiem wydania decyzji administracyjnej w zakreślonym ustawowo terminie.
W złożonej skardze stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia
20 listopada 2022 r. w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Z uzasadnienia skargi wynika, że w dniu 4 listopada 2022 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, stowarzyszenie wystąpiło do Prezydenta Miasta Słupska
z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej: "na podstawie art. 61 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie
do informacji publicznej wnioskuję o pliki tekstowe autorskich tekstów Pana M. D., które były przedmiotem umowy o dzieło nr [...] z dnia
19 sierpnia 2022 r. Jednocześnie proszę o informację, kiedy wpłynęły powyższe teksty na adres mailowy wip@um.slupsk.pl (skan maila) oraz skan rachunku za wykonane dzieło". W uzyskanej 17 listopada 2022 r. odpowiedzi organ wskazał, że mail z tekstami wpłynął w dniu 5 września 2022 r. Organ przesłał też skan maila, z którego wynika,
że pliki z wierszami były w formacie doc oraz przesłał pliki tekstowe przeformatowane do formatu Pdf. Dodatkowo skan maila nie wskazywał, że wykonawca dzieła przesłał pliki na adres mailowy: "wip@um.slupsk.pl", a jedynie wymianę mailową pomiędzy urzędnikami o adresach mailowych" "[...]@um.slupsk.pl" oraz "[...]@um.slupsk.pl". Rachunek o dzieło określał jedynie kwotę z umowy, tj. 10.000 zł bez rozliczenia.
Następnie w dniu 20 listopada 2022 r. stowarzyszenie wystąpiło o uzupełnienie odpowiedzi, wnosząc o pliki tekstowe z wierszami zgodnie z oryginałami przesłanymi w mailu (pliki były w formacie doc, a nie w Pdf), oczekując oryginalnych, a nie przetworzonych przez urzędników plików. Ponadto, stowarzyszenie zażądało oryginalnego maila z tekstami (najlepiej w opcji "forwarding" - "prześlij dalej"), a nie skanu maila przesyłanego pomiędzy urzędnikami oraz rachunku za dzieło z rozliczeniem, a nie tylko kwotą znaną z umowy (koszty uzyskania przychodu, zaliczka na podatek, kwota wypłacona) chyba, że urząd wypłacił pełną kwotę 10.000 zł.
Do dnia złożenia skargi będąca przedmiotem wniosku z dnia 20 listopada
2022 r. informacja publiczna nie została stowarzyszeniu udostępniona.
W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotem złożonego wniosku jest informacja publiczna. Przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji RP stanowi normatywną podstawę prawa do informacji publicznej, tj., że obywatel ma prawo
do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Informacje, o których udostępnienie stowarzyszenie wystąpiło stanowią przedmiot konstytucyjnego uprawnienia, bowiem stanowią informacje o działalności osób pełniących funkcje publiczne w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym.
Ponadto, zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych,
to wnioskodawca określa w swoim wniosku, w jakiej formie i w jaki sposób chciałby otrzymać żądane informacje. Sposób udostępnienia należy odnosić do tego,
w jaki sposób uzyska się informację, a zatem oznacza on tryb, w jakim wnioskodawca domaga się, aby udzielono mu informacji. Podmiot zobowiązany nie może natomiast odmówić udostępnienia informacji publicznej w sposób wskazany we wniosku,
jeżeli dysponuje środkami technicznymi umożliwiającymi udostępnienie informacji w żądanej formie i w żądany sposób. Natomiast tylko wiarygodna (uzasadniona) informacja o braku żądanej dokumentacji zwalnia organ z jej udostępniania.
Z obowiązku udostępnienia posiadanej informacji w formie wskazanej we wniosku organ mógłby być zwolniony jedynie w sytuacji braku środków technicznych niezbędnych do przekształcenia dokumentacji.
W związku z powyższym organ był zobowiązany do udostępnienia żądanej informacji w podanej przez stowarzyszenie formie. Z powodu nieudostępnienia informacji w ustawowym terminie i zgodnie z wnioskiem organ pozostaje
w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Słupska wniósł o oddalenie skargi wskazując, że wszystkie żądane przez skarżące stowarzyszenie dane i informacje zostały mu przekazane.
W ocenie organu, nie ma żadnego obowiązku przekazywania wnioskodawcy oryginalnych plików w formacie doc. Przedmiotem wniosku jest bowiem informacja publiczna, którą jest wyłącznie treść danej wiadomości, pisma lub umowy.
Stowarzyszenie tę informację, a mianowicie treść wierszy uzyskanych przez organ
w wyniku zawartej umowy o dzieło, bezspornie otrzymało. Skarżące Stowarzyszenie
nie miało natomiast prawa podmiotowego do żądania wydania tych treści w "plikach oryginalnych". Jak podkreślono, takie pliki nie istnieją, technicznie nie ma bowiem czegoś takiego jak "pliki oryginalne". Każdy plik powielony celem jego wysłania dalej jest jedynie kopią i nie ma technicznej możliwości przekazania skarżącemu tych samych dokładnie plików, które organ otrzymał. Organ wskazał ponadto,
że w momencie udzielenia informacji dysponował tylko plikami w formacie
Pdf zawierającymi żądane informacje.
Także nieporozumieniem wydaje się żądanie wydania "oryginalnego maila
z tekstami". Takie mail został skarżącemu przesłany, jego treść znajduje się właśnie
w przekazanej wnioskodawcy korespondencji "między urzędnikami", które same stanowią właśnie oryginalną wiadomość artysty z dnia 5 września 2022 r. "przesłaną dalej". Żądana informacja została więc skarżącemu wydana. Natomiast dane chronione w postaci prywatnego adresu email artysty zostały zanonimizowane celem ochrony danych osobowych. Skarżącemu zostały również wydane wszystkie posiadane przez organ informacje i dokumenty dotyczące rozliczenia przedmiotowego dzieła, w tym stosowny rachunek. Wszystkie żądane informacje zostały skarżącemu przekazane wiadomościami email z dnia 17 listopada i 5 grudnia 2022 r. W związku z powyższym skarga jest nieuzasadniona, organ nie jest w zwłoce i w sprawie nie zachodzi żadna bezczynność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.
Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 529, dalej powoływanej jako p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1).
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że przedmiotowa skarga podlega uwzględnieniu.
W niniejszej sprawie skarżące stowarzyszenie zarzuca Prezydentowi Miasta Słupska bezczynność w sprawie udzielenia informacji publicznej objętej wnioskiem datowanym na dzień 20 listopada 2022 r.
We wniosku tym stowarzyszenie domagało się: plików tekstowych z wierszami zgodnie z oryginałami przekazanymi w mailu, które zostały przesłane w formacie doc, a nie w formacie pdf (oryginalne pliki zostały bowiem przetworzone); oryginalnego maila z tekstami (w opcji "forwarding" - "prześlij dalej"), a nie skanu maila przesyłanego pomiędzy urzędnikami, a także rachunku za dzieło z rozliczeniem, a nie tylko z kwotą znaną z umowy (koszty uzyskania przychodu, zaliczka na podatek, kwota wypłacona). Treść przedmiotowego wniosku skarżącego stowarzyszenia została również przywołana na początku niniejszego uzasadnienia.
Tryb udostępniania informacji w całości reguluje ustawa z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., zwana dalej - "u.d.i.p." lub "ustawą").
W postępowaniu toczącym się na podstawie u.d.i.p. nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z ze zm., dalej - "k.p.a.", z wyjątkiem, o którym mowa w art. 16 ust. 2 u.d.i.p.), wobec czego przed wniesieniem skargi nie ma obowiązku wyczerpania trybu przewidzianego w art. 53 § 2b p.p.s.a., a zatem nie zachodziła konieczność wniesienia ponaglenia, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2020 r., I OSK 1917/18 i 21 listopada 2019 r., I OSK 4287/18).
Na gruncie przepisów u.d.i.p. realizacja prawa dostępu do informacji publicznej w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1-3) wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek.
Po pierwsze, przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., po drugie adresatem żądania musi być podmiot zobowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., a po trzecie, żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udzielenie (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.).
Nie było w rozpoznawanej sprawie kwestionowane, że dokumenty żądane przez skarżące stowarzyszenie stanowią informacją publiczną a Prezydent Miasta Słupska jest podmiotem zobowiązanym do jej udzielenia.
Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Przy czym, organami władzy publicznej, w rozumieniu powołanego przepisu, są też organy samorządu terytorialnego, a więc organy gminy, powiatu i województwa (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 94).
Zgodnie przy tym z treścią art. 2 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, a od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.
Natomiast stosownie do art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek i otwiera ustawowy termin do jego załatwienia. Jednakże, dopiero skuteczne doręczenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest warunkiem powstania po stronie jego adresata obowiązku jego rozpatrzenia. Natomiast w przypadku wniosków składanych drogą elektroniczną, ustawowy czternastodniowy termin od momentu wpływu wniosku do właściwego podmiotu, liczy się od momentu zarejestrowania go na serwerze odbiorcy (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 maja 2017 r., II SAB/Go 181/16).
Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Z kolei rodzaje informacji, które ustawa w ramach katalogu otwartego uznaje w szczególności za informację publiczną, określone zostały w art. 6 u.d.i.p. Udostępnianiu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o ich organizacji oraz o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i lit. d u.d.i.p.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.i.p., informację publiczną stanowi również informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym m.in. o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (pkt 3 lit. a) oraz dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności m.in. treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (pkt 4 lit. a). Podobnie informacją taką są dane o majątku jednostek samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.).
Informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów. Zdaniem Sądu, wskazane przez skarżące stowarzyszenie we przedmiotowym wniosku informacje i dokumenty stanowią informację publiczną, skoro informacje te wiążą się z funkcjonowaniem i działalnością organu w ramach zadań publicznych wynikających z powołanych wyżej przepisów, w tym z wydatkowaniem środków publicznych.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
Jeżeli zaś informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).
Co do zasady, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnymi z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonymi we wniosku (art. 14 ust. 1).
Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2).
Przepisy prawa nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el.).
Niemniej, pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej oznacza w praktyce niepodjęcie stosownych czynności w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. Bezczynność polega zatem zasadniczo na nieudostępnieniu informacji (zaniechaniu rozpatrzenia wniosku), względnie na niewydaniu decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1), jak też na niepoinformowaniu wnioskodawcy, że organ nie dysponuje żądaną informacją lub też, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Jednak, co istotne, w stosunku do informacji, która ze względu na swój charakter jest informacją publiczną i może być udostępniona, stan bezczynności ustaje zasadniczo w sytuacji, gdy organ udostępni żądaną informację w zakresie i w formie określonej we wniosku przez podmiot zainteresowany jej uzyskaniem.
Przechodząc do dalszych rozważań, to w realiach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, iż pismo z dnia 20 listopada 2022 r. stanowiło kolejny wniosek skarżącego stowarzyszenia o udzielenie informacji publicznej dotyczącej inicjatywy lokalnej "[...]". Wynika to jednoznacznie z treści przedmiotowego wniosku, przy czym na wcześniejszy wniosek z dnia 4 listopada 2022 r. skarżące stowarzyszenie uzyskało odpowiedź od organu, otrzymując m.in. przetworzone pliki tekstowe w formacie pdf i rachunek (bez rozliczenia). Jak już wskazano, skarżące stowarzyszenie we wniosku z dnia 20 listopada 2022 r. domagało się oryginalnych plików tekstowych przesłanych mailem w formacie doc., oryginalnego maila z tekstami przesłanego przez autora (na adres wip@um.slupsk.pl) oraz rachunku za dzieło z rozliczeniem.
Bezsporne było sprawie, że na przedmiotowy wniosek skarżącego stowarzyszenia z dnia 20 listopada 2022 r. Prezydent Miasta Słupska nie udzielił odpowiedzi. Wniosek ten nie został więc rozpoznany przez Prezydenta Miasta Słupska w ustawowym terminie (art. 13 ust. 1), jak też organ nie skorzystał z możliwości przedłużenia terminu do udostępnienia informacji publicznej. Takie zachowanie się organu polegające na nie udzieleniu odpowiedzi, w ocenie Sądu, pozwala na skuteczne postawienie w realiach rozpoznawanej sprawy zarzutu bezczynności w rozpoznaniu wniosku datowanego na dzień 20 listopada 2022 r.
Prezydent Miasta Słupska w odpowiedzi na skargę podnosił, że wszystkie żądane informacje i rachunek zostały skarżącemu stowarzyszeniu udostępnione ("wszystkie żądane przez skarżącego dane i informacje zostały mu przekazane"), a także wskazał, że dysponował w momencie udzielania informacji tylko plikami w formacie pdf, a treść oryginalnego maila autora znajduje się w korespondencji "między urzędnikami". W aspekcie tych wyjaśnień, należy stwierdzić, że jeżeli organ uznał, że żądane dokumenty i informacje zostały skarżącemu udostępnione, w tym rozliczony rachunek, a także że pliki tekstowe nie mogą zostać udostępnione w formacie doc. oraz że nie ma oryginalnego maila od autora przesłanego na adres wip@um.slupsk.pl, to powinien dać temu wyraz, udzielając w tym przedmiocie stosownej odpowiedzi wnioskodawcy. Jednocześnie organ powinien również wyjaśnić w sposób przejrzysty i nie budzący wątpliwości przyczyny istniejącego stanu rzeczy, w tym braku możliwości udostępnienia plików w pierwotnie przesłanym formacie doc.
Jest oczywiste, że organ do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej, chcąc "uniknąć" bezczynności, nie może (i nie powinien) zachowywać się biernie. Nawet w sytuacji, gdy wpływają kolejne wnioski od tego samego podmiotu. Próby podjęcia udzielenia odpowiedzi na żądaną informację w odpowiedzi na skargę, nie można zaaprobować. Zarówno przedmiotowa odpowiedź oraz przedstawiona w niej argumentacja, nie może zwolnić organu od ciążącego na nim obowiązku odniesienia się do wniosku o udostępnienie informacji publicznej, który to obowiązek wynika z przywołanych powyżej przepisów ustawy. Jak już zaznaczono w rozważaniach bezczynność może polegać nie tylko na zaniechaniu rozpatrzenia wniosku ale również na niepoinformowaniu wnioskodawcy, o tym że organ nie dysponuje żądaną informacją czy o braku możliwości jej udostępnienia zgodnie z żądaniem. Należy przy tym zaznaczyć, że z treści przepisu art. 14 u.d.i.p. wynika wprost, że to wnioskodawca określa w swoim wniosku, w jakiej formie i w jaki sposób chciałby otrzymać żądane informacje. Sposób udostępnienia należy odnosić do tego, w jaki sposób uzyska się informację, a zatem oznacza on tryb, w jakim wnioskodawca domaga się, aby udzielono mu informacji. Podmiot zobowiązany nie może natomiast odmówić udostępnienia informacji publicznej w sposób wskazany we wniosku, jeżeli dysponuje środkami technicznymi umożliwiającymi udostępnienie informacji w żądanej formie i w żądany sposób.
W takiej sytuacji dysponent informacji publicznej jest związany sposobem udostępnienia wskazanym we wniosku i nie może go bez zgody wnioskodawcy modyfikować. Celem podmiotu zobowiązanego powinno być udzielenie odpowiedzi w formie i na zasadach, jakie wybrał wnioskodawca. W tym też zakresie decydująca jest wola wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2022 r., w sprawie III OSK 1165/21).
Podkreślić również należy, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność, decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63). Nie może zatem budzić wątpliwości, że w dacie wniesienia skargi, jak również w dacie orzekania przez Sąd, Prezydent Miasta Słupska pozostawał w bezczynności wobec przedmiotowego wniosku skarżącego stowarzyszenia. Organ bowiem nie udzielił na niego jakiejkolwiek odpowiedzi, co pozwala na stwierdzenie, że dopuścił się on bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W konsekwencji też na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązano organ do rozpoznania powyżej opisanego wniosku z dnia 20 listopada 2022 r. w terminie 14 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wytyczne dotyczące dalszego postępowania wynikają z poczynionych rozważań i nakładają na organ obowiązek odniesienia się do złożonego wniosku, w tym także do powiadomienia o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z żądaniem.
Jednoczenie Sąd był zobowiązany nie tylko do stwierdzenia, czy w sprawie organ dopuścił się bezczynności lecz także czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. I tak, w rozpoznawanej sprawie, Sąd stwierdzając, że organ dopuścił się bezczynności, stwierdził że bezczynność organu nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Orzekając w zakresie uregulowanym w przepisie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne (por. m.in. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r.; sygn. akt II SAB/Bk 38/17; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2017 r.; sygn. akt II SAB/Łd 13/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r.; sygn. akt II SAB/Kr 35/17). Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Oceny sposobu prowadzenia postępowania pod kątem bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2015 r.; sygn. akt II OSK 652/15), co nakazuje uwzględniać m.in. stopień zaniedbań ze strony organu i naruszenia terminów załatwienia sprawy, obiektywną sytuację w jakiej działa oraz sposób zachowania tak organu, jak i strony.
Tak więc, kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami i regulacjami prawnymi Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za taką oceną przemawia przede wszystkim okoliczność nie ignorowania przez organ innych wniosków skarżącego stowarzyszenia składanych w związku z inicjatywą lokalną "[...]". Tym samym nie można uznać, aby zachowanie się organu stanowiło przejaw uporczywości w braku udzielenia informacji lub aby jego postępowanie wynikało ze złej woli.
Na zakończenie trzeba zaznaczyć, że sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Innymi słowy, nie rozpoznaje i nie rozstrzyga spraw w zastępstwie organów. Rolą sądu nie jest też czynienie w sprawie ustaleń za organ rozpatrujący sprawę, nawet jeżeli w aktach sprawy znajdują się dokumenty mające dla sprawy istotne znaczenie. Zadaniem Sądu jest wyłącznie poddanie kontroli legalności podejmowanych przez organ działań lub zaniechań.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego stowarzyszenia kwotę wpisu sądowego w wysokości 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).