VIII SAB/WA 34/23

VIII SAB/Wa 34/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-08-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący/
Marek Wroczyński
Sławomir Fularski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę na bezczynność
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 5 ust. 1-2, art. 6, art. 13 ust. 1,  art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 10 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi J. D. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 22 listopada 2022 r. J. D. (dalej jako "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") na podstawie art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r.
o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako "u.d.i.p.") zwróciła się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej jako "organ" lub "PPIS") o udzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem:
1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?
2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?
3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?
8. Za ile z nich wypłacono odszkodowanie?
9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne
z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych
w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?
11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?
Pismem z 8 grudnia 2022 r. znak: [...]. organ poinformował wnioskodawczynię, że udostępnianie przez organy administracji informacji o sprawach publicznych, jest regulowane przepisami u.d.i.p. Przepisy te regulują w całości sposób realizacji służącego obywatelom określonego w art. 61 Konstytucji RP prawa do informacji o działalności organów władzy publicznej i osób pełniących funkcje publiczne. Przepisy te regulują m.in. czym jest informacja publiczna, zasady i tryb udostępnienia informacji publicznej, w tym udostępnienia informacji publicznej na wniosek.
PPIS wskazał, że zakres pytań oznaczonych w piśmie numerami 1, 3, 6 i 8-12, nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. W świetle art. 6 ust. 1 u.d.i.p., za informację publiczną uważa się każdą informację dotyczącą sfery faktów i danych, wykonywanych lub odnoszących się do władz publicznych, a także odnoszących się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Zatem informacją publiczną jest w świetle przepisów art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są te organy władzy publicznej, które są w posiadaniu takich informacji. Udostępnieniu na wniosek nie podlega zatem informacja nie będąca informacją publiczną w rozumieniu przepisów ww. ustawy lub informacja publiczna nie będąca w posiadaniu organu.
Organ wyjaśnił, że odpowiedź na zagadnienia zawarte w pytaniach 1, 3, 6 i 8-12 wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 24 listopada 2022 r. nie może zostać udostępniona, gdyż nie znajduje się w posiadaniu PPIS. Państwowa Inspekcja Sanitarna nie jest organem powołanym do udzielania szczegółowych informacji medycznych z zakresu szczepień ochronnych oraz składów preparatów szczepionkowych. Rolę taką pełnią producenci szczepionek, konsultanci do spraw szczepień, a także lekarze kwalifikujący do szczepień, którzy posiadają niezbędną wiedzę z zakresu szczepień ochronnych. Organy administracji publicznej, w tym również PPIS, nie przeprowadzają badań naukowych dotyczących oceny bezpieczeństwa, skuteczności szczepionek dopuszczonych do obrotu i stosowania
w Polsce, w tym wskazań i przeciwskazań do szczepień, nie wykonują badań podstawowych z zakresu immunologii, immunopatologii lub epidemiologii. Ponadto PPIS nie sporządza na wniosek o udostępnienie informacji publicznej opinii prawnych, medycznych lub innych eksperckich, nie udostępnia i nie interpretuje treści przepisów, nie udziela wyjaśnień i nie toczy polemiki a także nie udziela informacji dotyczących zadań i kompetencji innych organów administracji publicznej, gdyż nie mieści się to
w pojęciu udostępniania informacji publicznej, w rozumieniu przepisów u.d.i.p.,
a jedynie udostępnia informacje i dokumenty będące w jego posiadaniu, przez niego wytworzone, przez niego przetwarzane lub mu przekazane, jeśli zawierają żądaną we wniosku informację.
W odpowiedzi na pytanie 2 i 4 organ poinformował, że nie prowadzi rejestru osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień, a także nie prowadzi analizy dotyczącej odroczonych szczepień przez lekarzy. Wykaz przeciwwskazań do szczepień jest ustalany przez producenta szczepionki i znajduje się w Charakterystyce Produktu Leczniczego każdego preparatu szczepionkowego dostępnej na stronie internetowej: https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public.
Odpowiadając na pytanie 5 PPIS wskazał, że w ciągu ostatnich 5 lat nie nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego.
W odpowiedzi na pytanie 6 organ poinformował, że od początku rejestracji
zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych w Powiatowej Stacji Sanitarno -Epidemiologicznej w [...] nie odnotowano przypadków śmiertelnych.
W odpowiedzi na pytanie 7 PPIS wskazał, że wśród szczepionych dzieci z terenu [...], w 2018 r wystąpił 1 odczyn. W latach 2019 i 2020 nie odnotowano ciężkich przypadków odczynów poszczepiennych. W 2021 r. wystąpiło 7 i w 2022 r. wystąpiły 3 ciężkie odczyny poszczepienne u osób dorosłych, po szczepieniu przeciwko wirusowi SARS-CoV-2. Ponadto organ poinformował, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza
w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Podstawę do opracowania Programem Szczepień Ochronnych na dany rok stanowią przepisy prawa powszechnie obowiązującego zawarte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 8753) oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 28 grudnia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. 2021 poz. 2441). Niniejsze przepisy określają grupy osób i choroby zakażeń, których dotyczy obowiązek szczepień. Terminy szczepień w Programie Szczepień Ochronnych są określane z uwzględnieniem faktu, że każda występująca
w Polsce, a także występująca wciąż na świecie choroba zakaźna niesie ryzyko dla zdrowia i życia osoby narażonej. Zachorowanie na chorobę zakaźną zawsze jest związane z wystąpieniem lub ryzykiem wystąpienia takich negatywnych konsekwencji jak: cierpienie związane z chorobą, powstania trwałego uszczerbku na zdrowiu albo śmierci w wyniku przebiegu klinicznego samego zachorowania lub występujących
w jego efekcie powikłań. W związku z powyższym szczepienia ochronne wykonywane są w terminach, które pozwalają zabezpieczyć dziecko w możliwie wczesnym okresie życia. Informacje dotyczące immunogenności, bezpieczeństwa oraz wieku, począwszy od którego szczepionka może być podana dziecku, są zawarte w Charakterystyce Produktu Leczniczego każdej szczepionki. Program Szczepień Ochronnych jest realizowany wyłącznie szczepionkami, które przeszły rygorystyczne badania w zakresie zarówno ich immunogenności jak również bezpieczeństwa i na tej podstawie - zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi lub wspólnotowymi - zostały dopuszczone do obrotu na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.
W piśmie z 28 grudnia 2022 r. wnioskodawczyni podniosła, że powodem nie wykonania szczepień ochronnych jest troska o zdrowie bezpieczeństwo jej dziecka W. Po raz kolejny zadała pytania dotyczące podania prawdopodobieństwa wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych u jej dziecka, składu poszczególnych szczepionek oraz celu ich stosowania.
W odpowiedzi na powyższe, organ pismem z 23 stycznia 2023 r. podkreślił że Państwowa Inspekcja Sanitarna nie jest organem powołanym do udzielania szczegółowych informacji medycznych z zakresu szczepień ochronnych oraz składów preparatów szczepionkowych. Rolę taką pełnią lekarze kwalifikujący do szczepień, którzy posiadają niezbędną wiedzę z zakresu szczepień ochronnych, konsultanci do spraw szczepień, a także producenci szczepionek. Informacje dotyczące immunogenności, bezpieczeństwa oraz wieku, począwszy od którego szczepionka może być podana dziecku, są zawarte w Charakterystyce Produktu Leczniczego każdej szczepionki. Należy podkreślić, że Program Szczepień Ochronnych jest realizowany wyłącznie szczepionkami, które przeszły rygorystyczne badania w zakresie zarówno ich immunogenności jak również bezpieczeństwa i na tej podstawie - zgodnie
z obowiązującymi przepisami krajowym lub wspólnotowymi - zostały dopuszczone do obrotu na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Wykaz przeciwwskazań do szczepień jest ustalany przez producenta szczepionki i znajduje się w Charakterystyce Produktu Leczniczego każdego preparatu szczepionkowego.
Wnioskodawczyni w kolejnym piśmie z 16 lutego 2023 r. ponownie przedstawiła własne poglądy dotyczące szczepień.
W piśmie z 27 marca 2023 r. organ wezwał wnioskodawczynię oraz jej małżonka do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka W. D..
Pismem z 17 kwietnia 2023 r. wnioskodawczyni wniosła skargę na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji, zarzucając PPIS naruszenie art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 u.d.i.p. przez nieudzielnie informacji publicznej zgodnie
z żądanym zakresem. Skarżąca wniosła o zobowiązanie PPIS do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi. Na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U z 2011r. Nr 34, poz. 173) w związku z art. 149 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniosła o orzeczenie, że bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nadto wniosła o wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 ww. ustawy w maksymalnej wysokości określonej
w art. 154 § 6 oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że PPIS wykonując czynności naruszył art. 6 Kpa, jak i naruszył przepisy dotyczące udostępniania informacji publicznej.
Skarżąca wskazała, że w odpowiedzi na wezwanie do wykonania obowiązku szczepień ochronnych złożyła pismo o udostępnienie informacji dotyczących składu szczepionek ich toksyczności dla organizmu, o bezpieczeństwo jak i przedstawienie badań klinicznych oraz mikrobiologicznych tych preparatów. Na swoje pytania otrzymała "ogólną" odpowiedź, że PPIS nie jest jednostką naukowo - badawczą a odpowiedzi na pytania może uzyskać od producentów preparatów oraz instytutów naukowych. Organ administracji publicznej nie udostępnił żądanej informacji ani też nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 u.d.i.p., czym naruszył 14 dniowy termin o którym mowa
w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Zdaniem skarżącej za uzasadnione w związku z tym należy uznać zobowiązanie PPIS do ukarania odpowiedzialnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy
w terminie na podstawie art. 38 Kpa, gdyż wnioskowane informacje są niezbędne, aby móc świadomie podjąć decyzję dotyczącą szczepienia dziecka.
W odpowiedzi na skargę, organ reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego wniósł o odrzucenie, ewentualnie oddalenie skargi, zasądzenie kosztów
postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu pełnomocnik organu wskazał, że skarga narusza przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 53 § 2b, z uwagi na fakt, że skarżąca nie wniosła ponaglenia do organu. Skarga jest bezzasadna, ponieważ organ szczegółowo odpowiedział na pytania skarżącej zawarte we wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jednocześnie informując, że nie posiada wszystkich żądanych przez stronę informacji (w zakresie części zadanych pytań będących przedmiotem skargi), w związku z czym, żądanie strony nie mieści się w katalogu informacji publicznej.
Dodatkowo podniósł, że w ocenie organu w niniejszej sprawie skarżąca nadużywa prawa do informacji publicznej ponieważ próbuje wykorzystać instytucje informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność działania administracji i innych organów władzy publicznej. W ocenie organu, poprzez ciągłe zadawanie pytań i wnioskowanie o udzielenie informacji publicznej skarżąca próbuje uniemożliwić wykonanie szczepień ochronnych
u swoich dzieci.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu jako bezzasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z 6 września 2001 r.
o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania (art. 1 - 2 u.d.i.p.). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznawania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a. oraz art. 21 u.d.i.p.
Na wstępie, w związku z wnioskiem pełnomocnika organu o odrzucenie skargi wyjaśnić należy, że w postępowaniu toczącym się na podstawie u.d.i.p. nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej "Kpa") – z wyjątkiem, o którym mowa w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. – wobec czego przed wniesieniem skargi nie ma obowiązku wyczerpania trybu przewidzianego w art. 53 § 2b p.p.s.a., a zatem nie zachodziła konieczność wniesienia ponaglenia, o którym mowa w art. 37 Kpa. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2020 r., I OSK 1917/18 i 21 listopada 2019 r., I OSK 4287/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1).
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność
w udzieleniu informacji publicznej, sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona przez skarżącą skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z obowiązującym w orzecznictwie i literaturze poglądem, o bezczynności na gruncie u.d.i.p. można mówić wówczas, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji z mocy art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., w określonym w art. 13 ust.1 tej ustawy terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku nie udziela jej, nie wskazuje innego terminu jej udostępnienia, nie dłuższego niż 2 miesiące od dnia wpłynięcia wniosku, oraz przyczynach niezachowania terminu czternastodniowego (art. 13 ust. 2), ewentualnie nie wydaje decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej lub umarzającej postępowanie (art. 16). Podjęcie powyższych czynności uzależnione jest jednak od stwierdzenia
w pierwszej kolejności, że wniosek dotyczy informacji mającej charakter informacji publicznej (art. 1 ust. 1). Jeżeli bowiem wniosek nie dotyczy informacji publicznej, jego adresat winien jedynie powiadomić wnioskodawcę o tej okoliczności, natomiast skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, nie może wówczas zostać uwzględniona. Dla oceny, czy w niniejszej sprawie zaistniała bezczynność
w załatwieniu wniosku skarżącej konieczne jest więc ustalenie w pierwszym rzędzie tego, czy PPIS jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej,
a następnie, czy żądanie skarżącej dotyczy informacji publicznej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się skarżąca, jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącą informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (por. P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i nast. wraz z powołanym orzecznictwem).
Należy podkreślić, że zakwalifikowanie PPIS, jako podmiot objęty dyspozycją art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. oraz przypisanie żądanym przez skarżącą informacjom charakteru informacji publicznej - nawet przy braku podjęcia przez ten organ na skutek wniosku skarżącej czynności wymienionych na wstępie - również nie przesądza o bezczynności w załatwieniu tego wniosku. Z obowiązków tych podmiot objęty regulacją art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. zwolniony jest bowiem także wówczas, gdy nie posiada żądanej informacji (nawet gdy ma ona walor informacji publicznej). Z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. wprost bowiem wynika, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. W razie niedysponowania żądaną informacją publiczną, po stronie adresata wniosku nie powstaje zatem również obowiązek wydania decyzji przewidzianej w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W orzecznictwie podkreśla się bowiem, że wskazanie, iż podmiot, do którego skierowano żądanie udzielenia informacji publicznej, informacji tej nie posiada, nie stanowi odmowy jej udzielenia. W takiej sytuacji adresat wniosku – tak jak i w przypadku żądania informacji niebędącej informacją publiczną – zobowiązany jest jedynie powiadomić pisemnie wnioskodawcę o tym fakcie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 września 2002 r., sygn. akt II SAB 289/02 i z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1644/09; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2012 r., II SAB/Wa 103/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach
z dnia 5 listopada 2008 r., SAB/Ke 42/08; opubl. w CBOSA).
Nie ma wątpliwości, że PPIS należy do podmiotów zobowiązanych do udostępniania posiadanych przez siebie informacji publicznych. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Do organów władzy publicznej niewątpliwie zaś należą państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej Stosownie (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 195 ze zm., dalej jako "u.p.i.s." - art. 10 ust. 1 pkt 3).
Przechodząc do oceny charakteru żądanych przez skarżącą informacji wyjaśnić należy, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Stosownie do pierwszego z tych przepisów, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z kolei przepis art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych, rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów, przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02, Lex nr 78063; z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1846/18, Lex nr 2865097).
W orzecznictwie przyjęto, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2
w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego,
w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 119/18; opubl. w CBOSA). Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy
z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych
u ludzi (Dz. U. z 2021 r. poz. 2069 ze zm., dalej jako "u.z.z.ch.z.") oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. Nr 254, poz. 1711, dalej jako "r.n.o.p."). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są
w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).
Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów
z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej
z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.
Brak wywiązania się z obowiązku zgłoszenia przez wskazane podmioty niepożądanego odczynu poszczepiennego, zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia lub wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną, stosownie do art. 52 u.z.z.ch.z. podlega karze grzywny. Uprawnienie do orzeczenia grzywny w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, a zatem informacja o ilości takich grzywien ma walor informacji publicznej, jako związana z działalnością wskazanych organów.
W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazać zaś należy, że z art. 17 u.z.z.ch.z. wynika, iż organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane im przez lekarzy sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 753 ze zm.). Z kolei ze wzorów tego rodzaju sprawozdań określonych w załącznikach nr 4 i 5 wskazanego rozporządzenia, jedynie zbiorczo wskazano liczbę osób poddanych szczepieniom w danym kwartale (to jest bez przekazywania organom inspekcji sanitarnej szczegółowych personaliów i danych dotyczących osób zaszczepionych) oraz liczbę osób, które uchyliły się w danym kwartale od obowiązku szczepień. W tym zakresie wzór wskazuje na konieczność dołączania do sprawozdania imiennego wykazu osób uchylających się od obowiązku szczepień, a więc z pominięciem innego rodzaju danych dotyczących tej grupy osób. Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań.
Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje także kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku
z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, by informacje te pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.
Odnosząc powyższe rozważania do treści pytań zawartych we wniosku skarżącej z 22 listopada 2022 r., uznać należy, że jedynie informacje objęte punktami: 2. (liczba szczepień odroczonych z powodu wystąpienia przeciwwskazań), 3. (statystyki wykonanych szczepień u osób narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej), 5. (ilość grzywien nałożonych na lekarzy z uwagi na niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego), 6. (ilość niepożądanych odczynów poszczepiennych
w postaci zgonu), 7. (ilość i rodzaj zgłoszonych niepożądanych odczynów poszczepiennych) i 8. (ilość wypłaconych odszkodowań za odczyny poszczepienne), dotyczyły informacji publicznych w rozumieniu u.d.i.p. Organ pismem z 8 grudnia 2022 r. odniósł się do wszystkich tych pytań, przy czym co do pytania 2 poinformował skarżącą, że nie prowadzi rejestru osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień. Odnosząc się do pytania z punktu 3 należy zauważyć, że pytanie to nie zostało sformułowane w sposób jasny i niewzbudzający wątpliwości. Pierwsza część zapytania - wskazująca, że ogniska odry są związane z migracjami, ponieważ chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej - nie koresponduje
z właściwym pytaniem. Natomiast na właściwą część pytania skarżącej dotyczącą tego, jakie są statystyki wykonywania szczepień u osób narodowości romskiej, czeczeńskiej
i ukraińskiej za ostatnie pięć lat na terenie działania organu - skarżąca uzyskała odpowiedź organu, który podał, że żądana informacja nie znajduje się
w jego posiadaniu. W ocenie Sądu, skoro organ nie posiada takiej wiedzy
i poinformował o tym wnioskodawczynię, nie zachodzi w tym przypadku bezczynność.
Należy podkreślić, że w sytuacji, w której organ w odpowiedzi na wniosek
o udostępnienie informacji publicznej, informuje wnioskodawcę, że nie dysponuje żądaną informacją, nie można mu skutecznie zarzucić bezczynności w załatwieniu wniosku. Jest to bowiem zgodna z prawem forma załatwieniu wniosku w przypadku nieposiadania przez jego adresata żądanej informacji publicznej. Sąd administracyjny nie posiada natomiast instrumentów prawnych, które pozwoliłyby mu, w ramach rozpoznawania skargi na bezczynność, zweryfikować twierdzenie organu
o nieposiadaniu danej informacji publicznej. Niemniej jednak zaznaczyć w tym miejscu wypada, że w razie wprowadzenia żądającego informacji w błąd, przez udzielenie niezgodnej z rzeczywistością odpowiedzi co do faktu posiadania informacji, osoba zobowiązana do udostępnienia żądanej informacji publicznej podlega odpowiedzialności karnej w trybie art. 23 u.d.i.p. w zbiegu z innymi przepisami określonymi w Kodeksie karnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt IV SAB/Wr 41/05, Lex nr 887693).
W pozostałym zakresie, a więc dotyczącym pytań 1, 4, 9, 10, 11, 12 stwierdzić należy, że informacje objęte tymi pytaniami nie posiadają waloru informacji publicznej
i już tylko z tego względu – niezależnie od treści odpowiedzi udzielonych przez organ na te pytania – w zakresie tych pytań organowi nie można skutecznie zarzucić bezczynności. Informacji publicznej nie stanowią bowiem dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych, wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej, którego zakres określa art. 17 u.z.z.ch.z. w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Informacji publicznej nie dotyczą także skierowane do organu zapytania o opinię czy stanowisko co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej. Informacji publicznej nie dotyczą też pytania z zakresu wiedzy medycznej. Nadto wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz zapisów prawa krajowego wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy bowiem polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym. Również obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną. Co więcej, w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. organ nie jest obowiązany dokonywać ocen dotyczących zgodności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych ani medycznych, czy też oceniać racjonalność czy celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tegoż organu. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się do dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego, bądź innych organów władzy publicznej.
Skoro zagadnienia objęte wymienionymi pytaniami nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej, organ nie miał obowiązku udostępnienia tych informacji na zasadach określonych w art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p., ani też nie miał podstaw do wydania w odniesieniu do tej części wniosku decyzji odmownej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., albowiem – co należy ponownie podkreślić – forma ta zastrzeżona jest wyłącznie dla informacji mających charakter informacji publicznej, posiadanych przez adresata wniosku, które jednak nie mogą zostać udostępnione na wniosek (np. ze względu na ograniczenia przewidziane w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.).
Podsumowując, skoro skarżąca w niniejszej sprawie domagała się udostępnienia informacji, które w części - jako informacja publiczna - zostały jej udostępnione zgodnie z rygorami u.d.i.p., w części według informacji przekazanej skarżącej przez organ, nie pozostawały w jego dyspozycji, natomiast w pozostałej części (pkt 1, 4, 9, 10, 11, 12) nie stanowiły informacji publicznej, to skargę na bezczynność PPIS w przedmiotowej sprawie, uznać należało za pozbawioną podstaw.
Należy również zauważyć, że sprawy bardzo zbliżone pod względem faktycznym i prawnym były już przedmiotem rozpoznania sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Białymstoku z 20 stycznia 2023 r. II SAB/Bk z 127/22, z 18 stycznia 2023 r. II SAB/Bk 128/22, wyrok WSA w Poznaniu z 16 grudnia 2022 r. II SAB/Po 170/22, z 24 listopada 2022 r. II SAB/Po 162/22, wyrok WSA w Gdańsku z 15 grudnia 2022 r., III SAB/Gd 170/22, wyrok WSA w Gdańsku z 24 listopada 2022 r., III SAB/Gd 153/22 z 27 października 2022 r. III SAB/Gd 150/22, wyroki WSA w Lublinie: z 28 grudnia 2022 r., II SAB/Lu 139/22 oraz wyrok z 24 stycznia 2023 r., II SAB/Lu 161/22; CBOSA). Sąd
w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela argumenty i ocenę prawną zawartą w uzasadnieniach tych orzeczeń.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku.